Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 681Soru →

Türkçede noktalama işaretlerinin kullanımı belirli kurallara bağlanmıştır. Bu kuralların dışına çıkılması metnin anlamını ve yapısını bozar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hazırlanan faaliyet raporundaki verileri dikkatlice inceleyip, konuyla ilgili görüşlerini üst makama iletti.

Cevap

Hazırlanan faaliyet raporundaki verileri dikkatlice inceleyip, konuyla ilgili görüşlerini üst makama iletti cümlesinde virgül yanlış kullanılmıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'inceleyip' kelimesi zarf-fiil görevindedir. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım ve noktalama kurallarına göre, cümlede tek başına yer alan zarf-fiillerden sonra virgül kullanılamaz. Bu kuralın ihlali bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgülün (,) yerini ve bu işaretten hemen önce gelen kelimeyi analiz edin.
Virgül, 'inceleyip' kelimesinden sonra kullanılmıştır.
Noktalama hatalarını bulmak için işaretlerin çevresindeki kelime türlerini kontrol etmek gerekir.
2
'inceleyip' kelimesinin ekini ve görevini belirleyin.
Kelime, '-ip' zarf-fiil ekini almıştır.
Zarf-fiil ekleri alan kelimelerin noktalama kuralları açısından özel bir durumu vardır.
3
Zarf-fiillerden sonra virgül kullanımıyla ilgili Türk Dil Kurumu (TDK) kuralını hatırlayın.
Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra (eğer art arda sıralanmıyorlarsa) virgül konmaz.
Dil bilgisi kurallarına göre zarf-fiiller, kendinden sonra gelen kelimeyle anlamsal bir bütünlük oluşturur ve virgülle ayrılmazlar.

Anahtar Kavram

Zarf-fiillerden Sonra Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümledeki fiilimsilere ve özellikle '-arak, -ıp, -ınca' gibi zarf-fiil eklerine dikkat edin.
2
Zarf-fiillerden sonra virgül ancak o zarf-fiiller bir liste gibi art arda dizilirse gelir. Tek bir zarf-fiil varsa virgül gelmez.
3
'İnceleyip' kelimesi bir zarf-fiildir ve cümlede ondan başka bir zarf-fiil bulunmadığı için virgül kullanımı hatalıdır.

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiillerden sonra virgül konmayan durumlar ile şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül konmayan durumları karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.
Tahmini Süre:50s
Soru 682Soru →

"Raporun ayrıntılarını incelerken sabretmesi gerektiğini biliyor, yüreğindeki heyecanla kaydettiği verilerin doğruluğunu hissediyordu." Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Cümle içerisinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralmasına dair bir örnek bulunmamaktadır.
Cümledeki kelimeler incelendiğinde; 'ayrıntı' (ayır-), 'sabretmesi' (sabır) ve 'kaydettiği' (kayıt) kelimelerinde ünlü düşmesi; 'yüreğindeki', 'kaydettiği' ve 'hissediyordu' kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'kaydettiği' (et-ti) kelimesinde ünsüz benzeşmesi; 'hissediyordu' (his-s-et) kelimesinde ünsüz türemesi görülür. Ancak hiçbir kelimede 'a, e' ünlülerinin 'ı, i, u, ü'ye dönüştüğü bir ünlü daralması yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesi olan kelimeleri tespit etme
ayrıntı (ayır-), sabretmesi (sabır), kaydettiği (kayıt)
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya birleştiklerinde orta hece ünlüsü düşer.
2
Ünsüz yumuşaması olan kelimeleri tespit etme
yüreğindeki (yürek-i), kaydettiği (et-tik-i), hissediyordu (hisset-iyor)
Sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında bu ünsüzler yumuşar (b, c, d, g/ğ).
3
Ünsüz benzeşmesi ve türemesi olan kelimeleri tespit etme
kaydettiği (et-ti -> benzeşme), hissediyordu (his-s-et -> türeme)
Sert ünsüzden sonra sert ünsüz gelmesi benzeşme; iki ünlü arasında veya yardımcı eylemle birleşmede ünsüz artışı türemedir.
4
Ünlü daralması kontrolü yapma
biliyor (bil-), hissediyordu (hisset-)
Ünlü daralması için fiilin sonunun 'a' veya 'e' ile bitip '-yor' eki alması gerekir. Bu kelimelerde böyle bir durum yoktur.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Ses Olayları)

İpuçları

1
Cümledeki kelimelerin köklerini düşünerek ek aldıklarında uğradıkları değişimlere odaklanın.
2
'-yor' eki alan kelimelerin köklerine bakın; eğer kök 'a' veya 'e' ile bitmiyorsa ünlü daralması olmayabilir.
3
'Ayır-', 'sabır', 'kayıt', 'yürek' ve 'his' kelimelerindeki değişimleri tek tek analiz edin; geriye kalan ses olayı cevabınız olacaktır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir cümlede 'başlıyor' veya 'bekliyor' gibi ünlü daralması içeren kelimeleri bulmaya çalışın.

Alternatif Yöntem

Kelime kelime analiz yerine, şıklardan giderek cümlede o ses olayına örnek arayabilirsiniz. Örneğin 'türeme' var mı diye bakıp 'hisset-' kelimesini yakalamak süreci hızlandırabilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 683Soru →

Türkçede isimler; varlıkların sayılarına, niteliklerine ve verilişlerine göre gruplandırılır. Ayrıca aldıkları eklerle cümlede farklı görevler üstlenirler.

(I)Toroslar’ın eteklerinde (II)sessizce ilerleyen (III)sürü, köylülerin en büyük (IV)umudu olan (V)bereketin habercisidir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (II). sözcük, yönelme hâl eki almış bir tür ismidir.

