Examkin

Yasama

802 soru

Soru 301Soru →

19821982 Anayasası'na göre, toplam 600600 milletvekilinden oluşan TBMM Genel Kurulunda 500500 milletvekilinin katılımıyla gerçekleştirilen bir oylamada; Cumhurbaşkanınca "bir kez daha görüşülmek üzere" Meclise geri gönderilen bir kanun metninin hiçbir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilebilmesi ve aynı oturumda oylanan bir genel af ilanı teklifinin yasalaşabilmesi için gereken asgari "kabul" oyu sayıları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 301301 ve 360360

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun aynen kabulü için 301301, genel af ilanı için ise 360360 kabul oyu gereklidir.
Doğru cevap olan seçenekteki sayılar, anayasal zorunlulukları tam olarak yansıtmaktadır. Cumhurbaşkanının veto ettiği bir kanunun metninde değişiklik yapılmadan tekrar kabul edilmesi için 20172017 anayasa değişikliği ile 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (301301) şartı getirilmiştir. Genel af ilanı ise Anayasa'nın 8787. maddesi uyarınca üye tamsayısının beşte üçü olan 360360 oy ile mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Veto edilen (geri gönderilen) kanunların tekrar kabul şartını belirle.
19821982 Anayasası Madde 8989: Meclis, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301) aynen kabul ederse...
Veto edilen kanunlarda 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' değil, meclisin tamamının salt çoğunluğu aranır.
2
Genel ve Özel af ilanı için gereken çoğunluğu belirle.
19821982 Anayasası Madde 8787: Meclis üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (600×35=360600 \times \frac{3}{5} = 360).
Af ilanı gibi kritik kararlar anayasada özel (nitelikli) çoğunluğa bağlanmıştır.
3
Verilen toplantı mevcudunun (500 kişi) sonuçlara etkisini analiz et.
Katılan sayısı (500500) her iki işlemde de asgari sınırı etkilemez; çünkü bu işlemler 'üye tamsayısı' (600600) üzerinden sabitlenmiştir.
Anayasa 'üye tamsayısı' ifadesini kullandığında, oylamaya kaç kişinin katıldığına bakılmaksızın baraj sabittir.

Anahtar Kavram

Nitelikli Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Oylamaya katılan 500500 kişi sayısı, bu iki özel durum için kafa karıştırıcı bir unsurdur; asıl odaklanmanız gereken 'üye tamsayısı'dır.
2
Cumhurbaşkanı bir kanunu veto ettiğinde Meclis'in ona 'meydan okuyabilmesi' için Meclis mevcudunun en az yarısından bir fazlasının (301301) 'Evet' demesi gerekir.
3
Af ilanı çok istisnai bir durumdur ve anayasa değişikliğiyle aynı alt sınırı (360360) paylaşır.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) ile aldığı diğer kararları (devamsızlık, meclis soruşturması açılması vb.) listeleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 302Soru →

Yasama organının kendi iç düzenini sağlamak veya belirli bir hukuki durumu tespit etmek amacıyla aldığı parlamento kararları, kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, bu kararların bir kısmını istisnai olarak Anayasa Mahkemesinin denetimine açmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi olmayan bir parlamento kararıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına ara verme ve tatil kararı

Cevap

Meclis çalışmalarına ara verme ve tatil kararı, yargısal denetimi mümkün olmayan bir parlamento kararıdır.
Meclis çalışmalarına ara verme ve tatil kararı, TBMM'nin aldığı bir parlamento kararıdır. Anayasa'da yargısal denetimine izin verilen istisnalar (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi) arasında yer almadığı için bu işleme karşı yargı yolu kapalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının hukuki niteliğini analiz etme.
Parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve yargı yolu kapalı işlemlerdir.
Meclisin kendi iç işleyişine yönelik irade açıklamaları oldukları için yasama bağışıklığı kapsamında değerlendirilirler.
2
Yargısal denetime tabi olan istisnai kararları belirleme.
Anayasa'ya göre 3 istisna vardır: 1) İçtüzük değişiklikleri, 2) Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, 3) Milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık halleri).
Anayasa koyucu, bu üç kararın önemine binaen yargısal denetim yolunu açık bırakmıştır.
3
Seçeneklerdeki işlemleri istisnalarla karşılaştırma.
Ara verme ve tatil kararı bu üç istisna arasında yer almaz.
Ara verme kararı, Meclisin idari nitelikteki bir iç işlemi olup yargısal denetim dışındadır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'da parlamento kararlarının yargısal denetimi için sadece üç adet istisna sayılmıştır.
2
Bu istisnalar; Meclis kurallarını belirleyen bir belge ile milletvekili statüsüne son veren veya kısıtlayan belirli kararlardır.
3
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları dışındaki parlamento kararlarında yargı yolu kapalıdır.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki farkları (Cumhurbaşkanı onayı, yargı yolu vb.) karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 303Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMMTBMM) iç işleyişinden ve yönetiminden sorumlu olan Başkanlık Divanı'nın kuruluşu, üyelerinin nitelikleri ve tarafsızlık statüsü ile ilgili 19821982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, görevlerinin gereği olan haller dışında Meclis tartışmalarına katılamazlar ve hiçbir oylamada oy kullanamazlar.

