Examkin

Yargı

927 soru

Soru 221Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 1982 Anayasası'nın mevcut hükümlerine göre, Anayasa Mahkemesi toplam kaç üyeden oluşmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

Anayasa Mahkemesi toplam 15 üyeden oluşmaktadır.
1982 Anayasası'nın 146. maddesine göre Anayasa Mahkemesi 15 üyeden oluşur. Bu üyelerin 3'ü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, 12'si ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. 2017 yılındaki anayasa değişikliği ile askeri yargı organları (Askeri Yargıtay ve AYİM) kapatıldığı için bu kurumlardan gelen 2 üyelik düşürülmüş ve sayı 17'den 15'e inmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı bölümündeki yüksek mahkemelerin üye sayılarını hatırlayın.
Anayasa Mahkemesi ve HSK gibi kurumların üye sayıları birbirinden farklıdır.
Soruda spesifik olarak Anayasa Mahkemesi'nin kuruluş yapısı sorulmaktadır.
2
2017 Anayasa değişikliğinin üye sayısı üzerindeki etkisini değerlendirin.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nden gelen 2 üyelik kaldırılmıştır.
Güncel üye sayısını belirlemek için son yapılan anayasal değişiklikleri dikkate almak gerekir.
3
Mevcut üye sayısını doğrulayın.
Anayasa Mahkemesi'nin güncel üye sayısı 15'tir.
1982 Anayasası'nın 146. maddesindeki güncel hüküm bu yöndedir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Sayısı ve Kuruluşu
Tahmini Süre:30s
Soru 222Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, üye seçimi ve üyelerin görev süresi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği üçer aday içinden gizli oyla seçer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin üye seçtiği kaynaklar arasında Yükseköğretim Kurulu yer almaz; Meclis üçüncü üyeyi baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçer.
1982 Anayasası'nın 146. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun her boş üyelik için kendi başkan ve üyeleri arasından belirleyeceği üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının kendi aralarından seçecekleri üç aday arasından seçer. İfadede belirtilen 'Yükseköğretim Kurulu üyeleri arasından Meclis tarafından seçim yapılması' bilgisi yanlıştır; zira YÖK kaynaklı üyeleri seçme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısı ve temel üyelik şartlarının (yaş ve süre) kontrol edilmesi.
Mahkemenin 15 üyeden oluştuğu, 45 yaş sınırı ve 12 yıllık tek dönemlik görev süresi olduğu doğrulanır.
Kuruluş ilkelerinin güncelliğini teyit etmek.
2
Yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) gelen üyelerin sayı ve seçmen merci açısından incelenmesi.
Yargıtay'dan 3, Danıştay'dan 2 üyenin Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği bilgisi doğrulanır.
Adli ve idari yargı kontenjanlarını ayırmak.
3
TBMM'nin üye seçme yetkisine sahip olduğu kurum ve kontenjanların belirlenmesi.
TBMM'nin 2 üyeyi Sayıştay, 1 üyeyi ise baro başkanları tarafından gösterilen adaylar arasından seçtiği saptanır.
Yasama organının seçim yetki sınırlarını belirlemek.
4
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kaynaklı üyelerin seçici makamının tespit edilmesi.
YÖK tarafından önerilen adaylar arasından seçim yapma yetkisinin TBMM'ye değil, Cumhurbaşkanı'na ait olduğu görülür.
Anayasal yetki paylaşımındaki hatayı ortaya çıkarmak.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde Yetki Paylaşımı
Soru 223Soru →

1982 Anayasası'na göre, Sayıştay tarafından vergi ve benzeri mali yükümlülükler ile ödevler hakkında kesin hükme bağlanan bir konu ile Danıştay kararları arasında bir uyuşmazlık ortaya çıkması durumunda, aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay kararı esas alınır.

Cevap

Vergi ve benzeri mali konularda Danıştay ile Sayıştay kararları çelişirse Danıştay kararı esas alınır.
1982 Anayasası'nın 160. maddesine göre, Sayıştay merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin hesap ve işlemlerini TBMM adına denetler. Aynı maddede, vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları çatışırsa, yüksek mahkeme statüsünde olan Danıştay'ın kararının üstün geleceği açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirlemek.
Sayıştay, yargı bölümünde düzenlenen ancak yüksek mahkeme sayılmayan bir anayasal kuruluştur.
Kurumun yetki ve sınırlarını anlamak için temel hukuki statüsünü bilmek gerekir.
2
Anayasa'nın 160. maddesini (Sayıştay başlığı) incelemek.
Maddede 'Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır' hükmü yer almaktadır.
Özel bir uyuşmazlık durumunda hangi mahkemenin iradesinin üstün geleceği doğrudan Anayasa ile düzenlenmiştir.
3
Danıştay'ın yüksek mahkeme, Sayıştay'ın ise hesap mahkemesi niteliğini karşılaştırmak.
Danıştay bir yüksek mahkeme olduğu için uyuşmazlıkta iradesi önceliklidir.
Normlar ve yetkiler hiyerarşisinde Danıştay'ın hukuki gücü bu tip çatışmalarda belirleyicidir.

