Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 741Soru →

İsimleri durum, biçim veya renk yönünden niteleyen sözcüklere "niteleme sıfatı" denir. Bu sözcükler isimlere sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap verirken; fiilleri durum yönünden etkileyen sözcükler ise "zarf" görevinde kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "niteleme sıfatı" kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tecrübeli uzmanlar, kamu yönetimindeki aksaklıkları gidermek için kapsamlı bir dosya hazırladı.

Cevap

Tecrübeli uzmanlar ifadesinin yer aldığı cümlede "tecrübeli" sözcüğü bir ismin özelliğini belirttiği için niteleme sıfatıdır.
Cümledeki "Tecrübeli uzmanlar" ifadesinde "tecrübeli" sözcüğü, "uzmanlar" isminin bir özelliğini belirttiği için niteleme sıfatı görevindedir. Ayrıca yapı bakımından "tecrübe" isminden "-li" ekiyle türemiş bir sıfattır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki niteleyici/belirleyici sözcükleri tespit et.
"ayrıntılı", "kolay", "tecrübeli", "hızlı", "şunu" sözcükleri belirlendi.
Sözcüklerin cümle içindeki rollerini analiz etmek için önce potansiyel adayları seçmek gerekir.
2
Bu sözcüklerin hangi tür sözcükleri (isim mi, fiil mi) etkilediğini kontrol et.
"ayrıntılı", "kolay" ve "hızlı" sözcüklerinin fiilleri; "tecrübeli" sözcüğünün ise ismi etkilediği görüldü. "Şunu" ise doğrudan ismin yerini tuttu.
Sıfatlar isimleri, zarflar ise fiil veya fiilimsileri niteler; zamirler ise isimlerin yerini tutar.
3
İsmi niteleyen "tecrübeli" sözcüğünün türünü belirle.
"Nasıl uzmanlar?" sorusuna cevap veren "tecrübeli" sözcüğü niteleme sıfatıdır.
İsme sorulan "Nasıl?" sorusu niteleme sıfatını buldurur.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatı ve Zarf Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki eylemleri (fiilleri) ve varlıkları (isimleri) birbirinden ayırarak işe başlayın.
2
Altı çizili olabilecek sözcüklere şu soruyu sorun: Bu kelime bir 'şey'in mi yoksa bir 'iş'in mi özelliğini anlatıyor?
3
"Nasıl?" sorusunu bir isme sorduğunuzda aldığınız cevap niteleme sıfatıdır. "Tecrübeli uzmanlar" örneğini bu gözle inceleyin.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatı ile işaret zamiri arasındaki farkı pekiştirmek için 'bu, şu, o' sözcüklerinin geçtiği farklı cümleleri analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerini değiştirin. Sıfatlar genellikle isimden hemen önce gelirken, zarflar fiilden hemen önce veya fiile yakın bir konumda bulunur. "Tecrübeli" kelimesini cümleden çıkarıp bir fiilin önüne koysaydık (örneğin: tecrübeli konuştu), zarf olurdu; ancak burada ismin önündedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 742Soru →

Türkçede "ön" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin bir kısmı bitişik, bir kısmı ise ayrı yazılır. Bu kuralın karıştırılması, özellikle akademik ve resmî yazışmalarda sıkça hataya yol açmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekonomik veriler ışığında yapılan isabetli ön görüler, kurumun geleceğe yönelik stratejik planlarını kolaylaştırıyor.

Cevap

Ekonomik veriler ışığında yapılan isabetli ön görüler şeklinde başlayan cümledeki ifade yanlış yazılmıştır; çünkü 'öngörü' sözcüğü bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'ön' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerde genel kural ayrı yazımdır (ön yargı, ön söz, ön izleme, ön inceleme). Ancak 'öngörü', 'önsezi' ve 'önayak' kelimeleri bu kuralın istisnasıdır ve bitişik yazılmaları gerekir. Cümlede 'ön görü' şeklinde ayrı yazılan ifade bu kuralı ihlal ettiği için yazım yanlışı içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen 'ön yargı', 'ön görü', 'ön söz' ve 'ana dili' gibi birleşik yapıdaki ifadeleri tespit edin.
İfadeler belirlendi: ön yargı, ön görü, ön söz, ana dili.
Yazım yanlışının bu tür birleşik yapılar üzerinde odaklandığı anlaşılmaktadır.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) 'ön' ve 'ana' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler için geçerli olan güncel yazım kurallarını kontrol edin.
Kurallar hatırlandı: 'öngörü', 'önsezi', 'önayak' kelimeleri bitişik; 'ön yargı', 'ön söz', 'ön izleme' ve 'ana dili' kelimeleri ayrı yazılır.
Türkçede bazı kalıplaşmış birleşik kelimeler gelenekselleşmiş olarak bitişik yazılırken, diğerleri ayrı yazılmaya devam eder.
3
Tespit edilen kelimeleri bu kurallarla karşılaştırın.
'Ön görü' şeklinde ayrı yazılan ifadenin 'öngörü' şeklinde bitişik yazılması gerektiği saptandı.
Diğer ifadeler (ön yargı, ön söz, ana dili) kurallara uygun olarak ayrı yazılmıştır; ancak 'öngörü' istisnai olarak bitişik yazılan gruptadır.

Anahtar Kavram

Ön ve Ana Sözcükleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
'Ön' sözcüğüyle başlayan birleşik kelimelerin çoğu ayrı yazılsa da birkaç önemli istisna bitişik yazılır.
2
Ön söz ve ön yargı kelimelerinin ayrı yazılması gerektiğini, ancak öngörü kelimesinin bitişik yazıldığını hatırlayın.
3
Cümlelerde geçen 'ön görü' ifadesi, TDK sözlüğünde bitişik bir yapı olarak yer alan 'öngörü' kelimesidir.

Daha Fazla Pratik

'İç', 'dış' ve 'öte' sözcükleriyle kurulan (çağ dışı, hafta içi vb.) birleşik kelimelerin yazım kurallarını inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 743Soru →

Türkçede niteleme sıfatları, belirtisiz isim tamlamalarının önüne geldiğinde tamlamanın sadece ilk sözcüğünü değil, tamlamanın oluşturduğu kavramın tamamını niteler. Ancak belirtili isim tamlamalarında sıfat, genellikle sadece tamlayan görevindeki ismi etkiler.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sıfat, belirtisiz isim tamlamasının tamamını nitelemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eski devlet bakanı, törende yaptığı konuşmayla herkesi duygulandırdı.