Cevap

Söz konusu cümlede yer alan 'sessizce' kelimesi, bir ismi değil bir fiilimsi olan 'ilerleyen' sözcüğünü nitelediği için türü bakımından 'zarf'tır ve isim çekim eklerinden olan yönelme hâl ekini içermemektedir.
Cümledeki 'sessizce' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'ilerleyen' sıfat-fiilini durum yönünden tamamlayan bir zarftır. Ayrıca bu sözcükteki '-ce' eki eşitlik ekidir, yönelme hâl eki (-e) değildir. Dolayısıyla bu sözcüğün yönelme hâl eki almış bir isim olarak tanımlanması yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri incele.
(I) Özel isim + Çoğul + Tamlayan, (II) Zarf, (III) Topluluk ismi, (IV) Soyut isim + İyelik, (V) Cins isim + Tamlayan.
Soruda her bir sözcük için yapılan tanımlamaların doğruluğunu test etmek gerekir.
2
Yanlış olan seçeneği belirle.
İkinci sözcüğün isim olarak tanımlanması ve hâl eki aldığının söylenmesi yanlıştır.
'Sessizce' kelimesi 'nasıl ilerleyen?' sorusuna cevap verdiği için zarftır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve İsim Çekim Ekleri

İpuçları

1
Cümledeki sözcükleri analiz ederken önce 'isim' olup olmadıklarını, sonra hangi ekleri aldıklarını kontrol edin.
2
Bir sözcüğün sonundaki ek, hâl eki gibi görünse bile kelimenin cümledeki görevine (zarf mı, isim mi) dikkat etmelisiniz.
3
(II) numaralı sözcük 'nasıl ilerleyen?' sorusuna yanıt verdiği için zarftır; isim çekim eki alarak isimleşmemiştir.

Daha Fazla Pratik

İsim çekim eklerini (hâl, iyelik, çoğul, ilgi) içeren benzer bir analiz sorusu çözerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin isim olup olmadığını anlamak için '-mek / -mak' eki getiremediğinizden ve bir varlığı/kavramı karşıladığından emin olun. Ardından eylemle ilişkisine bakarak zarf olup olmadığını test edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 684Soru →

Türkçede soru sıfatları, isimlerin önüne gelerek onları soru yoluyla belirten sözcüklerdir. Bir cümlede soru sıfatının bulunması, o cümlede soru anlamının mutlaka sıfatla sağlandığı anlamına gelmez. Eğer cümlede soru eki (mı, mi, mu, mü) varsa, soru anlamı her zaman o ekle sağlanmış olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir "sıfatla" sağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sizce bu karmaşık meseleyi hangi yöntemle çözmek daha mantıklı olur?

Cevap

Cümlede soru anlamı, 'yöntem' ismini niteleyen 'hangi' soru sıfatıyla sağlanmıştır.
Doğru cevapta yer alan 'hangi' sözcüğü 'yöntem' isminin önüne gelerek onu soru yoluyla belirtmektedir. Cümlede soru eki (mi) bulunmadığı için cümlenin soru anlamı doğrudan bu sıfat tarafından sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki soru sözcüklerini ve soru eklerini (mi, mı) tespit edin.
A, D ve E seçeneklerinde 'mi/mı' soru eki bulunurken; B ve C seçeneklerinde soru anlamı taşıyan sözcükler (hangi, hangisini) mevcuttur.
Soru ekinin olduğu cümlelerde soru anlamı her zaman o ekle sağlanır.
2
Soru eki bulunmayan cümlelerdeki soru sözcüklerinin türünü belirleyin.
B seçeneğindeki 'hangi' sözcüğü 'yöntem' isminin önündedir (sıfat); C seçeneğindeki 'hangisini' sözcüğü ise ismin yerini tutmaktadır (zamir).
İsmi belirten soru sözcükleri sıfat, ismin yerini tutanlar ise zamirdir.
3
Soru anlamının hangi ögeyle sağlandığını netleştirin.
B seçeneğinde ne bir soru eki vardır ne de başka bir soru sözcüğü; anlam doğrudan 'hangi' sıfatıyla kurulmuştur.
Tanıma uyan tek seçenek budur.

Anahtar Kavram

Soru Sıfatı ve Soru Anlamının Sağlanması

İpuçları

1
Cümlelerin sonuna bakın; eğer 'mi' veya 'mı' ekini görüyorsanız, soru anlamı o ekle sağlanmıştır.
2
Soru sözcüğünün bir ismin hemen önünde olup olmadığını kontrol edin. İsimden kopuksa veya ek almışsa zamir olabilir.
3
B seçeneğinde 'hangi' sözcüğü 'yöntem' ismini belirtirken, cümlede soru anlamını bozan başka bir ek yoktur.

Daha Fazla Pratik

Soru zamirleri ve soru zarflarının cümledeki farklarını içeren karma bir test çözerek bu ayrımı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soru sözcüğüne cevap verin. Cevabınız bir sıfatsa (örneğin: 'şu yöntem'), o sözcük soru sıfatıdır. Ancak cümlenin tamamının sorulma amacının o kelime olup olmadığını kontrol edin.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 685Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünsüz benzeşmesi (sertleşme) hem de ünsüz yumuşaması (değişim) örneklerine bir arada yer verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni hazırlanan projenin taslağı üzerinde kurul üyeleriyle birlikte çalıştık.

Cevap

Hazırlanan projenin taslağı üzerinde birlikte çalıştık ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte yer alan 'taslağı' kelimesi 'taslak' köküne ünlü eki gelmesiyle ünsüz yumuşamasına uğramış (k-ğ), 'çalıştık' kelimesi ise 'çalış-' fiiline '-dık' eki gelmesiyle ünsüz benzeşmesine (d-t) uğramıştır. Böylece her iki ses olayı aynı cümlede örneklenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelimeleri ek ve köklerine ayırarak ses değişimlerini inceleyin.
Kelimelerin orijinal halleri ile cümledeki halleri karşılaştırılır.
Ses olaylarını tespit etmek için kelimenin yalın halini bilmek gerekir.
2
'Taslağı' kelimesini analiz edin.
taslak + ı -> taslağı (k -> ğ değişimi).
Sert ünsüzle biten kelimeye ünlüyle başlayan ek gelince 'ünsüz yumuşaması' gerçekleşir.
3
'Birlikte' veya 'çalıştık' kelimelerini analiz edin.
çalış + dık -> çalıştık (d -> t değişimi).
Sert ünsüzle (ş) biten kelimeye yumuşak ünsüzle (d) başlayan ek gelince ek sertleşir (ünsüz benzeşmesi).

Anahtar Kavram

Ünsüz yumuşaması ve ünsüz benzeşmesi kurallarının cümle içerisinde tanınması.

