Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 101Soru →

Arşiv (I)dairesinde saklanan (II)yazmalar, (III)komisyonun (IV)gayreti ile (V)tarihî birer vesika olarak tescil edildi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük; belirtme durum eki almış somut bir isimdir.

Cevap

Cümledeki 'tarihî' sözcüğü, bir ismi niteleyen sıfat görevindedir ve belirtme durum eki almamıştır.
Cümlede geçen 'tarihî' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'vesika' isminin bir özelliğini belirttiği için niteleme sıfatı görevindedir. İsim tamlaması içinde yer almadığı ve bir nesneyi doğrudan göstermediği için ne bir isimdir ne de belirtme durum eki almıştır. Sonundaki '-î' eki, Arapça kökenli sözcüklere gelerek onları sıfat yapan nispet i-sidir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki görevlerini ve aldıkları ekleri analiz etmek.
I (daire): isim, iyelik ve hal eki; II (yazma): kalıcı isim; III (komisyon): topluluk ismi; IV (gayret): soyut isim; V (tarihî): sıfat.
Sözcük türlerini ve eklerini belirlemek, seçeneklerin doğruluğunu test etmek için temel adımdır.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri sözcüklerle karşılaştırmak.
A, B, C ve D şıklarındaki açıklamalar sözcüklerin özellikleriyle örtüşmektedir. E şıkkındaki 'belirtme durum eki almış isim' ifadesi ise 'tarihî' sözcüğüyle uyuşmamaktadır.
Yanlış yargıyı bulmak için her bir sözcüğün dil bilgisel özelliğini doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İsim Türleri ve İsimlerin Aldığı Çekim Ekleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 102Soru →

Resmî yazışmalarda ve unvanların kullanımında büyük harf kurallarına uyulması, belgelerin ciddiyeti açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dilekçenizi hazırlayıp Avukat Canan hanım'a ulaştırmanız gerekmektedir.

Cevap

Seçenekler arasında yer alan ve 'Canan hanım'a' ifadesini içeren cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; çünkü 'Hanım' sözcüğü büyük harfle yazılmalıdır.
Türkçede özel isimlerden sonra gelen 'Bey', 'Hanım', 'Efendi' gibi saygı sözcükleri her zaman büyük harfle başlar. 'Canan hanım'a' ifadesinde 'hanım' sözcüğünün küçük harfle yazılması bu kurala aykırıdır; doğru yazım 'Canan Hanım'a' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri ve onlarla birlikte kullanılan unvan/saygı sözcüklerini belirleyin.
'Canan' özel ismi ve 'hanım' saygı sözcüğü tespit edilmiştir.
Yazım kuralları gereği özel isimle kullanılan sıfat ve unvanların kontrol edilmesi gerekir.
2
Saygı sözcüklerinin (Bey, Hanım, Efendi vb.) büyük harf kullanım kuralını hatırlayın.
Özel isimlerden sonra gelen saygı sözcüklerinin her zaman büyük harfle başlaması gerektiği kuralına ulaşılır.
TDK yazım kurallarına göre kişi adlarından önce ve sonra gelen unvanlar ve saygı sözleri büyük harfle yazılır.
3
Hatalı yazımı düzeltin.
'Canan hanım'a' yerine 'Canan Hanım'a' şeklinde yazılmalıdır.
Küçük harfle başlayan 'hanım' sözcüğü kural ihlaline neden olmaktadır.

Anahtar Kavram

Özel isimlerle birlikte kullanılan unvan ve saygı sözlerinin yazımı
Soru 103Soru →

Köyün huzuru kaçtıkça göğün bağrında kara bulutlar belirdi. Toprağın susuzluğunu dindirecek bu manzarayı tüm köylüler umutla gözlüyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.
Verilen parçada 'göğün' ve 'toprağın' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması, 'bağrında' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'kaçtıkça' sözcüğünde ünsüz benzeşmesi ve 'gözlüyordu' sözcüğünde ünlü daralması mevcuttur. Ünsüz türemesi (hissediyor, affetti vb.) ise parçada yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ünlü düşmesini tespit etme
'Bağrında' sözcüğünün kökü 'bağır'dır; üzerine ek geldiğinde ikinci hecedeki dar ünlü düşmüştür.
Ünlü düşmesinin varlığını teyit etmek için.
2
Ünsüz yumuşamalarını belirleme
'Gök', 'toprak' ve 'susuzluk' kelimelerinin sonundaki sert ünsüzler (k), ünlü ile başlayan ek aldıklarında yumuşamıştır (ğ).
Yumuşama kuralının uygulandığı kelimeleri bulmak için.
3
Ünsüz benzeşmelerini inceleme
'Kaçtıkça' kelimesinde '-dık' eki '-tık'a, '-ca' eki ise '-ça'ya dönüşerek sertleşmiştir.
Sertleşme (benzeşme) olayını doğrulamak için.
4
Ünlü daralmasını kontrol etme
'Gözlüyordu' kelimesinin kökü 'gözle-' fiilidir; '-yor' eki kendinden önceki geniş ünlüyü daraltmıştır.
Daralma kuralının varlığını saptamak için.
5
Sonuca ulaşma
Dört farklı ses olayı tespit edilmişken, 'ünsüz türemesi'ne (örneğin: sırrı, reddetmek) dair bir kanıt bulunamamıştır.
Hangi seçeneğin dışarıda kaldığını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının (ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi, ünlü daralması) metin içerisinde ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 104Soru →