Cevap

Eski devlet bakanı ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur çünkü burada sıfat, bir kavram grubunun (belirtisiz isim tamlamasının) tamamını etkilemektedir.
Doğru cevap olan cümlede 'devlet bakanı' belirtisiz bir isim tamlamasıdır. Bu kurala göre, tamlamanın önüne gelen 'eski' niteleme sıfatı, sadece 'devlet' sözcüğünü değil, 'devlet bakanı' kavramının tamamını niteleyerek 'eski olan bir devlet bakanı' anlamını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isim tamlamalarını tespit et.
Seçeneklerde 'devlet bakanı', 'evin kapısı', 'gömleğin düğmesi' gibi tamlamalar bulunmaktadır.
Sıfatın etkilediği yapıyı belirlemek için önce tamlamanın türünü (belirtili mi belirtisiz mi) anlamak gerekir.
2
Tamlamaların başındaki sıfatların hangi sözcüğü niteliğine bak.
'Eski devlet bakanı' tamlamasında 'eski' olan devlet değil, bakanlık makamıdır.
Belirtisiz isim tamlamalarında sıfatın bütünsel etkisi, dil bilgisinde ayırt edici bir kuraldır.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcük türlerini ve kapsamlarını ele.
Belirtili tamlamalarda sıfatın sadece ilk ismi nitelediği, diğer örneklerde ise zamir veya zarf kullanıldığı görüldü.
Çeldiricileri eleyerek doğru yapısal eşleşmeyi doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Sıfatların İsim Tamlamalarındaki Kapsamı

İpuçları

1
Belirtisiz isim tamlamalarını (ek almayan tamlayan + ek alan tamlanan) bulmaya çalışın.
2
Bir sıfatın tamlamanın sadece ilk kelimesine mi yoksa grubun tamamına mı ait olduğunu anlamak için 'Nasıl?' sorusunu tüm gruba sorun.
3
'Eski devlet' mi demek istiyoruz yoksa 'Eski bir devlet bakanı' mı? Bu ayrım size doğru tamlama türünü verecektir.

Daha Fazla Pratik

Belirtili isim tamlamalarında araya giren sıfatların (Müdürün yeni odası) hangi unsuru nitelediğini inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tamlamayı cümleden çıkarıp yerine tek bir isim koyun (Örneğin: 'Bakan'). Sıfat hala bu ismi niteliyorsa ve anlam bozulmuyorsa, tamlamanın tamamını niteliyor demektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 744Soru →

Uzmanların (I)birçoğu, (II)şu yönetmeliğin (III)ötekine göre (IV)hangimizi daha çok bağladığını (V)kendi içinde tartışırken (VI)onun (VII)sizinkine olan etkisini göz ardı etmiştir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: VI. sözcük, bir şahsın yerini tuttuğu için kişi zamiri olarak kullanılmıştır.

Cevap

Numaralanmış VI. sözcük olan 'onun' ifadesi, cümledeki bağlamda bir insanı değil 'yönetmelik' kavramını karşıladığı için kişi zamiri değil, işaret zamiridir.
VI. numaralı 'onun' sözcüğü, metnin akışında 'yönetmelik' kavramını karşılamaktadır. Türkçede 'o' ve 'onlar' sözcükleri bir insanın yerini tuttuğunda şahıs (kişi) zamiri, insan dışı varlık veya kavramların yerini tuttuğunda ise işaret zamiri olarak adlandırılır. Bu nedenle sözcüğün kişi zamiri olduğu ifadesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki işlevlerini ve niteledikleri/belirttikleri kavramları analiz etmek.
I (birçoğu): Zamir, II (şu): Sıfat, III (ötekine): Zamir, IV (hangimizi): Zamir, V (kendi): Zamir, VI (onun): Zamir, VII (sizinkine): Zamir.
Sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğu yoksa ismi mi nitelediği belirlenmelidir.
2
'O' ve 'onun' gibi sözcüklerin göndergesini (referansını) kontrol etmek.
'Onun' sözcüğünün 'yönetmeliğin' yerini tuttuğu tespit edildi.
Kişi zamiri ile işaret zamiri arasındaki en kritik fark, sözcüğün bir insanı mı yoksa nesne/kavramı mı karşıladığıdır.
3
Ek halindeki zamirleri (iyelik ve ilgi zamiri) incelemek.
VII. sözcükte tamlayan eki (-in) üzerine gelen -ki ekinin bir ismin yerini tuttuğu (ilgi zamiri) görüldü.
İlgi zamiri, tamlama yapısında düşen tamlananın yerini tutar.

Anahtar Kavram

Zamir Türleri ve İşaret-Şahıs Zamiri Ayrımı

İpuçları

1
'O' ve 'onun' sözcüklerinin neyi karşıladığına dikkat edin; bir insanı mı yoksa bir nesneyi mi?
2
İşaret sözcükleri (bu, şu, o) bir isimle öbekleşmişse sıfat, ismin yerini almışsa zamirdir.
3
Cümledeki 'onun' sözcüğü 'yönetmelik' kelimesinin yerini tutmaktadır. Bu durum zamirin türünü değiştirir.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' ekini ayırt etmek için kelimenin önünde tamlayan eki (-ın/-in) olup olmadığını kontrol edin.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yerine isim koyarak deneyin: 'Yönetmeliğin etkisi' diyebiliyorsak 'onun' işaret zamiridir. 'Ahmet'in etkisi' diyebiliyorsak kişi zamiridir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 745Öğrencilerin %100'i bunu doğru yanıtladıSoru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda ve yazışmalarda dil bilgisi kurallarına uyulması, belgenin ciddiyeti ve mesajın netliği açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da" bağlacının veya ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli evrakları eksiksiz bir şekilde teslim etmekte memurun temel görevleri arasındadır.