İpuçları

1
Kelimelerin sonundaki sert ünsüzlerin (p, ç, t, k) yumuşayıp yumuşamadığına bakın.
2
Eklerin başındaki ünsüzlerin (d, g) kelime kökündeki sert ünsüz nedeniyle sertleşip sertleşmediğini kontrol edin.
3
'Taslak' ve 'çalış-' kelimelerine gelen eklerin uğradığı değişimleri içeren seçeneğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesinin aynı sözcükte olduğu 'gittiği', 'yaptığı' gibi kelimeleri içeren soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 686Soru →

Modern yönetim anlayışının (I)çevresinde şekillenen yeni düzen, kurumların (II)ayrım noktalarını netleştirirken (III)devrim niteliğindeki bu (IV)ilerlemenin (V)yanlış taraflarını da ortaya koymaktadır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü sırada yer alan ve kökü 'ileri' olan sözcük, diğerlerinden farklı olarak isim köküne sahiptir.
Dördüncü sözcük olan 'ilerlemenin' kelimesinin kökü 'ileri'dir. 'İleri' sözcüğü mastar eki alamaz, dolayısıyla bir isim köküdür. Diğer tüm sözcükler ('çevir-', 'ayır-', 'devir-', 'yanıl-') ise fiil köküne sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini belirle
I: çevir-e, II: ayır-ım, III: devir-im, IV: ileri-le-me, V: yanıl-ış
Sözcük yapısı analizinde köke ulaşmak için varsa ses olaylarını geri döndürmek gerekir.
2
Köklerin türlerini (isim veya fiil) analiz et
I: Fiil, II: Fiil, III: Fiil, IV: İsim, V: Fiil
Kökün türü, aldığı '-mak/-mek' mastar ekiyle (anlamlıysa fiil, değilse isim) test edilir.
3
Farklı olanı seç
Dördüncü sözcük isim köklüdür.
Beş sözcükten dördü eylem kökenliyken biri isim kökenlidir.

Anahtar Kavram

Sözcük Kökü ve Kök Türü Ayrımı

İpuçları

1
Altı çizili her bir sözcüğün aldığı yapım eklerini çıkararak en küçük anlamlı parçasına (köküne) odaklanın.
2
Sözcüklerin bazılarında türetme sırasında bir harf kaybı (ünlü düşmesi) yaşanmış olabilir; kökü bu durumu göz önüne alarak belirleyin.
3
Dört sözcük bir hareket veya oluş bildirirken (fiil), bir tanesi yer-yön bildiren bir isimden türemiştir.

Daha Fazla Pratik

İsimden fiil türeten ekler (-le, -se, -el vb.) ile fiilden isim türeten eklerin (-im, -it, -gi vb.) görevlerini inceleyerek bu tip soruları daha hızlı çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklere '-mek/-mak' mastar ekini getirmeyi deneyin. Eğer kök mastar ekiyle anlamlı bir bütün oluşturuyorsa fiil, oluşturmuyorsa isim köküdür.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 687Soru →

Kamu personelinin hazırladığı resmi raporlarda ve tutanaklarda dil bilgisi kurallarına uygunluk, belgenin ciddiyeti ve hukuki geçerliliği açısından büyük önem taşır. Belgisiz sıfat ve zamirlerin yazımı, bu metinlerde en sık hata yapılan alanlardan biridir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum içi denetimlerde pekçok personelin yönetmeliklere aykırı hareket ettiği saptanmıştır.

Cevap

Kurum içi denetimlerde pekçok personelin yönetmeliklere aykırı hareket ettiği saptanmıştır.
Türkçede 'pek çok' ifadesi bir sözcük öbeğidir ve her zaman ayrı yazılması gerekir. Seçenekler arasında 'pekçok' şeklinde bitişik yazılan ifade kuralı ihlal etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan belgisiz sözcükleri (pek çok, birçok, herhangi bir, birtakım) tespit et.
Belgisiz sözcükler: pekçok, birçoğu, herhangi bir, birtakım.
Yazım yanlışının bu tür sözcüklerde yoğunlaştığı bilgisini test etmek.
2
Tespit edilen sözcüklerin Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına uygunluğunu kontrol et.
'Pek çok' ifadesinin ayrı yazılması gerektiği belirlendi.
'Pek' sözcüğü ile kurulan 'pek çok' ve 'pek az' gibi zarf öbekleri gelenekleşmiş olarak ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin doğruluğunu teyit et.
'Birçok', 'herhangi' ve 'birtakım' sözcüklerinin bitişik yazımları doğrudur.
Bu sözcükler Türkçede kalıplaşmış birleşik kelimeler kategorisinde değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Belgisiz Sözcüklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen belgisiz sıfatların (bazı, birçok, pek çok vb.) yazımına dikkat edin.
2
'Birçok' bitişik yazılırken, 'pek çok' ifadesinin nasıl yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
'Pek' sözcüğüyle başlayan 'pek çok' ve 'pek az' gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Diğer belgisiz sözcükler olan 'hiçbir' (bitişik) ve 'her bir' (ayrı) kullanımlarını da inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yerine 'bazı' kelimesini koyarak kontrol edebilirsiniz. Ancak bu yöntem sadece anlamı test eder, yazım kuralını (ayrı/bitişik) TDK listesinden ezberlemek en güvenli yoldur.
Tahmini Süre:45s
Soru 688Soru →

Resmî yazışmalarda, akademik raporlarda ve kamu kurumu niteliğindeki belgelerde dilin kurallara uygun kullanımı, hem kurumsal imaj hem de hukuksal geçerlilik açısından kritik bir öneme sahiptir. Kurum adlarından birleşik kelimelerin yazımına kadar pek çok kuralın bir arada doğru uygulanması gerekir.

Bu bilgilere göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçişleri Bakanlığı'nın yayımladığı son genelge ile mülki idare amirlerinin yurt içi görevlendirme kriterleri ve yetki alanları yeniden düzenlendi.

Cevap

İçişleri Bakanlığı'nın ifadesinde kesme işareti kullanılması yanlıştır çünkü Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Türk Dil Kurumu'nun Yazım Kuralları kılavuzuna göre, kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu nedenle 'İçişleri Bakanlığının' şeklinde yazılması gereken ifade, kesme işaretiyle yazılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki kurum, kuruluş ve özel adlara gelen ekleri tespit etme
Avrupa Birliği'ne, İçişleri Bakanlığı'nın, Yükseköğretim Kurulunun, Türkçenin ve Resmî Gazete'de ifadeleri incelendi.
Yazım kuralları sorularında özel adlara getirilen noktalama işaretleri ve eklerin uyumu birincil hata kaynağıdır.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kuralını uygulama
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılmayacağı kuralı gereği 'Bakanlığının' yazımı doğruyken, 'Bakanlığı'nın' yazımının yanlış olduğu belirlendi.
TDK'nin en temel ve en çok karıştırılan kurallarından biri kurum adlarına ek getirilirken kesme kullanılmamasıdır.
3
Özel istisnaları ve yapım eki kuralını kontrol etme
Avrupa Birliği'nin bir istisna olarak kesme işareti aldığı, Türkçenin kelimesinin ise yapım eki aldığı için kesme ile ayrılmadığı doğrulandı.
Üst düzey sorularda temel kuralın dışındaki istisnalar (AB örneği gibi) çeldirici olarak kullanılır.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin yazımı

İpuçları

1
Kurum ve kuruluş adlarına (örneğin okul, bakanlık, dernek) getirilen eklerin nasıl yazıldığını hatırlayın.
2
Özel adlara gelen yapım eklerinden (örneğin -ce, -li, -ler) sonra gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığını düşünün.
3
Kurum adları kuralında Avrupa Birliği'nin çok özel bir istisna olduğunu ve kuralın aksine eklerinin ayrıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile eser adları (kitap, dergi, gazete) arasındaki kesme işareti ayrımını pekiştirmek için farklı örnekler çözün.

