Yasama

802 soru

Soru 321Soru

19821982 Anayasası'na göre, milletvekilliğinin düşmesi konusunda TBMM Genel Kurulunda yapılan oylamada 'üye tamsayısının salt çoğunluğunun' (301301 milletvekili) olumlu oyunun arandığı durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama

Cevap

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama durumu, milletvekilliğinin düşmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunu (301301 oy) gerektiren tek haldir.
Anayasa'nın 8484. maddesine göre, meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, Karma Komisyonun raporu üzerine TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301 kabul oyu) karar verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Düşme usulünün tespiti
Milletvekilliğinin sona ermesi halleri; kendiliğinden sona erme, Meclis kararıyla düşme ve bildirimle sona erme olarak üçe ayrılır.
Her bir durumun hukuksal sonucu ve gerektirdiği işlem farklıdır.
2
Meclis kararı gereken hallerin incelenmesi
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu karar vermelidir.
Anayasa bu üç durumda iradenin Meclis tarafından ortaya konulmasını şart koşmuştur.
3
Karar yeter sayılarının karşılaştırılması
İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için Anayasa 8484. maddede açıkça 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (301301) ifadesini kullanmıştır.
Devamsızlık gibi ağır bir yaptırımın uygulanması için meclis iradesinin güçlü bir çoğunlukla (nitelikli çoğunluk) tecelli etmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesinde Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Meclis kararı gereken üç durum vardır: İstifa, Bağdaşmazlık ve Devamsızlık.
2
Bu üç durumdan sadece biri için Anayasa'da açıkça 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' ifadesi geçer.
3
Bir ayda 55 gün meclise gelmeyen vekili atmak için en az 301301 oy lazımdır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinden hangilerine karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 322Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından denetlenmesini ve gerektiğinde cezai sorumluluklarının tespiti için Yüce Divan’a sevk edilmelerini sağlayan denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Soruşturması

Cevap

Meclis Soruşturması
Meclis soruşturması, yürütme mensuplarının (Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları) görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiası üzerine açılan, özel nitelikli bir denetim yoludur. Bu süreç sonucunda ilgili kişiler Anayasa Mahkemesi'nde (Yüce Divan sıfatıyla) yargılanabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim yollarının niteliğini belirle.
Dört temel yol vardır: Yazılı Soru, Genel Görüşme, Meclis Araştırması ve Meclis Soruşturması.
Soruda istenen 'cezai sorumluluk' kavramı bu yolların sadece birine özgüdür.
2
Bilgi edinme ile cezai denetim arasındaki farkı ayırt et.
Araştırma ve genel görüşme sadece bilgi edinme amaçlıdır; ancak soruşturma cezai bir süreçtir.
Yürütme organının üyeleri olan bakanlar ve CB yardımcıları görev suçlarından dolayı sadece soruşturma yoluyla denetlenebilir.
3
Anayasal sonucu doğrula.
Soruşturma sonucunda üye tamsayısının 2/32/3 çoğunluğu (400400 milletvekili) ile Yüce Divan kararı alınabilir.
Bu süreç, yasamanın yürütme üzerindeki en ağır denetim yetkisidir.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Cezai Sorumluluk

İpuçları

1
Bu denetim yolu, sadece bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları için geçerlidir.
2
Sonucunda ilgililerin Anayasa Mahkemesi'nde (Yüce Divan) yargılanması söz konusudur.
3
İsmi 'suç şüphesi' üzerine yapılan araştırmalarda kullanılan hukuk terimi ile aynıdır.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması için gerekli olan önerge (301301), görüşme açılması (360360) ve Yüce Divan'a sevk (400400) oy sayılarını tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Kavramları 'Bilgi Edinme' (Yazılı Soru, Genel Görüşme, Araştırma) ve 'Cezai Denetim' (Soruşturma) olarak ikiye ayırarak hafızanızda kodlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 323Soru