Cevap

Cümlede geçen 'teslim etmekte' ifadesindeki 'te' bir bağlaçtır ve 'teslim etmek de' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'teslim etmekte' ifadesindeki '-te' aslında bir bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması (Teslim etmek... görevleri arasındadır), bunun bir bağlaç olduğunu kanıtlar. Bağlaçlar her zaman ayrı yazılır ve 'te' şeklinde sertleşmezler.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de/da' veya 'te/ta' ekini cümleden çıkararak okuyun.
"Gerekli evrakları eksiksiz bir şekilde teslim etmek memurun temel görevleri arasındadır."
Bağlaç olan de/da cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
2
Çıkarma işlemi sonrası cümlenin anlamlı kalıp kalmadığını kontrol edin.
Cümlenin anlamı bozulmamış, sadece anlamda hafif bir daralma olmuştur.
Anlam bozulmadığına göre bu bir ektir değil, bağlaçtır.
3
Yazım kuralını uygulayın.
Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' biçimine dönüşmez.
Sertleşme kuralı bağlaçlarda işlemez; bu yüzden 'teslim etmekte' kullanımı hatalıdır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ile bulunma hal eki olan '-de/-da'nın ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Şüphelendiğiniz 'de/da'yı cümleden çıkarıp cümleyi tekrar okuyun; anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır.
2
Bağlaç olan 'de/da'nın hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde bir yazımı olmadığını unutmayın.
3
Son seçenekteki 'teslim etmekte' sözcüğünü cümleden çıkarıp okuduğunuzda cümlenin hala anlamlı olduğunu fark edeceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin yazımı ile ilgili benzer bir karşılaştırma testi yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de/da' yerine cümleye 'dahi' veya 'bile' sözcüklerini getirebiliyorsanız o sözcük mutlaka ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 746Soru →

Resmî işlemler sırasında tutulan tüm kayıtlar, arşivde güvenli bir şekilde muhafaza edilmektedir.

Bu cümledeki altı çizili sözcük, yapısı bakımından aşağıdakilerden hangisiyle benzerlik gösterir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni personelin dosyaları masaya bırakıldı.

Cevap

Dosyaları sözcüğünün bulunduğu seçenek doğrudur çünkü hem kök sözcük hem de örnekteki sözcük basit yapılıdır.
Örnekteki 'kayıtlar' sözcüğü yapım eki almadığı için basit yapılıdır. Seçeneklerde yer alan 'dosyaları' sözcüğü de herhangi bir yapım eki almamış, sadece çoğul ve belirtme hali/iyelik ekleri almıştır. Dolayısıyla yapıca birbirine benzerler.

Adım Adım Çözüm

1
Örnek sözcüğü eklerine ayırın.
Kayıt (kök) + -lar (çoğul eki)
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Eklerin türünü analiz edin.
Kayıt sözcüğü isim köküdür, '-lar' eki ise anlamı değiştirmeyen bir çekim ekidir.
Yapım eki almayan sözcükler basit yapılı kabul edilir.
3
Seçeneklerdeki sözcüklerin yapılarını inceleyerek basit olanı bulun.
Dosyaları sözcüğü 'dosya' köküne gelen çekim eklerinden oluştuğu için basittir.
Diğer seçeneklerdeki sözcükler (sor-u, bil-gi, yaz-ı, baş-ar-ı) en az bir yapım eki almıştır.

Anahtar Kavram

Basit yapılı sözcükler yapım eki almazlar, sadece çekim eki alabilirler.

İpuçları

1
Sözcüğün basit mi yoksa türemiş mi olduğunu anlamak için 'yapım eki' alıp almadığına bakın.
2
Çoğul ekleri (-lar/-ler) ve hal ekleri kelimenin anlamını değiştirmez, dolayısıyla kelimeyi türemiş yapmaz.
3
'Kayıtlar' ve 'Dosyaları' kelimelerinin kökleri ile ekleri arasındaki ilişkiyi kıyaslayın; her ikisinin de anlam değiştiren bir ek almadığını göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Basit, türemiş ve birleşik sözcük farklarını pekiştirmek için fiilden türeyen isimleri listeleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 747Soru →

Kamu kurumlarında huzurlu bir yaşam (I) ortamı sağlamak için yapılan seçimler (II) ve personelin sağladığı verim (III), hazırlanan projelerdeki çizim (IV) detayları ve periyodik bakım (V) çalışmalarıyla desteklenmelidir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Numaralanmış sözcükler arasında kökü isim olan tek sözcük 'yaşam' kelimesidir; diğer dört sözcüğün kökü ise fiildir.
Soru kök türünü sormaktadır. 'Yaşam' sözcüğünün kökü 'yaş' ismidir. Bu kök üzerine '-a' fiil yapan yapım eki gelmiş (yaş-a-), ardından '-m' isim yapan yapım eki eklenerek (yaş-a-m) kelime türetilmiştir. Dolayısıyla kelimenin aslı bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini belirleyin.
yaş-a-m, seç-im, ver-im, çiz-im, bak-ım
Sözcüğün yapısını ve kök türünü anlamak için en küçük anlamlı parçaya (kök) inilmelidir.
2
Köklerin türünü (isim veya fiil) kontrol edin.
yaş (isim), seç- (fiil), ver- (fiil), çiz- (fiil), bak- (fiil)
Kök türü belirlenirken -mak/-mek mastar ekinin getirilip getirilemediğine bakılır (yaş-mak olmaz, seç-mek olur).
3
Farklı olan kök türünü tespit edin.
İsim köklü olan 'yaşam' sözcüğü diğerlerinden farklıdır.
Beş sözcükten dördü fiil köklü, biri isim köklüdür.

Anahtar Kavram

Sözcük kökleri isim ve fiil olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Bir sözcüğün köküne mastar eki (-mak/-mek) getirilebiliyorsa fiil kökü, getirilemiyorsa isim köküdür. 'Yaş' (hayat süresi) kökü isimdir ve üzerine gelen eklerle türetilmiştir.

İpuçları

1
Sözcüklerin köklerine -mak/-mek mastar eki getirmeyi deneyin.
2
'Yaşamak' eyleminin kökü olan 'yaş' sözcüğü bir fiil midir yoksa bir varlığın/kavramın adı mıdır?
3
'Yaşam' kelimesi 'yaş' isminden türemiştir, diğer dört kelime ise doğrudan eylem (fiil) kökenlidir.