Türkçede sıfatlar; isimleri durum, biçim, renk gibi yönlerden niteleyebileceği gibi işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden de belirtebilir. Bazı cümlelerde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alarak kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: O, her zaman dürüst yaşamayı ilke edinmiş bilge bir insandır.

Cevap

Doğru yanıt, bir ismin hem niteleme (bilge) hem de belirtme (bir) sıfatı aldığı 'O, her zaman dürüst yaşamayı ilke edinmiş bilge bir insandır' cümlesidir.
Doğru cevap olan seçenekte 'insan' ismi kullanılmıştır. Bu isme sorulan 'Nasıl insan?' sorusu 'bilge' cevabını vererek niteleme sıfatını; 'hangi/kaç' anlamındaki belgisizlik durumu ise 'bir' sözcüğü ile belirtme sıfatını karşılar. Böylece aynı isim her iki sıfat türünü de almış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onları etkileyen sözcükleri belirleyin.
Doğru seçenekte 'insan' ismi üzerinde yoğunlaşılır.
Sıfatın türünü belirlemek için önce nitelediği veya belirttiği ismi bulmak gerekir.
2
İsme 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatını bulun.
'Nasıl insan?' sorusuna 'bilge' (ve dürüst yaşamayı ilke edinmiş) cevabı alınır.
Niteleme sıfatları varlıkların kalıcı özelliklerini bildirir.
3
İsmi işaret, sayı, belgisizlik veya soru yönünden etkileyen sözcüğü belirleyin.
'bir' sözcüğü belgisiz sıfat (belirtme sıfatı) olarak tespit edilir.
Belirtme sıfatları isimleri geçici özellikler veya nicelikler yönünden belirtir.

Anahtar Kavram

Sıfatların (Ön Adların) Sınıflandırılması

Daha Fazla Pratik

Sıfatlar ve zamirler arasındaki farkı pekiştirmek için 'işaret' bildiren sözcüklerin cümledeki görevlerine odaklanan sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 105Soru →

Akademik metinlerin ve resmî yazışmaların niteliği, dil bilgisi ve yazım kurallarına gösterilen titizlikle doğrudan ilişkilidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehirde düzenlenen uluslararası sempozyum kapsamında birçok farklı bilimsel tebliğ ard arda sunuldu.

Cevap

Doğru cevap 'ard arda' ifadesinin yanlış yazıldığı cümledir; bu ifadenin 'art arda' şeklinde yazılması gerekir.
Türkçede 'art arda' ifadesi bir ikileme yapısında olup her zaman ayrı yazılır. Ayrıca bu ifadenin ilk kelimesi 'art' (arka) kelimesidir ve 't' harfi korunur; 'ard arda' şeklindeki kullanım bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel adları ve bunlara gelen ekleri kontrol et.
'Türkçenin' ve 'İçişleri Bakanlığına' ifadelerindeki eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kurala uygundur.
TDK kurallarına göre kurum adlarına ve yapım eki almış özel adlara gelen ekler ayrılmaz.
2
Ara yönlerin ve bölge isimlerinin yazımını incele.
'Güneydoğu' bitişik, 'Anadolu Bölgesi' ise büyük harfle yazılmıştır; bu kullanım doğrudur.
Ara yönler bitişik yazılır, yer adlarında tür bildiren ikinci isimler büyük harfle başlar.
3
Bağlaç olan 'de/da'nın yazımını denetle.
Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için 'da' bir bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.
Dahi anlamındaki de/da bağlacı her zaman ayrı yazılır.
4
Kalıplaşmış söz öbeklerinin ve ikilemelerin yazımını kontrol et.
'Ard arda' ifadesi yazım bakımından hatalıdır; doğrusu 'art arda'dır.
'Art arda' sözü her zaman ayrı ve ilk kelimesi 't' ile yazılır.