Milletvekilliği sıfatı sona ermiş olan bir kişinin, milletvekilliği yaptığı dönemde Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdüğü düşüncelerden dolayı ömür boyu hukuki veya cezai bir sorumlulukla karşılaşmaması aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çatısı altındaki oy ve sözlerinden dolayı üyelikleri sona erse dahi sorumlu tutulamayacaklarını öngören mutlak bir korumadır.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı her türlü hukuki ve cezai takibattan ömür boyu muaf tutulmalarını sağlar. Bu koruma mutlak niteliktedir ve TBMM tarafından dahi kaldırılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Bağışıklığın konusunu belirleme
Soruda bahsedilen koruma, Meclis çalışmalarındaki 'oy, söz ve düşünce' üzerinedir.
Yasama sorumsuzluğu sadece Meclis içindeki ifade özgürlüğünü (maddi bağışıklık) korur.
2
Korumasının süresini analiz etme
Soruda korumanın 'milletvekilliği sıfatı sona erse dahi' devam ettiği belirtilmiştir.
Yasama sorumsuzluğu süreklidir ve kişiyi hayatı boyunca korur.
3
Kavram eşleştirmesi yapma
Mutlak ve sürekli olan bu koruma 'Yasama Sorumsuzluğu' olarak adlandırılır.
Yasama dokunulmazlığı kaldırılabilir ve geçiciyken; yasama sorumsuzluğu kaldırılamaz ve süreklidir.

Anahtar Kavram

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir; üyelik bittikten sonra da koruma sağlar.

İpuçları

1
Bu bağışıklık türü, milletvekilinin Meclis kürsüsündeki ifadelerini koruma altına alır.
2
Milletvekilliği bitse bile bu korumanın devam ettiğini unutmayın.
3
Meclis tarafından kaldırılamayan, 'mutlak' nitelikli olan ve ömür boyu süren korumayı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının TBMM tarafından kaldırılması durumunda başvurulacak yargı yolunu araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 324Soru

1982 Anayasası ve Meclis İçtüzüğü hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) siyasi parti gruplarının kuruluşu ve çalışmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimlerinde aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı seçimlerinde aday gösterebileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa uyarınca bu seçimlerde grup kararı alınamaz ve aday gösterilemez.
Doğru yanıt olan seçenek, siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterebileceğini iddia etmektedir. Ancak 1982 Anayasası'nın 94. maddesi uyarınca, Meclis Başkanlığı adaylığı tamamen bireysel bir süreçtir ve siyasi parti gruplarının bu seçimde aday göstermesi veya grup kararı alması kesinlikle yasaktır. Bu yasağın temel amacı Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumaktır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'de siyasi parti gruplarının kurulması için gerekli sayısal sınırı hatırla.
Grup kurmak için en az 2020 milletvekili gereklidir.
Bu sınır, parlamenter faaliyetlerin organize bir şekilde yürütülmesi için belirlenmiş bir eşiktir.
2
Siyasi parti gruplarına yönelik anayasal yasakları değerlendir.
Meclis Başkanlığı adaylığı, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında grup kararı alınması veya görüşme yapılması yasaktır.
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını ve yargısal süreçlerin bağımsızlığını korumak amaçlanmıştır.
3
Seçenekleri anayasal maddeler (Madde 83, 94, 95, 100) ışığında karşılaştır.
Meclis Başkanlığı için aday gösterme yetkisinin gruplara verilmediği tespit edilir.
Anayasa Madde 94 açıkça 'Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler' hükmünü içerir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları ve Kuruluşu

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının kuruluşu ve Meclis'teki yetkileri 1982 Anayasası'nda özel sınırlamalara tabidir.
2
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığı ilkesini korumak için bazı yetkiler siyasi parti gruplarından alınarak bireysel adaylığa bırakılmıştır.
3
Grup kurmak için en az 2020 milletvekili gerekirken, bu grupların Meclis Başkanlığı için aday göstermesi ve dokunulmazlık konusunda karar alması yasaktır.

Daha Fazla Pratik

Bu konuyu pekiştirmek için TBMM Başkanlık Divanı'nın görevlerini ve Meclis Başkanı'nın partisiyle olan ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 325Soru

1982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) üyeliklerinde boşalma olması halinde yapılacak olan ara seçimlere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyeliklerdeki boşalma sayısının üye tamsayısının yüzde beşini bulması halinde; genel seçimlere bir yıl kala, bu boşalan yerler için ara seçim yapılması zorunludur.

