Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 141Soru →

Resmî ve akademik dilde imla kurallarına riayet edilmesi, bilginin eksiksiz ve doğru bir şekilde hedef kitleye ulaşmasını sağlar. Noktalama işaretlerinin işlevlerine uygun kullanılması, metinlerdeki anlam kaymalarını önler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (, , ) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari personel tarafından hazırlanan veriler sisteme girilince, bütçe takibinin yapılabilmesi için ilgili birimlere bilgilendirme e-postası iletilir.

Cevap

İdari personel tarafından hazırlanan veriler sisteme girilince ile başlayan cümlede virgül kullanımı yanlıştır.
Türkçede metin içerisinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. 'İdari personel tarafından...' ile başlayan cümlede 'girilince' sözcüğü zarf-fiildir ve kendisinden sonra eş görevli başka bir zarf-fiil gelmemiştir. Bu nedenle virgül kullanımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgül ve noktalı virgül kullanımlarını tespit ediniz.
Tüm cümlelerde özne vurgusu veya eş görevli kelimelerin ayrımı için noktalama işaretleri kullanılmıştır.
Genel yapıdaki kuralları belirlemek için gereklidir.
2
Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımıyla ilgili TDK kuralını kontrol ediniz.
Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra (art arda gelen eş görevli zarf-fiiller yoksa) virgül konmaz.
Sorunun odaklandığı temel imla kuralıdır.
3
C şıkkındaki cümleyi bu kural açısından analiz ediniz.
'girilince' sözcüğü zarf-fiildir ve cümlede başka bir zarf-fiil bulunmamaktadır.
Hatalı kullanımın nedenini saptamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı kuralı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 142Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı, bu sözcüklerin cümledeki görevlerine ve anlamlarına göre değişiklik göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kitabı bitirdiğimde sende okumak ister misin?

Cevap

Kitabı bitirdiğimde sende okumak ister misin? cümlesinde 'sende' sözcüğündeki 'de' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'sende' sözcüğündeki 'de', cümleye 'başkaları gibi sen de' anlamı kattığı için bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır. Cümlede bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Cümlede 'bitirdiğimde', 'sende' ve 'ister misin' yapıları bulunmaktadır.
Yazım yanlışını bulmak için bu yapıların görevlerini belirlemek gerekir.
2
Söz konusu yapıların cümledeki görevlerini analiz et.
'bitirdiğimde' sözcüğündeki '-de' bulunma durum ekidir (bitişik doğru), 'ister misin'deki 'mi' soru ekidir (ayrı doğru), 'sende'deki 'de' ise 'sen de / sen dahi' anlamı kattığı için bağlaçtır.
Bağlaç olan 'de' ile ek olan '-de'nin yazım kuralları farklıdır.
3
Bağlaç olan 'de'nin yazım kuralını uygula.
Bağlaç olan 'de' her zaman ayrı yazılır. Dolayısıyla 'sende' değil, 'sen de' şeklinde yazılmalıdır.
Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa veya 'dahi' anlamı katıyorsa o 'de' bağlaçtır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de'nin yazımı
Tahmini Süre:45s
Soru 143Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle (') ayrılırken cins isimlere (tür adlarına) gelen ekler ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni aldığım Araba'nın rengini gören herkes çok beğeniyor.

Cevap

Cins isim olan 'araba' sözcüğüne getirilen ekin kesme işaretiyle ayrılması hatalıdır.
Kesme işareti temel olarak özel adlara gelen ekleri ayırmak için kullanılır. 'Araba' kelimesi bir tür (cins) adı olduğu için bu kelimeye getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılması noktalama kuralına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve cins isimleri belirleyin.
İstanbul, Ahmet ve Sinekli Bakkal özel isim; araba ise cins isimdir.
Kesme işaretinin kullanım kuralı ismin türüne bağlıdır.
2
Kesme işaretinin (') hangi sözcüğe getirildiğini kontrol edin.
Araba sözcüğüne iyelik eki getirilirken kesme işareti kullanılmıştır.
Cins isimlere (tür adlarına) getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Hatalı kullanımı tespit edin.
Cins isim olan 'araba' sözcüğünün büyük harfle başlatılması ve ekini ayırmak için kesme işareti kullanılması yanlıştır.
Yazım ve noktalama kuralları gereği cins isimler bu şekilde yazılmaz.

Anahtar Kavram

Cins isimlere getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı.
Tahmini Süre:45s
Soru 144Soru →

Özel isimlerin yazımı kuralı dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hafta sonu tüm aile birlikte izmir'e gitmeye karar verdik.