Anahtar Kavram

İkilemelerin ve Kalıplaşmış Sözlerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 106Soru →

Müzenin tozlu depolarında gün ışığına çıkmayı bekleyen pek çok hazine vardı ( ) mermer büstler ( ) bronz sikkeler ( ) işlemeli vazolar ( ) Bu eserler ( ) geçmişin estetik anlayışını yansıtan eşsiz parçalardı.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( : ) ( , ) ( , ) ( ... ) ( , )

Cevap

İki nokta, virgül, virgül, üç nokta ve virgül sıralaması doğrudur.
Verilen cümlede, genel bir ifadeden sonra bu ifadeyi somutlaştıran örnekler sıralandığı için ilk boşluğa iki nokta (:) gelmelidir. Örnekler arasına eş görevli oldukları için virgül (,) konmalıdır. Örnekleme bir sayı sınırlaması olmadan verildiği için listenin devam ettiğini göstermek amacıyla üç nokta (...) kullanılmalıdır. İkinci cümlede ise cümlenin öznesi olan ifadeyi belirginleştirmek için virgül (,) kullanımı uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluğu analiz etme
İki nokta ( : )
Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.
2
İkinci ve üçüncü boşlukları analiz etme
Virgül ( , )
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Dördüncü boşluğu analiz etme
Üç nokta ( ... )
Örneklerin devam ettiğini, benzerlerinin olduğunu belirtmek için cümlenin sonuna üç nokta konur.
4
Beşinci boşluğu analiz etme
Virgül ( , )
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için virgül konur.

Anahtar Kavram

İki nokta ve üç noktanın kullanım işlevleri ile özne vurgulama
Soru 107Soru →

Dilin kurallarına uygun ve özenli kullanımı, özellikle resmî belgelerin ve akademik metinlerin niteliğini belirleyen en önemli unsurlardan biridir. Bu bağlamda, birleşik fiillerin ve kelime gruplarının yazımı sıklıkla hata yapılan alanlar arasındadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Projelerin değerlendirilmesinde, teknik yeterlilik ile yenilikçi yaklaşımı birbirinden ayırtedebilecek uzmanlara ihtiyaç duyulmaktadır.

Cevap

Teknik yeterlilik ile yenilikçi yaklaşımı birbirinden ayırmayı ifade eden cümlede geçen 'ayırtedebilecek' sözcüğü yanlıştır; doğrusu 'ayırt edebilecek' olmalıdır.
Türkçede 'etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır. 'Ayırt' sözcüğü ile 'etmek' fiili birleşirken bir ses olayı gerçekleşmediği için bu yapı ayrı yazılmalıdır. Fiile getirilen yeterlik eki (-ebilmek) de bu durumu değiştirmez; dolayısıyla doğru yazım 'ayırt edebilecek' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı kelimeleri (başvuru, ayırtedebilecek, pek çok, her bir, varsayılan) tespit et.
Beş farklı birleşik yapı belirlendi.
Yazım yanlışları genellikle bu tür karmaşık yapılarda ortaya çıkar.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı (düşme veya türeme) olup olmadığını kontrol et.
'Ayırt etmek' fiilinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmemiştir.
TDK kurallarına göre ses olayı yoksa yardımcı fiil (etmek, olmak vb.) ayrı yazılır.
3
Kalıplaşmış birleşik kelimeleri ve belgisiz sıfat gruplarını değerlendir.
'Başvuru', 'varsaymak' ve 'birbiri' bitişik; 'pek çok' ve 'her bir' ayrı yazılır.
İstisnai ve kalıplaşmış kuralların doğruluğunu teyit etmek gerekir.
4
Hatalı olan yapıyı belirle.
Ses olayı olmadığı halde bitişik yazılan 'ayırtedebilecek' ifadesinin hatalı olduğu saptandı.
Kural ihlali tespit edildi.

Anahtar Kavram

Ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı fiillerin (etmek, olmak vb.) ayrı yazılması kuralı.

Daha Fazla Pratik

Yardımcı fiillerle kurulan diğer birleşik fiilleri (terk etmek, arz etmek, reddetmek, kaybolmak) inceleyerek ses olaylarının yazımı nasıl etkilediğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 108Soru →

Belediye meclisinin (I) bu kararı, (II) birçok mahalle sakinini sevindirirken (III) bazıları (IV) kendi haklarının (V) öteki projelerle ihlal edildiğini savundu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III ve IV

Cevap

Cümledeki numaralanmış sözcüklerden 'bazıları' ve 'kendi' zamir görevinde kullanılmıştır.
Cümlede 'bazıları' sözcüğü belgisiz zamir, 'kendi' sözcüğü ise dönüşlülük zamiri olarak kullanılmıştır. Her iki sözcük de bir ismin yerini tuttuğu için zamir görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümlede bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol edin.
I, II ve V numaralı sözcükler isimlerin önünde gelerek onları işaret veya miktar yönünden belirtmektedir.
Sıfatlar isimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir.
2
Sözcüklerin doğrudan bir ismin yerini tutup tutmadığını analiz edin.
III numaralı 'bazıları' sözcüğü mahalle sakinleri isminin yerini, IV numaralı 'kendi' sözcüğü ise kişilerin yerini tutmaktadır.
İsimlerin yerini tutan sözcüklere zamir (adıl) denir.

Anahtar Kavram

Zamirler, isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcüklerdir; sıfatlar ise isimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir.