Cevap

Üye tamsayısının yüzde beşinin boşalması durumunda genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağını belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa bu durumda bir yıllık yasak süresinin korunduğunu açıkça belirtmektedir.
1982 Anayasası'nın 78. maddesine göre, üye tamsayısının yüzde beşinin (3030 milletvekili) boşalması durumunda ara seçimlerin üç ay içinde yapılmasına karar verilir. Ancak aynı maddede 'Bu halde, genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla genel seçimlere 10 ay ya da 6 ay kalmışken %5'lik boşalma olsa bile ara seçime gidilmez. Bu kuralın tek istisnası bir ilin veya seçim çevresinin hiç üyesinin kalmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim yasak sürelerini hatırla
Kural: İlk 30 ay ve son 1 yıl ara seçim yapılamaz.
Anayasal sistemin istikrarını korumak ve sık seçim yapılmasını önlemek.
2
%5 (%30 milletvekili) boşalma durumunu analiz et
30 aylık yasak kalkar ancak 1 yıllık yasak devam eder.
Anayasa 78/3: 'Bu halde (yüzde beş boşalmada), genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz.'
3
Temsilcisiz il/seçim çevresi durumunu analiz et
Hem 30 aylık hem de 1 yıllık yasak kalkar.
Milli iradenin Meclis'te tam temsil edilmesi ilkesi, yasaklardan daha üstün tutulmuştur.
4
Seçenekleri karşılaştır
Yüzde beşlik boşalmada son bir yıl seçim yapılabileceğini iddia eden ifade yanlıştır.
Anayasa'nın açık hükmüyle çelişmektedir.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Yasakları ve İstisnaları

İpuçları

1
Ara seçimlerdeki 30 ay ve 1 yıl yasaklarını hatırlayın.
2
%5 boşalma durumunun hangi yasağı kaldırdığına, hangisine dokunmadığına dikkat edin.
3
Unutmayın; sadece temsilcisiz kalan il durumu genel seçime 1 yıl kala ara seçimi zorunlu kılar, %5'lik boşalma değil.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin savaş sebebiyle ertelenmesi kararını kimin, ne kadar süreyle alabileceğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tablo yöntemiyle istisnaları kodlayın: %5 = Sadece 30 ay yasağını deler. Temsilcisiz İl = Hem 30 ay hem 1 yıl yasağını deler.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 326Soru

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu işlemlerin en temel farklarından biri; kanunların Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması ve veto (geri gönderme) yetkisine tabi olması, parlamento kararlarının ise kural olarak Meclis Başkanı tarafından yayımlanıp Cumhurbaşkanının onayına sunulmamasıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin bir parlamento kararı olmayıp, Cumhurbaşkanının yayımlama ve veto yetkisine tabi olan işlemlerinden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi bir kanun niteliğindedir.
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması, TBMM tarafından 'kanun' şeklinde gerçekleştirilen bir işlemdir. Kanunlar, parlamento kararlarından farklı olarak Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanır ve Cumhurbaşkanı bu düzenlemeleri veto ederek Meclis'e geri gönderme yetkisine sahiptir. Diğer seçeneklerdeki işlemler ise parlamento kararıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini analiz etmek
Seçeneklerdeki işlemlerden hangisinin 'kanun', hangisinin 'parlamento kararı' olduğunu ayırt etmek gerekir.
Kanunlar ve parlamento kararları farklı onay ve denetim usullerine tabidir.
2
Cumhurbaşkanı ile olan ilişkiyi sorgulamak
İşlemlerden sadece kanunlar Cumhurbaşkanına 'yayımlama' ve 'geri gönderme' (veto) amacıyla gönderilir.
Anayasa'ya göre parlamento kararları Meclis iradesinin doğrudan tezahürüdür ve yürütme onayına tabi değildir.
3
Kanun niteliğindeki işlemi tespit etmek
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması bir 'kanun'dur.
Anayasa madde 90 uyarınca TBMM bu işlemi bir uygun bulma kanunu ile gerçekleştirir.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayırımı

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının bir işlemi veto edebilmesi veya yayımlayabilmesi için o işlemin 'kanun' formunda olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Diğer 'kanun' niteliğindeki özel işlemleri (Para basılması, Genel/Özel af ilanı vb.) tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 327Soru

19821982 Anayasası'nın seçimlerin yenilenmesi ve ara seçimlere ilişkin hükümleri uyarınca; milletvekili genel seçimlerinin üzerinden 3232 ay geçmiş ve bir sonraki genel seçime 1111 ay kalmışken, TBMMTBMM bünyesinde aşağıda belirtilen iki durumun aynı anda gerçekleştiği varsayılmaktadır:

I. Meclis üye tamsayısında %5\%5 oranında (3030 milletvekili) boşalma olması.
II. Bir ilin TBMMTBMM'de hiç temsilcisinin kalmaması.

Bu hukuki tabloya göre, ara seçim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel seçime 11 yıldan az süre kaldığı için %5\%5’lik boşalma nedeniyle ara seçim yapılamazken, temsilsiz kalan il için ara seçim yapılması zorunludur.