Alternatif Yöntem

Kesme işareti kullanımında 'Özel Ad + Yapım Eki + Çekim Eki' formülünü (ayrılmaz) ve 'Kurum/Kuruluş' kuralını (istisna hariç ayrılmaz) bir kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 689Soru →

Türkçede sözcükler türetilirken veya çekimlenirken çeşitli ses olaylarına uğrayabilirler. Bazı cümlelerde birden fazla ses olayı bir arada bulunabileceği gibi, tek bir sözcükte de birden fazla ses olayı gerçekleşebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması ve ünlü düşmesi olaylarının tamamına yer verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kitabın kapağını açtığında burnuna gelen o eski kağıt kokusu onu çocukluğuna götürdü.

Cevap

Doğru yanıt, içerisinde 'kitabın', 'açtığında' ve 'burnuna' gibi sözcüklerin bulunduğu cümledir.
İlgili cümlede 'kitabın' sözcüğünde p-b değişimi (yumuşama), 'açtığında' sözcüğünde hem ç-t etkileşimi (benzeşme) hem de k-ğ değişimi (yumuşama) ve 'burnuna' sözcüğünde orta hece ünlüsünün kaybı (ünlü düşmesi) bir arada bulunmaktadır. Bu durum sorudaki tüm şartları karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki sözcükleri kök ve eklerine ayırarak ses olaylarını tespit edin.
Doğru cümlede birden fazla sözcükte farklı olaylar saptanmıştır.
Soruda istenen üç farklı ses olayının aynı cümle içinde olup olmadığını kontrol etmek gerekir.
2
Ünsüz yumuşamasını (değişimini) bulun.
'Kitabın' (kitap−ın→kitabınkitap-ın \rightarrow kitabın) ve 'kapağını' (kapak−ı→kapag˘ıkapak-ı \rightarrow kapağı) sözcüklerinde yumuşama vardır.
Sert ünsüzle biten sözcüğe ünlüyle başlayan ek gelmiştir.
3
Ünsüz benzeşmesini (sertleşmesini) bulun.
'Açtığında' (ac\c−dık→ac\ctıkaç-dık \rightarrow açtık) sözcüğünde 'ç' sert ünsüzü yanındaki 'd'yi 't'ye dönüştürmüştür.
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek gelmiştir.
4
Ünlü düşmesini bulun.
'Burnuna' (burun−u→burnuburun-u \rightarrow burnu) sözcüğünde ikinci hecedeki dar ünlü düşmüştür.
İki heceli ve ikinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde düşme gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Karma Ses Olayları Analizi

İpuçları

1
Cümlelerdeki her sözcüğü eklerine ayırarak inceleyin, özellikle ek fiil ve fiilimsi eklerine dikkat edin.
2
Ünsüz benzeşmesini bulmak için '-tı, -ti, -tu, -tü' veya '-ça, -çe' gibi sertleşmiş ekleri arayın.
3
'Açtığında' sözcüğü hem benzeşme hem yumuşama içeren kritik bir örnektir; ünlü düşmesini ise vücut organ adlarında (burun, ağız, göğüs) daha kolay bulabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'kaybolan' veya 'hissettiği' gibi aynı anda birden fazla ses olayına uğramış sözcüklerin listesini çıkararak pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 690Soru →

Türkçede isimler; varlıkların sayılarına (tekil, çoğul, topluluk), niteliklerine (somut, soyut) ve yapılışlarına (basit, türemiş, birleşik) göre çeşitli gruplara ayrılırlar. Ayrıca isimler, iyelik ve hâl eklerini alarak cümle içerisinde farklı anlam ilişkileri kurabilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isim 'topluluk ismi, somut isim ve türemiş isim' özelliklerinin tümünü birden taşımaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tören alanında bekleyen bölüğümüz büyük bir disiplinle geçiş yaptı.

Cevap

Topluluk ismi, somut isim ve türemiş isim özelliklerini bir arada taşıyan sözcük 'bölüğümüz' ifadesidir.
Doğru cevap olan 'bölüğümüz' sözcüğü; 'böl-' fiilinden '-ük' yapım ekiyle türetildiği için türemiş, bir askeri birliği karşıladığı için topluluk ismi ve fiziksel olarak var olduğu için somut isimdir. Ayrıca iyelik eki (-ümüz) almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kriterlerin analiz edilmesi
Aranan isim; -ler eki almadan çokluk bildirmeli (topluluk), duyu organlarıyla algılanmalı (somut) ve en az bir yapım eki almış olmalıdır (türemiş).
Soruda üç farklı kategorinin kesişimi istenmektedir.
2
Seçeneklerin sayı, nitelik ve yapı bakımından incelenmesi
'Mutluluğun' soyuttur; 'Yakacak' tekildir; 'Çiçeklerin' çoğuldur; 'Meclisin' ise basit yapılıdır.
Her seçenekteki ismin kriterlerden en az birini karşılamadığı görülür.
3
Doğru seçeneğin yapısal çözümlenmesi
Böl- (fiil kökü) + -ük (fiilden isim yapım eki) = Bölük. Üzerine -ümüz (iyelik eki) gelmiştir. Hem somut hem topluluk bildiren türemiş bir isimdir.
Bölük sözcüğü askeri bir birliği temsil eder, türemiştir ve fiziksel bir varlıktır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türsel ve Yapısal Sınıflandırılması

İpuçları

1
Bir ismin topluluk ismi olması için çokluk eki almadan birden fazla varlığı temsil etmesi gerekir.
2
Türemiş isimler, anlamı değiştiren en az bir yapım eki almış olan isimlerdir. Sözcüğün köküne odaklanın.
3
'Bölük' sözcüğünün 'bölmek' fiiliyle olan anlam ilişkisini ve askeri bir grubu ifade ettiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'basit, soyut ve tekil' isimleri içeren cümleler kurarak pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri bir tabloya yerleştirip 'Sayı', 'Nitelik' ve 'Yapı' sütunlarına 'artı' veya 'eksi' koyarak eleme yöntemini kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 691Soru →

Türkçede bir sözcüğün anlamını değiştirmeyen, sadece o sözcüğün diğer sözcüklerle bağ kurmasını sağlayan eklere çekim eki denir. Yapım eki almamış sözcüklere ise "basit sözcük" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapısı bakımından basit bir sözcüktür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumdaki tüm kalemler masanın üzerindeki kutuya yerleştirildi.