Cevap

İzmir şehir adının küçük harfle başlatıldığı cümle hatalıdır.
Şehir isimleri özel ad statüsündedir. Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre özel adlar her zaman büyük harfle başlamalıdır. İlgili seçenekte bir şehir adı olan sözcüğün küçük harfle başlatılması kural ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki özel isimleri (kişi, şehir, kurum, bayram vb.) tespit edin.
Cümlelerde 'Cumhuriyet Bayramı', 'Ahmet Bey', 'izmir', 'Türk Dil Kurumu' ve 'Ağrı Dağı' özel isimleri bulunmaktadır.
Yazım yanlışını bulmak için önce kurala tabi olan sözcükleri belirlemek gerekir.
2
Özel isimlerin büyük harfle başlayıp başlamadığını TDK kurallarına göre kontrol edin.
Diğer tüm özel isimler büyük harfle başlarken, şehir adı olan 'izmir' kelimesinin küçük harfle başladığı görülmektedir.
Türkçede şehir adları özel isim kategorisindedir ve büyük harfle yazılmaları zorunludur.

Anahtar Kavram

Özel İsimlerin Büyük Harfle Başlaması
Tahmini Süre:30s
Soru 145Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TRT'nin yeni belgesel serisi gelecek ay ekranlarda izleyiciyle buluşacak.

Cevap

TRT'nin yeni belgesel serisiyle ilgili olan cümlede kısaltmanın yazımı ve eki doğrudur.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. 'TRT' kısaltması 'Te-Re-Te' şeklinde okunduğu için getirilen '-nin' eki dil bilgisi kurallarına uygundur. Ayrıca büyük harf kısaltmalarında (T.C. ve T. hariç) harfler arasına nokta konulmaması kuralı da doğru uygulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirle
TRT büyük harfle yapılmış bir kısaltmadır.
Büyük harfli kısaltmalarda kural, son harfin okunuşunu esas almaktır.
2
Ekin son harfin okunuşuna uyumunu kontrol et
T harfi 'te' olarak okunduğu için '-nin' eki doğrudur.
Te-Re-Te-nin (İnce ünlü uyumu).
3
Noktalama işaretlerini kontrol et
Kısaltma arasında nokta yoktur ve ek kesme işaretiyle ayrılmıştır.
Büyük harfli kısaltmalarda özel istisnalar dışında nokta kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Ek Getirme ve Noktalama Kuralları

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın büyük mü yoksa küçük harfle mi yapıldığına bakarak ekin nereye (harfe mi kelimeye mi) geleceğine karar verebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 146Soru →

Bu devasa yalnızlığın içinde insan, kendi sesini bile tanıyamaz hale gelmez mi ( ) Öyle bir hüzün ki bu, her geçen gün ruhun derinliklerine biraz daha kök salan ( ) Yeter, artık bu anlamsız bekleyişe bir son ver ( ) Belki bir hatıra, belki de yarım kalmış bir sevda hikâyesi ( ) Kapıdaki yaşlı adam usulca yaklaşıp fısıldadı: "İsminiz ( )"

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ? - ... - ! - ... - ?

Cevap

Soru işareti, üç nokta, ünlem işareti, üç nokta ve soru işareti (B seçeneği)
Doğru seçenekte, ilk cümledeki gerçek soru anlamı için soru işareti, yüklemi bulunmayan eksiltili yapılar için üç nokta, heyecan ve emir tonu için ünlem işareti ve son olarak soru sözcüğü içermeyen vurgu temelli soru için soru işareti sıralaması doğru verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluğun analizi
Soru işareti (?)
"Gelmez mi" ifadesiyle doğrudan soru anlamı sağlandığı için soru işareti kullanılmalıdır.
2
İkinci boşluğun analizi
Üç nokta (...)
"Öyle bir hüzün ki bu..." yapısında ana yüklem eksik bırakıldığı (eksiltili cümle) için üç nokta gereklidir.
3
Üçüncü boşluğun analizi
Ünlem işareti (!)
"Yeter" ve "son ver" ifadeleriyle yüksek duygu ve kesinlik içeren bir emir verildiği için ünlem işareti kullanılmalıdır.
4
Dördüncü boşluğun analizi
Üç nokta (...)
"Vardır" yüklemi söylenmeyerek benzer örneklerin devam edebileceği sezdirildiği için üç nokta tercih edilmelidir.
5
Beşinci boşluğun analizi
Soru işareti (?)
"İsminiz" ifadesinde soru eki veya sözcüğü olmasa da vurgu (tonlama) yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti konulmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümle sonunda anlam ve yapıya göre noktalama seçimi

Daha Fazla Pratik

Üç noktanın yüklemi olmayan cümleler dışındaki diğer görevlerine (alıntılarda atlanan yerler, kaba sayılan kelimeler) göz atınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 147Soru →

İki noktanın (:) kullanımı ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu noktalama işaretinin kullanımı ve ardından gelen bölümün yazımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atölyede geleneksel şu el sanatları öğretiliyor: ebru, hat, tezhip ve minyatür.

