Yazım ve Noktalama

1356 soru

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde büyük harflerin kullanımı, Türk Dil Kurumunun (TDK) belirlediği güncel yazım kurallarına dayanmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Yapılan son düzenlemeler, Türk Dil Kurumu Başkanlığına sunulduktan sonra resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tarihî araştırmalar, Orta Çağ'da Avrupa'daki feodalite yapısının toplumsal düzeni nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaktadır.

Makamın onayıyla hazırlanan rapor, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca komisyona sevk edildi.

Anadolu'nun batısına doğru ilerledikçe iklim özelliklerinin ve bitki örtüsünün belirgin bir şekilde değiştiği gözlemleniyor.

Ünlü ressamın Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu, müzenin en çok ziyaret edilen eserleri arasında yer alıyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan son düzenlemeler, Türk Dil Kurumu Başkanlığına sunulduktan sonra resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Cevap

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı ile 'Resmî Gazete' özel isminin doğru yazımı değerlendirildiğinde; ilk seçenek hatalıdır.

Doğru cevap olan seçenek incelendiğinde 'resmî Gazete' yazımı hatalıdır. Resmî Gazete, gazetenin tescilli adıdır ve 'Resmî' sözcüğü de özel isme dâhil olduğu için büyük harfle yazılmalıdır. Ayrıca Türk Dil Kurumu Başkanlığına ifadesinde ekin kesme işaretiyle ayrılmaması güncel TDK kuralına göre doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kontrol edilmesi.

Türk Dil Kurumu Başkanlığına ifadesinde ek kesme işaretiyle ayrılmamıştır, bu kullanım TDK kurallarına göre doğrudur.

TDK kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Özel isim niteliğindeki gazete adının kontrol edilmesi.

Cümle içinde geçen 'resmî Gazete' ifadesinde 'resmî' kelimesi küçük harfle yazılmıştır.

Resmî Gazete, gazetenin kendi adıdır ve 'Resmî' kelimesi de büyük harfle başlamalıdır.

Diğer seçeneklerdeki yön, dönem ve kanun adlarının kontrol edilmesi.

Orta Çağ, Devlet Memurları Kanunu'nun ve Anadolu'nun batısı kullanımlarının kurallara uygun olduğu görülür.

Çağ adları büyük, kanun adlarına gelen ekler kesmeli ve özel isimden sonra gelen yön adları küçük harfle yazılır.

Anahtar Kavram

Özel İsimlerin ve Bağlı Sözcüklerin Büyük Harfle Yazımı

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmaması kuralı ile kanun/tüzük adlarına gelen eklerin ayrılması kuralını karşılaştırmalı olarak çalışınız.

Tahmini Süre:55s

Soru 122Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Resmî Gazete’de yayımlanan son yönetmelikle Türk Ceza Kanunu’nun bazı maddelerinde değişikliğe gidildi.

Eski Çağ’ın sonlarından Orta Çağ’ın başlangıcına kadar süren göç hareketleri, Avrupa’nın siyasi yapısını derinden etkilemiştir.

Kentin kuzeyinde yükselen Erciyes Dağı’nın eteklerinde, Melikgazi ilçesine bağlı küçük yerleşim birimleri bulunmaktadır.

Görüşmeler sonucunda Türk Dil Kurumu’nun yayımladığı son kılavuzdaki değişikliklerin uygulanması kararlaştırıldı.

Vatandaşların talepleri doğrultusunda belediye binasının hemen karşısındaki Cumhuriyet Meydanı’nda yeni bir çevre düzenlemesi yapıldı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görüşmeler sonucunda Türk Dil Kurumu’nun yayımladığı son kılavuzdaki değişikliklerin uygulanması kararlaştırıldı.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun ifadesinin yer aldığı cümle yazım yanlışı içermektedir; çünkü Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır ve kurum adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır. Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu'na göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, destek ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Türk Dil Kurumu’nun' yazımı yanlıştır; doğru yazım 'Türk Dil Kurumunun' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki özel isimlerin türlerini (kurum, kanun, dönem, yer adı vb.) sınıflandırın.

Cümlelerde Resmî Gazete (gazete), Türk Ceza Kanunu (kanun), Eski Çağ (dönem), Erciyes Dağı (yer adı), Melikgazi ilçesi (idari birim), Türk Dil Kurumu (kurum) ve Cumhuriyet Meydanı (meydan) ifadeleri bulunmaktadır.

Büyük harf kuralları, özel ismin türüne göre (kurum olması veya olmaması gibi) farklılık göstermektedir.

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerle ilgili güncel TDK kuralını hatırlayın.

TDK'ye göre 'Kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, destek, iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.' kuralı geçerlidir.

Kurum adları (Türk Dil Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi vb.), diğer özel isimlerin aksine ek alırken kesme işareti kullanmaz.

Diğer özel isimlerin (kanun, dönem, meydan) ek alma kurallarıyla karşılaştırma yapın.

Kanunlar (Türk Ceza Kanunu) ve tarihî dönemler (Eski Çağ) kurum adı olmadıkları için ekleri kesmeyle ayrılırken, kurum adlarında ayrılmamalıdır.

Kurum adları ile kanun/dönem adları arasındaki bu ince ayrım, yazım kurallarında en sık karıştırılan ve sınavda ölçülen noktalardan biridir.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarında Kesme İşareti Kullanımı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 123Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Kamu kurumlarındaki liyakat esasları, her türlü ön yargıdan uzak, nesnel bir değerlendirme sürecini zorunlu kılmaktadır.

Tarihî yapının restorasyonunda, pencerelerin kenarlarında yavruağzı renginin tercih edilmesi mimari bir bütünlük sağlamıştır.

Yüksek mahkeme, idarenin karar alırken sunulan somut delilleri göz ardı etmesini hukuka aykırılık karinesi saymıştır.

Kolluk kuvvetlerinin titiz takibi sonucunda, şüphelinin sahte evrak düzenlerken suç üstü yakalanması sağlandı.

Adayların sisteme kaydettiği bilgilerin doğruluğu, mülakat öncesinde ilgili birimler tarafından titizlikle incelenecektir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kolluk kuvvetlerinin titiz takibi sonucunda, şüphelinin sahte evrak düzenlerken suç üstü yakalanması sağlandı.