Cevap

Toplantıda kullanılan kalemler sözcüğü, herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılıdır.
Doğru seçenekte yer alan 'kalemler' sözcüğünün kökü 'kalem'dir. Üzerine gelen '-ler' eki bir çekim eki olan çoğul ekidir. Sözcük yeni bir anlam kazanmadığı veya türü değişmediği için yapısı bakımından basittir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü belirleyin.
Sözcüğün kökü 'kalem' ismidir.
Sözcüğün en küçük ve anlamlı parçası köktür.
2
Sözcüğe gelen ekleri analiz edin.
'-ler' eki çoğul ekidir.
Çoğul ekleri, eklendiği ismin anlamını veya türünü değiştirmediği için çekim ekidir.
3
Yapım eki olup olmadığını kontrol edin.
Sözcükte yapım eki bulunmamaktadır.
Yapım eki almayan sözcükler yapıca basit kabul edilir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı (Basit Sözcük)

İpuçları

1
Bir sözcüğün basit olup olmadığını anlamak için üzerinde yeni bir anlam katan ek (yapım eki) olup olmadığına bakın.
2
Çoğul ekleri (-lar/-ler) ve hal ekleri (-i, -e, -de, -den) sözcüğün yapısını bozmaz, onu türemiş yapmaz.
3
Seçeneklerdeki kökleri inceleyin: Bil-, Yaz-, Göz, Söz ve Kalem. Sadece birinde anlamı değiştiren bir ek yoktur.

Daha Fazla Pratik

Basit ve türemiş sözcük ayrımını pekiştirmek için fiilden isim ve isimden isim yapan eklerin listesine göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün kökü ile son hali arasında anlam bağı kurun. Eğer ek geldikten sonra anlam tamamen yeni bir kavramı karşılıyorsa (örneğin göz -> gözlük), o sözcük artık türemiştir.
Tahmini Süre:45s
Soru 692Soru →

Kamu hizmetlerinin kalitesini artırmak amacıyla hazırlanan yönetmelikte, personelin görev ve sorumluluklarının amacını kavraması gerektiği vurgulanmıştır.

Bu cümledeki altı çizili sözcükte meydana gelen ses olayı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz yumuşaması

Cevap

Sözcüğün kökü 'amaç' olup, ünlü ile başlayan '-ı' ekini aldığında sonundaki 'ç' ünsüzü 'c'ye dönüşerek ünsüz yumuşaması (değişimi) gerçekleşmiştir.
Doğru cevap olan ünsüz yumuşaması, Türkçede 'p, ç, t, k' sert ünsüzlerinden biriyle biten bir sözcüğün, ünlüyle başlayan bir ek aldığında bu ünsüzlerin 'b, c, d, g/ğ' ünsüzlerine dönüşmesidir. 'Amaç' sözcüğü de '-ı' ekini aldığında sonundaki 'ç' sesi 'c'ye dönüşerek bu kurala tam uyum sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüğün kökünü belirleyin.
Sözcüğün kökü 'amaç'tır.
Ses olayını tespit etmek için önce kelimenin yalın halini bilmek gerekir.
2
Sözcüğün aldığı eki ve kökteki değişimi inceleyin.
Kök 'amaç', ek '-ı'dır; ek gelince 'amaç-ı' değil 'amacı' olmuştur.
Türkçede p, ç, t, k ile biten sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşar.
3
Meydana gelen değişimi ses bilgisi kuralları ile eşleştirin.
ç -> c değişimi 'ünsüz yumuşaması'dır.
Sert bir ünsüzün (ç) yumuşak bir ünsüze (c) dönüşmesi kuralın tanımıdır.

Anahtar Kavram

Ünsüz Yumuşaması (Değişimi)

İpuçları

1
Sözcüğün kökünün ne olduğunu ve hangi harfle bittiğini düşünün.
2
Sözcüğün sonundaki 'ç' harfinin ek geldikten sonra neden 'c'ye dönüştüğünü hatırlayın.
3
Sert ünsüzlerin (p, ç, t, k) ünlüyle karşılaştığında yumuşaması kuralını arayın.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz yumuşamasına aykırı olan tek heceli sözcükleri (örneğin: sütü, topu) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü eklerine ayırarak kökün son harfinin sert (p, ç, t, k) olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 693Soru →

Anadolu ( ) medeniyetlerin beşiği ( ) tarihin ( ) kültürün ve sanatın merkezidir ( ) bu topraklar ( ) bağrında pek çok sır saklar.

Bu cümlede yay ayraçlarla belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (,) (,) (,) (;) (,)

Cevap

Sırasıyla virgül, virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Cümlede 'medeniyetlerin beşiği' ara söz olduğu için birinci ve ikinci boşluklara virgül gelir. 'tarihin' ve 'kültürün' eş görevli sözcükler olduğu için üçüncü boşluğa virgül gelir. İlk cümle kendi içinde virgüller barındırdığı için, onu takip eden ikinci cümleyle ('bu topraklar...') arasına noktalı virgül konması gerekir. Son olarak, ikinci cümlenin öznesi olan 'bu topraklar' ifadesinden sonra özneyi vurgulamak amacıyla virgül konur.

Adım Adım Çözüm

1
Ara sözü belirleme
Cümledeki 'medeniyetlerin beşiği' ifadesi bir ara sözdür.
Ara sözleri cümlenin geri kalanından ayırmak için başına ve sonuna virgül (veya kısa çizgi) konur.
2
Eş görevli sözcükleri belirleme
'tarihin' ve 'kültürün' sözcükleri arasına virgül gelmelidir.
Cümlede art arda gelen eş görevli (tamlayan) sözcükleri ayırmak için virgül kullanılır.
3
Sıralı cümle bağlantısını inceleme
'merkezidir' kelimesinden sonra noktalı virgül gelmelidir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
4
Özne vurgusunu kontrol etme
'bu topraklar' öznesinden sonra virgül gelmelidir.
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek ve anlam karışıklığını önlemek için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgülle ayrılması kuralı.