Cevap

Atölyede şu el sanatları öğretiliyor: ebru, hat, tezhip ve minyatür.
Doğru seçenekte, iki noktadan sonra örnekler (ebru, hat, tezhip...) sıralanmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre iki noktadan sonra örnekler sıralandığında bu örnekler küçük harfle başlar. Cümlede hem noktalama işareti hem de yazım kuralı bu doğrultuda uygulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın işlevini belirleyin.
Cümlede iki nokta, kendisinden sonra örneklerin sıralanacağını belirtmek amacıyla kullanılmıştır.
Türkçede kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.
2
İki noktadan sonra gelen bölümün yazımını (büyük/küçük harf) kontrol edin.
Örnekler (ebru, hat...) özel isim değildir ve bir cümle teşkil etmez.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra örnekler sıralanıyorsa bu örnekler küçük harfle başlar.
3
Diğer seçeneklerdeki hataları karşılaştırın.
Açıklama cümlelerinde yanlışlıkla kullanılan noktalı virgül, virgül ve büyük/küçük harf hatalarını tespit edin.
Açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harf, sadece örnek sıralanıyorsa küçük harf kuralı esastır.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük/Küçük Harf Kullanımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 148Soru →

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) bu kurala uygun kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nitel araştırma yöntemlerinden mülakat, gözlem, doküman analizi; nicel araştırma yöntemlerinden ise anket, tarama ve deney teknikleri bilimsel çalışmalarda veri toplamak amacıyla kullanılır.

Cevap

Nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin gruplandırıldığı seçenek, noktalı virgülün tür ve takımları ayırma görevine tam olarak uymaktadır.
Nitel araştırma yöntemleri ile nicel araştırma yöntemlerini içeren cümle, her iki grubun da kendi içinde virgüllerle ayrılmış öğelere sahip olduğu kompleks bir yapıdır. Bu iki ana küme (tür/takım) arasına noktalı virgül konularak TDK'nin 'tür veya takımları ayırma' kuralı doğru şekilde uygulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki kuralın (tür veya takımları ayırma) kapsamını belirlemek.
Noktalı virgülün, içinde virgül bulunan grupları birbirinden ayırmak için kullanılması gerektiği anlaşıldı.
TDK kurallarına göre noktalı virgülün en temel görevlerinden biri budur.
2
Seçeneklerdeki noktalı virgülün kullanım amaçlarını tek tek incelemek.
Bir seçenekte açıklama/örnekleme (yanlış), iki seçenekte özne vurgusu (yanlış) ve bir seçenekte grup ayırma (doğru) tespit edildi.
Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini ayırt etmek kilit noktadır.
3
Grup yapısını içeren cümleyi doğrulamak.
Nitel yöntemler (mülakat, gözlem, doküman) bir grup; nicel yöntemler (anket, tarama, deney) ise ikinci grup olarak belirlenmiş ve aralarına noktalı virgül konmuştur.
İki farklı tür/takım kümesi virgüllerle kendi içinde ayrıldığı için araya noktalı virgül gelmesi kurala uygundur.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma Görevi

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' görevini pekiştirmek için bu yapıdaki cümleleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 149Soru →

Resmî belgelerin ve günlük metinlerin hazırlanmasında, sözcüklerin imlasına dikkat etmek dilin doğru kullanımı açısından temel bir gerekliliktir. Bazı sözcükler, söylenişlerindeki ses özelliklerinden dolayı yazıya yanlış aktarılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan bir sözcükle ilgili yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun hizmet araçlarını kullanan şöförlerin çalışma saatleri yeniden düzenlendi.

Cevap

Hizmet araçlarını kullanan kişilerden bahsedilen seçenekte geçen 'şöförlerin' ifadesi yanlıştır; sözcüğün doğru yazımı 'şoför' olmalıdır.
Hizmet araçlarını kullanan kişileri ifade eden cümlede geçen 'şöför' sözcüğü yanlış yazılmıştır. Türk Dil Kurumu'na göre Fransızca kökenli olan bu sözcüğün ilk hecesinde 'o' sesi bulunmalı ve kelime 'şoför' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümleleri tek tek okuyarak yazımı karıştırılabilecek kritik sözcükleri (ayrıntı, şoför, kütüphane, sistem, alternatif vb.) tespit ediniz.
B seçeneğindeki 'şöför' sözcüğü dikkat çekmektedir.
Yazımı karıştırılan sözcükler genellikle yabancı kökenli veya ses olaylarına açık kelimelerdir.
2
Tespit edilen sözcüğün Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzundaki karşılığını kontrol ediniz.
TDK'ye göre sözcüğün doğru yazılışı 'şoför'dür.
Türkçede bazı yabancı kökenli sözcüklerdeki ünlüler, söyleniş etkisinden dolayı yazıya yanlış aktarılabilmektedir.
3
Hatalı yazımı içeren cümleyi işaretleyiniz.
Hizmet araçlarını kullanan şöförlerin ifadesi yanlıştır.
Kelimenin ilk hecesinde 'ö' değil 'o' sesi bulunmalıdır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler
Tahmini Süre:45s
Soru 150Soru →

Türkçede özellikle yabancı kökenli sözcüklerin yazımında söyleyiş özelliklerine dayalı hatalar sıklıkla yapılmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyat eleştirmenleri, yazarın son romanındaki mütevazı anlatım tarzının, eserin kalıcılığını artıracağını belirtiyor.