Daha Fazla Pratik

İsimden fiil yapan ekler (yaş-a-) ve fiilden isim yapan ekler (seç-im) arasındaki farkları pekiştirmek için benzer kelime tahlilleri yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri kök ve eklerine ayırarak yanlarına 'İ' (İsim) veya 'F' (Fiil) yazarak gruplandırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 10s
Soru 748Soru →

(I) Kendi sınırlarını zorlamayan bir yazarın, (II) bu yolda kalıcı olması beklenemez. (III) Kimileri sadece popüler olana odaklanırken (IV) ötekiler ise gerçek edebiyatın peşinden gider. (V) Sizinki de bu yolda verilmiş samimi bir çabadır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin türleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük, işaret zamiridir.

Cevap

Parçada geçen 'bu' sözcüğü, bir ismin yerini tutmak yerine 'yol' ismini işaret ederek belirttiği için işaret sıfatıdır; dolayısıyla bu sözcüğün işaret zamiri olduğu ifadesi yanlıştır.
İşaret bildiren 'bu' sözcüğü, parçada 'yol' isminin önüne gelerek onu işaret etmiştir. Türkçede bir ismi işaret yoluyla belirten sözcükler 'işaret sıfatı' olarak kabul edilir. Bu nedenle bu sözcüğün işaret zamiri olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
I. sözcüğü incele
Dönüşlülük zamiri
'Kendi' sözcüğü yapıca dönüşlülük zamiridir ve burada yazarın kendisini vurgular.
2
II. sözcüğü incele
İşaret sıfatı
'Bu' sözcüğü 'yol' isminden önce gelmiş ve onu işaret ederek belirtmiştir. İsmin yerini tutmadığı için zamir değil, sıfattır.
3
III. sözcüğü incele
Belgisiz zamir
'Kimileri' sözcüğü hangi yazarlar olduğu belli olmayan bir grubun yerini tuttuğu için belgisiz zamirdir.
4
IV. sözcüğü incele
İşaret zamiri
'Ötekiler' sözcüğü bir ismi nitelemek yerine doğrudan o ismin (diğer yazarların) yerini işaret yoluyla tutmuştur.
5
V. sözcüğü incele
İlgi zamiri
'Sizinki' sözcüğündeki '-ki', 'sizin çabanız' tamlamasındaki tamlananın yerini tuttuğu için ilgi zamiridir.

Anahtar Kavram

Zamirler ismin yerini tutar; işaret bildiren sözcük bir ismi belirtirse sıfat, ismin yerini tutarsa zamir olur.

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcüğün bir ismin yerini mi tuttuğuna yoksa bir ismi mi belirttiğine dikkat edin.
2
'Bu yolda' ifadesinde 'bu' sözcüğü 'yol' ismini etkilemektedir. Bu durum sözcüğün türünü belirler.
3
Bir ismin önünde yer alıp onu işaret eden 'bu, şu, o' gibi sözcükler zamir değil, işaret sıfatıdır.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile işaret sıfatları arasındaki farkı pekiştirmek için 'o' sözcüğünün hem şahıs zamiri, hem işaret zamiri hem de işaret sıfatı olarak kullanıldığı cümleler kurun.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer 'bu (yol)' yerine 'o' veya 'şunu' diyebiliyorsanız ama sözcük hala bir isme bağlıysa sıfattır. Zamirler ek alabilir (bu-n-u, o-n-lar), sıfatlar genellikle eksiz kullanılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 749Soru →

Kurum içi yazışmaların takibi sırasında şef, masadaki evrakları göstererek çalışma arkadaşlarına şöyle demiştir: "Bunları mesai bitimine kadar ilgili birime ulaştırmalısınız."

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşaret zamiri

Cevap

Cümlede geçen sözcük, bir nesne grubunun yerini işaret yoluyla karşıladığı için işaret zamiridir.
Cümlede geçen 'Bunları' sözcüğü, 'evraklar' isminin yerini işaret yoluyla tutmaktadır. Ayrıca belirtme hal eki (-ı) ve çoğul eki (-lar) alarak zamir özelliğini pekiştirmiştir. Bu özellikleri nedeniyle sözcük bir işaret zamiridir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün cümledeki görevini belirle.
Sözcük, 'evraklar' isminin yerine kullanılmıştır.
Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.
2
Sözcüğün ismin yerini hangi yöntemle tuttuğunu analiz et.
Sözcük, varlıkları işaret ederek karşılamaktadır.
İşaret yoluyla ismin yerini tutan sözcüklere işaret zamiri denir.
3
Sözcüğün aldığı eki kontrol et.
Sözcük çekim eki (-ları) almıştır.
Zamirler genellikle isim çekim eklerini alabilirken, işaret sıfatları genellikle ek almadan bir ismi niteler.

Anahtar Kavram

İşaret zamirleri, varlıkların adını söylemeden onları işaretle karşılayan sözcüklerdir.

İpuçları

1
Sözcüğün bir ismin önüne gelip gelmediğine dikkat edin.
2
Sözcük, 'evraklar' isminin yerini mi tutuyor yoksa onu mu işaret ediyor?
3
Aldığı ekler (-ları) bu sözcüğün bir zamir olduğunu, varlıkları işaret etmesi ise türünü belirler.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatı ve işaret zamiri arasındaki farkı pekiştirmek için 'O' sözcüğünün hem kişi zamiri hem işaret zamiri hem de işaret sıfatı olarak kullanıldığı cümleler kurun.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin: 'Evrakları ulaştırmalısınız' diyebiliyorsanız bu bir zamirdir. 'Bu evrakları ulaştırmalısınız' deseydi sıfat olurdu.
Tahmini Süre:45s
Soru 750Soru →

Hafta sonu için yanıma en sevdiğim romanı ( ) kulaklığımı ( ) resim defterimi ve boyalarımı aldım ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( . )

Cevap

Sıralanan eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül, tamamlanmış cümlenin sonuna ise nokta işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte, cümlede yan yana dizilen 'roman', 'kulaklık' ve 'defter' gibi nesneleri ayırmak için virgül; işin bittiğini ve cümlenin kapandığını göstermek için ise nokta kullanılmıştır. Bu, Türkçedeki en temel noktalama kurallarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk iki boşluğun işlevini belirleyin.
Virgül ( , )
Cümlede 'romanı', 'kulaklığımı' ve 'resim defterimi' kelimeleri aynı görevde (nesne) kullanılmış ve sıralanmıştır. Türkçede eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül kullanılır.
2
Cümlenin sonundaki boşluğun işlevini belirleyin.
Nokta ( . )
Cümle yargı bildirerek tamamlanmıştır. Herhangi bir soru veya ünlem anlamı taşımadığı için sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Eş görevli sözcüklerin virgülle ayrılması ve tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konması.