İpuçları

1
Cümledeki 'medeniyetlerin beşiği' kısmının bir ara söz olduğunu ve ara sözlerin nasıl ayrıldığını hatırlayın.
2
İki ayrı cümleyi birbirine bağlarken, eğer cümlelerin içinde zaten virgül varsa hangi noktalama işaretinin 'trafik polisi' görevi gördüğüne odaklanın.
3
Noktalı virgül, virgüllerle ayrılmış grupları veya karmaşık sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. Bu cümlede 'merkezidir' kelimesinden sonraki durağa dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi kendisinden sonraki eş görevli kelimelerden ayırmak için kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 694Soru →

Yorgun bir iş gününün ardından içilen sıcak bir yudum çay, insanın ruhunu dinlendirmeye yeter.

Bu cümledeki altı çizili sözcükte görülen ses olayı, aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gidiyor

Cevap

Soru kökündeki 'yudum' sözcüğünde görülen ünsüz yumuşaması, 'gidiyor' sözcüğünde de mevcuttur.
Soru kökündeki 'yudum' sözcüğünde, 'yut-' kökündeki sert 't' ünsüzü, ünlü ile başlayan '-um' ekini alınca yumuşayarak 'd' sesine dönüşmüştür. Benzer şekilde, doğru seçenekteki 'gidiyor' sözcüğü de 'git-' köküne ünlü ile başlayan '-iyor' eki getirilmesiyle 't' sesinin 'd' sesine dönüşmesi (ünsüz yumuşaması) sonucu oluşmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki sözcüğün kökünü ve aldığı eki analiz et.
'Yudum' sözcüğünün kökü 'yut-' fiilidir. Sözcük '-um' ekini aldığında kök sonundaki 't' sesi 'd' sesine dönüşmüştür.
Sözcükteki ses olayını doğru tespit etmek için kök-ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Tespit edilen ses olayının tanımını hatırla.
Sert ünsüzle (p,c\c,t,kp, ç, t, k) biten bir sözcüğün ünlüyle başlayan bir ek aldığında yumuşayarak b,c,d,g/g˘b, c, d, g/ğ seslerine dönüşmesine 'ünsüz yumuşaması' denir.
Kuralı bilmek, seçenekler arasında doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.
3
Seçeneklerdeki sözcükleri kök ve eklerine ayırarak benzer bir değişim ara.
'Gidiyor' sözcüğünün kökü 'git-' fiilidir. Ünlüyle başlayan '-iyor' eki geldiğinde 't' sesi 'd' sesine dönüşmüştür.
Aynı kuralın uygulandığı örneği bulmak sorunun çözümüdür.

Anahtar Kavram

Ünsüz Yumuşaması

İpuçları

1
'Yudum' sözcüğünün hangi eylemden türediğini düşünün.
2
Sözcük kökü 'yut-' şeklindedir; 't' sesinin 'd' sesine dönüşmesi bir ünsüz değişimidir.
3
Seçeneklerde 'git-' kökünden türeyen ve benzer bir ses değişimi geçiren sözcüğü bulun.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz yumuşamasına aykırı durumları (tek heceli sözcükler, özel isimler, yabancı kökenli kelimeler) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sert ünsüzleri (p,c\c,t,kp, ç, t, k) aklınızda tutmak için 'Fıstıkçı Şahap' kodlamasını kullanabilir, bu seslerin yumuşak karşılıkları olan b,c,d,g/g˘b, c, d, g/ğ ile değişimini kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 695Soru →

Türkçede isimler; varlıkların sayılarına göre 'tekil, çoğul, topluluk'; karşıladıkları varlığın niteliğine göre 'somut, soyut' olarak gruplandırılır. Ayrıca, fiilimsi eklerini alan bazı sözcükler zamanla fiil anlamını tamamen kaybederek bir varlığın veya kavramın adı (kalıcı isim) haline gelebilirler.

Bu bilgilere dayanarak, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, soyut isim ve kalıcı isim türündeki sözcüklerin tamamına yer verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav sonuçlarını öğrenen sınıf, danışma masasının önünde büyük bir heyecan içinde toplandı.

Cevap

Sınıfın topluluk ismi, danışmanın kalıcı isim ve heyecanın soyut isim olarak kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru cevapta yer alan 'sınıf' sözcüğü bir topluluğu (öğrencileri) temsil ettiği için topluluk ismi; 'danışma' sözcüğü bir mekanın kalıcı adı olduğu için kalıcı isim; 'heyecan' sözcüğü ise duyusal olarak algılanamayan bir kavram olduğu için soyut isimdir. Üç özellik de bu seçenekte eksiksiz bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve türlerini belirleme
'Sınıf' (öğrenciler), 'danışma' (yer adı) ve 'heyecan' (duygu) kelimeleri tespit edildi.
Soruda istenen üç farklı isim türünün aynı cümlede bulunup bulunmadığını kontrol etmek gerekir.
2
Topluluk ismini analiz etme
'Sınıf' sözcüğü ad aktarması (mecaz-ı mürsel) yoluyla tekil görünmesine rağmen bir grubu temsil etmektedir.
Biçimce tekil olup anlamca çokluk bildiren kelimeler topluluk ismidir.
3
Kalıcı ismi analiz etme
'Danışma' sözcüğü -ma ekini alarak artık bir eylemi değil, bir büroyu/birimi karşılamaktadır.
Fiilimsi eklerini alıp kalıplaşarak bir varlığın adı olan kelimeler isim kategorisine girer.
4
Soyut ismi analiz etme
'Heyecan' zihinsel bir durumdur ve fiziksel bir varlığı yoktur.
Beş duyu organıyla algılanamayan varlık ve kavram adları soyut isimdir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Nitelik ve Sayı Bakımından Sınıflandırılması

İpuçları

1
'Sınıf' ve 'ordu' gibi kelimelerin cümledeki anlamlarına dikkat edin; bir topluluğu mu yoksa sadece fiziksel bir yapıyı mı karşılıyorlar?
2
-ma / -me eki alan sözcükleri kontrol edin. Eğer bir nesnenin (ekmek, çakmak) veya yerin (danışma, giriş) adı olmuşsa kalıcı isimdir.
3
Cümlede soyut bir anlam taşıyan kelimenin bir ismi niteleyip nitelemediğine bakın. Eğer ismi niteliyorsa o bir isim değil, sıfattır.