Cevap

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, görevlerinin gereği olan haller dışında Meclis tartışmalarına katılamazlar ve hiçbir oylamada oy kullanamazlar.
Anayasa'nın 9494. maddesine göre, Meclis Başkanı ve o sırada oturumu yönetmekte olan Başkanvekili, Meclis'teki oylamalara katılamazlar. Ayrıca bu kişiler, görevlerinin gerektirdiği durumlar haricinde genel kurul tartışmalarına da dahil olamazlar. Bu kural, Meclis yönetiminin objektif ve tarafsız kalmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı üyelerinin kimlerden oluştuğunu belirle.
Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirleri.
Kurulun yapısını anlamak için üyelerin niteliklerini bilmek gerekir.
2
Üyelerin tarafsızlık ve katılım kurallarını incele.
Meclis Başkanı ve o an oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamaz ve tartışmalara katılamaz.
Meclis yönetiminin tarafsızlığını sağlamak anayasal bir zorunluluktur.
3
Adaylık sürecindeki kısıtlamaları kontrol et.
Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremez.
Başkanlık makamının partiler üstü konumunu korumak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Tarafsızlığı ve Oluşumu

İpuçları

1
Başkanlık Divanı üyelerinin tamamının milletvekili olması gerektiğini ve tarafsızlık kurallarını hatırlayın.
2
Meclis Başkanı'nın ve oturumu o an yönetmekte olan Başkanvekili'in oy kullanıp kullanamayacağını düşünün.
3
Anayasa'ya göre siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterip gösteremeyeceğini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçim turları ve gerekli olan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar ederek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Siyasi parti gruplarının Başkanlık Divanı'na üye verme oranlarının (D'Hondt sistemi benzeri) partilerin Meclis'teki sandalye sayısına göre belirlendiğini bilmek, üye yapısını anlamayı kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 304Soru →

19821982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, en az 2020 milletvekilinin katılımıyla oluşturulan siyasi parti gruplarının parlamenter sistemdeki işleyişi, hakları ve anayasal sınırları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma hakkına sahiptir.

Cevap

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma hakkına sahiptir.
Doğru ifade, en fazla üyeye sahip ilk iki siyasi parti grubunun Anayasa Mahkemesi'nde doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açma yetkisine sahip olduğudur. Bu hak, diğer küçük gruplara veya bireysel milletvekillerine tanınmamış, sadece meclisteki en büyük iki gruba verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş ve temel yasaklarını gözden geçirmek.
Gruplar en az 2020 milletvekili ile kurulur; Meclis Başkanlığına aday gösteremezler, dokunulmazlık ve gizli oylama konularında karar alamazlar.
Anayasal yasakların kapsamını netleştirmek.
2
Gruplara tanınan özel hakları (İptal davası gibi) analiz etmek.
Anayasa m. 150150 uyarınca iptal davası açma yetkisi sadece en fazla üyeye sahip iki gruba aittir.
Zorluk seviyesi yüksek olan teknik bir detayı doğrulamak.
3
Başkanlık Divanı'na katılım usulünü kontrol etmek.
Divan üyeliği siyasi parti gruplarının gücü (üye sayısı) oranında dağıtılır.
Seçeneklerdeki orantılı temsil ilkesini teyit etmek.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Hak ve Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanı seçimi ve yasama dokunulmazlığı gibi konulardaki 'yasaklarını' hatırlayın.
2
Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma yetkisinin meclisteki her gruba değil, sadece en büyük iki gruba tanındığını düşünün.
3
Meclis Başkanlık Divanı'ndaki temsilin 'eşit' değil 'üye sayısı ile orantılı' olduğunu dikkate alın.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti grupları ile siyasi partilerin merkez teşkilatları arasındaki 'Cumhurbaşkanı adayı gösterme' farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 305Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olmak üzere iki temel gruba ayrılır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (vetosuna) tabi değildir ve yargısal denetim dışındadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir "parlamento kararı" niteliğinde olmasına rağmen, bu genel kuralın istisnası olarak Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis İçtüzüğü

Cevap

Meclis İçtüzüğü, TBMM'nin kendi iç yapısını ve çalışma usullerini belirlediği bir parlamento kararıdır ve bu tür kararlar arasında yargısal denetime tabi olan üç istisnadan (Meclis İçtüzüğü, milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) biridir.
Meclis İçtüzüğü, TBMM'nin kendi çalışmasını düzenleyen temel hukuki metindir. Parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen, yasama sürecinin anayasal uygunluğunu korumak amacıyla Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabi tutulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki işlemlerin hukuki niteliğini (kanun mu parlamento kararı mı) belirleyin.
Meclis İçtüzüğü ve OHAL onayı parlamento kararı iken; para basılması, af ilanı ve antlaşma onayı kanun niteliğindedir.
Soruda istenen 'parlamento kararı' şartını sağlayan seçenekleri elemek gerekir.
2
Parlamento kararı olan seçeneklerin yargısal denetim durumunu kontrol edin.
Meclis İçtüzüğü yargısal denetime tabi iken, OHAL onayı gibi genel parlamento kararları denetim dışıdır.
Parlamento kararlarının kural olarak yargı denetimi dışında olduğu, ancak Anayasa'da sayılan üç istisnai durumdan birinin sorulduğu tespit edilir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararlarının büyük çoğunluğu için yargı yolu kapalıdır; sadece Meclis işleyişini veya milletvekili statüsünü doğrudan etkileyen üç özel durumda yargı yolu açıktır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı itiraz süreci ve yetkili mahkemeyi gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 306Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen ara seçim (TBMMTBMM üyeliklerinde boşalma olması) usulleri uyarınca; hem "genel seçimlerin üzerinden otuz ay geçmedikçe ara seçim yapılamaz" kuralının hem de "genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz" kuralının birlikte istisnasını teşkil eden ve boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü yapılmasını zorunlu kılan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde üyesinin kalmaması

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde temsilcisinin kalmaması durumu, hem 30 aylık bekleme süresinin hem de son 1 yıllık seçim yasağının istisnasıdır.
Anayasa'nın 78. maddesi uyarınca, normal şartlarda ara seçim genel seçimlerden 30 ay geçmedikçe ve genel seçimlere 1 yıl kala yapılamaz. Ancak maddenin 4. fıkrası, bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumunu bu kısıtlamaların tamamından muaf tutar. Bu durumda boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim kısıtlamalarını hatırla
Genel kural: Seçimden sonraki ilk 30 ay ve seçimden önceki son 1 yıl içinde ara seçim yapılamaz.
Anayasa'nın istikrarı korumak ve sık seçimlerden kaçınmak için koyduğu temel sınırlamaları belirlemek gerekir.
2
%5'lik boşalma kuralını analiz et
Üye tamsayısının %5'i (30 üyelik) boşalırsa, 30 aylık bekleme süresi aşılır ancak son 1 yıl yasağı devam eder.
Artık temsil gücü ciddi oranda azaldığı için 30 aylık engel kalkar ama genel seçim çok yakınsa hala beklenir.
3
Temsilcisiz kalma durumunu (istisna) incele
Bir ilin hiç temsilcisi kalmazsa, hem 30 aylık hem de son 1 yıllık engel hukuken devre dışı kalır.
Demokrasinin gereği olarak hiçbir ilin Mecliste temsilcisiz kalmaması, tüm takvim kısıtlamalarından daha üstün tutulmuştur (Anayasa m.78/4).