Anahtar Kavram

Sayıştay ve Danıştay Kararlarının Çatışması (Madde 160)

İpuçları

1
Bu konu Anayasa'nın Sayıştay'ı düzenleyen 160. maddesinde açıkça ifade edilmiştir.
2
Uyuşmazlığın tarafı olan kurumlardan biri bir 'Yüksek Mahkeme'dir.
3
Anayasa, mali konularda Danıştay'ın yargısal yetkisini Sayıştay'ın denetim yetkisinden üstün tutar.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın üyelerini kimin seçtiği ve hangi kurumları denetleyemediği (örneğin siyasi partiler - bu görev AYM'nindir) konusuna çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 224Soru →

1982 Anayasası'nın "Yargı" ve "Mali ve Ekonomik Hükümler" bölümlerinde düzenlenen Sayıştay'ın görev alanı, yetkilerinin niteliği ve diğer anayasal kurumlarla ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, siyasi partilerin mali denetimini Anayasa Mahkemesi adına "hesap yargılaması" usulüyle yapar ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlayarak sonuçlandırır.

Cevap

Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır; Sayıştay bu süreçte sadece yardımcı bir kuruluş olarak inceleme yapar, karar verme ve kesin hükme bağlama yetkisi Anayasa Mahkemesine aittir.
Siyasi partilerin mali denetimi 1982 Anayasası m. 69 uyarınca Anayasa Mahkemesi tarafından yerine getirilir. Sayıştay bu süreçte sadece Anayasa Mahkemesine yardımcı olur; bir 'hesap yargılaması' yapmaz ve siyasi partiler hakkında 'kesin hüküm' niteliğinde karar veremez. Nihai karar her zaman Anayasa Mahkemesi tarafından verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın asli görevini belirle.
Sayıştay, TBMM adına merkezi yönetim bütçesini ve sosyal güvenlik kurumlarını denetler.
Anayasa m. 160 uyarınca Sayıştay'ın temel varlık sebebi kamu kaynaklarının Meclis adına denetlenmesidir.
2
Sayıştay'ın yargısal yetkisinin sınırlarını analiz et.
Sayıştay hesap yargılaması yapar ve kararları kesindir; ancak vergi uyuşmazlığında Danıştay üstündür.
Anayasal bir istisna olarak, mali konularda yargı birliği sağlanması amacıyla Danıştay kararına öncelik tanınmıştır.
3
Siyasi partilerin denetim usulünü incele.
Denetim makamı Anayasa Mahkemesidir, Sayıştay ise bu makama teknik destek sağlar.
Anayasa m. 69 uyarınca siyasi partilerin mali denetiminde nihai otorite Anayasa Mahkemesidir; Sayıştay burada yargısal bir karar mercii değil, bir raporlama organıdır.
4
TBMM'nin denetim durumunu değerlendir.
TBMM hesapları Sayıştay denetimi dışındadır.
Yasama organının özerkliği ve bağımsızlığı ilkesi gereği, TBMM kendi harcamalarını kendi kurduğu komisyonla denetler.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Denetim Yetkisi ve İstisnaları

İpuçları

1
Sayıştay her zaman TBMM adına hareket etmez; bazı durumlarda başka bir yüksek yargı organına teknik destek sağlar.
2
Siyasi partilerin kapatılmasına veya mali denetimine hangi mahkemenin baktığını hatırlayın.
3
Sayıştay merkezi yönetimi 'denetler' ama siyasi partileri sadece 'inceler'. 'Hesap yargılaması' ve 'kesin hüküm' kavramları sadece Sayıştay'ın kendi adına yaptığı denetimler için geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve Sayıştay arasındaki bu görev paylaşımını pekiştirmek için 'Devlet Denetleme Kurulu'nun denetim alanını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Siyasi partiler ile ilgili tüm yargısal ve denetimsel işlemlerin merkezinde Anayasa Mahkemesi'nin olduğunu düşünerek seçenekleri elemeniz sizi doğru cevaba ulaştıracaktır.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 225Soru →

1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişiklikleri sonrasındaki güncel hükümlere göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun 7 üyesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, 4 üyesi ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin 7'si TBMM, 4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
1982 Anayasası'nın 159. maddesine göre Hakimler ve Savcılar Kurulu 13 üyeden oluşur. Bu üyelerin başkanı Adalet Bakanı'dır. Adalet Bakan Yardımcısı da Kurulun doğal üyesidir. Geri kalan 11 üyenin 7'si TBMM tarafından, 4'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Dolayısıyla TBMM'nin 7, Cumhurbaşkanının 4 üye seçtiği bilgisi anayasal gerçektir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurulun toplam üye sayısını belirle.
Kurul 13 üyeden oluşur.
Anayasanın 159. maddesi uyarınca toplam üye sayısı sabittir.
2
Doğal üyeleri ve seçilmiş üyeleri ayır.
2 doğal üye (Bakan ve Bakan Yardımcısı) + 11 seçilmiş üye.
Üyelerin bir kısmı makamları gereği kurulda yer alır.
3
11 seçilmiş üyenin seçilme mercilerini kontrol et.
7 üye TBMM tarafından, 4 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Demokratik meşruiyetin sağlanması adına yasama ve yürütme organları arasında paylaşım yapılmıştır.