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil ekleri alan ve kalıcı isme dönüşen diğer kelimeleri (dondurma, uçurtma, kavurma) cümle içinde kullanarak pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 696Soru →

Türkçede noktalama işaretleri, anlam karışıklığını önlemek ve cümle yapısını belirginleştirmek amacıyla belirli kurallara göre kullanılır. Bu kuralların dışına çıkılması, metnin akıcılığını ve anlamsal bütünlüğünü zedeler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eleştirmen, eserin dil ve üslup özelliklerini titizlikle tahlil ederek; yazarın sanatsal yaratıcılığının hangi kaynaklardan beslendiğini saptamaya çalışmış.

Cevap

Eleştirmen, eserin dil ve üslup özelliklerini titizlikle tahlil ederek; yazarın sanatsal yaratıcılığının hangi kaynaklardan beslendiğini saptamaya çalışmış cümlesinde noktalama yanlışı yapılmıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'tahlil ederek' kelimesi bir zarf-fiildir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül veya noktalı virgül konmaz (Eğer art arda gelen birden fazla zarf-fiil yoksa). Bu cümlede tek bir zarf-fiil olduğu için noktalı virgül kullanımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki fiilimsileri ve bağlaçları tespit edin.
'tahlil ederek' ifadesindeki '-erek' bir zarf-fiil ekidir.
Zarf-fiillerin noktalama kurallarındaki yeri, sınavların en belirleyici konularından biridir.
2
Zarf-fiil kullanım kuralını hatırlayın.
Türkçe dil bilgisinde, cümle içinde art arda gelmeyen (tekil kullanılan) zarf-fiil eklerinden sonra virgül veya noktalı virgül konmaz.
Zarf-fiiller zaten cümlede bir ulaç görevi görerek anlam akışını sağlar, ek bir işarete gerek duyulmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül kullanımlarını test edin.
A, C, D ve E seçeneklerinde noktalı virgül; özneyi diğer ögelerden ayırmak veya tür/takım ayrımı yapmak için TDK kılavuzundaki 'İçinde virgül bulunan sıralı cümleleri veya grupları ayırmak' kuralına uygun kullanılmıştır.
Noktalı virgülün temel işlevi, virgülün yetersiz kaldığı gruplandırma ve ayrıştırma durumlarında devreye girmektir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra noktalama işareti kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki zarf-fiil eklerini (-arak, -ınca, -ıp vb.) bulun ve sonrasındaki işaretleri kontrol edin.
2
Noktalı virgülün en yaygın kullanım alanı, virgüllerle ayrılmış grupları veya özneyi karışıklıktan kurtarmaktır; ancak fiilimsilerden hemen sonra genellikle gelmez.
3
TDK'nin 'Zarf-fiil eklerinden sonra virgül konmaz' kuralı, noktalı virgül için de geçerlidir. Tekil zarf-fiil kullanımı varsa işaretleme hatası yapılmış olabilir.

Daha Fazla Pratik

Noktalama işaretleri ile zarf-fiil ilişkisini pekiştirmek için 'Şart kipi (-se/-sa) ve bağlaçlardan sonra virgül kullanımı' konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 697Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine (özel-cins), sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) ve oluşlarına (somut-soyut) göre çeşitli gruplara ayrılarak incelenir. Kimi sözcükler yapıca tekil görünse de anlamca bir topluluğu karşılayabilir veya zihinsel bir süreci değil, fiziksel bir nesneyi adlandırarak somutluk kazanabilir.

Kamu yönetiminde kurulun (I) aldığı her karar (II), ilgili birimlere (III) yazılı bir metin (IV) aracılığıyla iletilir; bu süreçteki hassasiyet (V) başarının anahtarıdır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi; cins isim, tekil isim ve somut isim özelliklerinin tamamını bir arada taşımaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: metin

Cevap

Cümledeki 'metin' sözcüğü; varlıklara verilişine göre cins isim, sayıca tekil isim ve duyularla algılanabildiği için somut isim özelliklerinin tamamını taşımaktadır.
'Metin' sözcüğü, herhangi bir özel varlığı temsil etmediği için 'cins', çokluk eki almadığı ve bir grubu karşılamadığı için 'tekil', yazılı bir belge olarak fiziksel varlığı bulunduğu için de 'somut' bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin sayı özelliklerini inceleyin.
'Birimlere' çoğul, 'kurulun' topluluk ismidir. Diğerleri tekildir.
Tekil isimler çokluk eki almaz ve bir grubu karşılamaz.
2
Sözcüklerin oluş (somut/soyut) özelliklerini inceleyin.
'Karar' ve 'hassasiyet' soyuttur. 'Kurul', 'birim' ve 'metin' somuttur.
Beş duyu organıyla algılanabilen varlıklar somuttur.
3
Kalan seçenekler arasında tüm kriterleri (cins-tekil-somut) karşılayanı belirleyin.
'Metin' sözcüğü cins, tekil ve somut özelliklerinin hepsine sahiptir.
Diğer seçenekler en az bir kriteri (topluluk olma, çoğul olma veya soyut olma) ihlal etmektedir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Niteliklerine Göre Sınıflandırılması

İpuçları

1
Önce '-lar/-ler' eki alanları ve grup bildiren topluluk isimlerini eleyin.
2
Kalan sözcüklerin beş duyu organıyla algılanıp algılanamadığına (somutluk) odaklanın.
3
'Karar' zihinde mi gerçekleşir yoksa elinizle tutabileceğiniz bir kağıt mıdır? 'Metin' ise yazının fiziksel karşılığıdır.

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil ekleri alarak kalıcı isim olan (ekmek, çakmak, giriş) sözcüklerin somutluk/soyutluk durumlarını inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri bir tabloya yerleştirerek eleme usulüyle gidebilirsiniz. Örneğin; Sayı sütununa 'Tekil' olmayanları, Oluş sütununa 'Somut' olmayanları yazarak doğru sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 698Soru →

Sağlıklı bir yaşam için düzenli uyku ( ) dengeli beslenme ( ) spor ve stresten uzak durmak çok önemlidir.