Cevap

Suçüstü sözcüğü bitişik yazılması gerekirken ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre, somut olarak yer bildirmeyen 'alt, üst ve üzeri' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Suçüstü' sözcüğünde 'üst' kelimesi somut bir mekan bildirmeyip eylemin yapıldığı anı/durumu ifade ettiği için bitişik yazılmalıdır. Cümlede ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik yapıdaki sözcükleri (ön yargı, yavruağzı, göz ardı, suçüstü, kaydetmek) tespit etmek.

Beş farklı birleşik sözcük yapısı belirlendi.

Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik kelime kurallarına tabi sözcüklerin tespiti gerekir.

Alt, üst ve üzeri sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin yazım kuralını uygulamak.

Somut olarak yer bildirmeyen 'üst' sözcüğünün (akşamüstü, suçüstü vb.) bitişik yazılması gerektiği belirlendi.

TDK'nin 'somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır' kuralı esastır.

Diğer şıklardaki sözcüklerin (ön yargı, göz ardı, iş birliği gibi ayrı yazılanlar; yavruağzı gibi renk adları; kaydetmek gibi ses olayı içerenler) doğruluğunu teyit etmek.

Diğer tüm seçeneklerdeki yazımların kurallara uygun olduğu görüldü.

Hatalı şıktan emin olmak için diğer seçeneklerdeki çeldiricilerin doğru yazıldığını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Alt, Üst ve Üzeri Sözcükleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Buna benzer olarak 'olağanüstü', 'akşamüzeri' ve 'yer altı' (somut yer bildiriyorsa ayrı) kelimelerinin yazım farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 124Soru →

Kurul sözcüsü, mütalaa edilen raporlardaki çelişkileri fark edince gözlüklerini çıkarıp derin bir iç çekti:
— Bu vahim tablonun sorumlularını bir an evvel tespit edin ( )
Müzakere salonunda birden yükselen itirazlar, hiddetle ayağa kalkan temsilciler ( )
Sözcü, elindeki dosyayı havaya kaldırarak sert bir sesle sordu:
— Kamu yararını gözetmek ve hakikati savunmak bu kadar mı zor ( )
— Ya vicdanların sesini bastıran o şahsi menfaatler ( )

Bu parçada ayraçla ( ) belirtilen yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

(!) (...) (?) (?)

(.) (...) (?) (.)

(!) (.) (?) (?)

(!) (...) (.) (?)

(.) (.) (?) (?)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (!) (...) (?) (?)

Cevap

Parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla ünlem işareti, üç nokta, soru işareti ve soru işareti getirilmelidir.

Metindeki ilk ifade bir emir ve hitap içerdiği için ünlem işareti gerektirir. İkinci ifade yüklemi söylenmemiş bir betimleme (eksiltili cümle) olduğu için üç nokta ile bitmelidir. Üçüncü ifade 'mı' soru ekiyle kurulmuş klasik bir soru cümlesidir. Son ifade ise soru sözcüğü barındırmasa da anlamca bir sorgulama (ya ... menfaatler?) içerdiği için intonasyon temelli soru işareti almalıdır.

Adım Adım Çözüm

Birinci cümlenin anlam ve vurgusunu analiz etme

Cümle 'tespit edin' emriyle biter ve yüksek duygu/hitap tonu taşır.

Emir, hitap ve heyecan bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

İkinci cümlenin yargı durumunu inceleme

Cümlede yüklem (yargı) bulunmamaktadır; 'itirazlar, temsilciler...' şeklinde sonlanmıştır.

Tamamlanmamış veya yüklemi söylenmemiş (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.

Üçüncü cümlenin yapısını değerlendirme

Cümle '-mı' soru eki içermekte ve bir cevap beklemektedir.

Soru eki veya sözü içeren soru cümlelerinin sonuna soru işareti (?) konur.

Dördüncü cümlenin soru anlamını kontrol etme

Cümle soru eki içermese de bir önceki ifadeye bağlı olarak soru anlamını intonasyonla sürdürmektedir.

Soru eki veya sözü içermediği hâlde soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu Noktalama İşaretlerinin İşlevsel Kullanımı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 125Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımı; kurum ve kuruluş isimlerinden dönem adlarına, kanun metinlerinden özel günlere kadar geniş bir kural setine bağlıdır. Bu kuralların birçoğu, eklerin getirilme biçimiyle (kesme işareti kullanımı gibi) doğrudan ilişkilidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Batı medeniyetinin kültürel temelleri, Eski Yunan ve Roma kültürlerinin Rönesans ile yeniden yorumlanmasına dayanmaktadır.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen 'hukuk devleti' ilkesi, demokratik sistemin vazgeçilmez bir unsurudur.

Her yıl mayıs ayının ikinci pazar günü kutlanan Anneler Günü, aile bağlarını güçlendiren en özel günlerden biridir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aldığı kararlar, resmî nitelik kazanması amacıyla Resmî Gazete'de yayımlanmaktadır.

Türk Dil Kurumu'nun güncellediği Yazım Kılavuzu, resmî yazışmalarda dil birliğinin sağlanması açısından temel kaynaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Dil Kurumu'nun güncellediği Yazım Kılavuzu, resmî yazışmalarda dil birliğinin sağlanması açısından temel kaynaktır.

Cevap

Türk Dil Kurumu ifadesinden sonra gelen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek hatalıdır; çünkü TDK kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır ve Türk Dil Kurumu'nun şeklindeki yazım hatalıdır. TDK kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz; doğrusu 'Türk Dil Kurumunun' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Özel isimlerin ve bunlara getirilen eklerin incelenmesi

Cümlelerdeki kurum (TBMM, TDK), kanun (Anayasa), eser (Resmî Gazete, Yazım Kılavuzu) ve dönem/gün adları tespit edildi.

Yazım yanlışını bulmak için hangi kelimenin hangi kural grubuna girdiğini belirlemek gerekir.

Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kuralının uygulanması

Türkiye Büyük Millet Meclisinin (Doğru), Türk Dil Kurumu'nun (Hatalı).

TDK Yazım Kılavuzu'na göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz (Tek istisna: Avrupa Birliği'ne).

