Atatürk İlke ve İnkılapları

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesinde yer alan halkçılık anlayışı; Batı'daki sınıf temelli çatışmacı modellerin aksine, toplumun farklı kesimlerini ortak bir millî ülkü etrafında birleştirmeyi amaçlayan "mesleki dayanışma" esasına odaklanmıştır. Buna göre; Cumhuriyet’in ilanından hemen önce gerçekleştirilen aşağıdaki faaliyetlerden hangisi, halkçılığın bu dayanışmacı (solidarist) ve mesleki iş birliğini öngören niteliğini doğrudan temsil eden bir uygulamadır?

Osmanlı Devleti'nden devralınan hukuk sisteminde, dini esaslara göre karar veren şer’iye mahkemeleri ile Batılı tarzda işleyen nizamiye mahkemelerinin aynı anda faaliyette bulunması, ülkede yargı ikiliğine ve hukuk birliğinin bozulmasına neden olmaktaydı. Cumhuriyet Dönemi'nde bu çok başlılığı sona erdirmek ve modern bir adalet mekanizması kurmak amacıyla 8 Nisan 1924 tarihinde önemli bir kanun kabul edilmiştir.

Buna göre, 1924 yılında gerçekleştirilen bu düzenleme ile hukuk sisteminde atılan en somut adım aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün Halkçılık ilkesi; siyasal alanda milli egemenliği ve demokratikleşmeyi, sosyal ve ekonomik alanda ise fırsat eşitliğini, toplumsal adaleti ve hiçbir zümreye ayrıcalık tanınmamasını temel alır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Halkçılık ilkesinin "sosyal ve ekonomik adaleti sağlama" boyutuyla doğrudan ilişkilendirilemez?

1924 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) hazırlıkları sırasında, Cumhurbaşkanı'na "Meclis’i feshetme yetkisi" verilmesi ve "yasalar üzerinde mutlak veto hakkı" tanınması gibi öneriler TBMM Genel Kurulu'nda sert tartışmalara yol açmış ve reddedilmiştir.

TBMM üyelerinin bu yetkileri reddetmesindeki temel siyasi gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürkçü düşünce sisteminde yer alan bütünleyici ilkeler, temel ilkelerin uygulama alanlarını somutlaştırarak onlara işlerlik kazandırır. Dogmatik düşüncelerin reddedilerek devlet ve toplum hayatının çağın gereklerine uygun, akıl süzgecinden geçmiş ve kanıta dayalı bilgilerle düzenlenmesini öngören "Akılcılık ve Bilimsellik" ilkesi, aşağıdaki temel ilkelerden hangisinin doğrudan bir tamamlayıcısı niteliğindedir?

1934 yılında kabul edilen 'Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun' ile hangi dine mensup olursa olsun din görevlilerinin ibadethaneler (mabetler) dışındaki alanlarda dini kıyafetlerle dolaşmaları yasaklanmıştır. Bu kuraldan sadece en üst düzey din görevlileri muaf tutulmuştur.

Bu düzenlemenin laiklik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilmesindeki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürkçü düşünce sisteminde yer alan temel ilkeler, bu ilkelerin anlamını pekiştiren ve uygulama alanlarını somutlaştıran bütünleyici ilkelerle bir bütünlük içerisindedir. Buna göre, aşağıdaki temel ilke ve bu ilke ile doğrudan ilişkili olan bütünleyici ilke eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Atatürk milliyetçiliği; milli bağımsızlık, milli benlik ve ortak tarih bilinci gibi temel unsurlar üzerine inşa edilmiştir. Bu ilke doğrultusunda gerçekleştirilen inkılaplar, Türk milletinin kendi değerlerine sahip çıkmasını ve yabancı unsurların etkisinden kurtulmasını amaçlar.

Buna göre, 1 Temmuz 1926 tarihinde yürürlüğe giren ve Türk karasularında yolcu ve yük taşıma hakkını sadece Türk gemilerine ve vatandaşlarına tanıyan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ Mart $1924$ tarihinde TBMM tarafından kabul edilen yasalarla Halifelik makamı kaldırılmış, aynı gün gerçekleştirilen diğer düzenlemelerle Şeriye ve Evkaf Vekaleti ile Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti de lağvedilmiştir.

Bu inkılap hareketlerinin gerçekleştirilmesindeki ortak siyasi hedef aşağıdakilerden hangisidir?

21 Haziran 1934 tarihinde kabul edilen Soyadı Kanunu ile her Türk vatandaşının öz adından başka, ailesinin ortak olarak kullanacağı bir soyadı alması zorunlu hale getirilmiştir. Aynı yıl çıkarılan başka bir kanunla da ağa, paşa, hacı, hoca ve bey gibi unvanların kullanımı yasaklanmıştır.