Cevap

Edebiyat eleştirmenlerinin yazarın anlatım tarzını değerlendirdiği cümlede herhangi bir yazım yanlışı bulunmamaktadır.
Doğru cevapta geçen 'mütevazı' sözcüğü, alçak gönüllü ve sade anlamlarını karşılamakta olup TDK kurallarına göre doğru yazılmıştır. Bu sözcük, geometrik bir terim olan 'mütevazi' (paralel) ile karıştırılmamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılabilecek yabancı kökenli ve özel yapılı sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: silüet, insiyatif, aperatif, kollektif, mütevazı.
Yazım yanlışları genellikle bu tür kritik sözcüklerde odaklanmaktadır.
2
Sözcüklerin TDK güncel yazım kılavuzundaki formlarını kontrol et.
Silüet -> siluet, insiyatif -> inisiyatif, aperatif -> aperitif, kollektif -> kolektif.
Hatalı yazımları eleyerek doğru seçeneğe ulaşmak için standart kurallar uygulanmalıdır.
3
Son seçenekteki 'mütevazı' sözcüğünün bağlam ve imla kontrolünü yap.
Mütevazı (alçak gönüllü) sözcüğünün yazımı doğrudur ve bağlama uygundur.
Sözcüğün 'mütevazi' (paralel) sözcüğü ile karıştırılmadığından emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler ve Alıntı Kelimelerin İmlası

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'stetoskop', 'egzoz' ve 'laboratuvar' gibi teknik/yabancı terimlerin imla kurallarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 151Soru →

Noktalı virgülün (;) Türk Dil Kurumu tarafından belirlenmiş farklı kullanım görevleri bulunmaktadır. Bu noktalama işareti; cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri bağlamak veya ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi belirginleştirmek için kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu yönetiminde etik; dürüstlük, tarafsızlık, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin kurumsal yapıya yerleştirilmesini ifade eder.

Cevap

Kamu yönetiminde etik kavramının dürüstlük ve tarafsızlık gibi unsurlarla açıklandığı cümlede noktalı virgül, özneyi kendisinden sonra gelen ve virgüllerle ayrılan eş değer ögelerden ayırmak için kullanılmıştır; diğer seçeneklerde ise tür veya takımları ayırma göreviyle yer almıştır.
Doğru seçenekte noktalı virgül, 'Kamu yönetiminde etik' öznesini kendisinden sonra gelen 'dürüstlük, tarafsızlık, şeffaflık ve hesap verebilirlik' ögelerinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır. Bu, Türk Dil Kurumu'nun 'İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.' kuralına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yapılarını incelemek
Dört cümlede (A, B, C, E) iki farklı grubun karşılaştırıldığı veya listelendiği, bir cümlede ise (D) bir tanım/açıklama yapıldığı görülür.
Noktalı virgülün işlevini belirlemek için cümlenin öge dizilişine bakılmalıdır.
2
Noktalı virgülün gruplandırma işlevini kontrol etmek
Hukuk dalları, bölge faaliyetleri, edebî türler ve akademik yöntemlerin listelendiği cümlelerde noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' görevi üstlendiği tespit edilir.
TDK'ye göre virgüllerle ayrılmış gruplar arasına noktalı virgül konur.
3
Özne belirginleştirme işlevini tespit etmek
'Kamu yönetiminde etik' ifadesinin özne olduğu ve kendisinden sonra eş değer kavramların (dürüstlük, tarafsızlık vb.) sıralandığı belirlenir.
Özneden sonra gelen ögeler virgülle ayrılmışsa, öznenin bu ögelerle karışmaması için özneden sonra noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Özneyi Ayırma ve Gruplandırma Kuralları

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün sıralı cümleleri bağlama görevini pekiştirmek için iki ayrı yargının iç virgüllerle ayrıldığı örnekleri inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 152Soru →

Türkçede virgül (,), kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren "hayır, yok, evet, peki, pekâlâ, tamam, elbette, hayhay, haydi" gibi kelimelerden sonra kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) bu kurala uygun olarak kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pekâlâ, bu konudaki mevzuat değişikliklerini inceleyip üst makama detaylı bir rapor sunacağız.