Kanun ve eser adlarına gelen ekler kuralının karşılaştırılması

Anayasa'nın (Doğru), Resmî Gazete'de (Doğru).

Kurum adlarının aksine; kanun, tüzük, yönetmelik ve eser adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Eser Adlarında Eklerin Yazımı

Soru 126Soru →

Büyük harflerin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerden hangisinde kurala aykırı bir durum söz konusudur?

Batı felsefesindeki temel ontolojik tartışmalar, Aydınlanma Çağı’nın rasyonalist yaklaşımlarıyla yeni bir boyut kazanmıştır.

UNESCO'nun koruması altındaki Pamukkale Travertenleri, doğal güzelliğiyle dünyanın dört bir yanından turist çekmektedir.

Türk Silahlı Kuvvetleri’nin modernizasyon çalışmaları, savunma sanayisindeki yerli ve milli projelerle desteklenmektedir.

Türk Medeni Kanunu’nun kabul edilmesi, Türk kadınının toplumsal hayattaki statüsünde devrim niteliğinde bir değişim sağlamıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan bütçe tasarısı, Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmeye başlandı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Silahlı Kuvvetleri’nin modernizasyon çalışmaları, savunma sanayisindeki yerli ve milli projelerle desteklenmektedir.

Cevap

Türk Silahlı Kuvvetleri ifadesi bir kurum ismi olduğu için gelen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.

Türk Silahlı Kuvvetleri bir kurum adıdır. TDK kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Türk Silahlı Kuvvetleri’nin' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Türk Silahlı Kuvvetlerinin' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki tüm özel adları, kurum, kuruluş, kanun ve dönem isimlerini tespit et.

Tespit edilenler: Batı felsefesi, Aydınlanma Çağı, UNESCO, Pamukkale Travertenleri, Türk Silahlı Kuvvetleri, Türk Medeni Kanunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Plan ve Bütçe Komisyonu.

Yazım kurallarını uygulamak için önce özel ad statüsündeki kelimelerin belirlenmesi gerekir.

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin yazım kuralını hatırla.

TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim ve iş yeri adlarına gelen ekler (Avrupa Birliği hariç) kesme işaretiyle ayrılmaz.

Bu kural KPSS'de en sık sorulan ve en çok karıştırılan istisnai durumlardan biridir.

Kanun, tüzük, yönetmelik ve tarihî dönem isimlerine gelen eklerin yazımını kontrol et.

Kanun (Türk Medeni Kanunu) ve dönem (Aydınlanma Çağı) adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Kurum/kuruluş kuralı ile kanun/dönem kuralı arasındaki bu farkı ayırt etmek soruyu çözmek için kritiktir.

Seçenekleri bu kurallar ışığında değerlendir.

Seçeneklerdeki 'Türk Silahlı Kuvvetleri’nin' ifadesinde kurum ismine gelen ekin kesmeyle ayrıldığı görülür, bu bir yazı yanlışıdır.

TSK bir kurum olduğu için ek bitişik yazılmalıdır: 'Türk Silahlı Kuvvetlerinin'.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarında Kesme İşareti Kullanımı

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'kurum' ile 'kanun' arasındaki farka odaklanın. Eğer bir yapı, bir bina veya bir organizasyon söz konusuysa (Okul, Meclis, Kurum, Şirket vb.) ek ayrılmaz. Ancak bir metin, bir yasa veya bir kitap söz konusuysa ek genellikle ayrılır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 127Soru →

Türkçede iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili temel kurallardan biri şudur: İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle, eğer sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar. Bu kuralın ihlali hem noktalama hem de yazım yanlışı kabul edilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya sonrasındaki ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Bilimsel araştırmanın temel varsayımı şu şekilde belirlenmiştir: Dijital okuryazarlık seviyesi arttıkça bilgi kirliliğine maruz kalma oranı düşmektedir.

Bu projenin başarıyla tamamlanabilmesi için sahada şu malzemelere ihtiyaç duyulmaktadır: çimento, inşaat demiri, kum ve kereste.

Toplantıda söz alan genel müdür, yeni stratejiyi şu sözlerle özetledi: "Müşteri memnuniyeti, kurumsal kimliğimizin en temel taşıdır."

Evin arka bahçesinde bakımı özenle yapılan birçok çiçek türü vardı: Menekşe, begonya, kasımpatı ve sardunya.

Dil bilgisinde adıllar (zamirler) çeşitli türlere ayrılarak incelenir: kişi zamirleri, işaret zamirleri ve belgisiz zamirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Evin arka bahçesinde bakımı özenle yapılan birçok çiçek türü vardı: Menekşe, begonya, kasımpatı ve sardunya.

Cevap

Evin arka bahçesinde bakımı özenle yapılan birçok çiçek türünün sıralandığı cümlede, iki noktadan sonra gelen örnekler dizisi küçük harfle başlamalıdır.

Doğru yanıt olan cümlede 'Menekşe, begonya, kasımpatı...' şeklinde devam eden ifade bir örnekler dizisidir ve tam bir cümle teşkil etmemektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen ve cümle niteliği taşımayan örnek sıralamaları küçük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'Menekşe' kelimesinin 'menekşe' şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin yapısını inceleyiniz.

Dört cümlede iki noktadan sonra ya açıklama ya da örnekleme yapılmıştır.

İki noktanın temel görevi kendisinden sonraki kısmın niteliğini belirlemektir.

İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığını kontrol ediniz.

Bilimsel araştırma ve genel müdürün sözü tam cümledir; çiçek türleri ve inşaat malzemeleri ise örnek listesidir.

Yazım kuralı (büyük/küçük harf), ifadenin cümle değeri taşıyıp taşımadığına bağlıdır.

Küçük harf kuralının ihlal edildiği seçeneği belirleyiniz.

Çiçek türlerinin sayıldığı listede ilk kelime büyük harfle başlatılmıştır.

Cins isimlerden oluşan örnekler dizisi, iki noktadan sonra küçük harfle başlamalıdır (TDK kuralları).