Anahtar Kavram

HSK'nın Güncel Üye Yapısı ve Seçim Usulü

İpuçları

1
HSK'nın toplam üye sayısı 2017 değişikliği ile 13'e düşürülmüştür.
2
TBMM ve Cumhurbaşkanı seçim yetkisini paylaşmaktadır; Meclis daha fazla üye seçer.
3
TBMM 7 üye seçerken, Cumhurbaşkanı 4 üye seçer. Ayrıca Bakan ve Yardımcısı kurulun parçasıdır.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın idari nitelikteki kararlarına karşı yargı yolunun kapalı olduğunu, ancak meslekten çıkarma cezasına karşı yargı yolunun açık olduğunu unutmayınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 226Soru →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinde soyut norm denetimi (iptal davası) yoluyla denetlenebilecek düzenlemeler ve bu davayı açmaya yetkili olanlarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası Antlaşmalar – TBMM’de en fazla üyeye sahip birinci siyasi parti grubu

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların Anayasa Mahkemesinde soyut norm denetimine tabi tutulması mümkün değildir.
Doğru cevap, milletlerarası antlaşmaların iptal davasına konu edilemeyeceğini belirten seçenektir. 1982 Anayasası'nın 90. maddesine göre, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir ancak bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz. Dolayısıyla bu eşleştirme hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dava konusu olabilecek normları belirle
Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, TBMM İçtüzüğü ve Anayasa değişiklikleri (sadece şekil) soyut norm denetimine tabidir.
Anayasa'nın 148. maddesi hangi düzenlemelerin yargısal denetime tabi olduğunu belirtir.
2
Dava açmaya yetkili mercileri kontrol et
Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının beşte biri (120 milletvekili) yetkilidir.
Anayasa'nın 150. maddesi 'iptal davası açma hakkı' başlığı altında yetkilileri belirlemiştir.
3
Yargı yolu kapalı olan düzenlemeyi tespit et
Milletlerarası antlaşmalar yargı denetimi dışındadır.
Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında iptal davası açılamaz.

Anahtar Kavram

Soyut norm denetimine (iptal davası) konu olabilecek normlar ve yetkili merciler arasındaki ilişki.

Daha Fazla Pratik

İptal davası sürelerini (10 gün vs 60 gün) ve somut norm denetimi (itiraz yolu) farklarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 227Soru →

1982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen Sayıştay'ın kuruluşu, denetim alanı ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının gelir, gider ve mallarını denetlemek ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlamakla görevlidir.

Cevap

Sayıştay, TBMM adına merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını denetler ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlar.
Doğru ifade, Sayıştay'ın 1982 Anayasası'nın 160. maddesinde belirtilen temel görev tanımıdır. Sayıştay, merkezî yönetim bütçesi ve sosyal güvenlik kurumlarının hesaplarını TBMM adına denetler ve bu hesapları kesin hükme bağlar. Bu denetim yetkisi mahallî idareleri de kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumsal statünün belirlenmesi
Sayıştay, TBMM adına denetim yapan ve Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenen bir kurumdur.
Anayasal yetki kaynağının anlaşılması için bu adım gereklidir.
2
Denetim kapsamının analizi
Merkezî yönetim, sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idareler Sayıştay denetimine tabidir.
Hangi kurumların denetlendiğinin tespiti hata yapılmasını önler.
3
Kararların hukuki gücünün değerlendirilmesi
Kararlar kesin hükümdür; yargısal başvuru yolu kapalıdır ancak vergi konularında Danıştay kararı üstündür.
Kararların kesinliği ile Danıştay ile olan özel hiyerarşik durumun ayırt edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Denetim Yetkisi ve Kesin Hüküm Niteliği

İpuçları

1
Sayıştay'ın hangi anayasal organ adına denetim yaptığını hatırlayın.
2
Sayıştay kararlarının kesin hüküm niteliğinde olduğunu ve Danıştay ile olan ilişkisindeki istisnayı düşünün.
3
Sayıştay'ın üye seçiminde yürütme organının değil, yasama organının yetkili olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın 2017 anayasa değişikliği sonrası denetim yetkisindeki değişimleri ve KİT'lerin denetimi konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 228Soru →

Adli yargı düzeninin en üst karar organı olan Yargıtay’ın kurumsal yapısı, üye seçimi ve iç işleyişindeki seçim süreçleri dikkate alındığında, 1982 Anayasası hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Birinci Başkanı'nın, Genel Kurul tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilmesi

Cevap

Yargıtay Birinci Başkanı'nın, Genel Kurul tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilmesi
1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay üyelerinin seçim usulünü belirle
Üyelerin tamamı HSK tarafından seçilir (12 yıl için, tekrar seçilemezler).
Yargıtay üye yapısının temel dayanağını tespit etmek.
2
Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim sürecini incele
Genel Kurul tarafından, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla 4 yıl için seçilir.
İç seçimlerdeki yetkili organı ve sayısal sınırı doğrulamak.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçimini kontrol et
Yargıtay Genel Kurulu 5 aday belirler, Cumhurbaşkanı bunlardan birini atar.
Diğer yüksek görevlilerle karıştırmamak için seçim farklarını ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Yargıtay İç Seçimleri ve Üyelik Statüsü

Daha Fazla Pratik

Yargıtay ve Danıştay arasındaki üye seçim farklarını tablo haline getirerek çalışmanız önerilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 229Soru →

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri ışığında; bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının ehliyet şartları, konu bakımından kapsamı ve usul kuralları bir bütün olarak ele alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yoluna başvuramazken, özel hukuk tüzel kişileri yalnızca tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bu yola başvurabilirler.