Bu düzenlemelerin;

I. resmi işlerde yaşanan isim karışıklıklarını önlemek,
II. toplumsal alanda ayrıcalık belirten ifadeleri tasfiye etmek,
III. uluslararası ekonomik ilişkilerde batılı devletlerle uyum sağlamak

amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir?

$1923$ yılında imzalanan Lozan Barış Antlaşması'na ekli ticaret sözleşmesiyle Türkiye, gümrük tarifelerini $1916$ yılındaki seviyede tutmayı ve $1929$ yılına kadar değiştirmemeyi kabul etmiştir. Bu kısıtlayıcı sürenin dolmasının ardından $1929$ yılında yeni bir "Gümrük Tarife Kanunu" çıkarılarak gümrük vergileri önemli oranda yükseltilmiştir.

Türkiye'nin $1929$ yılında gümrük vergilerini yükselterek izlediği bu politikanın öncelikli amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk'ün 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.' ifadesiyle doğrudan ilişkili olan ve Cumhuriyetçilik ilkesini tamamlayan bütünleyici ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Türk Devleti'nde 1 Kasım 1922'de Saltanatın kaldırılmasıyla ortaya çıkan devlet başkanlığı belirsizliğini ve rejim tartışmalarını kesin olarak sona erdiren siyasi gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün devletçilik ilkesi; Türkiye'nin o dönemdeki iktisadi şartlarından ve hızlı kalkınma mecburiyetinden doğmuş, Türk toplumunun ihtiyaçlarına yönelik kendine özgü bir modeldir. Bu ilke; ferdin yapamadığı büyük işleri devletin üstlenmesini savunurken, ferdi teşebbüsü ve kişisel çalışmayı da esas kabul eder.

Atatürk'ün bu yaklaşımı doğrultusunda, devletçilik politikasının hayata geçirilmesindeki temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk dönemi toplumsal yapısında, marksist sınıf mücadelesi anlayışı yerine, fertlerin ve zümrelerin birbirine ihtiyaç duyduğu ve birbirini tamamladığı "Mesleki Dayanışma" modeli esas alınmıştır. Bu modelin temel amacı, toplumsal bünyede sınıfsal kopuklukların ve çıkar çatışmalarının yaşanmasını önleyerek milli birliği korumaktır.

Bu toplumsal modelin, Cumhuriyet dönemindeki aşağıdaki uygulamalardan hangisine temel dayanak oluşturduğu savunulabilir?

Mustafa Kemal Atatürk bir konuşmasında; "Bizim inkılabımız, bir devrim olmaktan öte, Türk milletini son asırlarda geri bırakmış olan kurumları yıkarak yerlerine, milletin en yüksek medeni icaplara göre ilerlemesini temin edecek yeni kurumları kurmaktır." demiştir. Atatürk'ün bu sözüyle vurguladığı; Türk İnkılabı'nın kendini sürekli yenilemesi, çağın gerisinde kalmaması ve dinamik bir yapıya sahip olması ilkelerinden hangisinin temel işlevidir?

Atatürkçü Düşünce Sistemi'nin dogmatik bir yapıya dönüşmesini engelleyen, akıl ve bilimin rehberliğinde değişen dünya koşullarına uyum sağlanmasına imkân tanıyan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk, "Millî egemenlik öyle bir nurdur ki, onun karşısında zincirler erir, taç ve tahtlar yanar, mahvolur." demiştir. Bu söz doğrultusunda; devletin temel organlarının seçimle belirlenmesi, temsil hakkının millete ait olması ve her türlü kişisel otoritenin reddedilmesi aşağıdaki ilkelerden hangisinin temel kapsamını oluşturmaktadır?

Türkiye Cumhuriyeti’nde hukuk sisteminin laikleşmesi ve çağdaşlaşması sürecinde, dönemin en modern hukuk kurallarına sahip Avrupa ülkelerinden faydalanılmıştır. Bu kapsamda farklı alanlardaki kanunlar, Türk toplumunun ihtiyaçlarına göre uyarlanarak yürürlüğe konulmuştur. Buna göre, aşağıda verilen kanun ve bu kanunun hazırlanmasında örnek alınan ülke eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Atatürk döneminde milli ekonomi politikalarının bir parçası olarak yer altı kaynaklarının bilimsel yöntemlerle araştırılması ve bu kaynakların sanayiye kazandırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla $1935$ yılında maden yataklarını tespit etmek ve bu madenleri işletmek için gerekli sermayeyi sağlamak üzere iki önemli kurum kurulmuştur.

Buna göre, $1935$ yılında kurulan bu kurumlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?