İpuçları

1
Cümledeki kelimelerin birbirleriyle olan ilişkisine bakın. Benzer türdeki kelimeler mi sıralanmış?
2
'Pazardan elma, armut ve muz aldım.' cümlesindeki mantığı bu soruya uygulayın.
3
Sıralanan her nesne arasına virgül koyun ve cümle bittiği için sonuna en temel bitiş işaretini yerleştirin.

Daha Fazla Pratik

Virgülün 'sıralı cümleleri ayırma' görevini pekiştirmek için içinde birden fazla fiil olan cümlelerle pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 751Soru →

Günlük iletişimde ve resmî yazışmalarda bağlaçların ve eklerin doğru yazımı, ifadenin netliği açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Duydum ki sende bizimle beraber hafta sonu düzenlenecek geziye katılacakmışsın.

Cevap

Cümledeki 'sende' sözcüğünde bulunan 'de' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
İçinde 'sende' ifadesi geçen cümlede 'de' bağlaç görevindedir. Bağlaç olan 'de/da' her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması (Sen bizimle katılacakmışsın) bu sözcüğün bağlaç olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de' ve 'ki' kullanımlarını tespit edin.
'Duydum ki' ve 'sende' ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışları genellikle bu ek ve bağlaçların karıştırılmasından kaynaklanır.
2
'de' sözcüğünün bağlaç olup olmadığını anlamak için cümleden çıkarma yöntemini uygulayın.
'Sen bizimle geziye katılacakmışsın' şeklinde okunduğunda anlam bozulmamaktadır.
Cümleden çıkarıldığında anlamı bozmayan 'de/da' her zaman bağlaçtır ve ayrı yazılır.
3
Kuralı uygulayarak hatalı yazımı belirleyin.
'sende' yazımı yanlış, 'sen de' yazımı doğru olmalıdır.
Bağlaç olan 'de' sözcüğü cümleye 'dahi, bile' anlamı katar.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de/da' ve 'ki'nin yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'de/da' ve 'ki' kullanımlarına odaklanın.
2
'de'yi cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
3
'Sen de' derken 'dahi' anlamı mı var yoksa bir yerde bulunma anlamı mı var, bunu kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Sıfat yapan '-ki' eki ile bağlaç olan 'ki' arasındaki farkı pekiştirmek için 'ki'den sonra '-ler' eki getirme yöntemini çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de' ile ek olan '-de'yi ayırt etmek için cümleyi sesli okuyun; bağlaç olan 'de' her zaman vurgusuz ve kelimeden bağımsız bir tonda söylenir.
Tahmini Süre:45s
Soru 752Soru →

Kamu kurumlarında yürütülen iş süreçlerinin takibi ve denetimi sırasında tutulan raporlarda dil bilgisi kurallarına uyulması esastır. Türkçede sonu "a" veya "e" geniş ünlüleriyle biten bir fiile "-yor" eki getirildiğinde, fiilin sonundaki ünlü daralarak "ı, i, u, ü" ünlülerinden birine dönüşür. Bu ses olayına "ünlü daralması" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala örnek teşkil eden bir kullanım vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şube sorumlusu, gelen evrakları tek tek inceliyor.

Cevap

Şube sorumlusu, gelen evrakları tek tek inceliyor.
Doğru cevap olan cümlede geçen "inceliyor" sözcüğü, "incele-" fiiline "-yor" eki getirilmesiyle oluşmuştur. Fiilin sonundaki "e" geniş ünlüsü, şimdiki zaman ekinin etkisiyle daralarak "i" sesine dönüşmüştür. Bu, kuralın tam bir örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Eylem bildiren sözcüğün kökünü veya gövdesini belirleyin.
"İnceliyor" sözcüğünün kökü "ince", fiil gövdesi ise "incele-"dir.
Ses olayının gerçekleşip gerçekleşmediğini anlamak için ekin geldiği ana yapıyı bilmek gerekir.
2
Fiilin son sesini ve gelen eki kontrol edin.
"İncele-" fiili "e" geniş ünlüsüyle bitmektedir ve üzerine şimdiki zaman eki olan "-yor" gelmiştir.
Daralma kuralının temel şartı, fiilin "a" veya "e" ile bitmesidir.
3
Ekin etkisiyle oluşan ses değişimini saptayın.
"İncele-yor" birleşimi sırasında sondaki "e" sesi, kendinden sonra gelen "y" sesinin de etkisiyle daralarak "i" sesine dönüşmüştür.
Geniş ünlünün dar ünlüye (ı, i, u, ü) dönüşmesi ünlü daralmasıdır.

Anahtar Kavram

Ünlü Daralması

İpuçları

1
Cümlelerdeki fiillerin köklerine odaklanın. Hangi fiil kökü 'a' veya 'e' harfiyle bitiyor?
2
'-yor' ekinden hemen önceki harfe bakın. Eğer o harf atıldığında anlamlı bir fiil kökü (Örn: incele-, başla-) kalıyorsa daralma vardır.
3
İncele-yor kelimesindeki 'e' sesinin 'i'ye dönüştüğünü fark ettiniz mi? Diğer seçeneklerdeki 'i, u, ü' sesleri sadece yardımcı ünlüdür.

Daha Fazla Pratik

İstisna olan 'demek', 'yemek' ve 'ne' sözcüklerindeki ünlü daralmalarını (diye, yiyor, niye) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü '-ma / -me' olumsuzluk ekiyle kontrol edin. Eğer olumsuzluk ekinde de 'mıyor / miyor' şeklinde bir daralma varsa (Örn: incelemiyor), bu genellikle daralma kuralının o fiil yapısında işlediğini gösterir.
Tahmini Süre:45s
Soru 753Soru →

Kamu kurumlarında yeni bir çalışma modeline geçilmesiyle birlikte, beşer personelden oluşan küçük grupların birkaç ay sürecek yoğun bir hazırlık sürecine girmesi planlanmaktadır.