Cevap

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru ehliyetinin bulunmadığı, buna karşın özel hukuk tüzel kişilerinin sadece kendi tüzel kişiliklerine uygun haklar (mülkiyet, ifade hürriyeti vb.) için başvurabileceği ifadesi doğrudur.
Bireysel başvuru ehliyeti açısından kamu tüzel kişileri (Devlet, belediyeler, köyler vb.) kamu gücü kullanan özneler oldukları için başvuruda bulunamazlar. Özel hukuk tüzel kişileri ise (şirketler, dernekler, vakıflar) tüm temel haklar için değil, sadece kendi yapılarına uygun haklar (örneğin mülkiyet hakkı, ifade hürriyeti, çalışma hürriyeti) için başvurabilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru ehliyetini analiz et.
Bireysel başvuruyu sadece gerçek kişiler ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişileri yapabilir; kamu tüzel kişilerinin (belediye, üniversite vb.) bu hakkı yoktur.
Anayasa Mahkemesi içtihatları ve 62166216 sayılı Kanun gereği kamu gücünü kullananlar mağdur sıfatıyla başvuramaz.
2
Konu bakımından kapsamı değerlendir.
Başvuru konusu hak, hem Anayasa'da yer almalı hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) veya ek protokolleri kapsamında olmalıdır.
Sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan haklar (bazı sosyal haklar gibi) bireysel başvuru kapsamı dışındadır.
3
Doğrudan başvuru engellerini kontrol et.
Yasama işlemleri (kanunlar) ve idarenin düzenleyici işlemleri (yönetmelik, CBK) doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz.
Bireysel başvuru bir 'norm denetimi' yolu değil, somut hak ihlali giderme yoludur.
4
Süre ve usul şartlarını doğrula.
Olağan kanun yolları (istinaf, temyiz vb.) tüketildikten sonra 3030 gün içinde başvuru yapılmalıdır.
Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir yoldur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı
Soru 230Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan yüksek mahkemelere ilişkin hükümler uyarınca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilinin görev süresi ve seçim usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilirler ve görev süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulu'nun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından 4 yıl için seçilir ve tekrar seçilmeleri mümkündür.
1982 Anayasası'nın 154. maddesine göre, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilirler. Bu makamlar için görev süresi bitenlerin yeniden seçilmesi mümkündür. Bu özellikleriyle, 12 yıl için seçilen ve yeniden seçilemeyen normal Yargıtay üyelerinden ayrılırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Aday belirleme sürecini tanımla
Yargıtay Genel Kurulu, kendi üyeleri arasından gizli oyla her bir makam için 5 aday belirler.
Anayasal seçim süreci aday gösterme ile başlar.
2
Seçim makamını belirle
Cumhurbaşkanı, gösterilen bu adaylar arasından atamayı gerçekleştirir.
Yürütme organının yüksek yargı üzerindeki sınırlı atama yetkilerinden biridir.
3
Görev süresini ve tekrar seçilme durumunu kontrol et
Görev süresi 4 yıldır ve yeniden seçilmek mümkündür.
Bu durum, 12 yıllığına seçilen ve tekrar seçilemeyen normal Yargıtay üyelerinden ayrılan en önemli farktır.

Anahtar Kavram

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın Seçimi ve Görev Süresi

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyelerinin seçiminde Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) rolü ile Başsavcı seçimindeki Cumhurbaşkanı rolünü karşılaştırmalı olarak çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 231Soru →

1982 Anayasası’na göre, anayasa değişikliklerinin sadece "şekil" bakımından denetlenmesi amacıyla açılacak olan iptal davasına (soyut norm denetimi) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından, değişikliğin Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde açılabilir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için dava açma yetkisi Cumhurbaşkanı'na veya TBMM üye tamsayısının en az beşte birine aittir; davanın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on gün içinde açılması zorunludur.
1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetlenmesi Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. Bu dava, değişikliğin Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra açılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Normun Türünü Belirleme
İşlem bir Anayasa Değişikliğidir.
Anayasa değişiklikleri, diğer normlardan (kanun, CBK vb.) farklı denetim kurallarına tabidir.
2
Denetim Kapsamını Belirleme
Sadece Şekil Denetimi yapılabilir.
Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca anayasa değişiklikleri esas bakımından denetlenemez.
3
Dava Açmaya Yetkili Organları Tespit Etme
Cumhurbaşkanı veya 1/51/5 Milletvekili (600×1/5=120600 \times 1/5 = 120 milletvekili).
Anayasa değişikliklerinde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi yoktur.
4
Hak Düşürücü Süreyi Kontrol Etme
Yayımdan itibaren 10 gün.
Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları ivedilik arz ettiği için 10 günlük kısa bir süreye tabidir.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliklerinin Şekil Denetimi

İpuçları

1
Anayasa değişiklikleri esas bakımından denetlenemez, sadece şekil (usul) bakımından denetlenebilir.
2
Şekil denetimi başvuruları, yasama sürecinin hızlı sonuçlanması için çok kısa sürelere tabidir.
3
Dava açma yetkisi olanlar arasında siyasi parti grupları yer almaz; sadece Cumhurbaşkanı ve üye tamsayısının 1/5'i yetkilidir.