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük/Küçük Harf Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini ayırt etmek için TDK'nin 'Noktalama İşaretleri' kılavuzundaki örnekleri karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 128Soru →

Kamu kurumlarındaki resmî yazışmalarda noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, metindeki bilginin netliği açısından oldukça önemlidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Kurum müdürü personeli şu sözlerle uyardı: "Zaman hepimiz için en kıymetli hazinedir."

Bu birimin iki temel görevi vardır: yazışmaları takip etmek ve dosyaları arşivlemek.

Memur masasına şu gereçleri koydu: kalem, zımba ve delgeç.

Görevli personel: gelen dilekçelerin hepsini tek tek inceleyerek sisteme kaydetti.

Şunu hiçbir zaman unutmayın: Sabır, başarının en önemli anahtarıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevli personel: gelen dilekçelerin hepsini tek tek inceleyerek sisteme kaydetti.

Cevap

Görevli personel ifadesinden sonra iki nokta kullanılması yanlıştır; bu noktada özneyi belirtmek için virgül kullanılması gerekir.

İki nokta; açıklama yapılacak, örnek verilecek veya birinin sözü aktarılacak durumlarda kullanılır. Ancak özneyi vurgulamak veya yüklemden ayırmak amacıyla iki nokta kullanılamaz. Görevli personel ifadesinden sonra iki nokta getirilmesi bu nedenle noktalama yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki iki nokta işaretlerinin kullanım amaçlarını değerlendir.

İki noktanın; açıklama, örnekleme veya konuşma aktarımı görevlerinden biriyle kullanılıp kullanılmadığı kontrol edilir.

İki noktanın işlevini bilmek, yanlış kullanımı tespit etmenin temelidir.

Özne ile yüklem arasındaki noktalama işaretini kontrol et.

Hatalı seçenekte iki noktanın, sadece özneyi vurgulamak amacıyla kullanıldığı görülür.

Özneyi yüklemden ayırmak için iki nokta değil, virgül kullanılmalıdır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Büyük-Küçük Harf Kuralları

Soru 129Soru →

Sahne ışıklarının sönmesiyle birlikte kuliste büyük bir kargaşa baş gösterdi (I) Yönetmen, terini silerek başrol oyuncusuna sert bir sesle çıkıştı: — Sahneye giriş sıranız (II) Oyuncu, şaşkınlık ve korkuyla hiçbir şey söyleyemeden öylece bakakaldı (III) Perde arkasında fısıldaşanlar, aceleyle kostüm değiştiren figüranlar (IV) Hepiniz yerlerinize dönün, temsil henüz bitmedi (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(.) (?) (.) (...) (!)

(.) (.) (.) (...) (!)

(.) (?) (.) (.) (!)

(.) (?) (.) (...) (.)

(.) (?) (...) (...) (!)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) (?) (.) (...) (!)

Cevap

(.) (?) (.) (...) (!) işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.

Parçadaki cümle yapıları incelendiğinde; ilk ve üçüncü cümleler tamamlanmış yargılar olduğu için nokta, ikinci cümle soru vurgusu taşıdığı için soru işareti, dördüncü cümle eksiltili olduğu için üç nokta ve son cümle bir uyarı/emir içerdiği için ünlem işareti gerektirmektedir. Bu dizilim kurallara tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

Birinci ayracı analiz et.

Nokta (.)

Birinci cümle yargı bildiren, tamamlanmış bir cümledir; dolayısıyla sonuna nokta konur.

İkinci ayracı analiz et.

Soru İşareti (?)

Soru eki veya sözü içermese de tonlama yoluyla soru anlamı taşıyan 'Sahneye giriş sıranız?' ifadesinin sonuna soru işareti konur.

Üçüncü ayracı analiz et.

Nokta (.)

Üçüncü cümle yüklemi olan, tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta konur.

Dördüncü ayracı analiz et.

Üç Nokta (...)

Yüklemi söylenmemiş, eksiltili cümle (vardı, mevcuttu anlamında) olduğu için sonuna üç nokta konur.

Beşinci ayracı analiz et.

Ünlem (!)

Emir, uyarı ve heyecan bildiren 'Hepiniz yerlerinize dönün, temsil henüz bitmedi!' cümlesinin sonuna ünlem işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonunda kullanılan temel noktalama işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) görevlerine uygun seçilmesi.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 130Soru →

İki noktanın (:) kullanımı ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Türk dilinde noktalama işaretlerinin önemi büyüktür: Doğru kullanım, metnin anlamını netleştirerek okuyucunun işini kolaylaştırır.

Kütüphanemize bu yıl şu türlerde birçok yeni eser kazandırıldı: roman, biyografi, deneme ve bilimsel makale.

Kamu kurumlarında uygulanacak yeni düzenleme şudur: personel mesai saatlerine ve kılık kıyafet yönetmeliğine titizlikle riayet edecektir.

Çocukluğumun geçtiği o sakin ve huzurlu kasabayı tek bir kelimeyle özetleyebilirim: sessizlik.

Bu akşamki resmî törene şu bakanlıkların temsilcileri davet edildi: İçişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve Millî Eğitim Bakanlığı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumlarında uygulanacak yeni düzenleme şudur: personel mesai saatlerine ve kılık kıyafet yönetmeliğine titizlikle riayet edecektir.

Cevap

İki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle başlamalıdır. 'personel mesai saatlerine...' ifadesi bir yükleme sahip tam bir cümle olduğu için 'personel' sözcüğünün ilk harfi büyük yazılmalıdır.

İki noktadan sonra gelen açıklama müstakil bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle başlanır. 'Kamu kurumlarında uygulanacak yeni düzenleme şudur: personel mesai saatlerine...' cümlesinde, iki noktadan sonra gelen kısım bir yükleme sahip tam bir cümle olduğu için 'personel' kelimesinin 'P' harfi büyük olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

İki noktanın (:) cümledeki işlevini belirleyin.

Cümlede iki nokta, kendisinden önceki yargıyı açıklamak amacıyla kullanılmıştır.

İki noktanın temel görevlerinden biri, kendisinden sonra açıklama yapılacağını veya örnek verileceğini belirtmektir.

İki noktadan sonra gelen ifadenin yapısal özelliğini (cümle mi, liste mi) kontrol edin.