İpuçları

1
Bir sözcükten hemen sonra gelen ismi etkileyip etkilemediğine bakın.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin ek alıp almadığını kontrol etmek, sıfat ve zamir ayrımında size yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:50s
Soru 109Soru →

"Ufkun daraldığını hissettiği anlarda, ömrünü adadığı bu ıssız sokaklarda yalnızlığın hazzını yudumlardı; ancak rüzgârın fısıltısı, ona her zaman bitmeyen bir bekleyişi hatırlatırdı."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz türemesi ve ünsüz benzeşmesi örnekleri bulunurken, ünlü daralmasına dair bir örnek yer almamaktadır.
Parçada ünlü daralması (a, e ünlülerinin ı, i, u, ü olması) örneği yoktur. 'Bitmeyen' kelimesinde olumsuzluk eki daralmamıştır, 'hatırlatırdı' kelimesinde ise daralmaya sebep olacak bir ek veya ses bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesi tespiti
"Ufkun" (ufuk), "ömrünü" (ömür) ve "yalnızlığın" (yalın) kelimeleri belirlendi.
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında ünlü düşmesi gerçekleşir.
2
Ünsüz yumuşaması tespiti
"Daraldığını", "hissettiği", "adadığı", "yalnızlığın" ve "yudumlardı" kelimeleri belirlendi.
Sert ünsüzle biten kelimelerin ünlüyle başlayan ek alması sonucu p, t, ç, k seslerinin b, d, c, g/ğ seslerine dönüşmesidir (yut-um > yudum örneği dikkat çekicidir).
3
Ünsüz türemesi tespiti
"Hissettiği" (his-s-et) ve "hazzını" (haz-z-ı) kelimeleri belirlendi.
Arapça kökenli bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında veya yardımcı fiille birleştiğinde son ünsüzün ikizleşmesi olayıdır.
4
Ünsüz benzeşmesi tespiti
"Hissettiği" (et-ti) kelimesi belirlendi.
Sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan ek geldiğinde ekin başındaki ünsüzün sertleşmesidir.
5
Ünlü daralması kontrolü
Metinde daralma kuralına uyan bir sözcük bulunamadı.
Fiilin sonundaki 'a, e' geniş ünlülerinin '-yor' veya istisnai 'y' etkisiyle 'ı, i, u, ü'ye dönüşmesi olayı metinde gerçekleşmemiştir.

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının metin üzerinde karmaşık ve iç içe geçmiş yapılarla (bir kelimede birden fazla olay gibi) analizi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 110Soru →

Türkçede kelimelerin ve eklerin yazımıyla ilgili kuralların resmî ve akademik metinlerde doğru uygulanması, dilin nitelikli kullanımı açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının son sergisindeki eserler, doğanın döngüsünü ve insanın bu döngü içindeki yerini olağan üstü bir görsellikle sunuyor.

Cevap

Sanatçının eserlerinin anlatıldığı cümlede geçen 'olağan üstü' ifadesi 'olağanüstü' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre; somut olarak yer bildirmeyen 'alt, üst ve üzeri' sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Olağanüstü' kelimesi de bir yerin üzerini değil, 'normalin ötesinde olan' anlamında soyut bir durumu karşıladığı için bitişik yazılması gereken bir sözcüktür. Bu nedenle 'olağan üstü' şeklindeki ayrı yazım bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birleşik sözcüklerin yazımını kontrol etmek
Cümledeki 'olağan üstü' ifadesi tespit edilir.
Birleşik sözcüklerde 'alt, üst, üzeri' gibi kelimelerin somut yer bildirip bildirmediği yazım şeklini belirler.
2
TDK'nin 'üst' sözüyle kurulan birleşik kelimelere dair kuralını uygulamak
'Olağanüstü' kelimesindeki 'üst' sözü somut olarak bir yer (bir şeyin üstü gibi) bildirmeyip soyut bir anlam (farklı, alışılmışın dışında) karşıladığı için bitişik yazılması gerektiği belirlenir.
Kural gereği somut yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözleriyle kurulan kelimeler bitişik yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki kritik kullanımları teyit etmek
Kurum adlarına gelen eklerin ayrılmaması (Türk Dil Kurumunun), yön adlarının kullanımı (Batı Anadolu) ve ayrı yazılan birleşiklerin (pek çok, hafta içi) doğru olduğu doğrulanır.
Yazım yanlışının tek bir cümlede olduğundan emin olmak için tüm seçeneklerin taranması gerekir.