Cevap

Genel seçime bir yıldan az süre kaldığı için yüzde beşlik boşalma kuralı işletilemez ancak bir ilin temsilsiz kalması anayasal bir istisna olduğu için sadece o il için ara seçim yapılması zorunludur.
Seçime bir yıldan az süre kaldığı için genel ara seçim yasağı devrededir; bu nedenle %5\%5 oranındaki boşalma (3030 milletvekili) ara seçime yol açmaz. Ancak Anayasa'nın 7878. maddesinin son fıkrası uyarınca, bir ilin mecliste hiç üyesinin kalmaması durumu bu yasakların dışındadır ve boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılmasını zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Zaman kısıtlamalarını kontrol et.
Genel seçimden 3030 ay geçmiş (3232 ay) ve seçime 11 yıldan az (1111 ay) süre kalmıştır.
Ara seçim normalde seçimden 3030 ay geçmeden yapılamaz ve seçime 11 yıl kala durdurulur.
2
%5\%5 boşalma durumunu analiz et.
%5\%5 boşalma (3030 üye) halinde 33 ay içinde ara seçim yapılması zorunludur, ancak bu kural 'seçime 11 yıl kala ara seçim yapılamaz' engeline takılır.
Anayasa'nın 7878. maddesi 11 yıllık yasak süresinde %5\%5 kuralının uygulanamayacağını belirtir.
3
Temsilsiz kalan il istisnasını değerlendir.
Bir ilin temsilcisiz kalması halinde, 3030 ay ve 11 yıl kısıtlamalarına bakılmaksızın ara seçim yapılır.
Bu durum temsilde adaleti sağlamak için getirilen mutlak bir istisnadır (boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar).

Anahtar Kavram

Ara Seçim Yasakları ve İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'daki 'genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' kuralının tek bir istisnası olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili genel seçimleri ile Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin aynı gün yapılmasının yasama dönemi üzerindeki etkilerini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 328Soru

19821982 Anayasası uyarınca, savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkan görülmemesi durumunda, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin bir yıl geriye bırakılmasına karar verme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)
Doğru yanıt Türkiye Büyük Millet Meclisidir. 19821982 Anayasası'nın 7878. maddesine göre; savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkan görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir. Bu karar her defasında bir yıl olmak üzere tekrarlanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın seçimlerin ertelenmesine ilişkin hükmünü belirle.
19821982 Anayasası'nın 7878. maddesi seçimlerin geriye bırakılmasını düzenler.
Hukuki dayanağın tespiti için gereklidir.
2
Erteleme için gereken tek geçerli sebebi belirle.
Anayasa'ya göre seçimlerin ertelenmesi için tek sebep savaştır.
Diğer olağanüstü durumların (OHAL vb.) erteleme sebebi olmadığını anlamak için önemlidir.
3
Yetkili organı tespit et.
Savaş nedeniyle seçimleri bir yıl süreyle erteleyebilecek makam Türkiye Büyük Millet Meclisidir.
Seçim takvimine müdahale yetkisi yasama organına verilmiştir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Savaş Nedeniyle Geriye Bırakılması

İpuçları

1
Bu yetki, halkın iradesini temsil eden en üst yasama organına verilmiştir.
2
Anayasa'nın 7878. maddesini hatırlayın; erteleme kararı her defasında bir yıl için alınabilir.
3
Seçimleri yenileyen Cumhurbaşkanı olabilir ama savaşta erteleyen sadece Meclis'tir.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (feshin) ile geriye bırakılması arasındaki farkları çalışmak konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 329Soru

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunun 280280 milletvekilinin katılımıyla toplandığı bir birleşimde, oylamaya sunulan bir kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken en az "kabul" oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151151