'personel mesai saatlerine ve kılık kıyafet yönetmeliğine titizlikle riayet edecektir' ifadesi, 'riayet edecektir' yüklemine sahip bağımsız bir cümledir.

Yazım kurallarına göre iki noktadan sonra gelen ifade bir cümle ise büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlanır.

Büyük/küçük harf kullanımını kurala göre değerlendirin.

'personel' kelimesinin küçük harfle başlaması, tam bir cümle niteliği taşıyan bu açıklama için hatalıdır.

Türk Dil Kurumu kuralları gereği cümle niteliğindeki açıklamalar büyük harfle başlamak zorundadır.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük Harf Kullanımı

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadelerin cümle olup olmadığını anlamak için yüklem kontrolü yapmayı alışkanlık haline getirin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 131Soru →

Türkçede virgülün ( $,$ ) kullanımıyla ilgili temel kurallar ve istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Sektörel raporları titizlikle inceleyip, kurumun geleceğine dair projeksiyonlar sunan uzmanlar yarın bir araya gelecekler.

O, kamu yararını ve devletin bekasını her türlü kişisel düşüncenin üstünde tutan bürokratlarla çalışmayı tercih ediyordu.

Kurumdaki aksaklıkları bizzat yerinde görüp, personelin taleplerini dinleyerek çözüm odaklı bir yaklaşım sergilediler.

Kurulumuz; denetim, raporlama ve akreditasyon süreçlerinde uluslararası standartları temel almaktadır.

Şartlar uygun hale geldi mi bölgedeki kamu yatırımlarının artırılması için gerekli ödenekler serbest bırakılacaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sektörel raporları titizlikle inceleyip, kurumun geleceğine dair projeksiyonlar sunan uzmanlar yarın bir araya gelecekler.

Cevap

Sektörel raporları titizlikle inceleyip, kurumun geleceğine dair projeksiyonlar sunan uzmanlar yarın bir araya gelecekler.

Seçenekler arasında yer alan 'Sektörel raporları titizlikle inceleyip, kurumun...' cümlesinde 'inceleyip' zarf-fiilinden sonra virgül kullanılması hatalıdır. Türk Dil Kurumu'nun 'Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz.' kuralı burada geçerlidir. 'Sunan' sözcüğü bir sıfat-fiil olduğu için, 'art arda gelen zarf-fiiller' istisnası bu cümlede uygulanamaz.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki fiilimsileri ve türlerini belirle.

'İnceleyip' sözcüğü zarf-fiil, 'sunan' sözcüğü ise sıfat-fiildir.

Virgülün zarf-fiillerle ilgili özel kullanım kuralını test etmek için kelime türlerinin ayrımı kritiktir.

Zarf-fiillerden sonra virgül konulup konulmayacağını analiz et.

TDK'ye göre metin içinde tek başına kullanılan zarf-fiillerden sonra virgül konmaz.

Kuralın temel hali, tekil zarf-fiil kullanımlarında virgülü yasaklar.

İstisna durumun (art arda gelen zarf-fiiller) geçerliliğini kontrol et.

Dizideki ikinci fiilimsi (sunan) sıfat-fiil olduğu için art arda gelen 'zarf-fiil' kuralı geçerli değildir.

İstisna sadece zarf-fiil + zarf-fiil yapısında geçerlidir; zarf-fiil + sıfat-fiil yapısı bu istisnaya girmez.

Anahtar Kavram

Zarf-fiillerden sonra virgül kullanımı ve 'art arda gelme' istisnasının sınırları.

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiiller ve şart eklerinden sonra virgül konulmayan diğer durumları, özellikle tekrarlı bağlaçlarla (hem... hem..., ne... ne...) karşılaştırarak çalışınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 132Soru →

Bir sanayi odasının hazırladığı "Yerli Üretim ve İhracat Kapasitesi" adlı strateji belgesinde geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Fabrikanın yıllık üretim kapasitesinin

500

kg'dan fazla olduğu resmi raporlarla belgelenmiştir.

Üretimde kullanılan metal levhaların kalınlığı

15

mm'lik hassas ölçüm cihazlarıyla denetlenmektedir.

Teknik şartnamenin hazırlanmasında TDK'nın hazırladığı Terimler Sözlüğü'ndeki güncel veriler esas alınmıştır.

Hava kargo taşımacılığında THY'nin sunduğu yeni lojistik çözümler maliyetleri önemli ölçüde düşürmüştür.

Sektörel sicil kayıtlarında işletmelerin T.C. kimlik numarası üzerinden doğrulama yapılması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknik şartnamenin hazırlanmasında TDK'nın hazırladığı Terimler Sözlüğü'ndeki güncel veriler esas alınmıştır.

Cevap

Teknik şartnamenin hazırlanmasında TDK'nın hazırladığı Terimler Sözlüğü'ndeki güncel verilerin esas alındığını belirten seçenek yanlıştır çünkü kısaltmanın yazımı TDK'nin şeklinde olmalıdır.

Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalarda getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. TDK kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için getirilecek ek 'nin' olmalıdır. 'TDK'nın' kullanımı, 'K' harfinin 'Ka' olarak yanlış okunmasından kaynaklanan bir yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Kısaltmaların türlerini (büyük harf, küçük harf, ölçü birimi) belirle.

TDK ve THY büyük harfli, kg ve mm ölçü birimi, T.C. ise istisnai bir büyük harfli kısaltmadır.

Yazım kuralları kısaltma türüne göre farklılık gösterir.

Büyük harfli kısaltmalarda ekin son harfin okunuşuna göre getirilip getirilmediğini kontrol et.

TDK (Te-De-Ke) olduğu için 'nin' eki gelmelidir, 'TDK'nın' kullanımı hatalıdır.

Büyük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımı değil, kısaltmanın okunuşu esas alınır.

Ölçü birimlerinde ve küçük harfli kısaltmalarda ek kuralını doğrula.

kg'dan (kilogramdan) ve mm'lik (milimetrelik) kullanımları kelimenin okunuşuna uygun olduğu için doğrudur.