Daha Fazla Pratik

Kanunların şekil bakımından denetimi ile anayasa değişikliklerinin şekil denetimi arasındaki yetki farklarını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 232Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve 2017 Anayasa değişikliği sonrası mevcut yapı dikkate alındığında, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyelerinin seçimi ve kurulun üye yapısına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, kendisine ayrılan dört kişilik kontenjan kapsamında üyelerin tamamını hukuk fakültelerinde görev yapan öğretim üyeleri ile on beş yıl kıdemi olan avukatlar arasından seçer.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın seçtiği dört üyenin; üçü adli yargı hâkim ve savcıları, biri ise idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilmelidir. Öğretim üyeleri ve avukatlar arasından üye seçme yetkisi Cumhurbaşkanı'na değil, TBMM'ye aittir.
Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin kaynağı; 3 üye için adli yargı hâkim ve savcıları, 1 üye için idari yargı hâkim ve savcılarıdır. Öğretim üyeleri ve avukatlar sadece TBMM tarafından seçilen 3 kişilik kontenjan için aday olabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
HSK'nın toplam üye sayısını ve doğal üyeleri belirle.
HSK 13 üyeden oluşur. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı doğal üyelerdir.
Kurulun temel yapısını anlamak için seçilen ve doğal üyelerin ayrımını yapmak gerekir.
2
Seçilen üyelerin (11 üye) hangi merciler tarafından seçildiğini analiz et.
4 üye Cumhurbaşkanı, 7 üye TBMM tarafından seçilir.
Seçim yetkisinin dağılımını bilmek, hangi kategoride hangi adayların olacağını belirler.
3
Cumhurbaşkanı ve TBMM'nin üye seçtiği kaynak kurumları karşılaştır.
Cumhurbaşkanı sadece hakim ve savcılar arasından; TBMM ise Yargıtay, Danıştay, öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçim yapar.
Sorudaki yanıltıcı ifade, Cumhurbaşkanı'nın yetkisini TBMM'nin kontenjan kaynaklarıyla (öğretim üyesi/avukat) ilişkilendirmiştir.

Anahtar Kavram

HSK Üye Dağılımı ve Seçim Mercileri

Daha Fazla Pratik

HSK'nın daire yapısını ve Adalet Bakanı'nın daire çalışmalarına katılıp katılamayacağı konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 233Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılama süreci ve bu yargılamanın hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan tarafından verilen kararlara karşı ilgililerce "yeniden inceleme" başvurusunda bulunulabilir; Genel Kurulun bu başvuru sonucunda verdiği kararlar ise kesindir.

Cevap

Yüce Divan kararlarına karşı Anayasa Mahkemesi bünyesinde "yeniden inceleme" başvurusunun yapılabileceğini ve bu başvuru üzerine Genel Kurulca verilen kararların kesin olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru olan ifade, Yüce Divan kararlarına karşı "yeniden inceleme" başvurusunun yapılabileceğini öngören maddedir. 19821982 Anayasası'na göre Yüce Divan kararları mutlak kesin değildir; ilgililerin itirazı üzerine Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu dosyayı tekrar inceler ve bu aşamadan sonra verilen karar nihai (kesin) hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan yargılamasına tabi olan kişilerin güncel listesini kontrol et.
Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar ve yüksek yargı organı üyeleri listededir; ancak YSK üyeleri ve Jandarma Genel Komutanı bu listede yoktur.
20172017 anayasa değişiklikleri ile listenin kapsamı değişmiş ve netleşmiştir.
2
Yargılamanın hukuki sonuçlarını ve görev statüsüne etkisini analiz et.
Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanların görevi sevk ile sona ererken, Cumhurbaşkanının görevi yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyetle sona erer.
Yürütme organı üyeleri arasında sorumluluk ve görevin devamı açısından anayasal bir ayrım yapılmıştır.
3
Kararlara karşı öngörülen kanun yollarını belirle.
Anayasa'nın 148148. maddesine göre Yüce Divan kararlarına karşı bir iç denetim mekanizması olan "yeniden inceleme" yolu mevcuttur.
Yargılamanın ilk ve son derece mahkemesi olarak yapılmasından kaynaklanan hak kayıplarını önlemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Kararlarının Kesinleşmesi ve Yeniden İnceleme Yolu

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan diğer makamları (Meclis Başkanı, Kuvvet Komutanları vb.) ve Meclis Soruşturması sayısal verilerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 234Soru →

1982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen ve devletin mali kaynaklarının kullanımını denetlemekle görevli olan Sayıştay ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin denetimi bizzat Sayıştay tarafından yapılarak kesin hükme bağlanır.