Cevap

Toplantıya katılan 280280 üyenin salt çoğunluğu (141141) anayasal alt sınır olan 151151 sayısının altında kaldığı için kabul için en az 151151 oy gereklidir.
Meclis çalışmalarında karar yeter sayısı, kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. Ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151151'den az olamaz. Soruda 280280 kişi katıldığı için salt çoğunluk 141141 çıkmaktadır; fakat bu sayı 151151 barajının altında kaldığı için kanunun kabulü için en az 151151 kabul oyu şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısının kontrol edilmesi
Meclis en az 200200 milletvekili ile toplanabilir. 280280 üye mevcut olduğu için toplantı hukuken geçerlidir.
Toplantı yeter sayısı üye tam sayısının (600600) üçte biridir (200200).
2
Toplantıya katılanların salt çoğunluğunun hesaplanması
280/2=140280 / 2 = 140 olduğundan, salt çoğunluk 141141'dir.
Karar yeter sayısı kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğudur.
3
Anayasal asgari karar sınırının kontrol edilmesi
600/4=150600 / 4 = 150, 150+1=151150 + 1 = 151.
19821982 Anayasası'na göre karar yeter sayısı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz.
4
Hesaplanan değerlerin karşılaştırılması
141<151141 < 151 olduğu için geçerli karar sayısı 151151 olarak belirlenir.
Salt çoğunluk, anayasal alt sınırın altında kalırsa alt sınır esas alınır.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı (151151 kuralı)

İpuçları

1
Meclis'te karar alınabilmesi için toplantıya katılanların yarısından bir fazlası gerekir, ancak bir de alt sınır vardır.
2
Üye tam sayısı 600600 olduğuna göre, hiçbir kararın 151151 oyun altında alınamayacağını unutmayın.
3
280280'in yarısından bir fazlası olan 141141 sayısı, Anayasa'nın belirlediği 'üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası' kuralından küçük müdür?

Daha Fazla Pratik

Nitelikli çoğunluk gerektiren durumları (Anayasa değişikliği, af ilanı vb.) inceleyerek bu sayıların nasıl değiştiğini gözlemleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 330Soru

19821982 Anayasası'nda milletvekillerinin görevlerini her türlü baskıdan uzak bir şekilde yerine getirebilmeleri için öngörülen yasama bağışıklıkları; "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" olarak ikiye ayrılmıştır. Aşağıdaki tablo bu iki bağışıklık türünün temel özelliklerini karşılaştırmaktadır:

ÖzellikYasama SorumsuzluğuYasama Dokunulmazlığı
Hukuki NiteliğiMutlak (Kaldırılamaz)Nispi (TBMM Kararıyla Kaldırılabilir)
Zaman Bakımından SınırıSürekli (Ömür Boyu)Geçici (Milletvekilliği Süresince)
KapsamıOy, Söz ve DüşüncelerSuç İsnatları
Sorumluluk TürüCezai + Hukuki (Tazminat)Sadece Cezai

Bu tablo ve anayasal ilkeler birlikte değerlendirildiğinde, yasama dokunulmazlığının işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatlara karşı koruma sağladığından, bir milletvekili hakkında meclis kararına gerek olmaksızın hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılabilir.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının sadece cezai nitelikteki işlemlere (tutuklama, sorgulama, yargılama) karşı koruma sağlaması ve bu nedenle milletvekili aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılabilmesinin mümkün olmasıdır.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerini sadece cezai takibatlara (hapis cezası riski taşıyan süreçler) karşı korur. Bu nedenle, bir milletvekiline karşı alacak, boşanma veya manevi tazminat gibi hukuk davası açılması için TBMM'nin dokunulmazlığı kaldırmasına gerek yoktur; bu davalar doğrudan açılabilir ve yürütülebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı arasındaki temel farkları analiz et.
Sorumsuzluğun 'mutlak ve sürekli', dokunulmazlığın ise 'nispi ve geçici' olduğu tespit edilir.
İki bağışıklığın sınırlarını doğru belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.
2
Bağışıklıkların hangi sorumluluk türlerini (cezai/hukuki) kapsadığını incele.
Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem hukuki (tazminat) koruma sağladığı, dokunulmazlığın ise sadece cezai koruma sağladığı görülür.
Dokunulmazlığın hukuk davalarını engelleyip engellemediğini belirlemek gerekir.
3
Seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendir.
Tazminat davalarının (hukuki sorumluluk) dokunulmazlık engeline takılmadan açılabileceği sonucuna varılır.
Anayasal düzenlemede dokunulmazlığın sadece 'tutuklanma, sorgulanma ve yargılanma' (cezai işlemler) için öngörülmüş olmasıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kapsamı ve Hukuki Sorumluluk İlişkisi