Küçük harfli kısaltmalarda ekler kelimenin uzun okunuşuna göre getirilir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Ek Getirme ve Noktalama Kuralları

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 133Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı; bu yapıların cümlede üstlendikleri görevlere, taşıdıkları anlam ilişkilerine ve kalıplaşma durumlarına göre farklılık göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Mademki bu teklifi kabul etmeyecektin, neden seninki de bizimle gelsin diye ısrar edip boş yere vaktimizi aldın?

Öyle bir sessizlik çöktü ki o an, dışarıdaki insanların fısıltıları bile inan ki evin içinde yankılanıyordu.

Halbuki biz onun ne kadar dürüst olduğunu sanıyorduk; meğerki o da bizi kandırmayı kafasına çoktan koymuş.

Bunca yolu gidip de onu görememek var ya, insanı asıl üzen şey belirsizliğin ta kendisidir.

Gürültü kesildi mi hemen dersin başına oturur, illaki o günkü hedefine ulaşırdı; oysa ki sağlığı her şeyden önemliydi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gürültü kesildi mi hemen dersin başına oturur, illaki o günkü hedefine ulaşırdı; oysa ki sağlığı her şeyden önemliydi.

Cevap

Dışarıdaki gürültünün kesilmesiyle ders çalışmaya başlayan kişiyi anlatan cümlede geçen 'oysa ki' ifadesi hatalıdır; bu sözcük kalıplaşmış olduğu için 'oysaki' şeklinde bitişik yazılmalıdır.

Türkçede bazı bağlaçlar 'ki' ekiyle kalıplaşarak bitişik yazılır. Bu kelimeler 'Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki' şeklindedir. Yanlışlığın yapıldığı cümlede 'oysaki' sözcüğü bu kurala aykırı olarak 'oysa ki' şeklinde ayrı yazılmıştır. Ayrıca 'o günkü' ifadesinde sıfat yapan '-ki' ekinin ünlü uyumuna girerek yazılması doğru bir kullanımdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.

Tüm seçeneklerde bağlaç, ek ve edat görevinde kullanılan bu yapılar belirlendi.

Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için önce yapıların tespiti gerekir.

Kalıplaşmış (leksikalleşmiş) 'ki' bağlaçlarını (SOMBAHÇEM) kontrol et.

Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki yapılarının bitişik yazılması gerektiği hatırlandı.

Bu yapılar bağlaç olmalarına rağmen istisnai olarak bitişik yazılırlar.

Bağlaç olan 'de/da' ve ek olan '-de/-da' ayrımını yap.

Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmadığı bağlaçların ayrı, bulunma durumu bildiren eklerin bitişik yazıldığı doğrulandı.

Bağlaç ve ek ayrımı en sık yapılan hata türlerinden biridir.

Seçeneklerdeki özel durumları (sıfat yapan ki, ilgi eki, zaman anlamlı mi) analiz et.

'Dışarıdaki' (sıfat yapan), 'seninki' (ilgi eki), 'kesildi mi' (zaman anlamlı) kullanımlarının kurallara uygunluğu saptandı.

Karmaşık cümle yapılarında bu eklerin görevlerinin doğru tahlil edilmesi gerekir.

Hatalı yapıyı belirle.

Son cümlede 'oysaki' bağlacının ayrı yazıldığı tespit edildi.

Kalıplaşmış bir yapının kural dışı ayrı yazılması yazım yanlışıdır.

Anahtar Kavram

Bağlaç ve Eklerin Yazımı (Kalıplaşmış Yapılar)

Soru 134Soru →

Noktalama işaretleri, metindeki anlam karışıklıklarını önlemek ve duraklamaları belirlemek amacıyla kullanılır. Bu kurallar doğrultusunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Pazardan elma, armut ve üzüm; manavdan ise domates ve patlıcan aldık.

Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "Beş Şehir" adlı denemesi oldukça ufuk açıcıdır.

09.00 — 10.30 saatleri arasında gerçekleştirilecek olan sınav için tüm hazırlıklar tamamlandı.

Seni görmeyince (belki de görmek istemeyince) kendimi kitaplara verdim.

— Bugün hava ne kadar da güzel, dedi yanındaki arkadaşına.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 09.00 — 10.30 saatleri arasında gerçekleştirilecek olan sınav için tüm hazırlıklar tamamlandı.

Cevap

Sayısal aralıkları belirten ifadelerde uzun çizgi ve boşluk kullanımı yanlıştır; bu tür durumlarda kısa çizgi kullanılmalıdır.

Sayılar arasında 've, ile, ila' anlamlarını vermek üzere kullanılan işaret kısa çizgi (-) olmalıdır. Ayrıca Türk Dil Kurumu kurallarına göre kısa çizgi kullanılırken işaretin her iki yanında boşluk bırakılmamalıdır. '09.00 — 10.30' kullanımında hem uzun çizgi (—) kullanılması hem de boşluk bırakılması noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki sayısal aralığın (saatler) nasıl belirtildiğini incelemek.

09.00 — 10.30 ifadesinde sayılar arasında uzun çizgi (—) ve boşluklar kullanıldığı görülmüştür.

TDK kurallarına göre sayı veya kelime aralıklarında hangi işaretin kullanılacağını tespit etmek gerekir.

İlgili noktalama işaretinin kuralını kontrol etmek.

Aralarında 've, ile, ila, ...-den ...-e' anlamlarını vermek için sayılar arasında kısa çizgi (-) kullanılır ve boşluk bırakılmaz.

Kısa çizgi ve uzun çizgi arasındaki görev farkını doğrulamak için bu adım gereklidir.

Hatalı kullanımı belirlemek.

İfadenin doğrusu '09.00-10.30' şeklinde olmalıdır.

Cümledeki kullanımın hem işaret hem de boşluk kuralına aykırı olduğunu netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Kısa Çizgi ve Uzun Çizgi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Kısa çizginin diğer görevlerini (satır sonu bölmeleri, ek gösterme vb.) tekrar ederek pekiştiriniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 135Soru →

Arşiv odasının tozlu rafları arasında kaybolmuş bir ömür (I) Memur Bey, çekingen bir tavırla yaklaşan adaya başını kaldırmadan seslendi: — Memleketiniz (II) Aday, kısık bir sesle 'Sivas' diyebildi ancak. Memur şaşkınlıkla bağırdı: — Nasıl olur, az önce Ankara demiştiniz (III) Sizce de bu tutarsızlıkta bir tuhaflık yok mu (IV)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(...) / (?) / (!) / (?)