Cevap

Pekâlâ ile başlayan seçenek, bir kabul bildiren sözcükten sonra virgülün kullanımı kuralına uygun olan tek örnektir.
Doğru yanıt olan cümlede geçen "Pekâlâ" sözcüğü, kendisinden sonra gelen yargıyı onaylayan ve kabul eden bir işlevdedir. Türk Dil Kurumu'nun belirttiği kural uyarınca, bu tür sözcüklerden sonra virgül kullanılması zorunludur ve bu kullanım sorudaki tanıma tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kuralı Analiz Et
Soruda virgülün "ret, kabul ve teşvik" bildiren sözcüklerden (hayır, evet, peki, pekâlâ vb.) sonraki kullanımı istenmektedir.
Virgülün farklı işlevlerini birbirinden ayırmak için kuralın sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki Sözcük Gruplarını İncele
"Sayın Kurul Üyeleri", "Değerli Katılımcılar", "Sayın Bölge Müdürü" ve "Kıymetli Mesai Arkadaşlarım" ifadelerinin birer "hitap" (seslenme) olduğu tespit edildi.
Hitaplar, TDK kurallarında ret/kabul grubundan farklı bir kategoride değerlendirilir.
3
Doğru İşlevi Belirle
"Pekâlâ" sözcüğünün bir kabul/onay bildirdiği ve kuralda belirtilen teşvik/kabul grubuna girdiği görüldü.
Kuralın uygulanışını gösteren doğru sözcük türünü bulmak cevaba ulaştırır.
4
Noktalama Hatalarını Kontrol Et
Noktalı virgül kullanılan seçeneğin hem işlev hem de işaret bakımından hatalı olduğu saptandı.
Hitaplardan sonra noktalı virgül değil, virgül gelmelidir.

Anahtar Kavram

Virgülün Ret, Kabul ve Teşvik Bildiren Kelimelerden Sonra Kullanımı
Tahmini Süre:50s
Soru 153Soru →

Bahçedeki fidanlar, aralarında 3'er metre boşluk bırakılarak ve toprak analizleri yapılarak özenle dikildi.

Bu cümledeki yazım yanlışının giderilmesi için aşağıdaki değişikliklerden hangisi yapılmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "3'er" ifadesi "üçer" şeklinde yazılmalıdır.

Cevap

Cümledeki '3'er' ifadesi, üleştirme sayıları rakamla yazılamayacağı için 'üçer' şeklinde düzeltilmelidir.
Türkçede üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren sayılar) her zaman yazıyla yazılır. Rakam kullanılarak yapılan '3'er' gibi yazımlar, geleneksel KPSS ve TDK kurallarına göre yazım hatası kabul edilir. Bu nedenle ifadenin 'üçer' şeklinde düzeltilmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sayı bildiren ifadeyi tespit edin.
"3'er" ifadesi üleştirme (paylaştırma) anlamı taşıyan bir sayıdır.
Yazım kuralları açısından sayıların türüne göre yazım şekli değişir.
2
TDK'nin üleştirme sayılarıyla ilgili kuralını hatırlayın.
Üleştirme sayıları (ikişer, üçer, beşer vb.) asla rakamla yazılmaz; her zaman yazıyla belirtilir.
Türkçenin standart yazım protokolü üleştirme sayılarını metin içinde rakamla kabul etmez.
3
Hatalı kullanımı doğru formla karşılaştırın.
"3'er" (Hatalı) -> "üçer" (Doğru).
Kuralın doğru uygulanması için rakam yerine yazı tercih edilmelidir.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümledeki '3'er' ifadesine dikkat edin. Bu bir üleştirme (paylaştırma) sayısıdır.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayıları (8'inci) ve saatlerin (10.30) yazımındaki benzeşme kurallarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 154Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımıyla ilgili kurallar; sözcüğün bağlaç, ek veya edat olma durumuna göre değişiklik göstermektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akşamki yemekte o kadar çok konuşmuş ki sanki hayatı boyunca susmuşta şimdi acısını çıkarıyordu.

Cevap

Seçenekler arasında yazım yanlışı barındıran cümle, 'susmuşta' ifadesinin kullanıldığı cümledir.
Cümlede yer alan 'susmuşta' ifadesi hatalıdır. Buradaki 'da' bir bağlaçtır ve bağlaç olan 'de/da' hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamaz. Ayrıca bağlaçlar her zaman ayrı yazılmalıdır. Cümlenin doğru yazımı 'susmuş da' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit et.
Cümlede 'Akşamki' (sıfat yapan -ki), 'konuşmuş ki' (bağlaç olan ki), 'sanki' (kalıplaşmış ki) ve 'susmuşta' (bağlaç olan da) yapıları bulunmaktadır.
Yazım kurallarını denetlemek için önce sözcüklerin görevini belirlemek gerekir.
2
Bağlaç olan 'de/da'nın yazım kuralını hatırla.
Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' biçimine dönüşmez.
Türkçede sertleşme kuralı bağlaç olan 'de/da' için geçerli değildir.
3
'susmuşta' sözcüğünü kurala göre değerlendir.
'susmuş' kelimesinden sonra gelen 'da/ta' eki cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için bağlaçtır. Bağlaç olduğu için 'susmuş da' şeklinde ayrı ve yumuşak yazılmalıdır.
Hatalı yazımı tespit etmek ve düzeltmek için kuralı uygulamak gerekir.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'de/da'yı kapatıp okuduğunuzda anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve her zaman 'de/da' şeklinde (asla te/ta değil) ayrı yazılmalıdır. 'ki' için ise kelimeye '-ler' eki getirdiğinizde anlamlı oluyorsa (seninkiler) ek, olmuyorsa (bilkiler) bağlaçtır; ancak 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) istisnalarını unutmamalısınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 155Soru →

Türkçede bazı sözcükler hem isim hem de sıfat görevinde kullanılabilir. Bu tür sözcüklerin özne olduğu durumlarda, kendisinden sonra gelen isimle birleşerek sıfat tamlaması oluşturmasını engellemek ve anlam karışıklığının önüne geçmek için virgül (,) kullanılır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bayan, memurun işlemlerini tamamlamasını beklerken salondaki duyuruları dikkatle okudu.

Cevap

Doğru cevap, 'Bayan' sözcüğünden sonra virgül kullanılarak anlam karışıklığının önlendiği cümledir.
Doğru seçenekte kullanılan virgül, 'Bayan' sözcüğünün kendinden sonra gelen 'memur' ismini niteleyerek bir sıfat tamlaması (bayan memur) oluşturmasını engeller. Virgül sayesinde 'Bayan' sözcüğü cümlenin öznesi olurken, 'memur' sözcüğü ise belirtili nesne grubunun bir parçası haline gelir. Bu kullanım, Türkçede yapısal belirsizliği gidermek için başvurulan tipik bir noktalama kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgülün konumunu ve çevresindeki sözcükleri belirleyin.
'Bayan' ve 'memur' sözcükleri arasında virgül olduğu görülmektedir.
Virgülün iki sözcük arasındaki yapısal bağı koparıp koparmadığını anlamak gerekir.
2
Virgül kaldırıldığında ortaya çıkan anlamı analiz edin.
Virgül kaldırılırsa 'Bayan memur' (kadın memur) tamlaması oluşmaktadır.
Bu durum, öznenin kim olduğu konusunda belirsizlik yaratır (Özne bir kadın mı, yoksa bir kadın memur mu?).
3
Virgülün asıl işlevini diğer seçeneklerle karşılaştırarak teyit edin.
Diğer seçeneklerde virgül veya noktalı virgül sadece özneyi ayırmak veya gruplandırmak için kullanılmıştır.
Sadece birinci seçenekte virgülün yokluğu temel bir anlam kaymasına yol açmaktadır.

Anahtar Kavram

Anlam Karışıklığını Önleme
Soru 156Soru →

Türkçede bazı sözcüklerin yazımı, anlam bakımından birbirine yakın olan veya sesletim açısından benzerlik gösteren diğer sözcüklerle sıklıkla karıştırılabilmektedir. Bu durum, özellikle resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde anlam kusurlarına yol açabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan resmî incelemeler sonucunda, adayın bu kadroya atanması konusunda herhangi bir hukuki mahsur görülmemiştir.

Cevap

Resmî belgelerdeki hukuki bir sakıncayı belirtmek için 'mahsur' değil, 'mahzur' sözcüğünün kullanıldığı cümle yazım yanlışı içermektedir.
Hukuki veya idari bir engeli, sakıncayı ifade etmek için kullanılan doğru sözcük 'mahzur' (z ile) şeklindedir. 'Mahsur' (s ile) sözcüğü ise 'kuşatılmış, çevrilmiş, bir yerde hapis kalmış' anlamlarına gelmektedir. İlk cümlede 'hukuki bir engel görülmediği' kastedildiği için 'mahzur' yazılması gerekirken 'mahsur' yazılarak yanlışlık yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen ve yazımı karıştırılmaya müsait olan anahtar sözcükleri (mahsur, mahzur, muvafakat, müteahhit vb.) tespit etmek.
Mahsur, muvafakat, mefruşat ve müteahhit sözcükleri odak noktası olarak belirlendi.
Yazım kuralları sorularında genellikle bu tür teknik veya Arapça/Farsça kökenli sözcükler üzerinden çeldirici oluşturulur.
2
Tespit edilen sözcüklerin bağlam içindeki anlamlarını ve TDK güncel yazım kılavuzundaki karşılıklarını kontrol etmek.
'Mahsur' sözcüğünün 'kuşatılmış/mahsur kalmış', 'mahzur' sözcüğünün ise 'sakınca/engel' anlamına geldiği görüldü.
Anlamca birbirine yakın görünen ancak farklı yazılan sözcükler (paronimler) arasındaki farkı ayırt etmek için bağlam analizi gereklidir.
3
Hukuki engel anlamında kullanılan cümlede hangi sözcüğün tercih edildiğini incelemek.
Hukuki bir sakınca kastedilirken 'mahsur' sözcüğünün kullanıldığı, dolayısıyla bir yazım/kullanım yanlışı yapıldığı saptandı.
Bağlam 'sakınca' gerektirirken 'kuşatılmışlık' anlamındaki sözcüğün seçilmesi yanlıştır.

Anahtar Kavram

Anlamca Karıştırılan Sözcüklerin Yazımı (Mahsur ve Mahzur Ayrımı)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 157Soru →

Bir akademik dergiye gönderilen makale taslağındaki aşağıdaki cümlelerin hangisinde, kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen test sürecinde, karışımın homojen hale gelmesi için sadece 30 dk.’lık30\text{ dk.'lık} bir karıştırma işlemi yeterli görülmüştür.

Cevap

Toplantı veya test süresinden bahsedilen ve 'dk.' kısaltmasını içeren seçenek hatalıdır.
Türk Dil Kurumu yazım kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalarla (vb., Alm., dk.) üslü kısaltmalara (cm2cm^2, m3m^3) getirilen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. 'Dakika' kelimesinin kısaltması olan 'dk.' nokta ile bittiği için getirilen '-lık' ekinin kesme işareti kullanılmadan 'dk.lık' şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan kısaltmaları ve bunlara getirilen ekleri tespit edin.
UNESCO'nun, TDK'nin, dk.'lık, mm²si, İng.den ifadeleri belirlendi.
Yazım kuralları açısından riskli bölgeleri saptamak için.
2
Büyük harfli kısaltmaların ek kurallarını kontrol edin.
UNESCO (kelime okunuşu) ve TDK (son harf okunuşu: ke) kurallarına uygun ekler almıştır.
Büyük harfli kısaltmalarda ekin neye göre getirildiğini doğrulamak için.
3
Üslü ve noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanımını inceleyin.
mm²si ve İng.den ifadelerinde kesme kullanılmaması doğrudur; ancak dk.'lık ifadesinde nokta varken kesme kullanılması kural ihlalidir.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre sonu nokta ile biten veya üslü olan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Sonu nokta ile biten ve üslü kısaltmalara getirilen eklerin yazımı
Soru 158Soru →

TDK Yazım Kılavuzu'ndaki güncel kurallar ve istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan son araştırmada, Milliyet Gazetesi'nde 1960-1970 yılları arasında yayımlanan kültür sanat haberleri incelenmiştir.

Cevap

Milliyet gazetesinde yayımlanan yazıların incelendiğini belirten seçenek hatalıdır çünkü gazete adı olan 'Milliyet' özel isim olsa da 'gazete' kelimesi bu özel isme dâhil değildir.
Türkçede özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, heykel gibi tür bildiren sözcükler küçük harfle başlar. Milliyet gazetesinin adı sadece 'Milliyet'tir; 'gazete' sözcüğü bu isme dâhil değildir. Dolayısıyla 'Milliyet gazetesi' şeklinde yazılmalı ve özel isim olmadığı için gelen ek de kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kurum, gazete, yer ve yön adlarını tespit et.
Türk Dil Kurumu, Batı medeniyeti, Rönesans, Milliyet Gazetesi, İç Anadolu'nun güneyi, Konya Ovası, Resmî Gazete gibi ifadeler belirlendi.
Yazım kuralları bu özel kategoriler üzerinden denetlenmektedir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını hatırla.
'Türk Dil Kurumunun' ifadesinde ek ayrılmamıştır, bu kullanım TDK'ye göre doğrudur.
Kurum adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılmaması sık karıştırılan bir kuraldır.
3
Gazete ve dergi isimlerinin yazımındaki istisnayı kontrol et.
'Resmî Gazete' dışındaki tüm gazete ve dergi isimlerinde 'gazete' ve 'dergi' sözcükleri küçük harfle başlar.
Resmî Gazete, ismine 'Gazete' kelimesi dâhil olan tek yayındır.
4
Milliyet Gazetesi ifadesindeki hatayı belirle.
Buradaki 'Gazetesi' kelimesinin 'G' harfi küçük olmalı ve kesme işareti kullanılmamalıdır.
Özel ada dâhil olmayan tür adları büyük harfle başlamaz.

Anahtar Kavram

Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözcüklerin yazımı ile kurum adlarına gelen eklerin ayrılmaması kuralı.
Soru 159Soru →

Geleneksel bürokrasinin o hantal yapısı; tozlu dosyalar, imza bekleyen evraklar, koridorlarda yankılanan topuk sesleri (I) İnsan, bu karmaşanın içinde kaybolurken kendine şunu soruyor: Hakikat nerede (II) Arşiv sorumlusu, kayıtları inceledikten sonra başını kaldırıp sordu: "Sizin dosyanız (III)" Karşısındaki adam şaşkınlıkla kâğıdı aldı. Sorumlu, sert bir edayla ekledi: "Çabuk burayı boşalt ve bir daha gelme (IV)" Kanun metninde yer alan (V) idari işleyişin şeffaf bir şekilde denetimi... maddesi liyakati esas alıyordu.