İpuçları

1
Yasama dokunulmazlığının sadece 'cezai' nitelikteki işlemleri kapsadığını, tazminat gibi 'hukuki' konuları kapsamadığını unutmayın.
2
Yasama sorumsuzluğu 'oy ve sözleri' korurken; dokunulmazlık meclis dışındaki 'suç isnatlarını' kapsar ve geçicidir.
3
Bir milletvekiline borcu için icra takibi yapılmasına veya hakaret davası (tazminat) açılmasına dokunulmazlık engel değildir.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan Anayasa m. 1414 kapsamındaki suçlar ile ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerini incelemek konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 331Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekilliği bağışıklıklarından olan "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" kurumlarının kapsamı, niteliği ve istisnaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis'teki eylemlerinden dolayı yalnızca cezai takibata karşı koruma sağlar; bu beyanlar nedeniyle üçüncü kişilerin kişilik haklarının zedelenmesi durumunda açılacak tazminat davaları bu koruma kapsamında değildir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun sadece cezai takibata karşı koruma sağladığını ve tazminat davalarına engel olmadığını savunan seçenek yanlıştır.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki faaliyetleri nedeniyle hem cezai hem de hukuki (tazminat) takibata uğramasını engelleyen tam ve mutlak bir korumadır. Dolayısıyla, bu bağışıklığın sadece cezai kovuşturmayı engellediğini, tazminat davasına açık olduğunu belirten ifade Anayasa doktrinine ve yargı kararlarına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıklarının türlerini ve hukuki kapsamlarını belirleyin.
Yasama sorumsuzluğu mutlak (kaldırılamaz), yasama dokunulmazlığı ise nisbi (Meclis kararıyla kaldırılabilir) niteliktedir.
Bağışıklıkların temel ayrımını yapmak, koruma sınırlarını anlamak için ilk adımdır.
2
Yasama sorumsuzluğunun koruma alanını (ceza vs. hukuk) inceleyin.
Anayasa'nın 8383. maddesine göre sorumsuzluk, milletvekilini Meclis'teki oy ve sözlerinden dolayı her türlü hukuki ve cezai sorumluluktan kurtarır.
Sorumsuzluk, milletvekilinin özgürce beyanda bulunabilmesi için hem hapis cezasına hem de maddi tazminat davalarına karşı tam bir koruma sağlar.
3
Yasama dokunulmazlığının istisnalarını ve tekrar seçilme durumunu kontrol edin.
Anayasa 1414. madde kapsamındaki suçlar (seçimden önce soruşturulmuşsa) ve ağır cezalı suçüstü halleri istisnadır. Tekrar seçilenin dokunulmazlığı ise yeniden başlar.
Bu detaylar, sorudaki diğer teknik ifadelerin doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlaklığı ve Kapsamı

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğunu 'mutlak' yapan şeyin ne olduğunu düşünün.
2
Bir milletvekili kürsüde söylediği bir söz yüzünden hapse girmeyebilir ama yüklü bir tazminat ödemeye mahkum edilirse, kürsü özgürlüğü korunmuş olur mu?
3
Sorumsuzluk kurumu, milletvekilini hem hapisten hem de para cezası/tazminat gibi hukuki yaptırımlardan tamamen korumak için tasarlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması durumunda başvurulacak yargı yolu ve sürelerini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 332Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu iki kurumun hukuki niteliği, kapsamı ve sonuçları bakımından doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki söz ve oylarından dolayı hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğunu kesin olarak kaldırırken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği süresince sadece ceza yargılamasını engelleyen, hukuk davalarına ise engel teşkil etmeyen bir usul güvencesidir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem hukuki sorumluluğu kaldırdığı, dokunulmazlığın ise sadece ceza yargılamasını engellediği ifade doğrudur.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis içindeki faaliyetlerinden dolayı ömür boyu koruma sağlayan maddi bir hukuk kurumudur ve bu eylemler nedeniyle kişiye ne ceza verilebilir ne de tazminata hükmedilebilir. Yasama dokunulmazlığı ise sadece milletvekilliği süresince geçerli olan, Meclis kararıyla kaldırılabilen ve sadece ceza davası/soruşturması işlemlerini durduran bir usul güvencesidir; milletvekiline karşı hukuk (tazminat) davası açılmasına engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz et.
Yasama sorumsuzluğu 'maddi' bir bağışıklıktır. Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri nedeniyle hiçbir şekilde (ne ceza ne tazminat) sorumlu tutulamayacağı anlamına gelir.
Sorumsuzluğun amacı yasama organının iradesini her türlü baskıdan uzak tutmaktır.
2
Yasama dokunulmazlığının kapsamını belirle.
Yasama dokunulmazlığı 'usulü' bir bağışıklıktır. Sadece ceza hukukuna ilişkin işlemlerden (tutuklama, sorgulama, yargılama) korur.
Dokunulmazlık, keyfi cezai takibatlarla vekilin yasama faaliyetine katılımının engellenmesini önler.
3
Hukuk davaları (tazminat) yönünden karşılaştırma yap.
Sorumsuzluk kapsamında söylenen sözler için tazminat davası açılamaz (sorumluluk kalkmıştır). Ancak dokunulmazlık kapsamında kalan Meclis dışı eylemler için hukuk davası (tazminat) açılmasına bir engel yoktur.
Anayasa m. 83/283/2 sadece cezai işlemleri saymıştır; vekilin malvarlığına yönelik hukuk davaları Meclis çalışmalarını doğrudan felç etmediği kabul edilir.
4
Verilen seçenekleri karşılaştırarak sonuca ulaş.
Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve maddi, dokunulmazlığın ise nispi ve usulü olduğunu, ayrıca hukuk davaları farkını belirten seçenek doğrudur.
Anayasal düzenlemeler ve yerleşik hukuk doktrini bu ayrımı kesin olarak yapmaktadır.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Maddi ve Usulü Ayrımı