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları ve Temsilde Adalet

İpuçları

1
Anayasa'da ara seçim için '30 ay' ve 'son 1 yıl' gibi zaman engelleri bulunur.
2
Üye tamsayısının %5'inin boşalması durumu bu engellerden sadece birini aşabilirken, bir durum her ikisini de aşar.
3
Hiçbir ilin Ankara'da (Mecliste) sesinin tamamen kesilmemesi ilkesini düşünün; bu durum tüm takvim yasaklarını deler.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) kararının Meclis tarafından alınması için gereken 3/5 çoğunluk şartını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 307Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıklarına (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu iki kurum arasındaki hukuki rejim farkları açısından yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olan Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar, hem yasama dokunulmazlığı hem de yasama sorumsuzluğu için geçerli anayasal istisnalardır.

Cevap

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın 14. maddesindeki durumların her iki bağışıklık için de ortak istisna olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Yanlış olan ifade, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile Anayasa'nın 1414. maddesindeki durumların hem yasama sorumsuzluğu hem de yasama dokunulmazlığı için geçerli olduğunu iddia eden seçenektir. Oysa bu istisnalar yalnızca yasama dokunulmazlığı için öngörülmüştür. Yasama sorumsuzluğu mutlak bir bağışıklıktır ve hiçbir anayasal istisnası bulunmamaktadır; yani bir milletvekili Meclis'teki oy ve sözlerinden dolayı her durumda cezai sorumluluktan muaftır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun kapsamını belirleme
Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar.
Sorumsuzluk, parlamenter ifade özgürlüğünün güvencesidir.
2
Yasama dokunulmazlığının kapsamını ve istisnalarını inceleme
Seçimden önce veya sonra işlenen suçları kapsar; ancak Anayasa 14. madde (devletin bütünlüğü vb.) ve suçüstü hali bu korumanın dışındadır.
Bu istisnalar sadece dokunulmazlık (yargılanmama hakkı) ile ilgilidir.
3
İki kurumun istisnalarını karşılaştırma
Yasama sorumsuzluğu mutlak ve istisnasızdır; yasama dokunulmazlığı ise nispi ve istisnalıdır.
Bir milletvekilinin Meclis'teki konuşması hiçbir suçüstü hali veya 14. madde gerekçesiyle sorumsuzluk kapsamı dışına çıkarılamaz.

Anahtar Kavram

Yasama bağışıklıklarının (sorumsuzluk vs. dokunulmazlık) istisnalar ve süre bakımından temel farkları.

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığının hangisinin 'mutlak' hangisinin 'nispi' olduğunu hatırlayın.
2
Anayasa'nın 1414. maddesi ve suçüstü hali gibi durumlar yargılamayla (dokunulmazlıkla) mı yoksa ifade özgürlüğüyle (sorumsuzlukla) mi ilgilidir?
3
Yasama sorumsuzluğu, Meclis'teki konuşmaları korur ve hiçbir istisnası yoktur; dokunulmazlık ise suç iddialarını korur ve belirli anayasal istisnaları vardır.

Daha Fazla Pratik

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağışıklık türlerini 'Söz Özgürlüğü' (Sorumsuzluk) ve 'Yargı Güvencesi' (Dokunulmazlık) olarak kodlarsanız, ağır cezayı gerektiren suçüstü halinin sadece yargılama ile ilgili olduğunu kolayca fark edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 308Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemler "kanun" ve "parlamento kararı" olarak ikiye ayrılmaktadır. Parlamento kararları, kabul usulleri ve hukuki sonuçları bakımından kanunlardan farklı özelliklere sahiptir.

Buna göre, 1982 Anayasası'na göre parlamento kararları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü, parlamento kararı olmasına rağmen yargısal denetime tabi olan istisnai işlemlerden biridir.

Cevap

TBMM İçtüzüğü, parlamento kararı olmasına rağmen yargısal denetime tabi olan istisnai işlemlerden biridir.
Parlamento kararları kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak 1982 Anayasası bu kurala üç istisna getirmiştir: TBMM İçtüzüğü (Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir), yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (bu ikisi de Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir). Bu nedenle TBMM İçtüzüğü'nün yargısal denetime tabi olduğu ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem türünü belirleyin
Sorulan konu Parlamento Kararları'dır.
Parlamento kararlarının kanunlardan farkını ve anayasal rejimini anlamak için temel özelliklerin tespiti gerekir.
2
Onay ve yayımlanma sürecini değerlendirin
Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı onayına (ve dolayısıyla veto yetkisine) tabi değildir.
Bu durum, yasama organının kendi iç işleyişine dair özerkliğini yansıtır.
3
Yargısal denetim istisnalarını kontrol edin
3 istisna belirlenmiştir: TBMM İçtüzüğü, Dokunulmazlığın kaldırılması, Milletvekilliğinin düşürülmesi.
Bu üç işlem dışındaki tüm parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Anahtar Kavram

Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir ve Cumhurbaşkanı onayına sunulmazlar.

İpuçları

1
Kanunlar Cumhurbaşkanı'na gider, parlamento kararları genellikle gitmez.
2
Parlamento kararlarında yargı yolu kural olarak kapalıdır ancak '3 altın istisna' vardır.
3
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve vekilliğin düşürülmesi dışındaki kararlar için mahkemeye gidilemez.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı yapılan itirazın süresini ve hangi mahkemeye yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 309Soru →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Başkanlık Divanı üyelerinin seçimleri ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki seçim yapılır; ilk seçilenlerin görev süresi iki yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadardır.