(.) / (.) / (.) / (?)

(...) / (.) / (!) / (?)

(...) / (?) / (.) / (?)

(.) / (?) / (!) / (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) / (?) / (!) / (?)

Cevap

Parantezle belirtilen yerlere sırasıyla üç nokta, soru işareti, ünlem işareti ve soru işareti getirilmelidir.

Üç nokta, soru işareti, ünlem ve soru işareti sıralamasını içeren seçenek doğrudur. İlk ifade yüklemi bulunmayan eksiltili bir cümledir (...). İkinci ifade soru eki içermese de soru anlamı taşıyan bir hitaptır (?). Üçüncü ifade şaşırma ve heyecan bildirmektedir (!). Son ifade ise soru ekiyle kurulmuş standart bir soru cümlesidir (?).

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin yüklem durumunu kontrol etme.

İlk cümle yüklemi söylenmediği için eksiltili cümledir ve sonuna üç nokta (...) gelmelidir.

Tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Soru anlamını analiz etme.

İkinci boşlukta soru eki olmasa da tonlama ile soru anlamı sağlanmıştır (?), dördüncü boşlukta ise 'mu' ekiyle soru sorulmuştur (?).

Soru eki veya sözü içermese de soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Duygu tonunu belirleme.

Üçüncü boşlukta şaşırma ve heyecan ifadesi olduğu için ünlem (!) kullanılmalıdır.

Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) görevlerine göre kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Soru işareti ve ünlemin bir arada kullanıldığı (?! veya !?) durumları ve alay/kinaye bildiren parantez içi ünlem kullanımlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 136Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur?

Teknik çizimdeki detayların netleşmesi için

5\text{ mm.'lik}

bir pay bırakılması gerekmektedir.

Adayların sınav giriş belgelerini alırken T.C. kimlik kartlarını yanlarında bulundurmaları zorunludur.

Kurumun yeni stratejik planı TDK'nın son yayımladığı kılavuza uygun olarak hazırlandı.

Depodaki buğdayların

50\text{ kg'lik}

çuvallara doldurularak sevkiyatı tamamlandı.

Televizyon kanalındaki yeni düzenleme TRT'nın yayın ilkeleri doğrultusunda yapıldı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adayların sınav giriş belgelerini alırken T.C. kimlik kartlarını yanlarında bulundurmaları zorunludur.

Cevap

Türkiye Cumhuriyeti'nin kısaltması olan T.C. ifadesinin noktalı kullanımı gelenekleşmiş bir kural olup bu cümlede herhangi bir yazım yanlışı bulunmamaktadır.

Türkiye Cumhuriyeti ifadesinin gelenekleşmiş kısaltması olan 'T.C.', yazım kurallarına göre büyük harflerle yapılan ve nokta kullanılan iki istisnadan biridir (diğeri 'T.' yani Türkçe). Bu kısaltmaya getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır ve yazımı tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Büyük harfli kısaltmaları incele

TDK ve TRT kısaltmalarına getirilen eklerin son harfin (K ve T) okunuşuna göre değil, kelimenin açılımına göre getirildiği (TDK'nın, TRT'nın) saptanmıştır; bu bir hatadır.

Büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir.

Küçük harfli kısaltmaları ve ölçü birimlerini incele

mm.'lik ve kg'lik ifadelerinde hata olduğu görülmüştür.

Ölçü birimlerinde nokta kullanılmaz ve küçük harfli kısaltmalarda ek, kelimenin tam okunuşuna (kilogramlık) göre getirilir.

İstisnai durumları kontrol et

T.C. kısaltmasının noktalı yazımı Türk Dil Kurumu tarafından kabul edilen gelenekleşmiş bir istisnadır.

T.C. (Türkiye Cumhuriyeti) ve T. (Türkçe) dışında büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Ek Getirilmesi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 137Soru →

Türkçede kesme işareti ('), özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır. Cins isimlere (tür adlarına) getirilen ekler ise kesme işaretiyle ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (') kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

İstanbul'un tarihî semtlerini gezmek her zaman insana huzur verir.

Tanzimat Dönemi (1839-1860), Türk edebiyatında Batılılaşmanın başladığı devirdir.

Manavdan elma, armut; marketten ise süt, peynir ve ekmek aldık.

Bahçedeki ağaç'ların dalları meyvelerin ağırlığından dolayı yere eğilmişti.

Yazarın "Kiralık Konak" adlı romanı kuşak çatışmasını konu edinir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahçedeki ağaç'ların dalları meyvelerin ağırlığından dolayı yere eğilmişti.

Cevap

Bahçedeki ağaç'ların dalları meyvelerin ağırlığından dolayı yere eğilmişti.

Doğru cevap olan seçenekte 'ağaç'ların' kelimesinde bir noktalama hatası yapılmıştır. 'Ağaç' sözcüğü bir tür (cins) ismidir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kesme işareti sadece özel isimlere (kişi, şehir, kurum vb.), sayılara ve kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır. Cins isimlere getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmadığı için bu kullanım yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerde kesme işareti (') kullanılan sözcükleri tespit edin.

İstanbul'un, Dönemi'nin, ağaç'ların gibi kelimelerde kesme işareti kullanılmıştır.

Kesme işaretinin hangi sözcük türlerinde kullanılabileceğini belirlemek için.

Sözcüklerin özel isim mi yoksa cins isim mi olduğunu kontrol edin.

İstanbul ve Tanzimat Dönemi özel isimdir; ancak ağaç sözcüğü bir cins isimdir (tür adı).

Kesme işaretinin temel kuralı olan 'özel adlara gelen ekleri ayırma' kuralını uygulamak için.

Hatalı olan kullanımı belirleyin.

'Ağaç'ların' ifadesindeki kullanım yanlıştır; çünkü cins isimlere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Soruda istenen noktalama yanlışını tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Kesme İşaretinin Kullanım Alanları

Daha Fazla Pratik

Özel adlara getirilen yapım eklerinin (Örn: İstanbullu, Türkçe) ve çoğul eklerinin (Örn: Ahmetler) kesme işaretiyle ayrılmadığı istisnai durumları tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Tahmini Süre:45s

Soru 138Soru →

Türkçede iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmamıştır?

