Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti

Osmanlı Devleti'nin klasik dönem taşra teşkilatında; eyalet, sancak ve kaza gibi idari birimlerin tamamında ekonomik ve sosyal düzenin korunması büyük önem taşımaktaydı. Bu doğrultuda, şehirlerde çarşı ve pazarların denetlenmesi, ölçü ve tartı aletlerinin kontrolü ile narh sistemine (fiyat tespiti) uygunluğun takip edilmesinden sorumlu olan görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde merkezi yönetim yapısı içerisinde İlmiye sınıfının en üst düzey temsilcilerinden biri olan kazaskerlere bağlı olarak görev yapan; askerî sınıfa mensup kişilerin vefatı halinde geride bıraktıkları malların (tereke) varisler arasında şer'î kurallara göre paylaştırılmasını sağlayan ve bu sürece dair kayıtları tutan görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde padişahın yasama yetkisine dayanarak oluşturduğu örfi hukuk kuralları; devlet idaresi, vergi düzeni ve askeri teşkilat gibi konularda geniş bir düzenleme alanı bulmuştur. Ancak bu kurallar mutlak bir serbestlik içinde değil, devletin temel yapısını koruyan belirli bir hiyerarşi çerçevesinde yürürlüğe konulmuştur.

Buna göre, Osmanlı hukuk sisteminde örfi hukuk kurallarının hukuki meşruiyet kazanabilmesi ve uygulanabilmesi için gözetilen en temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı toprak hukukunda reaya, tasarruf hakkına sahip olduğu miri araziyi geçerli bir sebep olmaksızın üst üste üç yıl boyunca boş bırakırsa, hem kullanım hakkını kaybeder hem de devlet tarafından 'Çiftbozan' vergisi ödemeye mahkûm edilirdi.

Devletin bu yolla ulaşmak istediği temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde toplum yapısı temel olarak "yönetenler" (askerîler) ve "yönetilenler" (reaya) olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Yönetenler sınıfı ise üstlendikleri görevlere göre Seyfiye, İlmiye ve Kalemiye gibi alt sınıflara bölünmüştür. Buna göre, Osmanlı devlet teşkilatında din, hukuk ve eğitim işlerinden sorumlu olan "İlmiye" sınıfı içerisinde aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

Osmanlı Devleti’nin toplumsal yapısı; yönetenler (askerîler) ve yönetilenler (reaya) arasındaki iş bölümü, sosyal hareketlilik ve temel organizasyon prensipleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti'nde mülkiyeti devlete ait olan "miri arazi" içerisinde yer alan topraklar; kullanım amaçlarına, gelirlerinin ayrıldığı yerlere ve vergi toplama usullerine göre çeşitli kategorilere ayrılmıştır. Gelirleri doğrudan merkez hazineye aktarılan ve vergi toplama hakkı ihale usulüyle (iltizam) belirli bir süreliğine kişilere devredilen toprak sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nin klasik askeri teşkilatında, merkezi otoriteyi temsil eden Kapıkulu ordusu ile taşra teşkilatına dayalı Eyalet askerleri arasında idari ve mali açıdan belirgin farklar bulunmaktadır.

Bu askeri grupların özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yalnızca Kapıkulu askerlerine ait bir özelliktir?

Osmanlı Devleti'nde taşra teşkilatının en büyük idari birimi olan eyaletlerin yönetiminden ve güvenliğinden sorumlu olan, aynı zamanda emrindeki sancakbeylerinin de amiri konumunda bulunan görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin klasik dönem taşra idaresinde her idari birimde görevliler mülki, adli ve askeri yetkiler çerçevesinde birbirinden ayrılmıştır. Ancak bir görevli, bulunduğu idari birimde hem mülki idareyi temsil etmiş hem de yargı yetkisini doğrudan kullanmıştır. Bu özellikleriyle diğer taşra görevlilerinden ayrılan ve kaza biriminin en üst düzey yöneticisi kabul edilen görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin klasik dönem taşra idaresinde, merkezi otoritenin sınır bölgelerinde ve bazı stratejik sahalarda esneklik göstererek uyguladığı "Yurtluk ve Ocaklık" sistemi, mülki amirlerin tayini ve toprak tasarrufu bakımından genel eyalet uygulamasından ayrılmaktadır. Buna göre, "Yurtluk ve Ocaklık" statüsündeki bölgelerin yönetimini standart "Salyanesiz" (Tımar uygulanan) eyaletlerden ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