Cevap

Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki seçim yapılır; ilk seçilenlerin görev süresi iki yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadardır.
1982 Anayasası'nın 94. maddesi uyarınca, TBMM Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır. Bu düzenlemeye göre, ilk devre için seçilen üyelerin görev süresi iki yıldır; ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder. Bu durum meclisin devamlılığını ve istikrarını sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 94. maddesindeki Başkanlık Divanı seçimlerine ilişkin düzenlemeyi hatırla.
Maddeye göre bir yasama döneminde divan için iki seçim yapıldığı tespit edilir.
Seçim periyotlarını belirleyen temel hukuk kuralı budur.
2
Birinci ve ikinci devre seçimlerinin süre farklarını analiz et.
İlk seçimde kazananların 2 yıl, ikinci seçimde kazananların meclis süresinin bitimine kadar görev yapacağı sonucuna ulaşılır.
Yasama döneminin genellikle 5 yıl olması sebebiyle süreler bu şekilde bölünmüştür.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Seçim Periyotları

İpuçları

1
TBMM Başkanlık Divanı'nın bir yasama döneminde (normal şartlarda 5 yıl) kaç kez seçildiğini düşünün.
2
Anayasa'da belirtilen ilk devre süresi sabittir (2 yıl), ikinci devre ise belirsizdir (kalan süre).

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçim turlarını ve her turda gereken karar yeter sayılarını tekrar etmeniz konuyu pekiştirmenizi sağlar.
Tahmini Süre:50s
Soru 310Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda bir kanun teklifinin oylaması sırasında yapılan tespitler aşağıda verilmiştir:

Oylama DetaylarıMilletvekili Sayısı
Toplantıya Katılanlar336336
"Kabul" Oyu Verenler165165
"Ret" Oyu Verenler140140
"Çekimser" Kalanlar3131

19821982 Anayasası'nın toplantı ve karar yeter sayılarına ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu oylama sonucu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan 169169 kabul oyuna ulaşılamadığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Cevap

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan 169169 kabul oyuna ulaşılamadığı için teklif reddedilmiş sayılır.
Anayasa'nın 96. maddesine göre karar yeter sayısı, oylamaya katılanların salt çoğunluğudur. Oylamaya 336 milletvekili katıldığı için karar alınabilmesi için en az 169 (336'nın yarısından bir fazlası) kabul oyu gerekmektedir. 165 kabul oyu bu şartı sağlamadığı için kanun teklifi kabul edilmemiş sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısının kontrol edilmesi
336≥200336 \geq 200
Meclis'in toplanabilmesi için en az üye tamsayısının üçte biri (600/3=200600 / 3 = 200) olan milletvekilinin hazır bulunması gerekir. Bu şart sağlanmıştır.
2
Karar yeter sayısının alt sınırının belirlenmesi
151151 milletvekili
Anayasaya göre karar yeter sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151) az olamaz.
3
Katılanların salt çoğunluğunun hesaplanması
336/2+1=169336 / 2 + 1 = 169
Genel kural olarak karar yeter sayısı oylamaya katılanların salt çoğunluğudur. 336336 kişinin katıldığı bir oylamada salt çoğunluk 169169 olur.
4
Elde edilen kabul oyunun eşiklerle karşılaştırılması
165<169165 < 169
Mevcut kabul oyu (165165), hem 151151 alt sınırını hem de salt çoğunluk (169169) şartını aynı anda sağlamalıdır. Burada salt çoğunluk şartı sağlanamadığı için teklif reddedilmiştir.

Anahtar Kavram

Meclis karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı 151151'den az olamaz.

İpuçları

1
TBMM'de karar alınabilmesi için hem 'salt çoğunluk' hem de '151 alt sınırı' kuralına bakmalısınız.
2
336 kişinin yarısından fazlası (salt çoğunluğu) kaç eder? Bu sayı 151'den büyük müdür?
3
Karar yeter sayısı oylamada aranan en yüksek eşiktir. 336 kişinin salt çoğunluğu 169'dur. 165 bu sayıya ulaşabiliyor mu?

Daha Fazla Pratik

Toplantıya katılan sayısının 240 olduğu bir senaryoda 140 kabul oyunun yeterli olup olmayacağını hesaplayarak '151 kuralı'nı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 311Soru →

1982 Anayasası uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) seçim dönemi, seçimlerin yenilenmesi ve ara seçimlerin hukuki rejimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması halinde, bu boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü, diğer seçim yasaklarına bakılmaksızın ara seçim yapılır.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumunda, genel seçim yasaklarına (ilk 30 ay ve son 1 yıl) bakılmaksızın 90 günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur.
Anayasa'nın 78. maddesinde ara seçimler için iki temel zaman yasağı getirilmiştir: Genel seçimlerin üzerinden 3030 ay geçmedikçe ara seçim yapılamaz ve genel seçimlere 11 yıl kala ara seçim yapılamaz. Ancak aynı madde, bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumunu bu yasaklardan muaf tutmuştur. Bu özel durumda, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçim yenileme usulünü incele
Meclis 3/53/5 çoğunlukla, Cumhurbaşkanı ise her zaman seçimleri yenileyebilir ve seçimler birlikte yapılır.
Anayasa'nın 116. maddesindeki güncel kuralı teyit etmek için.
2
Ara seçim yasaklarını analiz et
Kural: Seçimden sonraki ilk 3030 ay ve seçimden önceki son 1212 ay ara seçim yapılamaz.
Genel kısıtlamaları belirlemek için.
3
İstisnai durumları karşılaştır
%5 boşalmada son 1 yıl yasağı devam ederken, bir ilin temsilcisiz kalması durumunda tüm yasaklar kalkar.
En kritik ve en çok karıştırılan 'istisnanın istisnası' kuralını ayırt etmek için.
4
Savaş nedeniyle erteleme şartlarını kontrol et
Sadece savaş sebebiyle ve Meclis kararıyla, her defasında 1 yıl olmak üzere ucu açık ertelenebilir.
Erteleme sürelerine ilişkin yanlış bilgileri elemek için.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları ve Seçimlerin Birlikte Yenilenmesi Kuralı