Anahtar Kavram

Alt, Üst ve Üzeri Sözleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 111Soru →

Çocukluğunun geçtiği o dar sokaklarda dolaşırken kalbinin sızladığını hissetmişti. Zamanın acımasızca değiştirdiği bu mahallede, artık tanıdık bir yüz bulamamanın üzüntüsünü derinden duyuyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde 'ünlü daralması' ses olayına örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmamaktadır.
Ünlü daralması, Türkçede 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle biten fiillere '-yor' eki getirildiğinde bu ünlülerin 'ı, i, u, ü' dar ünlülerine dönüşmesidir. Metindeki 'duyuyordu' sözcüğünde fiil kökü 'duy-'dur. Buradaki 'u' sesi, iki ünsüz arasına giren yardımcı bir ses (yardımcı ünlü) olup bir daralma sonucu oluşmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri inceleyerek ses değişimlerini saptayın.
'geçtiği', 'kalbinin', 'sızladığını', 'hissetmişti' ve 'değiştirdiği' kelimelerinde birden fazla ses olayı tespit edildi.
Ses olaylarını doğru belirlemek için kelimenin orijinal yapısı ile ek almış halini karşılaştırmak gerekir.
2
Belirlenen ses olaylarını seçeneklerle eşleştirin.
Yumuşama (geçtiği, kalbinin), Benzeşme (hissetmişti), Düşme (sızladığını) ve Türeme (hissetmişti) örnekleri bulundu.
Paragrafta mevcut olan olaylar elendiğinde geriye kalan seçenek doğru cevabı verecektir.
3
Kalan seçeneğin neden metinde olmadığını bilimsel kurala göre açıklayın.
'duyuyordu' sözcüğü 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle bitmediği için daralma kuralına uygun değildir.
Türkçede daralma olması için şimdiki zaman ekinden (-yor) önce fiilin geniş bir ünlüyle bitmesi şarttır.

Anahtar Kavram

Ses olaylarını metin bağlamında ayırt etme ve yapısal analiz yapma.
Tahmini Süre:50s
Soru 112Soru →

Türkçede yapım eki almamış sözcüklere "basit", en az bir yapım eki almış sözcüklere ise "türemiş" sözcük denir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arkadaşım bu sabah bize geldi.

Cevap

İçinde "geldi" sözcüğü geçen seçenek, yapısı bakımından basit olduğu için diğerlerinden farklıdır.
"Geldi" sözcüğü "gel-" fiil köküne sadece görülen geçmiş zaman eki olan "-di" ekini almıştır. Türkçede zaman ve kişi ekleri çekim eki kategorisindedir ve sözcüğün anlamını veya türünü değiştirmez. Bu nedenle bu sözcük yapısı bakımından basittir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin kök ve eklerini analiz edin.
gel-di, ver-im, oyun-cak-ı, ış-ı-k-ı, hazır-lık
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Eklerin türünü (yapım veya çekim) belirleyin.
'-di' çekim ekidir; '-im', '-cak', '-k' ve '-lık' ekleri yapım ekidir.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise basittir.
3
Sözcükleri yapılarına göre sınıflandırın.
geldi = basit; verim, oyuncağı, ışığı, hazırlık = türemiş.
Dört sözcük türemiş yapılıyken bir tanesi basittir.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı (Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı)

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yapısını kontrol ederken 'Bu ek gelmeden önce sözcük neydi, geldikten sonra ne oldu?' sorusunu sorun. Eğer anlam veya tür değişiyorsa yapım eki vardır.
Tahmini Süre:45s
Soru 113Soru →

Sıfatlar, isimleri renk, biçim ve durum yönünden niteleyen (niteleme sıfatı) ya da işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten (belirtme sıfatı) sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı alarak kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî makamlarca hazırlanan yeni bir yönetmelik, tüm personelin görev tanımını değiştirdi.

Cevap

İçinde 'yeni bir yönetmelik' tamlaması bulunan cümle doğru cevaptır; çünkü bu tamlamadaki 'yönetmelik' ismi hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır.
İçinde 'yeni bir yönetmelik' ifadesi geçen cümlede, 'yönetmelik' ismi 'yeni' sözcüğüyle niteleme sıfatı, 'bir' sözcüğüyle ise belirtme (belgisiz) sıfatı almıştır. Bu durum, soruda istenen 'bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı alması' kuralına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimleri etkileyen sözcükleri tespit edin.
Doğru cümlede 'yönetmelik' ismi üzerinde yoğunlaşılır.
Soruda tek bir ismin birden fazla türde sıfat alıp almadığı sorgulanmaktadır.
2
Tespit edilen sözcüklerin türlerini (niteleme veya belirtme) analiz edin.
'Yeni' sözcüğü durum bildirdiği için niteleme, 'bir' sözcüğü belgisizlik bildirdiği için belirtme sıfatıdır.
Niteleme sıfatları isme sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verirken; belirtme sıfatları işaret, sayı, belgisizlik veya soru bildirir.
3
Hatalı seçeneklerdeki sözcüklerin neden sıfat olmadığını veya neden tek bir türde olduğunu kontrol edin.
Diğer seçeneklerde ya sadece tek tür sıfat olduğu ya da sözcüklerin zamir/zarf görevinde kullanıldığı görülür.
Özellikle işaret zamirleri (şu, bu) ve durum zarfları (iyi, hızlı vb.) sıfatlarla sıkça karıştırılan unsurlardır.