Cevap

Siyasi partilerin mali denetim yetkisinin doğrudan Sayıştay'a ait olduğu ve karara bağlandığı ifadesi yanlıştır; bu yetki Anayasa Mahkemesi'ne aittir.
Siyasi partilerin mali denetimi, 1982 Anayasası'nın 69. maddesi gereği Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir. Bu denetim sırasında Anayasa Mahkemesi, Sayıştay'dan yardım alır; ancak nihai karar merci ve denetimi yürüten ana makam Sayıştay değil, Anayasa Mahkemesi'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal konumu ve temel görevini belirlemek.
Anayasa Madde 160'a göre Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan ve hesapları kesin hükme bağlayan bir kurumdur.
Sayıştay'ın denetim yetkisinin kaynağını ve kime bağlı çalıştığını anlamak için.
2
Sayıştay ve Danıştay arasındaki ilişkiyi analiz etmek.
Vergi uyuşmazlıklarında Danıştay ve Sayıştay kararları çatışırsa Danıştay kararı esas alınır.
Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmamasından kaynaklanan hiyerarşik sınırı belirlemek için.
3
Siyasi partilerin denetim usulünü incelemek.
Anayasa Madde 69 uyarınca siyasi partilerin denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır; Sayıştay bu süreçte sadece teknik destek sağlar (yardımcı olur).
Seçeneklerdeki 'bizzat Sayıştay tarafından kesin hükme bağlanır' ifadesinin yanlışlığını teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Görev ve Yetki Alanı Sınırları

İpuçları

1
Seçeneklerden biri, bir kurumun diğerine 'yardımcı' olma durumuyla yetki karmaşası yaratmaktadır.
2
Anayasa Mahkemesi'nin görevlerini düşünün; özellikle siyasi partiler üzerindeki denetim yetkisini kiminle paylaştığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Siyasi partilerin kapatılma davası ve mali denetimi arasındaki farkları Anayasa Mahkemesi'nin görevleri üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 235Soru →

19821982 Anayasası'na göre, temel hak ve özgürlükleri kamu gücü tarafından ihlal edilen bireylerin Anayasa Mahkemesine "Bireysel Başvuru" yapabilmeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru, hakkın ihlal edildiğinin öğrenildiği ya da nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 3030 gün içinde yapılmalıdır.

Cevap

Bireysel başvurunun nihai kararın tebliğinden itibaren 3030 gün içerisinde yapılması gerektiği ifadesi doğrudur.
Bireysel başvuru süresi, hak ihlaline neden olan işlem veya karara karşı gidilebilecek tüm kanun yollarının tüketildiği ya da bir kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 3030 gün olarak belirlenmiştir. Bu süre hak düşürücü bir süredir.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru makamını tespit etme
Bireysel başvurular sadece Anayasa Mahkemesine yapılır.
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi bu yetkiyi AYM'ye vermiştir.
2
Başvuru ön şartlarını kontrol etme
İç hukuk yolları (istinaf, temyiz vb.) tamamen tüketilmiş olmalıdır.
Bireysel başvuru ikincil bir hukuk yoludur.
3
Başvuru süresini belirleme
Süre 3030 gündür.
Hukuki güvenliğin sağlanması ve makul sürede yargılama ilkesi gereği kanun koyucu tarafından bu süre belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Süresi ve Şartları

İpuçları

1
Bireysel başvurunun bir 'ikincillik' özelliği taşıdığını ve belirli bir süre sınırı olduğunu hatırlayın.
2
Sürenin nihai kararın öğrenilmesinden itibaren kaç gün olduğunu düşünün: 1515, 3030, 6060?
3
Bireysel başvuru süresi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru süresinden (44 ay) daha kısadır ve 3030 gün olarak uygulanır.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru kapsamına giren hakların hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortak olması gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 236Soru →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılan mahkemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, anayasal bir yargı kuruluşu olmasına rağmen teknik ve hukuki anlamda bir yüksek mahkeme statüsünde değildir.
Doğru cevap olan Sayıştay, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yargı bölümünde düzenlenmiş bir kuruluş olmasına ve kararlarına karşı başka bir mercie başvurulamamasına rağmen, anayasal metnin sistematiği gereği 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın yargı bölümündeki yüksek mahkeme listesini belirle.
Güncel olarak 44 tane yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Yüksek mahkemelerin hangileri olduğu Anayasa'nın ilgili maddelerinde sınırlı (tahdidi) olarak sayılmıştır.
2
20172017 Anayasa değişikliklerinin etkisini kontrol et.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılarak yüksek mahkeme sayısı dörde düşmüştür.
Yargı birliğini sağlamak amacıyla askeri yargı mercileri yüksek mahkeme listesinden çıkarılmıştır.
3
Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) gibi kurumların statüsünü karşılaştır.
Sayıştay ve YSK yüksek mahkeme değil, özel görevli anayasal kuruluşlardır.
Bu kurumlar Anayasa'nın yüksek mahkemeleri düzenleyen özel maddeleri altında yer almazlar.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na Göre Yüksek Mahkemeler