Bu cümledeki koyu yazılmış sıfatlarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "beşer" sözcüğü, belirtme sıfatı görevinde kullanılmış basit yapılı bir sıfattır.

Cevap

"beşer" sözcüğünün basit yapılı olduğu yargısı yanlıştır; çünkü bu sözcük üleştirme eki alarak türemiş bir sıfat haline gelmiştir.
Seçeneklerdeki hata, "beşer" sözcüğünün basit yapılı olarak tanımlanmasıdır. Türkçede "-er / -ar" üleştirme ekleri yapım eki kategorisinde değerlendirilir. Dolayısıyla "beş-er" sözcüğü yapı bakımından türemiş bir sıfattır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin görevlerini (niteleme/belirtme) belirle.
"yeni", "küçük", "yoğun" niteleme sıfatıdır; "beşer" (sayı) ve "birkaç" (belgisiz) belirtme sıfatıdır.
Sıfatların isme sorduğumuz 'nasıl' (niteleme) veya 'hangi/kaç' (belirtme) sorularına cevap vermesi gerekir.
2
Sözcüklerin yapılarını (basit, türemiş, birleşik) analiz et.
"yeni", "küçük" basit; "birkaç" birleşik; "yoğun" (yoğ-un) ve "beşer" (beş-er) türemiştir.
Türkçede üleştirme sayı sıfatları (-er/-ar) yapım eki almış kabul edildikleri için türemiş yapılıdır.

Anahtar Kavram

Sıfatların Yapısı ve Türleri

İpuçları

1
Cümledeki sıfatları bulurken 'nasıl' ve 'kaç' sorularını isme sorun.
2
Sayı sıfatlarında üleştirme bildiren eklerin (-er/-ar) sözcüğün yapısını değiştirip değiştirmediğini hatırlayın.
3
Türemiş sıfatlar yapım eki almış olanlardır. 'Beş' köküne gelen '-er' eki bir yapım ekidir.

Daha Fazla Pratik

Sıfatların yapısal özelliklerini pekiştirmek için 'kurallı birleşik sıfatlar' konusuna göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri tablolaştırarak yapı (Basit/Türemiş/Birleşik) ve tür (Niteleme/Belirtme) yönünden çapraz kontrol yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 754Soru →

Kurumumuzda yürütülen yenileme çalışmaları kapsamında (I) bu odaların boyanması hedefleniyor. (II) Şu koridordaki tadilat işlemleri ise hâlen devam etmektedir. (III) Bunlar tamamlandığında tüm katlar personelin kullanımına açılacaktır. (IV) O süreçte personelin (V) öteki birimde geçici olarak görev yapması planlanmaktadır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi "işaret zamiri" görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Parçada numaralanmış sözcüklerden üçüncüsü olan "Bunlar" sözcüğü işaret zamiridir.
İşaret zamirleri, varlıkların yerini işaret yoluyla tutan sözcüklerdir. Parçadaki "Bunlar" sözcüğü, kendisinden sonra bir isim gelip onu belirtmediği, aksine daha önce sözü edilen durumların yerini tuttuğu ve çoğul eki aldığı için zamir görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki işaret bildiren sözcükleri tespit edin.
Bu, Şu, Bunlar, O, Öteki sözcükleri işaret anlamı taşımaktadır.
Zamir veya sıfat ayrımı yapabilmek için önce işaret bildiren kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
İşaret bildiren sözcüklerin bir ismin önüne gelip gelmediğini kontrol edin.
"bu odalar", "şu koridor", "o süreç", "öteki birim" yapılarında sözcükler ismi belirtmektedir. Ancak "Bunlar" sözcüğü tek başına kullanılmıştır.
İşaret sözcüğü bir ismi etkiliyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamirdir.
3
"Bunlar" sözcüğünün cümleyi veya kavramı temsil edip etmediğini doğrulayın.
"Bunlar" ifadesi "tadilat ve boya işlemleri"nin yerini tutmaktadır ve çoğul eki almıştır.
Zamirler isim çekim eklerini (çoğul, hâl vb.) alabilirler, işaret sıfatları ise genellikle ek almadan ismi belirtir.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcükten hemen sonra bir isim gelip gelmediğine bakın.
2
İşaret sıfatları genellikle ek almazken, işaret zamirleri çekim eklerini (çoğul eki gibi) alabilirler.
3
"Bunlar" sözcüğü bir ismi mi gösteriyor yoksa bir ismin yerini mi tutmuş?

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirlerinin bazen tek bir kelimenin değil, tüm bir cümlenin yerini tutabileceğini unutmayın.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer yerine isim koyabiliyorsanız o bir zamirdir. Örneğin: 'Bunlar tamamlandığında' -> 'İşlemler tamamlandığında'.
Tahmini Süre:45s
Soru 755Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar, metnin hem anlamını hem de akıcılığını doğrudan etkiler. Bu kurallara uyulmaması anlam karmaşasına yol açabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fırtına dindiğinde, balıkçılar teknelerini hazırlayıp erkenden denize açıldılar.

Cevap

Fırtına dindiğinde ifadesinden sonra virgül kullanılması kural ihlalidir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzuna göre, metin içinde zarf-fiil eki (-ınca, -dığında, -erek, -ip vb.) almış kelimelerden sonra virgül konmaz. 'Fırtına dindiğinde' ifadesinde yer alan zarf-fiilden sonra virgül kullanılması bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki zarf-fiil ekini belirleyin.
'dindiğinde' kelimesindeki '-diğinde' eki bir zarf-fiil ekidir.
Zarf-fiil ekinden sonra virgül kullanımı belirli kurallara tabidir.
2
TDK zarf-fiil sonrası virgül kuralını kontrol edin.
TDK kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz.
Zarf-fiiller cümlede belirteç görevi gördüğü için tek başlarına kullanıldıklarında virgülle ayrılmazlar.
3
İstisna durumunu (art arda gelen zarf-fiiller) kontrol edin.
Cümlede 'dindiğinde' ve 'hazırlayıp' kelimeleri vardır ancak bunlar eş görevli olarak sıralanmamıştır, farklı yan cümlecikler kurmuşlardır.
Sadece art arda gelen (eş görevli) zarf-fiil grupları arasına virgül konur.

Anahtar Kavram

Zarf-fiillerden Sonra Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümledeki fiilimsilere (özellikle zarf-fiillere) ve sonrasındaki işaretlere odaklanın.
2
TDK'nin 'Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz' kuralını hatırlayın.
3
Fırtına dindiğinde ifadesindeki -dığında ekinin bir zarf-fiil olduğunu ve sonrasındaki virgülün kural ihlali olduğunu fark edin.

Daha Fazla Pratik

Bağlaçlardan (ve, veya, ama, ancak vb.) önce veya sonra virgül kullanılmayacağı kuralını da tekrar ederek benzer hataları önleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi okurken 'dindiğinde' kısmında duraklama yapıp yapmadığınıza değil, bu sözcüğün bir zarf-fiil olup olmadığına bakarak dil bilgisi kuralını doğrudan uygulayın.
Tahmini Süre:50s
Soru 756Soru →

Kurumsal yazışmalarda ve günlük iletişimde işaret bildiren sözcüklerin kullanımı büyük önem taşır. Bu sözcükler bir ismi işaret ederek onu belirtirse "işaret sıfatı", bir ismin yerini doğrudan tutarsa "işaret zamiri" (adıl) olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük zamir görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şunu kendi masana bırakabilirsin.

Cevap

Masaya bırakılması istenen varlığın yerini tutan "şunu" sözcüğünün kullanıldığı seçenek doğru cevaptır.
İlgili seçenekte geçen "şunu" sözcüğü, bahsedilen nesnenin adını söylemek yerine onun yerini tutacak şekilde kullanılmıştır. Bu nedenle kelime türü bakımından işaret zamiridir. Ayrıca cümlede kullanılan "kendi" sözcüğü de bir zamir (dönüşlülük zamiri) olsa da soru kökü özellikle işaret bildiren sözcüğün türüne odaklanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (bu, şu, o, öteki vb.) tespit edin.
"O dosyayı", "Şunu", "Bu raporu", "Öteki odayı", "Şu evrakları" ifadeleri belirlendi.
İşaret sözcüğünün hangi görevde kullanıldığını anlamak için önce yerini belirlemek gerekir.
2
Bu sözcüklerin kendisinden sonra gelen bir ismi etkileyip etkilemediğini kontrol edin.
"Şunu" dışındaki tüm sözcüklerin bir ismi işaret ettiği, "şunu" sözcüğünün ise ismin yerini tuttuğu görüldü.
Sıfatlar ismi niteler veya belirtir, zamirler ise ismin yerine geçer.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcükten hemen sonra gelen kelimeye bakın. Eğer bir ismi işaret ediyorsa o sıfattır.
2
Zamirler genellikle ek alabilirler (şunu, buraya, ötekini vb.), sıfatlar ise genellikle eksiz halleriyle ismi belirtirler.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile kişi zamirlerini (özellikle 'o' sözcüğü için) ayırt etmeye yönelik sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 757Soru →

Türkçede akrabalık bildiren kelimeler (amca, teyze, hala, dayı vb.) bir lakap veya unvan olarak kullanılmadığı sürece küçük harfle başlar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu akşam Ahmet Amcamın bize geleceğini öğrendim.

Cevap

Ahmet Amcamın ifadesinin geçtiği seçenek yanlıştır çünkü akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlamalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'amca' kelimesi kişiye özel bir akrabalık bağı bildirmektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre akrabalık bildiren kelimeler lakap veya unvan olarak kullanılmadıklarında küçük harfle başlatılmalıdır. Bu nedenle 'Ahmet Amcamın' yerine 'Ahmet amcamın' yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki akrabalık bildiren (teyze, amca, baba vb.) sözcükleri bul.
Ayşe teyze, Ahmet Amca, Müslüm Baba ve Hasan amca ifadeleri tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi kelimede olabileceğini belirlemek için kuralın uygulandığı sözcükler seçilir.
2
Bu sözcüklerin gerçek bir akrabayı mı yoksa bir lakap/unvanı mı belirttiğini analiz et.
Ayşe teyze, Ahmet Amca ve Hasan amca gerçek akrabalık bildirirken; Müslüm Baba bir lakaptır.
Yazım kuralı, kullanım amacına (akrabalık vs. lakap) göre değişiklik gösterir.
3
Büyük harf kullanım kuralını uygula.
Akrabalık bildiren 'Amca' kelimesinin büyük harfle yazılması kurala aykırıdır; 'amca' şeklinde küçük yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre lakap olmayan akrabalık adları küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

Akrabalık Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki kelimenin gerçekten bir akrabayı mı yoksa herkesçe bilinen bir lakabı mı belirttiğine dikkat et.
2
Akrabalık adları (teyze, amca vb.) cümle içinde küçük harfle yazılır. Ancak Nene Hatun gibi tarihî bir kişilik veya Müslüm Baba gibi bir lakap söz konusuysa büyük yazılır.
3
Seçeneklerdeki 'Amca' kelimesinin yazılışını incele; eğer 'benim amcam' anlamındaysa küçük harfle başlamalıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılıp ayrılmadığına dair kuralları gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimenin başına 'benim, senin, onun' gibi iyelik belirteçleri getirebiliyorsak genellikle akrabalık bildiriyordur ve küçük yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 758Soru →

İsimlerin yerini tutan sözcüklere 'zamir' (adıl) denir. Örneğin 'kendi' sözcüğü, kişi isimlerinin yerini tutan ve 'dönüşlülük zamiri' olarak adlandırılan özel bir zamirdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Raporun son halini kendisi kontrol etti.

Cevap

Raporun son halini kendisi kontrol etti cümlesinde 'kendisi' sözcüğü zamir görevindedir.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'kendisi' sözcüğü, bir şahsın adını söylemek yerine onun yerini tuttuğu için zamirdir. 'Kendi' sözcüğü özel olarak 'dönüşlülük zamiri' kategorisine girer ve her zaman zamir olarak değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret, soru ve belgisizlik bildiren sözcükleri (bu, bazı, hangi, şu) ve şahıs ismi yerine geçebilecek sözcüğü (kendisi) belirleyin.
Sözcükler: bu, bazı, kendisi, hangi, şu.
Zamir ve sıfat olarak kullanılabilen sözcükleri tespit etmek analizin ilk adımıdır.
2
Bu sözcüklerin bir ismi etkileyip etkilemediğini (sıfat mı) yoksa ismin yerini mi tuttuğunu (zamir mi) kontrol edin.
Dört cümlede sözcükler isimlerin önündedir (bu proje, bazı çalışanlar vb.), bir cümlede ise sözcük ismin yerini tutmuştur (kendisi).
Sıfatlar ismi niteler veya belirtir, zamirler ise ismin yerini tutar.
3
'Kendisi' sözcüğünün bir şahıs isminin (örneğin Ali, müdür, uzman) yerine kullanıldığını fark ederek doğru seçeneği işaretleyin.
Doğru seçenek 'kendisi' sözcüğünün geçtiği cümledir.
Kendi sözcüğü Türkçede her zaman zamir (dönüşlülük zamiri) görevinde kullanılır.