Zamirler temel olarak ikiye ayrılır; sözcük halindeki zamirler ve ek halindeki zamirler.

En sevdiğim meyveler şunlardır, elma, armut, mandalina ve üzüm.

Sana tek bir tavsiyem var: Dürüstlükten hiçbir zaman ödün verme.

Kırtasiyeden birçok gereç aldım: Kalem, silgi, defter ve pergel.

Yeni personelin görevleri şunlardı; evrak takibi yapmak ve arşiv düzenlemek.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sana tek bir tavsiyem var: Dürüstlükten hiçbir zaman ödün verme.

Cevap

Sana tek bir tavsiyem var: Dürüstlükten hiçbir zaman ödün verme.

Dürüstlükle ilgili tavsiye içeren cümlede, bir açıklama yapılacağı belirtilmiş (tek bir tavsiyem var) ve bu açıklamadan önce doğru şekilde iki nokta kullanılmıştır. Açıklama tam bir cümle olduğu için büyük harfle başlaması da kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin yapısını incele.

Cümlelerde açıklama veya örnekleme yapıldığını tespit et.

İki noktanın temel görevleri açıklama ve örnekleme öncesinde kullanılmaktır.

Noktalama işareti seçimini kontrol et.

A, B ve E seçeneklerinde iki nokta yerine yanlışlıkla noktalı virgül veya virgül kullanıldığını gör.

Türkçede açıklama ve örnekleme işareti sadece iki noktadır.

İki noktadan sonraki harf kullanımını değerlendir.

C seçeneğinde bir cümle geldiği için büyük harf, D seçeneğinde örnek listesi geldiği için küçük harf kuralını hatırla.

İki noktadan sonra cümle gelirse büyük, cümle niteliği taşımayan örnekler gelirse küçük harfle başlanır.

Anahtar Kavram

İki noktanın açıklama ve örnekleme görevleri ile kendisinden sonraki büyük/küçük harf kullanım kuralı.

Tahmini Süre:45s

Soru 139Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde virgülün kullanım amaçları, cümlenin yapısına ve iletilmek istenen mesaja göre farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Stratejik planlama sürecinde maliyet, risk ve verimlilik analizleri büyük önem taşır.

Kurul üyeleri salona davet edildi, toplantının gündem maddeleri üzerinde görüşmelere başlandı.

Resmî yazışmalarda açık, net ve kurumsal bir üslubun benimsenmesi gerekir.

Başvuru için diploma, kimlik belgesi ve öz geçmiş dosyası sisteme yüklenmelidir.

Belediye; yol, kaldırım ve altyapı çalışmalarını kış gelmeden tamamlamayı hedefliyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul üyeleri salona davet edildi, toplantının gündem maddeleri üzerinde görüşmelere başlandı.

Cevap

Kurul üyeleri salona davet edildi, toplantının gündem maddeleri üzerinde görüşmelere başlandı.

Kurul üyeleriyle ilgili olan cümlede virgül, 'davet edildi' ve 'başlandı' yüklemlerine sahip iki ayrı cümleyi birleştirdiği için 'sıralı cümleleri ayırma' görevindedir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki virgüllerin kullanım yerlerini ve bağladıkları ögeleri analiz etmek

Dört seçenekte virgülün sözcükler arasında, bir seçenekte ise tam cümleler arasında olduğu görülür.

Virgülün işlevini belirlemek için cümlenin yüklem sayısına ve kelime gruplarına bakılmalıdır.

İstisna olan kullanımın hangi dil bilgisi kuralına girdiğini tespit etmek

İki ayrı yargı (davet edildi / başlandı) birleştirildiği için 'sıralı cümle' işlevi belirlenir.

Sıralı cümleleri ayırmak, virgülün temel görevlerinden biridir ve eş görevli sözcük kullanımından farklıdır.

Anahtar Kavram

Virgülün Farklı İşlevlerini Ayırt Etme

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 140Soru →

Bir kamu kurumunun disiplin kurulu karar metninden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Soruşturulan memur; dürüst, özverili ve liyakat sahibi kişiliğiyle tanınan bir personel olmasına rağmen usul hatası yapmıştır.

Dosya kapsamındaki deliller toplandı, tanıklar dinlendi; nihai kararın verilmesi için dosya üst kurula sevk edildi.

Kurul üyelerinden hukukçular, müfettişler; idari birimlerden ise daire başkanları, şube müdürleri toplantıya katıldı.

İlgili personelin savunmasında belirttiği temel gerekçeler şunlardır; iş yoğunluğu, teknik altyapı yetersizliği ve mevzuat karmaşası.

Disiplin cezalarından uyarma, kınama; idari yaptırımlardan ise görevden uzaklaştırma, yer değişikliği kararları alındı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili personelin savunmasında belirttiği temel gerekçeler şunlardır; iş yoğunluğu, teknik altyapı yetersizliği ve mevzuat karmaşası.

Cevap

İlgili personelin savunmasında belirttiği temel gerekçelerden bahsedilen cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; çünkü açıklama veya örnekleme yapılacak bölümlerden önce iki nokta (:) getirilmelidir.

Doğru cevap olan seçenekte 'şunlardır' ifadesinden sonra bir örneklendirme yapılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konulur. Noktalı virgülün kullanımı bu bağlamda bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki cümlelerin yapılarını ve noktalı virgülün hangi görevle kullanıldığını analiz etmek.

A'da özne vurgusu, B'de sıralı cümle ayrımı, C ve E'de ise gruplandırma yapıldığı görülmüştür.

Noktalı virgülün TDK tarafından belirlenen üç temel işlevinin doğru uygulanıp uygulanmadığını saptamak gerekir.

Hatalı olduğu düşünülen cümleyi iki nokta (:) işareti ile karşılaştırmak.

Seçenekte yer alan 'şunlardır' ifadesinden sonra bir liste/açıklama geldiği için iki nokta gereksinimi tespit edilmiştir.

Noktalı virgül hiçbir zaman kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek ifadelerin sonunda kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 7 / 68Sonraki

Yazım ve Noktalama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm