Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

Bir devletin mevcut anayasasında öngörülen nitelikli çoğunluk, halkoylaması ve meclis içi görüşme süreleri gibi usul şartlarına (şekli şartlara) harfiyen uyulmasına rağmen; söz konusu anayasanın 'değiştirilmesi yasaklanmış' (değiştirilemez) maddelerinin kaldırılması ve bu yolla devletin temel siyasal rejiminin başkalaştırılması durumunda, kullanılan iktidarın hukuki niteliği aşağıdakilerden hangisi ile en doğru şekilde ifade edilebilir?

1961 Anayasası, Türk anayasa tarihinde "çoğunlukçu" demokrasi anlayışından "çoğulcu" demokrasi anlayışına geçişi temsil eden, temel hak ve hürriyetlerin güvence altına alınması için denge ve denetleme mekanizmalarını ön plana çıkaran bir metindir. Bu anayasanın getirdiği kurumlar ve kuvvetler ayrılığı prensibinin uygulanmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hukuk teorisinde, anayasayı hiçbir hukuki kısıtlamaya tabi olmaksızın 'baştan yapan' asli kurucu iktidar ile anayasayı yine anayasanın öngördüğü sınırlar içinde 'değiştiren' tali kurucu iktidar arasındaki ilişki ve bu iktidarların ürünü olan anayasa türleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa hukukunda, bir anayasanın değiştirilmesinin normal kanunlardan daha zor olması ve bu yetkinin ancak mevcut anayasanın öngördüğü usullerle 'tali kurucu iktidar' tarafından kullanılabilmesi, o anayasanın 'sert (katı)' nitelikte olduğunu gösterir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir anayasanın 'sert' bir anayasa olduğunu kanıtlayan özelliklerden biri değildir?

Hükümet sistemleri, yasama ve yürütme erklerinin birbirleriyle olan ilişkilerine ve kuvvetlerin ayrılma derecesine göre farklılık göstermektedir. Kuvvetler birliği ilkesine dayanan; yürütme yetkisinin meclisin kendi içinden seçtiği heyetler aracılığıyla ve meclis adına kullanıldığı, ayrı bir devlet başkanlığı makamının bulunmadığı hükümet sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasal demokrasilerde devlet erklerinin birbirleriyle olan hukukî münasebeti ile egemenliğin tecellî yöntemi arasındaki diyalektik bağ, yönetim sistemlerinin teorik kimliğini belirler. 1982 Anayasası’nın 2017 değişiklikleri ile kurgulanan mevcut yapısı; yürütmenin demokratik meşruiyet kaynağı ve organların birbirlerinin varlığına yönelik anayasal yetkileri bakımından değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu sistemin "hükümet sistemleri" ve "demokrasi modelleri" literatüründeki konumuna ilişkin en tutarlı ve kapsayıcı tespittir?

Modern demokrasi kuramları içinde yer alan 'çoğulcu demokrasi' anlayışına göre siyasal iktidar; toplumdaki farklı menfaat grupları, siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşları arasında dağılmalı; azınlığın hakları ise çoğunluğun sınırsız gücüne karşı korunmalıdır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi çoğulcu demokrasi modelinin temel özelliklerinden biridir?

Hükümet sistemleri; yasama ve yürütme organlarının birbirleriyle olan hukuki ve siyasi ilişkilerine, yetki paylaşımlarına ve organların göreve geliş yöntemlerine göre farklı modeller altında incelenmektedir. Bu bağlamda parlamenter sistem, başkanlık sistemi ve yarı başkanlık sistemi, kuvvetler ayrılığı prensibinin farklı yorumlanmasıyla ortaya çıkmış temel modellerdir.

Bu hükümet sistemlerinin ayırt edici yapısal ve işleyişsel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

$12$ Eylül $1980$ askerî müdahalesinin ardından hazırlanan $1982$ Anayasası'nın oluşum süreci, kabul yöntemi ve temel yapısal özellikleri dikkate alındığında; bu anayasanın 'hazırlanışı' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türk anayasa hukukunda iktidarın sınırlandırılması sürecinde belgeler, hazırlanış yöntemleri bakımından "ferman" veya "misak" niteliği taşımaktadır. Tanzimat ve Islahat fermanları padişahın tek taraflı iradesiyle (ferman) ortaya çıkarken; $1808$ tarihli Sened-i İttifak bir sözleşme (misak) olarak kabul edilir.

Sened-i İttifak’ın bir "misak" olarak nitelendirilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun yerinden yönetim (adem-i merkeziyet) anlayışı doğrultusunda getirdiği mülki taksimat düzenlemeleri, merkezi idare ile taşra birimleri arasındaki yetki bölüşümünü ve birimlerin hukuki statülerini yeniden tanımlamıştır. Bu anayasal metnin $11$. ve $22$. maddeleri arasındaki hükümler göz önüne alındığında, mülki idare birimlerinin tüzel kişilikleri ve özerklik durumları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1924 Anayasası, Türk anayasa tarihinde "meclis üstünlüğü" ilkesini en belirgin şekilde uygulayan ve meclis hükümeti sistemi ile parlamenter sistem arasında bir geçiş formu olan "Karma Hükümet Sistemi"ni benimseyen bir metindir. Anayasanın kabul edildiği ilk hali, temel felsefesi ve zaman içerisinde geçirdiği anayasal değişiklikler göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası düzeniyle ilgili hatalı bir bilgidir?

1982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde rol oynayan Kurucu Meclis'in yapısı, yetki dağılımı ve taslak metnin kesinleşme aşamaları dikkate alındığında; aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasa hukuku açısından doğrudur?

1961 Anayasası, Türk anayasa tarihinde 'kuvvetler ayrılığı' ilkesini ve yargı denetimini en güçlü şekilde tesis eden anayasa olarak bilinse de; 1971 ve 1973 yıllarında yapılan kapsamlı değişikliklerle yürütme organının hareket alanı genişletilmiş, bazı hürriyetler ise kısıtlanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi, 1961 Anayasası'nda yapılan 1971-1973 değişiklikleri ile Türk hukuk sistemine giren veya mevcut yapıda köklü bir değişim yaratan düzenlemelerden biri değildir?

Anayasa hukukunda "tali kurucu iktidar", mevcut bir anayasanın belirlediği usul ve esaslara bağlı kalarak anayasada değişiklik yapma yetkisini ifade eder. Bu yetkinin kullanımı hem "şekli" (usule ilişkin) hem de "maddi" (içeriğe/konuya ilişkin) bazı sınırlarla kısıtlanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tali kurucu iktidarın uymak zorunda olduğu "şekli" (usule ilişkin) sınırlardan biri değildir?

1961 Anayasası'nda 1971 ve 1973 yıllarında yapılan anayasa değişiklikleri, Türk hukuk sisteminde yürütmeyi güçlendirmeyi ve toplumsal düzeni korumayı amaçlayan bir dizi yeni düzenleme getirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi, 1961 Anayasası'nın bu ara dönem değişiklikleri ile sistemimize dahil edilen unsurlardan biri değildir?

Bir anayasanın, yine o anayasada öngörülen yöntemlerle ve mevcut hukuk düzenine sadık kalarak değiştirilmesini ifade eden "tali kurucu iktidar" kavramı ile bu iktidarın tabi olduğu hukuki sınırlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1982 Anayasası'na göre 2017 değişiklikleri ile hayata geçirilen mevcut hükümet sisteminde, yasama ve yürütme organlarının karşılıklı olarak seçimleri yenileme yetkisiyle donatılması 'sert kuvvetler ayrılığı' modelinden belirli bir sapma teşkil eder. Bu yenileme mekanizmasının demokrasi modelleri ve Cumhurbaşkanının adaylık şartları üzerindeki hukuki etkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi anayasal olarak doğru bir bilgidir?

$1876$ tarihli Kanun-i Esasi'nin $1909$ değişikliklerinden önceki ilk (orijinal) metni uyarınca, yasama organının alt kanadı olan Heyet-i Mebusan'ın başkanının (Reis) belirlenme usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik başkanlık sistemlerinde yasama ve yürütme organları, kural olarak birbirlerinin hukuki varlıklarına son verme yetkisine sahip değilken; 1982 Anayasası'nda 2017 değişikliği ile kabul edilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde hem TBMM'ye hem de Cumhurbaşkanına seçimlerin 'birlikte' yenilenmesine karar verme yetkisi tanınmıştır. Bu düzenleme, sistemin aşağıdaki ilkelerden hangisinin 'katı/sert' bir şekilde uygulanmasından saptığını ve rasyonelleştirilmiş bir yapı öngörüldüğünü göstermektedir?