Anahtar Kavram

Zamirler (Adıllar) ve Sıfat (Ön Ad) Ayrımı

İpuçları

1
Zamirler ismin yerini tutarken sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları etkiler.
2
Cümlelerdeki sözcüklerin hemen sağındaki kelimeye bakın; eğer bir isim varsa o sözcük büyük ihtimalle sıfattır.
3
'Kendi' sözcüğüne dikkat edin; bu sözcük Türkçede her zaman zamir olarak kabul edilir ve bir ismin yerini tutar.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin (o, bu, şu) hem sıfat hem zamir olabildiği cümleleri karşılaştırarak bu farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Örneğin; 'Bu proje' yerine 'Proje' diyebilirsiniz (sıfat), ama 'Kendisi kontrol etti' yerine 'Müdür kontrol etti' diyebilirsiniz (zamir).
Tahmini Süre:45s
Soru 759Soru →

Modern yönetim anlayışında bir lider; dürüst, şeffaf ( ) adil ve vizyoner bir kişiliğe sahip olmalıdır. Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Virgül (,)

Cevap

Virgül (,) işareti, cümlede art arda sıralanan dürüst, şeffaf ve adil gibi eş görevli sözcükleri ayırmak için doğru tercihtir.
Virgül işareti, cümlede birbiri ardınca sıralanan ve aynı görevde (burada sıfat görevinde) kullanılan sözcükleri birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır. 'Dürüst', 'şeffaf' ve 'adil' kelimeleri liderin özelliklerini belirten eş görevli sözcükler olduğu için aralarına virgül konulması kural gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını inceleyin.
Cümlede bir liderin sahip olması gereken özelliklerin (dürüst, şeffaf, adil, vizyoner) art arda sıralandığı görülmektedir.
Kelime gruplarının cümledeki görevini belirlemek, doğru noktalama işaretini seçmek için gereklidir.
2
Eş görevli sözcüklerin ayrılması kuralını hatırlayın.
Türkçe dil bilgisinde birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimelerin arasına virgül konur.
Virgülün en temel ve yaygın kullanım amacı budur.
3
Yay ayraç içindeki boşluğa uygun işareti yerleştirin.
Şeffaf ve adil kelimeleri arasına virgül gelmelidir.
Sıralanan özelliklerin anlam karışıklığı yaratmadan okunmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması

İpuçları

1
Cümlede sıralanan 'dürüst', 'şeffaf' ve 'adil' kelimelerinin görevlerine odaklanın.
2
Birbiri ardınca sıralanan aynı türden kelimeleri ayırmak için hangi temel işaret kullanılır?
3
Eş görevli sözcükleri (sıfatları) birbirinden ayırmak için virgül (,) kullanılması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Virgülün diğer temel görevlerinden biri olan 'sıralı cümleleri ayırma' konusundaki örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 760Soru →

Bir kamu kurumunun strateji belgesinde geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından (basit, türemiş, birleşik) diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantıda alınan yeni kararlar resmî gazetede yayımlandı.

Cevap

Toplantıda alınan yeni kararlar resmî gazetede yayımlandı cümlesindeki 'kararlar' sözcüğü yapısı bakımından basittir.
"Kararlar" sözcüğünün kökü "karar" ismidir. Bu köke gelen "-lar" eki çokluk ekidir ve Türkçede çokluk ekleri birer çekim ekidir. Yapım eki almayan veya sadece çekim eki alan sözcükler yapı bakımından "basit" sayılır. Bu nedenle bu sözcük, diğer seçeneklerdeki türemiş sözcüklerden ayrılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini tespit edin.
Seçim (seç-), Başarı (baş), Kararlar (karar), Önemli (ön), Verimli (ver-)
Sözcüğün yapısını belirlemek için öncelikle anlamlı en küçük parçası olan kökü bulmak gerekir.
2
Sözcüklerin aldıkları eklerin türünü (yapım eki mi, çekim eki mi) inceleyin.
Seç-im (yapım), Baş-ar-ı (yapım), Karar-lar (çekim), Ön-em-li (yapım), Ver-im-li (yapım)
Yapım ekleri sözcüğün anlamını veya türünü değiştirerek türemiş sözcük oluştururken; çekim ekleri sözcüğün yapısını değiştirmez.
3
Yapı türlerini sınıflandırarak farklı olanı bulun.
A, B, D ve E seçeneklerindeki sözcükler türemiş; C seçeneğindeki 'kararlar' sözcüğü ise basittir.
Sadece çekim eki alan veya hiç ek almayan sözcükler basit; en az bir yapım eki alanlar ise türemiş kabul edilir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı (Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı)

İpuçları

1
Bir sözcüğün 'basit' olması için hiç yapım eki almaması gerekir; sadece çekim eki alabilir.
2
Altı çizili sözcüklerin köklerini bulun. Örneğin 'seçim'in kökü 'seç-', 'kararlar'ın kökü 'karar'dır.
3
'-lar / -ler' çokluk ekidir ve bir çekim ekidir. Diğer sözcüklerdeki '-im', '-ar', '-li' gibi ekler ise anlamı değiştiren yapım ekleridir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde fiilden fiil veya isimden isim yapan yapım eklerini içeren örnekleri inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü ekine köküne ayırırken, ek geldiğinde sözcüğün anlamında yeni bir kavram oluşup oluşmadığına bakın. Karar -> Kararlar (Hala aynı kavram, sadece sayısı arttı), Seç -> Seçim (Eylemden bir sürece/sonuca dönüştü, anlam değişti).
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 38 / 42Sonraki
Dil Bilgisi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 38 | Examkin