İpuçları

1
20172017 yılındaki Anayasa değişikliği ile askeri yargı organlarının (Askeri Yargıtay, AYİM) kaldırıldığını unutmayın.
2
Bir kurumun kararlarının kesin olması veya yargılama yapması onu mutlaka 'Yüksek Mahkeme' yapmaz; Anayasa'daki başlığa bakılmalıdır.
3
Anayasa'da yüksek mahkemeler dört tanedir: AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Bunların dışında kalan Sayıştay, YSK ve HSK yüksek mahkeme değildir.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üyelerinin kimler tarafından (Cumhurbaşkanı veya HSK) seçildiğini gözden geçirmek, sınavdaki diğer yargı soruları için faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 237Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Anayasa Mahkemesine yapılacak "Bireysel Başvuru" kurumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu tesis edilen bireysel işlemler aleyhine başvuru yoluna gidilebilir.

Cevap

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvuruya konu edilemeyeceği, ancak bu işlemlerin uygulama sonuçları olan bireysel işlemler aleyhine başvuru yapılabileceği ifadesi doğrudur.
Bireysel başvuru yolunda temel kural, işlemin doğrudan bir yasama işlemi veya düzenleyici idari işlem (tüzük, yönetmelik vb.) olmamasıdır. Bu tür düzenlemeler ancak somut bir kişiye uygulandığında ve bir 'bireysel işlem' niteliği kazandığında, o bireysel işlem üzerinden Anayasa Mahkemesine taşınabilir. Bu durum, bireysel başvurunun bir 'norm denetimi' değil, bir 'hak arama yolu' olmasının sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Başvuru konusunu belirle.
Bireysel başvuru, kamu gücü tarafından ihlal edilen temel haklar için ikincil bir yargı yoludur.
Anayasa Mahkemesi'nin görev sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Dava edilemeyecek işlemleri analiz et.
Anayasa Mahkemesi Kuruluş Kanunu uyarınca; yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (yönetmelik, CBK vb.) doğrudan başvuru konusu olamaz.
Bireysel başvurunun bir 'iptal davası' (soyut norm denetimi) olmamasından dolayıdır.
3
Hak sahipliği ve süreleri kontrol et.
Kamu tüzel kişileri başvuramaz, yabancılar kısıtlı başvurabilir, süre ise 30 gündür.
Usul ve ehliyet şartlarının doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.
4
Doğru seçeneği sentezle.
Yasama ve düzenleyici işlemlerin doğrudan konu edilemeyeceği ancak bunların uygulanmasıyla oluşan kişisel işlemlerin konu edilebileceği sonucuna ulaşılır.
Mevzuat hükmü ile tam uyum sağlanmaktadır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

1
Bireysel başvuruda 'kimlerin' başvurabileceği ve 'hangi işlemlerin' konu edilemeyeceğine dikkat edin.
2
Kamu tüzel kişileri bu yola başvuramaz ve doğrudan bir kanun maddesi bu yolla iptal edilemez.
3
Yasama işlemlerinin (Meclis kararları veya kanunlar) doğrudan başvuruya kapalı olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin ihlal kararı sonrası alt mahkemelerin 'yeniden yargılama' yapma zorunluluğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 238Soru →

1982 Anayasası'nın yargı bölümünde, mahkemelerin kuruluşu ve işleyişi ile ilgili genel hükümlerin ardından yüksek mahkemelerin hangileri olduğu tek tek sayılmıştır. 2017 Anayasa değişiklikleri ile askeri yargının kaldırılmasının ardından yüksek mahkeme sayısı dörde indirilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, bir denetim ve hesap mahkemesi olmasına rağmen 1982 Anayasası'nda sayılan 'Yüksek Mahkemeler' kategorisinde yer almaz.
Doğru cevap olan ifade Sayıştay'dır. Çünkü 1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler sadece dört tanedir: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan ve yargı yetkisine sahip bir kurum olsa da anayasal tasnif gereği yüksek mahkeme kabul edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'ndaki güncel yüksek mahkemeleri tespit etme.
2017 Anayasa değişikliği sonrası yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2017 yılında kaldırılmıştır.
2
Sayıştay'ın anayasal konumunu inceleme.
Sayıştay, yargı bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında değil, genel hükümler kısmında ayrı bir maddede düzenlenmiştir.
Sayıştay mali denetim yapan bir hesap mahkemesidir ve teknik olarak yüksek mahkeme statüsünde değildir.
3
Seçenekleri anayasal listeyle karşılaştırma.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi listede varken; Sayıştay bu listenin dışındadır.
Yüksek mahkeme ayrımı anayasal bir tasniftir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayılması

İpuçları

1
Güncel Anayasa metninde sadece 4 tane yüksek mahkeme sayıldığını hatırla.
2
Kararları kesin olan her kurum (YSK, Sayıştay gibi) yüksek mahkeme değildir.
3
2017 yılında Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırıldıktan sonra geriye kalanları düşün.