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) / (?) / (?) / (!) / (...)

Cevap

Üç nokta / Soru İşareti / Soru İşareti / Ünlem İşareti / Üç Nokta sıralaması doğrudur.
Parçadaki birinci boşlukta, yüklemi bulunmayan ve örneklerin devam edebileceğini sezdiren eksiltili bir anlatım söz konusu olduğu için üç nokta; ikinci boşlukta doğrudan bir soru sorulduğu için soru işareti; üçüncü boşlukta soru eki veya kelimesi kullanılmasa da soru sormak amacıyla kurulan intonasyon cümlesi olduğu için soru işareti; dördüncü boşlukta öfke ve sertlik içeren bir emir cümlesi olduğu için ünlem işareti; beşinci boşlukta ise alıntının başlangıcında atlanan bölümleri temsil etmesi için üç nokta kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapılarını analiz etme
Birinci cümlenin yükleminin bulunmadığı (eksiltili), ikinci ve üçüncü cümlelerin soru anlamı taşıdığı, dördüncü cümlenin sert bir emir içerdiği, beşinci ifadenin ise bir alıntı olduğu saptandı.
Noktalama işaretleri cümlenin sadece yapısına değil, anlamına ve tonlamasına göre de belirlenir.
2
Özel durumları uygulama (İntonasyon ve Alıntı)
"Sizin dosyanız?" ifadesinde soru eki olmasa da sormak amacıyla kullanıldığı için soru işareti; kanun metninden yapılan alıntının başındaki eksik kısım için üç nokta belirlendi.
Türkçede soru kelimesi olmadan da tonlama yoluyla soru cümlesi kurulabilir ve alıntılarda atlanan kısımlar üç nokta ile gösterilir.
3
Duygu değerini değerlendirme
"Sert bir edayla" ifadesi dördüncü boşlukta sadece bir emir değil, bir öfke/heyecan olduğunu gösterdiği için ünlem işareti seçildi.
Hitap, ünlem ve emir bildiren ifadeler duygu yoğunluğu arttığında ünlem işareti ile sonlandırılır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin yapısal, anlamsal ve alıntı kuralları çerçevesinde kullanımı.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 160Soru →

Resmî yazışma kurallarına ve akademik yazım standartlarına göre hazırlanan bir metinde, kısaltmaların yazımı ile bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımı büyük önem taşır. Bu bilgilere dayanarak, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya eklerin getirilişiyle ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilimsel araştırmalarda terimlerin doğru karşılıklarını bulmak adına TDK'ya sunulan dilekçelerin yanıtlanma süreci hızlandırıldı.

Cevap

İlgili cümledeki hata, Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan 'TDK' ifadesine getirilen ekin, kısaltmanın son harfinin okunuşuna uymamasından kaynaklanmaktadır.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara ek getirilirken kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. 'TDK' kısaltmasının son harfi olan 'K' harfi 'Ke' şeklinde telaffuz edildiği için, getirilecek yönelme durumu ekinin de 'TDK'ye' şeklinde olması gerekir. 'TDK'ya' kullanımı, harfin hatalı bir şekilde 'Ka' olarak okunmasından kaynaklanan bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaların ek kuralını hatırla
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir.
Kelimenin açılımı (Türk Dil Kurumu'na) değil, kısaltmanın harf telaffuzu esastır.
2
'K' harfinin Türk alfabesindeki okunuşunu belirle
Türkçede 'K' harfi 'Ka' değil, 'Ke' olarak okunur.
Ünsüz harflerin yanına 'e' ünlüsü getirilerek kodlama yapılması dil kuralıdır.
3
TDK kısaltmasına uygun eki getir
TDK (Te-De-Ke) + ye = TDK'ye
İnce ünlüyle biten okunuşa ince ünlüyle başlayan ek getirilmelidir.
4
Diğer seçenekleri teknik kurallar bakımından denetle
m²lik (kesmesiz), T.C.nin (noktalı istisna), kg'lık (açılıma göre), THY'nin (son harfe göre) kullanımları doğrudur.
Ölçü birimleri, üst işaretleri ve gelenekleşmiş noktalı kısaltmaların özel kuralları hatasız uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Büyük Harfli Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralı

Daha Fazla Pratik

Üst işareti olan ölçü birimleri (cm³, m²) ile nokta kullanılan kısaltmalara (vb., Alm., İng.) getirilen eklerin farklarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 8 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 8 | Examkin