Anahtar Kavram

Bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı alması

İpuçları

1
Cümledeki isimleri bulun ve onlara 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatı olup olmadığını kontrol edin.
2
Aynı isim üzerinde hem bir özellik (renk, durum vb.) hem de bir belirtme durumu (işaret, belgisizlik, sayı) arayın.
3
'Yeni bir...' veya 'Eski o...' gibi yapıların bulunduğu tamlamalara dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Sıfatlarda yapı (basit, türemiş, birleşik) konusunu tekrar ederek bu tür karma tamlamalardaki yapısal özellikleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 114Soru →

Roman ( ) hikâye ve tiyatro olay eksenlidir ( ) makale ( ) deneme ve eleştiri ise düşünce ağırlıklıdır ( ) Bu iki grup ( ) farklı yöntemlerle okura ulaşır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( ; ) ( , ) ( . ) ( , )

Cevap

Cümledeki boşluklara sırasıyla virgül, noktalı virgül, virgül, nokta ve virgül getirilmelidir.
Verilen metinde 'roman, hikâye, tiyatro' ve 'makale, deneme' kelimeleri eş görevli oldukları için virgül ile ayrılmıştır. Bu iki ana cümle grubu kendi içlerinde virgül barındırdıkları için, bu iki grubu birbirinden ayırmak amacıyla orta kısımdaki boşlukta noktalı virgül kullanılması TDK kuralları gereğidir. Yargı bittiği için nokta, yeni cümlenin öznesinden sonra ise virgül kullanımı doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Eş görevli sözcükleri belirleyin.
Roman, hikâye ve tiyatro ile makale, deneme ifadeleri eş görevli kelime gruplarıdır.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimelerin arasına virgül ( , ) konur.
2
Sıralı cümleler arasındaki ilişkiyi analiz edin.
'Olay eksenlidir' ve 'düşünce ağırlıklıdır' ifadeleri iki ayrı yargı bildirir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül ( ; ) kullanılır.
3
Cümle sonlarını ve özne vurgusunu kontrol edin.
İkinci cümle tamamlandığı için nokta, son cümlede ise özneyi vurgulamak için virgül gereklidir.
Tamamlanmış yargıların sonuna nokta ( . ), uzun cümlelerde özneden sonra virgül ( , ) konur.

Anahtar Kavram

Virgül ve Noktalı Virgülün İşlevsel Farkları

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'tür ve grup ayırma' ile 'sıralı cümle ayırma' görevlerini pekiştirmek için farklı örnekler çözülmelidir.
Tahmini Süre:50s
Soru 115Soru →

Güneşin hararetiyle (I) sararmış tarlalarda (II) oynayan çocukların neşesi, (III) alnındaki teri silen çiftçinin yüzünde çocukluğuna (IV) benzeyen bir tebessüm oluşturdu. Rüzgârda (V) savrulan buğday başakları ise bu bereketli tablonun en güzel tamamlayıcısıydı.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisinin kökü, "türü" bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Metindeki beşinci sözcük olan 'savrulan' kelimesinin kökü 'savur-' fiili iken, diğer sözcüklerin kökleri isim soyludur.
Beşinci sırada yer alan 'savrulan' sözcüğünün kökü 'savur-' eylemidir ve bir fiil köküdür. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin tamamı ('sarı', 'oyun', 'alın', 'beniz') isim köküne sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve uğradıkları ses olaylarını tespit etme
I: sarı (ünlü düşmesi), II: oyun (ünlü düşmesi), III: alın (ünlü düşmesi), IV: beniz (ünlü düşmesi), V: savur- (ünlü düşmesi)
Kök türünü belirlemek için önce kelimenin en anlamlı ve ilişkili en küçük birimi olan köke ulaşılmalıdır.
2
Köklerin isim mi yoksa fiil mi olduğunu belirleme
I, II, III ve IV numaralı sözcükler isim köklüdür; V numaralı sözcük fiil köklüdür.
Köklerin sonuna '-mak/-mek' eki getirilerek anlamlı olup olmadığı kontrol edilir (savur-mak anlamlıdır, sarı-mak anlamsızdır).
3
Diğerlerinden farklı olan kök türünü seçme
Beşinci sözcük fiil kökü olduğu için doğru cevaptır.
Soruda türü bakımından farklı olan kök istenmiştir.