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının hangi yüksek mahkeme üyeleri arasından seçildiğini araştırarak konuyu derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 239Soru →

19821982 Anayasası'nda 20102010 ve 20172017 yıllarında yapılan anayasa değişiklikleri, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılama sürecinde hem yargılanacak kişilerin kapsamını hem de kararlara karşı başvurulabilecek kanun yollarını yeniden düzenlemiştir.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yürüttüğü yargılamalar ve bu yargılamaların sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda sanığın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekili olması durumunda, savcılık görevini Danıştay Başsavcısı yerine getirir.

Cevap

Yüce Divan'da yargılanan kişinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı olması durumunda savcılık görevini Danıştay Başsavcısı'nın yürüteceğini belirten ifade yanlıştır; bu görevi Anayasa Mahkemesi'nin kendi üyeleri arasından seçeceği bir üye yürütür.
Doğru yanıt olan seçenek, Yüce Divan'da savcılık görevine dair yanlış bir bilgi içermektedir. 62166216 sayılı Kanun'un 5656. maddesinin 33. fıkrasına göre; Yüce Divan'da iddia makamı görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili yapar. Ancak yargılanan kişi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili ise, bu görev Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilen bir üye tarafından yerine getirilir. Danıştay Başsavcısı'nın Yüce Divan sürecinde herhangi bir görevi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan yargılamasının anayasal dayanağını tespit et.
Anayasa Madde 148148 ve 62166216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun.
Yargılama usulü ve görevli makamların belirlenmesi için yasal mevzuat esastır.
2
Yargılanacak kişileri ve yargılama organını kontrol et.
Yargılama Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından yapılır. TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları dahildir; Jandarma Genel Komutanı 20172017 itibarıyla hariçtir.
Yüce Divan'ın kişi yönünden yetkisini doğrulamak gerekir.
3
İddia makamı (savcılık) kurallarını özel durumlar çerçevesinde incele.
Genel kural Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısıdır. Ancak Başsavcı sanık olduğunda, savcı Danıştay'dan değil, bizzat AYM içinden seçilir (62166216 SK, md. 56/356/3).
Üst düzey yargı mensuplarının yargılanmasındaki tarafsızlık mekanizmasını anlamak.
4
Kararlara karşı itiraz mekanizmasını değerlendir.
Yüce Divan kararları verildiği anda kesinleşmez, 1515 gün içinde "yeniden inceleme" talebinde bulunulabilir.
2010 anayasa değişikliği ile getirilen hak arama yolunun kapsamını belirlemek.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılama Usulü ve İddia Makamı İstisnası

İpuçları

1
Yüce Divan'da iddia makamı görevini yürüten kişi kural olarak hangi yargı organından gelir?
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı kendisi yargılanırken, savcılık görevini yine kendi makamından birinin veya başka bir yüksek mahkeme başsavcısının yürütmesi etik/hukuki açıdan uygun olur mu?
3
Anayasa Mahkemesi üyelerinin yargılandığı durumlarda veya savcının kendisinin sanık olduğu durumlarda, AYM kendi içinden bir üyeyi savcı olarak görevlendirir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin Yüce Divan'da yargılanması durumunda heyetin nasıl oluştuğunu ve oylama usullerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 240Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi'nin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamalar ve yargılama usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı, görevine ilişkin suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında yer alır.

Cevap

Jandarma Genel Komutanı, görevine ilişkin suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında yer alır ifadesi yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, Jandarma Genel Komutanı'nın Yüce Divan'da yargılandığını iddia etmektedir; oysa 2017 Anayasa değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı bu kapsamdan çıkarılmıştır. Güncel düzenlemeye göre askeri kanattan sadece Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları bu yargılamaya tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'da yargılanacak kişilerin listesini (güncel mevzuat uyarınca) kontrol et.
Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, Anayasa Mahkemesi üyeleri, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay üyeleri, HSK üyeleri, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile TBMM Başkanı listede yer almaktadır.
Yüce Divan'ın kişisel yetki alanını belirlemek için gereklidir.
2
2017 Anayasa değişikliği sonrası Jandarma Genel Komutanlığı'nın statüsünü incele.
Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı, 2017 yılında yapılan değişikliklerle listeden çıkarılmıştır.
Mevzuat değişikliklerinin güncel listeye etkisini teyit etmek için gereklidir.
3
Yargılama usulü ve itiraz yollarını gözden geçir.
Yüce Divan'da ceza usulü uygulanır ve kararlara karşı yeniden inceleme (itiraz benzeri) yolu açıktır; savcı Yargıtay Başsavcısıdır.
Seçeneklerdeki prosedürel bilgilerin doğruluğunu test etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılaması Kapsamı ve Usulü

İpuçları

1
Yüce Divan listesinde 2017 yılında bazı askeri ve kolluk yetkilileri ile ilgili değişiklik yapıldığını hatırla.
2
Jandarma Genel Komutanlığı'nın tamamen İçişleri Bakanlığı'na bağlandığı tarihi ve bunun yargılama statüsüne etkisini düşün.
3
Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları hala yargılanırken, Jandarma Genel Komutanı'nın bu listeden çıkarıldığını anımsa.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanmayan diğer yüksek makamları (örneğin milletvekilleri, valiler, YSK üyeleri) inceleyerek bilgini pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 12 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 12 | Examkin