$XVI.$ yüzyılda Coğrafi Keşifler sonucunda Avrupa'ya taşınan bol miktardaki gümüşün Osmanlı pazarlarına sızması, paranın değer kaybetmesine ve fiyatların hızla yükselmesine (enflasyon) neden olmuştur. Bu durum karşısında Osmanlı Devleti, klasik iktisadi anlayışın temel direklerinden biri olan "İaşecilik" (Provizyonizm) ilkesini işleterek piyasa dengesini korumaya ve mal darlığını önlemeye çalışmıştır.

Buna göre Osmanlı Devleti'nin, iaşecilik ilkesi doğrultusunda bu süreçte uyguladığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı askeri teşkilatının iki temel bileşeni olan Kapıkulu ve Eyalet orduları; mali kaynakları, sosyo-politik statüleri ve idari yapıdaki konumları bakımından keskin farklarla birbirlerinden ayrılmışlardır.

Bu iki askeri yapının genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin bu gruplar arasındaki temel farklardan biri olduğu savunulamaz?

Osmanlı toplumsal yapısında mahalle sakinlerinin kendi aralarında oluşturdukları 'Avarız Vakıfları', mahallenin ortak giderlerini karşılamanın yanı sıra zor duruma düşen hanelere mikro kredi sağlamak ve olağanüstü vergilerin ödenmesine yardımcı olmak gibi işlevler üstlenmiştir. 'Para vakıfları' olarak da bilinen bu kurumların sosyal hayat üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde toplum yapısı 'Yönetenler' (Askeri) ve 'Yönetilenler' (Reaya) olmak üzere iki temel sınıfa ayrılmıştır. Yönetenler sınıfı da kendi içinde Seyfiye, İlmiye ve Kalemiye olarak bölümlere ayrılmıştır.

Buna göre, Osmanlı toplum yapısı ve sınıfların görevleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim tebaadan alınan 'cizye' vergisi; devletin bu kişilerin can ve mal güvenliğini sağlaması ile onları askerlik hizmetinden muaf tutması karşılığında tahsil edilen bir şer'i vergidir.

Buna göre, cizye vergisiyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti’nin klasik dönem askeri yapısında 'Merkez' (Kapıkulu) ve 'Eyalet' orduları arasında görev tanımları, sosyal köken ve mali kaynaklar bakımından belirgin farklar bulunmaktadır. Buna göre, tımarlı sipahilerin dirlik gelirleriyle yetiştirdiği Cebelü adı verilen askerlerin, Kapıkulu askerlerinden ayrılan temel yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı merkez teşkilatında Divan-ı Hümayun'un asli üyelerinden biri olan; fethedilen arazileri tahrir defterlerine kaydeden, devletin temel yasalarının örfi hukuka uygunluğunu denetleyen ve padişah belgelerine tuğra çekmekle görevli olan devlet görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde yönetenler (askerîler) sınıfı; üstlendikleri kamu hizmetinin niteliğine göre Seyfiye, İlmiye ve Kalemiye olmak üzere üç temel gruba ayrılmıştır. Bu sınıfların görevleri ve temsilcileriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Devleti’nin klasik dönem taşra idaresinde, sosyal ve ekonomik hayatın sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla çeşitli memurlar görevlendirilmiştir. Bu görevlilerden biri; pazar yerlerindeki fiyatların (narh) takibini yapmak, tartı ve ölçü aletlerini denetlemek, üretilen ürünlerin kalite standartlarına (ihtisab kanunnameleri) uygunluğunu kontrol etmekle yükümlüdür. Buna göre, Osmanlı taşra teşkilatında ticari hayatın denetlenmesinden ve esnafın kontrolünden sorumlu olan bu görevli aşağıdakilerden hangisidir?