İpuçları

1
Sorumsuzluk ve dokunulmazlık arasındaki 'mutlaklık' ve 'nispilik' farkını hatırlayın.
2
Yasama dokunulmazlığına dair maddede (83/283/2) sadece 'tutma, sorguya çekme, tutuklama ve yargılama' kelimeleri geçer; bu kelimelerin ceza hukukuna mı yoksa hukuk hukukuna mı ait olduğunu düşünün.
3
Hangi bağışıklığın vekilin sözlerinden dolayı dava açılmasını sonsuza dek engellediğini, hangisinin ise sadece yargılamayı dönem sonuna ertelediğini değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sorumsuzluk = Meclis içi 'söz/oy' (Sonsuz koruma), Dokunulmazlık = Meclis dışı 'suç' (Geçici koruma) kodlamasıyla seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 333Soru

Milletvekili adaylığı için hazırlık yapan Bay (D) ile ilgili bilinenler şunlardır:
- 2020 yaşındadır.
- Bir devlet üniversitesinden mezun olmuştur.
- Askerlik hizmeti, eğitimi nedeniyle 22 yıl süreyle tecil edilmiştir (ertelenmiştir).
- Geçmişte işlediği 'taksirli' (kusurlu) bir suçtan dolayı kesinleşmiş 1818 ay hapis cezası bulunmaktadır.

19821982 Anayasası'na göre, diğer tüm şartları taşıdığı varsayıldığında Bay (D)'nin milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkındaki mahkûmiyet 'taksirli' bir suça ilişkin olduğu ve askerlikle ilişiği bulunmadığı için aday olabilir.

Cevap

Bay (D), taksirli suçlarda hapis süresi sınırı olmaması, askerlikle ilişiğinin bulunmaması (tecilli olması) ve yaş/eğitim şartlarını karşılaması nedeniyle milletvekili adayı olabilir.
Milletvekili seçilme yeterliliğinde en kritik ayrım kasten işlenen suçlar ile taksirli suçlar arasındadır. Taksirli suçlarda ceza süresi ne kadar olursa olsun (soruda verilen 1818 ay gibi) seçilmeye engel değildir. Ayrıca aday 1818 yaşını doldurmuş, ilkokuldan daha yüksek bir dereceden mezun olmuş ve askerlikle ilişiğini (tecil yoluyla) kesmiştir. Bu durumda adaylığının önünde yasal bir engel bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş şartını kontrol et.
2020 yaşındadır.
Anayasa'ya göre 1818 yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir.
2
Eğitim şartını analiz et.
Üniversite mezunudur.
Milletvekili olabilmek için 'en az ilkokul mezunu' olmak yeterlidir.
3
Askerlik durumunu değerlendir.
Tecilli (ertelenmiş) durumdadır.
20172017 değişikliğiyle şart 'askerlikle ilişiği bulunmamak' olarak güncellenmiştir. Tecilli olmak, ilişik bulunmadığı anlamına gelir.
4
Adli sicil ve mahkûmiyet süresini incele.
1818 ay 'taksirli' hapis cezası vardır.
Kasten işlenen suçlarda 11 yıl sınırı varken, taksirli suçlar süreye bakılmaksızın engel teşkil etmez.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği İstisnaları