Bu cümlede yay ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Virgül (,) - Virgül (,)

Cevap

Sıralanan eş görevli sözcük öbeklerini ayırmak için her iki boşluğa da virgül (,) getirilmelidir.
Verilen cümlede 'düzenli uyku', 'dengeli beslenme' ve 'spor' ifadeleri cümlenin öznesini oluşturan eş görevli sözcük gruplarıdır. Bu tür bir sıralamada unsurları birbirinden ayırmak için Türk dili kuralları gereği virgül (,) kullanılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki boşlukların görevini belirleyin.
Boşlukların 'düzenli uyku', 'dengeli beslenme' ve 'spor' gibi benzer görevdeki unsurları birbirinden ayırdığı görülmektedir.
Noktalama işaretleri sözcüklerin cümledeki işlevine göre seçilir.
2
Eş görevli unsurları ayırma kuralını hatırlayın.
Türkçede birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül (,) konur.
Bu, virgülün en temel ve yaygın kullanım alanlarından biridir.
3
Seçenekleri karşılaştırarak uygun olanı seçin.
Her iki boşluğa da virgülün geldiği seçenek doğru uygulamayı yansıtmaktadır.
Diğer işaretler (nokta, iki nokta, noktalı virgül) bu bağlamda dil bilgisi kurallarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Virgülün Eş Görevli Sözcükleri Ayırma Görevi

İpuçları

1
Cümlede 'uyku', 'beslenme' ve 'spor' kelimelerinin aynı türden (eş görevli) olup olmadığına bakın.
2
Marketten alınan ürünleri sıralarken (elma, armut, muz) hangi işareti kullandığınızı düşünün.
3
Sıralanan bu isimlerin arasına sadece virgül (,) konulması kuralı bu soru için anahtardır.

Daha Fazla Pratik

Virgülün diğer önemli bir görevi olan 'sıralı cümleleri birbirinden ayırma' kuralına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 699Soru →

Memurlar ( ) görevlerini ( ) sorumluluklarını ve yetkilerini kanunlar çerçevesinde yerine getirir ( ) amirler ( ) birimin koordinasyonunu ( ) denetimini ve verimliliğini sağlamakla yükümlüdür ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( ; ) ( , ) ( ; ) ( ; ) ( , ) ( . )

Cevap

Cümlede sırasıyla noktalı virgül, virgül, noktalı virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta kullanılmalıdır.
Doğru seçenekte, Türk Dil Kurumu'nun 'özneden sonra virgüllerle ayrılmış tür veya takımlar varsa özneden sonra noktalı virgül konur' ve 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır' kuralları hatasız uygulanmıştır. Birinci ve dördüncü boşluklarda özneler (Memurlar, amirler) kendilerinden sonraki virgüllü listelerden ayrılmış; üçüncü boşlukta ise içinde virgül barındıran iki ana cümle birbirinden ayrılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin öznesini ve nesne grubunu analiz etme
Memurlar öznesinden sonra 'görevlerini, sorumluluklarını...' şeklinde virgülle ayrılmış bir liste gelmektedir.
TDK kuralına göre özneden sonra virgülle ayrılmış tür veya takımlar varsa özneden sonra noktalı virgül konur.
2
Eş görevli sözcükleri belirleme
'Görevlerini' ve 'sorumluluklarını' sözcükleri arasına virgül konur.
Art arda sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Sıralı cümle sınırını tespit etme
'...yerine getirir' ve 'amirler...' ile başlayan iki ayrı cümle birleştirilmiştir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül konur.
4
İkinci cümlenin iç yapısını analiz etme
Aynı kurallar 'amirler' öznesi ve 'koordinasyonunu, denetimini' nesne grubu için de geçerlidir.
Yapısal paralellik gereği ikinci cümlede de özne sonrası noktalı virgül ve nesne dizisi için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün özne vurgusu ve sıralı cümleleri ayırma görevleri

İpuçları

1
Cümlede iki ayrı yargı (belirler / yükümlüdür) olduğuna dikkat edin.
2
Eğer bir cümlede özneden sonra gelen nesneler virgülle ayrılmışsa, özneyi onlardan ayırmak için virgül yetersiz kalır.
3
TDK'nin noktalı virgül için belirttiği 'takımları ayırma' ve 'içinde virgül olan cümleleri ayırma' kurallarını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün kullanılmadığı ama virgülün yeterli olduğu daha basit sıralı cümle yapılarıyla bu soruyu karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı bağımsız cümle olarak düşünün: 'Memurlar; görevlerini, sorumluluklarını... getirir.' ve 'Amirler; birimin... yükümlüdür.' Bu iki cümleyi birleştirirken aradaki noktayı noktalı virgüle çevirmeniz gerektiğini göreceksiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 700Soru →

Dijital arşivleme projesi kapsamında (I) öteki belgelerin taranması bitti ancak (II) şunların sisteme yüklenmesi zaman alacak gibi görünüyor.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. İşaret sıfatı - II. İşaret zamiri

Cevap

Birinci sözcük 'işaret sıfatı', ikinci sözcük ise 'işaret zamiri'dir.
Doğru seçenekte belirtildiği üzere; 'öteki' sözcüğü 'belgelerin' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatı, 'şunların' sözcüğü ise belgelerin yerini işaret yoluyla tuttuğu ve ismin hâl/iyelik eklerini alabildiği için işaret zamiridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki işaret bildiren sözcükleri tespit et.
'Öteki' ve 'şunların' sözcükleri işaret anlamı taşımaktadır.
Sözcüklerin türünü belirlemek için önce aday sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Birinci sözcüğün (öteki) görevini incele.
'Öteki' sözcüğü 'belgelerin' isminin önüne gelmiş ve onu işaret etmiştir; dolayısıyla işaret sıfatıdır.
İşaret sözcüğü bir ismi etkiliyorsa sıfat görevindedir.
3
İkinci sözcüğün (şunların) görevini incele.
'Şunların' sözcüğü, daha önce bahsedilen veya bilinen belgelerin yerini tutmuştur; dolayısıyla işaret zamiridir.
İşaret sözcüğü bir ismin yerini tutuyor ve çekim eki alıyorsa zamir görevindedir.

Anahtar Kavram

İşaret Sıfatı ve İşaret Zamiri Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren bir sözcüğün sıfat mı zamir mi olduğunu anlamak için kendisinden sonra bir isim gelip gelmediğine bakın.
2
İşaret zamirleri genellikle ismin durum eklerini ( -ı, -a, -da, -dan) veya iyelik eklerini alabilirler, sıfatlar ise genellikle eksizdir.
3
'Şunların' sözcüğündeki ekler, onun bir ismin yerini tuttuğunu ve zamir olduğunu kesinleştirir.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren 'o' sözcüğünün şahıs zamiri, işaret zamiri ve işaret sıfatı olarak kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine somut bir isim koymayı deneyin. 'Öteki belgeler' tamlamasında 'öteki' bir ismi nitelerken, 'şunların yüklenmesi' derken 'belgelerin yüklenmesi' diyebiliyorsak 'şunlar' zamirdir.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 35 / 42Sonraki
Dil Bilgisi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 35 | Examkin