İpuçları

1
Ara seçimlerin genel kural olarak yapılamayacağı iki ana dönemi (ilk 30 ay ve son 1 yıl) hatırlayın.
2
Bir ilin TBMM'de hiçbir temsilcisinin kalmaması durumu ile üye tamsayısının %5'inin boşalması durumu arasındaki 'zaman yasağı' farkına odaklanın.
3
2017 Anayasa değişiklikleri ile TBMM'nin seçim yenileme kararındaki çoğunluk şartının (360360) ve seçimlerin 'birlikte yapılması' kuralının önemini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi durumunda Cumhurbaşkanı'nın adaylık şartlarını ve görev sürelerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 312Soru →

Milletvekili (B), genel seçimlerden önce "Anayasa'nın 14. maddesinde yer alan temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılması" suçundan hakkında soruşturma başlatılmış bir kişidir. (B) milletvekili seçildikten sonra bu suçla ilgili yargılaması devam etmiş, ayrıca bir Meclis oturumunda kullandığı oy ve ifade ettiği görüşler nedeniyle hakkında bir tazminat davası açılması gündeme gelmiştir. Bu durumla ilgili 1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasanın 14. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnası olduğu için (B) hakkında yargılama Meclis kararına gerek olmaksızın devam eder; Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri ise yasama sorumsuzluğu kapsamında mutlak koruma altındadır.

Cevap

Anayasanın 14. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnası olduğu için yargılama Meclis kararına gerek olmaksızın devam eder; Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri ise yasama sorumsuzluğu kapsamında mutlak koruma altındadır.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 83. maddesindeki iki temel bağışıklığı doğru analiz etmektedir. Yasama dokunulmazlığının istisnası olan 'seçimden önce soruşturulmuş m. 14 suçları' için yargılamanın Meclis kararı olmaksızın süreceğini, Meclis içindeki oy ve sözlerin ise 'yasama sorumsuzluğu' nedeniyle hiçbir şekilde cezai veya hukuki sorumluluk doğurmayacağını belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının istisnalarını kontrol et.
Anayasa m. 83/2'ye göre 'Seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar' dokunulmazlık kapsamı dışındadır.
Milletvekilinin seçilmeden önce devletin güvenliğine karşı işlediği iddia edilen ağır suçların yargılamasının kesilmemesi amaçlanır.
2
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini değerlendir.
Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri mutlak (kaldırılamaz) ve sürekli (vekillik bitse de sürer) koruma altındadır.
Yasama organı üyelerinin kürsü dokunulmazlığı sayesinde her türlü baskıdan uzak, özgürce görüş bildirmesi esastır.
3
Olaydaki tazminat davası ve yargılama durumunu birleştir.
M. 14 kapsamındaki yargılama dokunulmazlık olmadığı için devam ederken, Meclis oyları sorumsuzluk kapsamında olduğu için tazminat davasına konu edilemez.
İki farklı yasama bağışıklığının sınırları ve hukuk kuralları birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) ve Yasama Dokunulmazlığı (Nisbi/İstisnalı) Ayrımı

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığın hangi durumlarda kaldırılamaz (mutlak) olduğunu düşünün.
2
Anayasa'nın 14. maddesindeki 'devletin bölünmez bütünlüğüne karşı suçlar' gibi durumların vekillikten önce soruşturulması halinde dokunulmazlık sağlamadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurma sürecini inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 313Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümlerine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Görüşme; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, TBMM Genel Kurulunda görüşülmesidir.

Cevap

Genel Görüşme; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, TBMM Genel Kurulunda görüşülmesidir.
Genel Görüşme tanımı anayasada belirtildiği üzere; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesini ifade eder ve güncel bir denetim yoludur.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim yollarının güncel kapsamını değerlendir.
Gensoru'nun kaldırıldığını ve Yazılı Soru'nun muhatapları arasında Cumhurbaşkanı'nın yer almadığını hatırla.
20172017 değişiklikleri ile yürütme yetkisi tek elde toplandığı için denetim mekanizmaları yeniden yapılandırılmıştır.
2
Meclis Araştırması ve Meclis Soruşturması farkını analiz et.
Araştırmanın sadece bilgi toplama, soruşturmanın ise cezai sorumluluk (Yüce Divan) odaklı olduğunu belirle.
Kavramsal karışıklığı önlemek için denetimin 'bilgi edinme' mi yoksa 'cezai yargılama' mı olduğu ayırt edilmelidir.
3
Karar yeter sayılarını kontrol et.
Meclis Soruşturması açılması kararının nitelikli çoğunluk (360360) gerektirdiğini onayla.
Salt çoğunluk sadece önerge verme aşaması için yeterlidir.

Anahtar Kavram

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları (20172017 Sonrası)

İpuçları

1
Gensoru yönteminin 20172017 yılında kaldırıldığını hatırlayarak seçenekleri eleyebilirsin.
2
Cumhurbaşkanının TBMM'ye karşı bireysel denetim yollarından (yazılı soru gibi) muaf tutulduğuna dikkat et.
3
Genel Görüşme ve Meclis Araştırması arasındaki temel fark; birinin Genel Kurul görüşmesi, diğerinin ise komisyon aracılığıyla yürütülmesidir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması sürecindeki 301301 (önerge), 360360 (soruşturma açılması) ve 400400 (Yüce Divan) sayısal eşiklerini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 314Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yürütülen kanun yapım süreci ve bu sürecin aşamalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Genel Kurulu tarafından alınan Parlamento Kararları da kanunlar gibi onaylanmak veya geri gönderilmek üzere Cumhurbaşkanına gönderilir.