Anahtar Kavram

Sözcük kökleri, taşıdıkları anlama göre 'isim kökü' ve 'fiil kökü' olarak ikiye ayrılır. Bazı türetme ekleri veya çekim ekleri sırasında yaşanan ünlü düşmeleri, kökün gerçek yapısını görmeyi zorlaştırabilir.
Tahmini Süre:50s
Soru 116Soru →

Genç araştırmacı ( ) kütüphanedeki eski belgeleri ( ) el yazmalarını ve mektupları büyük bir titizlikle inceledi ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( . )

Cevap

Sırasıyla virgül ( , ), virgül ( , ) ve nokta ( . ) işaretleri getirilmelidir.
Cümlede 'Genç araştırmacı' ifadesi öznedir ve özneden sonra virgül kullanılmalıdır. 'eski belgeleri' ve 'el yazmalarını' sözcükleri birbiri ardınca sıralanan eş görevli nesnelerdir, bunları ayırmak için virgül gereklidir. Cümle anlamca tamamlandığı için sonuna nokta konmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özneyi belirleme
Genç araştırmacı ( , )
Cümledeki özneyi belirgin hale getirmek için özneden sonra virgül kullanılır.
2
Eş görevli sözcükleri belirleme
eski belgeleri ( , ) el yazmalarını ve mektupları
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak için aralarına virgül konur.
3
Cümle sonu işaretini belirleme
inceledi ( . )
Tamamlanmış, haber veren düz bir cümlenin sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Özne sonrası virgül kullanımı ve eş görevli kelimelerin ayrılması
Tahmini Süre:45s
Soru 117Soru →

Kaybettiği huzuru arayan yaşlı adam, sabahtan beri daracık odasında eski fotoğrafları karıştırıyor; ancak gönlündeki o derin sızıyı bir türlü dindiremiyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünsüz yumuşaması, ünlü daralması, ünlü düşmesi ve ünsüz benzeşmesi örnekleri bulunurken; ünsüz türemesine dair herhangi bir kullanım yoktur.
Metin detaylı incelendiğinde; 'kayıp' ve 'gönül' kelimelerinde ünlü düşmesi, 'kaybettiği' ve 'sabahtan' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi, 'kaybettiği' kelimesinde ünsüz yumuşaması ve 'dindiremiyordu' kelimesinde ünlü daralması açıkça görülmektedir. Ancak metinde herhangi bir ünsüzün ikizleşmesi (ünsüz türemesi) söz konusu değildir. 'Daracık' sözcüğündeki olay ise bir ünlü türemesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesi tespiti
Kaybettiği (kayıp-etmek) ve gönlündeki (gönül-ü) kelimeleri belirlendi.
Kelime köklerindeki dar ünlülerin, ek alma veya birleşme sırasında düştüğü görülmektedir.
2
Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesi analizi
Kaybettiği (kayıp-ettiği) ve sabahtan (sabah-tan) kelimeleri incelendi.
'Kaybettiği' kelimesinde p>b ve k>ğ yumuşamaları ile t-t benzeşmesi; 'sabahtan' kelimesinde ise d>t benzeşmesi mevcuttur.
3
Ünlü daralması tespiti
Dindiremiyordu (dindire-me-yor) kelimesi incelendi.
Olumsuzluk eki olan '-me', kendisinden sonra gelen '-yor' eki nedeniyle daralmıştır.
4
Türeme olaylarının kontrolü
Daracık (dar-a-cık) kelimesindeki olayın ünlü türemesi olduğu saptandı.
Metinde ünsüz türemesine (ör: hissetmek, reddetmek) örnek olabilecek bir kullanımın bulunmadığı teyit edildi.

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının metin üzerinde analiz edilmesi ve ayırt edilmesi.

Daha Fazla Pratik

Ünlü türemesi ve ünsüz türemesi arasındaki farkları pekiştirmek için benzer yapıdaki 'azıcık' ve 'affetmek' gibi kelimeleri analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 118Soru →

Türkçede bir isim, aynı anda hem niteleme hem de belirtme sıfatı alarak kullanılabilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir işaret sıfatı, niteleme sıfatıyla birlikte aynı ismi etkilemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu etkileyici manzara, yerli ve yabancı turistlerin odak noktası haline geldi.

Cevap

Cümledeki 'manzara' ismi, 'etkileyici' (niteleme) ve 'şu' (işaret/belirtme) sıfatlarını aynı anda almıştır.
Doğru seçenekte yer alan 'Şu etkileyici manzara' ifadesinde, 'manzara' ismi 'nasıl?' sorusuna cevap veren 'etkileyici' niteleme sıfatını ve 'hangisi?' sorusuna işaret yoluyla cevap veren 'şu' işaret sıfatını birlikte almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimlerin önüne gelen niteleme ve belirtme sıfatlarını tespit edin.
İkinci cümlede 'manzara' isminin önünde iki farklı türde sıfat olduğu görülmektedir.
Sıfatların türünü belirlemek için isme 'nasıl' (niteleme) ve işaret yoluyla 'hangisi' (belirtme) soruları sorulmalıdır.
2
İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) sıfat mı yoksa zamir mi olduğunu kontrol edin.
Birinci ve beşinci seçeneklerdeki sözcükler ismin yerini tuttuğu için zamir, ikinci seçenekteki ise ismi belirttiği için sıfattır.
İşaret sıfatları mutlaka bir ismi doğrudan belirtmelidir; virgülle ayrılan veya ismin yerini tutanlar zamirdir.
3
Niteleme sıfatı ile işaret sıfatının aynı ismi etkileyip etkilemediğini doğrulayın.
İkinci cümlede 'Şu etkileyici manzara' tamlamasında her iki sıfat da tek bir ismi (manzara) etkilemektedir.
Sorunun kökünde belirtilen 'aynı ismi etkileme' kuralı sadece bu seçenekte tam olarak karşılanmaktadır.

Anahtar Kavram

İsimlerin hem niteleme hem de belirtme (işaret, belgisiz, sayı, soru) sıfatlarını birlikte alabilmesi.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatlarının zamirlerle karıştırılmaması için kelimeden sonra gelen ismin varlığını ve kelimenin ek alıp almadığını kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 119Soru →

Yazar ( ) bu yapıtta insanın iç dünyasını ( ) gizli tutkularını ve korkularını ele almıştır ( ) o ( ) üslubunda akıcılığa ( ) şiirselliğe büyük önem verir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (,) (;) (;) (,)

Cevap

Boşluklara sırasıyla noktalı virgül, virgül, noktalı virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Doğru seçenek olan dizi, Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel noktalama kurallarına tam uyum sağlar. İlk cümlede 'Yazar' öznesinden sonra 'iç dünyasını, gizli tutkularını' gibi virgülle ayrılmış eş görevli ögeler geldiği için özne noktalı virgülle ayrılmıştır. İki sıralı cümleyi bağlayan orta kısımdaki noktalı virgül, her iki cümlenin de kendi içinde virgülleri olduğu için karmaşıklığı önlemek adına zorunludur. İkinci cümledeki 'o' öznesi de benzer bir sebeple (akıcılığa, şiirselliğe) noktalı virgül almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ve ikinci boşluğu incele.
Birinci boşluktan sonra gelen 'iç dünyasını, gizli tutkularını' ögeleri arasında virgül olduğu için, özne olan 'Yazar' sözcüğünden sonra noktalı virgül (;) gelmelidir. İkinci boşluk eş görevli sözcükleri ayırdığı için virgüldür (,).
TDK kuralına göre, ögeleri arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.
2
Üçüncü boşluğu analiz et.
Üçüncü boşluk iki bağımsız cümleyi birbirine bağlamaktadır. İlk cümle içinde virgül kullanıldığı için bu sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılmalıdır.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Dördüncü ve beşinci boşluğu değerlendir.
Dördüncü boşluk ikinci cümlenin öznesi olan 'o'dan sonradır ve sonrasında 'akıcılığa, şiirselliğe' şeklinde virgüllü bir yapı geldiği için buraya noktalı virgül (;) konur. Beşinci boşluk eş görevli kelimeleri ayırdığı için virgüldür (,).
Karmaşık cümle yapılarında anlam karışıklığını önlemek ve özneyi vurgulamak için noktalı virgül kullanımı esastır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Özneden Sonra ve Sıralı Cümlelerde Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özellikle 'tür veya takımları ayırma' ve 'özneden sonra kullanım' görevlerini pekiştirmek için TDK örneklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 120Soru →

Kamu Etik Kurulu tarafından hazırlanan rehberde; (I) her personelin (II) kendi görev tanımına uygun davranması gerektiği, (III) bazılarının ise (IV) şu kuralları ihlal etmesi durumunda (V) bizimkinin devreye gireceği açıkça belirtilmiştir.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin türleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak gruplandırılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve IV sıfat; II, III ve V zamirdir.

Cevap

I ve IV numaralı sözcükler sıfat, II, III ve V numaralı sözcükler ise zamir görevinde kullanılmıştır.
Parçada geçen 'her' (I) sözcüğü 'personel' ismini belirttiği için belgisiz sıfat, 'şu' (IV) sözcüğü 'kuralları' ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır. 'Kendi' (II) dönüşlülük zamiri, 'bazılarının' (III) belgisiz zamir ve 'bizimkinin' (V) (bizim kurulumuzun yerine) ilgi zamiri görevindedir. Bu durum bizi doğru gruplandırmaya götürür.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki işlevlerini belirleme
I. 'her' (personel ismini belirtir), II. 'kendi' (ismin yerini tutan dönüşlülük kelimesi), III. 'bazılarının' (ismin yerini belirsizce tutan kelime), IV. 'şu' (kuralları işaret eder), V. 'bizimkinin' (ilgi zamiriyle kurul isminin yerini tutar).
Sözcük türlerini belirlemek için kelimenin bir ismi niteleyip nitelemediğine veya ismin yerini tutup tutmadığına bakılmalıdır.
2
Sözcükleri sıfat ve zamir olarak sınıflandırma
Sıfatlar: I ve IV; Zamirler: II, III ve V.
İsimden önce gelip onu etkileyenler sıfat, ismin yerine kullanılanlar zamirdir.

Anahtar Kavram

Zamirler (Adıllar) ve Sıfatlar Arasındaki Farklar
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 6 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 6 | Examkin