Cevap

TBMM tarafından alınan Parlamento Kararları, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanının onayına veya geri gönderme (veto) yetkisine tabi değildir; bu nedenle bu kararlar yasalaşma süreci bakımından kanunlarla aynı prosedürü izlemezler.
Parlamento Kararları, TBMM'nin sadece kendi iradesiyle gerçekleştirdiği işlemlerdir. Kanunların aksine, bu kararların büyük çoğunluğu Cumhurbaşkanına onaylanmak üzere gönderilmez ve Cumhurbaşkanının bu kararları 'bir daha görüşülmek üzere' Meclise geri gönderme yetkisi bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklifi yetkisini belirleme
Sadece milletvekillerinin teklif sunabileceği teyit edildi.
Yürütme organının (Cumhurbaşkanı/Bakanlar) doğrudan kanun teklif etme yetkisi yoktur (Bütçe hariç).
2
Komisyon ve Genel Kurul aşamasını inceleme
Tekliflerin önce komisyonlarda, sonra Genel Kurul'da görüşüldüğü doğrulandı.
Yasama faaliyetlerinin teknik hazırlığı komisyonlarda yapılır.
3
Cumhurbaşkanının yetkisini değerlendirme
15 günlük inceleme ve geri gönderme yetkisi doğrulandı.
Anayasa'nın 89. maddesi bu süreyi ve yetkiyi tanımlar.
4
Yürürlük tarihini kontrol etme
Resmi Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girme kuralı doğrulandı.
Mevzuattaki güncel düzenleme budur.
5
Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını yapma
Parlamento Kararlarının Cumhurbaşkanına gitmediği saptandı.
Parlamento Kararları Meclis'in kendi iç işleyişi veya özel yetkileriyle ilgilidir ve kural olarak yürütme denetimine tabi değildir.

Anahtar Kavram

Kanun ile Parlamento Kararı Arasındaki Farklar

İpuçları

1
Yasama organının her işlemi Cumhurbaşkanı denetimine tabi değildir.
2
Meclis İçtüzüğü değişikliği veya bir milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması gibi 'Parlamento Kararları'nın kimin tarafından ilan edildiğini hatırlayın.
3
Parlamento Kararları kural olarak Cumhurbaşkanına gönderilmez ve veto edilemez. Bu temel fark, sorudaki yanlış ifadeyi bulmanızı sağlayacaktır.

Daha Fazla Pratik

Bütçe Kanunu'nun veto edilememe durumunu ve Parlamento Kararlarının yargısal denetim istisnalarını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik düşmesi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 315Soru →

19821982 Anayasası'nda milletvekillerinin hiçbir baskı ve tehdit altında kalmadan yasama faaliyetlerini yürütebilmeleri için "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" güvenceleri öngörülmüştür.

Bu iki kurum arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu milletvekiline hem cezai hem de hukuki koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece cezai nitelikteki işlemlere karşı koruma sağlar.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem hukuki koruma sağlaması, yasama dokunulmazlığının ise kural olarak sadece cezai koruma sağlamasıdır.
Doğru ifade, yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem de hukuki (tazminat davası gibi) koruma sağladığını, buna karşın yasama dokunulmazlığının sadece cezai işlemleri (tutuklama, yargılama) durdurduğunu belirtmektedir. Sorumsuzluk, milletvekilinin Meclis'teki sözlerinden dolayı hiçbir şekilde dava edilememesini sağlarken; dokunulmazlık, milletvekiline karşı açılmış olan tazminat davalarının görülmesine engel olmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini belirle.
Sorumsuzluk; oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar. Hem ceza davası açılmasını hem de tazminat davası (hukuki) açılmasını engeller. Mutlaktır, kaldırılamaz ve süreklidir.
Milletvekilinin fikirlerini serbestçe açıklayabilmesi için tam bir koruma gerekir.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini belirle.
Dokunulmazlık; suç işlediği iddia edilen milletvekilinin tutuklanmasını ve yargılanmasını engeller. Sadece cezai koruma sağlar (hukuk davaları devam edebilir). Nispidir, Meclis tarafından kaldırılabilir ve geçicidir.
Milletvekilinin asılsız suçlamalarla yasama faaliyetinden alıkonulmasını önlemek amaçlanır.
3
İki kurumu karşılaştırarak doğru seçeneği bul.
Sorumsuzluğun hem cezai hem hukuki (tazminat vb.) koruma sağladığı, dokunulmazlığın ise sadece cezai koruma sağladığı bilgisi anayasal bir gerçektir.
Sorumsuzluk ifade özgürlüğünü, dokunulmazlık ise şahsi hürriyeti korur.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıkları Arasındaki Farklar

İpuçları

1
Hangi güvencenin 'oy ve sözleri' (ifade hürriyeti), hangisinin 'suç iddialarını' (şahsi hürriyet) kapsadığını hatırlayın.
2
Yasama sorumsuzluğunun kaldırılıp kaldırılamayacağını ve vekillik bittikten sonra devam edip etmediğini düşünün.
3
Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nispi (Meclis kararıyla kalkar) ve geçicidir. Ayrıca sorumsuzluk tazminat davasını da engeller.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararının iptali için milletvekillerinin hangi süre içinde ve hangi mahkemeye başvurabileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 316Öğrencilerin %0'i bunu doğru yanıtladıSoru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri çerçevesinde, adaylık başvuruları incelenen aşağıdaki kişilerden hangisinin durumu, seçilme yeterliliği önünde anayasal bir engel teşkil etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmişte "sahtecilik" suçundan mahkûm olan ancak sonradan çıkarılan genel af ile mahkûmiyeti sonlanan kişi

Cevap

Geçmişte sahtecilik suçundan mahkûm olan ancak sonradan çıkarılan genel af ile mahkûmiyeti sonlanan kişi, anayasal olarak milletvekili seçilemez.
Doğru yanıt olan durum, 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde belirtilen mutlak yasaklar kapsamına girmektedir. Sahtecilik, zimmet, hırsızlık ve rüşvet gibi suçlar yüz kızartıcı suçlar olarak tanımlanmış olup bu suçlardan hüküm giyenlerin affa uğrasalar dahi milletvekili seçilemeyecekleri açıkça hükme bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Genel şartların (Yaş, Eğitim, Askerlik) kontrol edilmesi
1818 yaş, en az ilkokul mezuniyeti ve askerlikle ilişiğin bulunmaması şartları sağlandığı için bu açılardan bir engel bulunmadığı görülür.
Anayasal seçilme yeterliliğinin temel unsurlarını doğrulamak için.
2
Adli sicil kaydındaki suç türünün incelenmesi
"Sahtecilik" suçunun Anayasa'nın 7676. maddesinde sayılan "yüz kızartıcı suçlar" kapsamında olduğu tespit edilir.
Her suçun seçilme yeterliliğine etkisi aynı değildir; bazı suçlar mutlak engeldir.
3
Affın yüz kızartıcı suçlar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Yüz kızartıcı suçlarda affa uğramış olmanın seçilme engelini kaldırmadığı sonucuna varılır.
Anayasa metninde bu tür suçlar için "affa uğramış olsalar bile" ibaresi açıkça yer almaktadır.

Anahtar Kavram

Yüz Kızartıcı Suçlarda Af ve Seçilme Yeterliliği İlişkisi

İpuçları

1
Anayasa'nın 7676. maddesinde sayılan 'yüz kızartıcı suçlar' listesini ve bu suçların 'af' ile olan ilişkisini hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliğini engelleyen diğer suç türlerini ve istifa etmesi zorunlu olan kamu görevlilerini listeleyerek çalışmanızı pekiştirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 317Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile kanunların yasalaşma süreci, Meclis'in kabul yetkisi ve Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) mekanizması üzerinde önemli yapısal değişikliklere gidilmiştir.

Bu anayasal düzenlemeler ve kanun yapım sürecine ilişkin usul kuralları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilen bir kanun, Meclis Genel Kurulu'nda toplantıya katılanların salt çoğunluğu (karar yeter sayısı) ile aynen kabul edilirse; Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cevap

Meclis'in geri gönderilen bir kanunda ısrar ederek Cumhurbaşkanı'nı yayımlamaya zorlayabilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğu değil, üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) gereklidir.
Seçeneklerde belirtilen 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' ifadesi genel karar yeter sayısını (en az 151151 milletvekili) ifade eder. Ancak 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı'nın geri gönderdiği bir kanun üzerinde Meclis'in ısrar edebilmesi ve Cumhurbaşkanı'nı bu kanunu yayımlamaya zorlayabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu olan en az 301301 kabul oyu şarttır. Dolayısıyla bu bilgi hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun Teklifinin Kabulü
Meclis Genel Kurulu bir kanun teklifini kabul ederek Cumhurbaşkanı'na sunar.
Yasama sürecinin ilk aşaması Meclis'in iradesinin oluşmasıdır.
2
Cumhurbaşkanlığı İnceleme Süreci
Cumhurbaşkanı 1515 gün içinde kanunu yayımlar veya Meclise geri gönderir.
Yürütme organının yasama üzerindeki denetim yetkisidir.
3
TBMM'nin Israr (Direnme) Mekanizması
Meclis, geri gönderilen metni aynen kabul etmek istiyorsa en az 301301 (salt çoğunluk) oy ile kabul etmelidir.
20172017 değişikliği ile bu sayı basit çoğunluktan (karar yeter sayısı) nitelikli bir sayıya (301301) çıkarılmıştır.
4
Yayımlama Zorunluluğu
301301 oy ile aynen kabul edilen kanun Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanır.
Meclis'in iradesinin salt çoğunlukla kesinleşmesi durumunda Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi sona erer.

Anahtar Kavram

Meclis'in Kanun Üzerindeki Israr Yetkisi ve Salt Çoğunluk Şartı

İpuçları

1
Geri gönderilen bir kanun üzerinde Meclis'in direnmesi için gereken sayısal çoğunluğu düşünün.
2
20172017 değişikliği ile Meclis'in Cumhurbaşkanı'nı 'yayımlamaya mecbur' bırakması zorlaştırılmıştır.
3
Meclis'teki karar yeter sayısı olan 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' ile anayasada belirtilen 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' arasındaki farka odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın 'Anayasa Değişikliği Kanunları' üzerindeki geri gönderme yetkisi ile normal kanunlar üzerindeki yetkisini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 318Soru →

1982 Anayasası’nın 83. maddesinde düzenlenen yasama bağışıklıklarıyla ilgili; korumanın süresi, hukuki niteliği ve TBMM Genel Kurulu'nun yetkisi dikkate alındığında, yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki temel farka ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri için ömür boyu koruma sağlayan 'mutlak' bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı TBMM kararıyla kaldırılabilen 'nisbi' bir bağışıklıktır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, meclis çalışmalarındaki oy ve sözler için ömür boyu süren mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı meclis kararıyla kaldırılabilen nisbi bir korumadır.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin yasama faaliyetleri sırasındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı hiçbir zaman (milletvekilliği bitse dahi) sorumlu tutulamamasını ifade eden 'mutlak' bir bağışıklık türüdür. Buna karşılık yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin meclis dışındaki suç iddiaları nedeniyle tutuklanamaması, sorgulanamaması ve yargılanamamasını sağlayan, ancak TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılabilen 'nisbi' ve geçici bir bağışıklıktır.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların kapsamını analiz et.
Yasama sorumsuzluğu meclis içi (oy, söz, düşünce); yasama dokunulmazlığı meclis dışı (suç isnadı) faaliyetleri kapsar.
Bağışıklık türlerinin hangi fiillere koruma sağladığını ayırt etmek ilk adımdır.
2
Hukuki niteliklerini (mutlak/nisbi) karşılaştır.
Sorumsuzluk 'mutlak'tır (hiçbir şekilde kaldırılamaz); dokunulmazlık 'nisbi'dir (meclis kararıyla kaldırılabilir).
Anayasa'nın öngördüğü koruma derecesini belirlemek gerekir.
3
Koruma sürelerini değerlendir.
Sorumsuzluk milletvekilliği bitse de devam eder (kalıcı); dokunulmazlık ise milletvekilliği bitince sona erer (geçici).
Sorumsuzluğun amacının kürsü dokunulmazlığını kalıcı kılmak olduğunu anlamak kritiktir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak) vs Yasama Dokunulmazlığı (Nisbi)

İpuçları

1
Hangisinin 'mutlak' (asla kaldırılamaz) hangisinin 'nisbi' (meclisçe kaldırılabilir) olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılacak itirazın süresini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 319Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "seçim dönemi" ve "seçim türlerine" ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde üyesinin kalmaması halinde, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır ve bu durumda genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı hükmü uygulanmaz.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin temsilcisiz kalması durumunda yapılacak ara seçimlerde genel kısıtlamalar (30 ay ve 1 yıl yasağı) uygulanmaz.
Doğru olan ifade, bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumunda yapılacak zorunlu ara seçimi tanımlamaktadır. Bu özel durumda, normalde ara seçimler için geçerli olan 'genel seçimlere 1 yıl kala ara seçim yapılamaz' ve 'seçimlerin üzerinden 30 ay geçmedikçe ara seçim yapılamaz' kuralları uygulanmaz. Boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk pazar günü seçim yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim türlerini ve kısıtlamalarını analiz et.
Ara seçim; Genel Durum, %5\%5 Boşalma ve Temsilcisiz Kalma (Üye kalmaması) olarak üçe ayrılır.
Sorudaki seçeneklerin hangisinin bu üç durumdan birine ve doğru kurallara uyduğunu belirlemek gerekir.
2
Temsilcisiz kalma (1/28 kuralı) şartlarını kontrol et.
Bir ilin/seçim çevresinin hiç üyesi kalmazsa 9090 gün sonraki ilk Pazar seçim yapılır. Hiçbir süre yasağı (3030 ay ve son 11 yıl) uygulanmaz.
Temsilde adalet ilkesi, süre kısıtlamalarından üstün tutulmuştur.
3
Seçimlerin yenilenmesi ve dönem bilgilerini doğrula.
Seçimler 55 yılda bir beraber yapılır. TBMM kararı için 3/53/5 çoğunluk (360360 oy) şarttır.
Yenileme kararının hukuki niteliği ve birlikte seçim ilkesi Anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Ara Seçim ve Seçimlerin Yenilenmesi İstisnaları

İpuçları

1
Ara seçimlerdeki üç farklı senaryoyu hatırlayın: Genel durum, %5\%5 boşalma ve bir ilin temsilcisiz kalması. En geniş istisna temsilcisiz kalma durumundadır.

Daha Fazla Pratik

Ara seçim kısıtlamaları ile seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) arasındaki farkları karşılaştıran bir tablo hazırlayarak bu konudaki sayısal verileri pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 320Soru →

Türk anayasa hukukunda yasama organının işlemlerinden olan parlamento kararları ile kanunlar arasındaki yapısal ve usulü farklılıklar dikkate alındığında, parlamento kararlarının tekemmül süreci, Cumhurbaşkanının sistemdeki rolü ve bu kararların yargısal denetim rejimi hakkındaki en kapsamlı ve doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento kararları, yasama meclisinin iç işleyişine veya belirli hukuki durumlara yönelik olup Cumhurbaşkanının onayına sunulmadan yürürlüğe girer ve kural olarak yargı denetimi dışındadır; ancak Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları bu denetim yasağının istisnalarını oluşturur.

Cevap

Parlamento kararları Cumhurbaşkanının onayına tabi değildir, kural olarak yargı yolu kapalıdır ancak Meclis İçtüzüğü, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi bu kuralın istisnalarıdır.
Parlamento kararları, yasama organının kanun dışındaki irade açıklamalarıdır. Bu kararların en temel özellikleri Cumhurbaşkanının onayına (vetosuna) tabi olmamaları ve kural olarak yargı yolunun kapalı olmasıdır. Ancak Anayasa üç durumu bu yasağın dışında tutmuştur: Meclis İçtüzüğü değişiklikleri (şekil ve esas), yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (özel denetim usulü). Doğru seçenek bu unsurları bir arada sunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin tasnifini yapın.
TBMM işlemleri 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.
Her iki işlemin de hukuki rejimi birbirinden farklıdır.
2
Cumhurbaşkanının onay yetkisini inceleyin.
Kanunlar onay için Cumhurbaşkanına gönderilirken, parlamento kararları kural olarak onay gerektirmez.
Parlamento kararları Meclis'in kendi iradesiyle tekemmül eder.
3
Yargısal denetim mekanizmasını değerlendirin.
Kanunlar AYM denetimine tabidir; parlamento kararları ise kural olarak denetim dışıdır.
19821982 Anayasası yasama kısıntısı öngörmüştür.
4
Anayasal istisnaları belirleyin.
İçtüzük, Dokunulmazlık ve Milletvekilliği Düşmesi kararları yargıya götürülebilir.
Bu üç istisna Anayasa'da açıkça düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Hukuki Niteliği ve İstisnaları

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı her işlem kanun değildir; iç işleyişle ilgili kararların farklı bir rejimi vardır.
2
Cumhurbaşkanının bu kararlar üzerinde 'onay' veya 'geri gönderme' yetkisi olup olmadığını düşünün.
3
Yargı yolu kural olarak kapalı olsa da AYM'ye götürülebilen 33 özel durumu hatırlayın: İçtüzük, Dokunulmazlık ve Milletvekilliği.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin bu istisnai kararları denetlerken kullandığı süreleri (7 gün başvuru, 15 gün karar) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kanun ile Parlamento Kararı arasındaki farkları 'Veto', 'Yargı Yolu' ve 'Resmi Gazete' başlıkları altında bir tablo gibi düşünerek karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 16 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 16 | Examkin