İpuçları

1
Askerlik şartındaki 'ilişiği bulunmamak' ifadesinin ne anlama geldiğini düşünün.
2
Anayasa'nın 7676. maddesindeki mahkûmiyet süresi sınırının hangi suç türlerini 'hariç' tuttuğuna dikkat edin.
3
Taksirli suçlar süresi ne olursa olsun engel değildir ve 2017 değişikliğiyle seçilme yaşı 18'e indirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Kamu görevlilerinin milletvekili adaylığı için görevlerinden çekilme zorunluluğu olan durumları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 334Soru

19821982 Anayasası'nın yasama organının işlemlerine dair belirlediği esaslar ve Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihatları dikkate alındığında, TBMM tarafından alınan "parlamento kararları" ve bu kararların hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi *yanlıştır*?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğinin "kesin hüküm giyme" veya "kısıtlanma" nedeniyle düşmesi işlemi, niteliği gereği bir parlamento kararı olduğundan, bu işleme karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevap

Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma nedeniyle düşmesi bir parlamento kararı değil, bildirim işlemidir; dolayısıyla yedi günlük iptal davası sürecine tabi değildir.
Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma nedeniyle düşmesi, Anayasa'nın 84/284/2. maddesi uyarınca kesinleşmiş mahkeme kararının Genel Kurul'a bildirilmesiyle gerçekleşir. Bu bir 'parlamento kararı' değildir ve oylama yapılmaz. Dolayısıyla, bu işleme karşı Anayasa'nın 8585. maddesinde öngörülen (yedi gün içinde AYM'ye başvuru) yargı yolu kapalıdır. Bu durum bir yasama kısıntısı örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının tanımını ve kapsamını belirle.
Meclis'in kanun dışındaki tüm işlemleri parlamento kararıdır; ancak her yasama işlemi oylama ile yapılan bir karar olmayabilir.
Yargısal denetim yollarının belirlenmesi için işlemin türü kritiktir.
2
Yargısal denetimi olan istisnai parlamento kararlarını hatırla.
İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi (belirli haller).
Anayasa sadece bu üç karara karşı yargı yolunu açık tutmuştur.
3
Milletvekilliğinin düşmesi türlerini analiz et.
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde Meclis 'karar' alır. Kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hallerinde ise Genel Kurul'a 'bildirim' yapılır.
Anayasa'nın 8585. maddesindeki yedi günlük başvuru hakkı sadece Meclis kararıyla düşen üyelikler için geçerlidir.
4
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu teyit et.
Kesin hüküm giyme durumunda bir parlamento kararı oylaması yapılmadığı, sadece mahkeme kararının okunmasıyla üyeliğin kendiliğinden düştüğü sonucuna ulaşılır.
Bu durum bir parlamento kararı olmadığı gibi, yargısal denetim süreci de işletilemez.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Düşmesinde Karar ve Bildirim Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinde Genel Kurul'da oylama yapıldığını düşünün.
2
Kesinleşmiş bir mahkeme kararı (hüküm giyme) Meclis'e ulaştığında Meclis'in bunu oylama yetkisi var mıdır yoksa sadece okumakla mı yükümlüdür?
3
Anayasa'nın 8585. maddesindeki iptal davası hakkı, sadece Meclis'in kendi iradesiyle aldığı 'karar' niteliğindeki düşme halleri (istifa, devamsızlık vb.) için tanınmıştır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerini 'karar' ve 'bildirim' olarak iki sütunlu bir tablo halinde çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 335Soru

19821982 Anayasası’na göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş ilanına karar vermek

Cevap

Savaş ilanına karar vermek
Savaş ilanına karar vermek yetkisi, 19821982 Anayasası'nın 87. maddesinde TBMM'nin görevleri arasında açıkça sayılmıştır. Meclis, milletlerarası hukuk kurallarının gerektirdiği hallerde veya Türkiye'nin taraf olduğu andlaşmalar çerçevesinde bu kararı alır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nda yasama organına (TBMM) tanınan temel yetkileri hatırlayın.
Meclisin kanun yapmak, bütçeyi kabul etmek, para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek gibi yetkileri olduğu görülür.
Soruda sorulan yasama organının görev alanını belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki yetkilerin hangi organa (yasama veya yürütme) ait olduğunu analiz edin.
Andlaşmaları onaylama, OHAL ilan etme ve kanunları veto etme yetkilerinin yürütme organına (Cumhurbaşkanı) ait olduğu tespit edilir.
Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği görev paylaşımını doğru yapmak için gereklidir.
3
TBMM'nin doğrudan kullandığı 'Savaş ilanına karar vermek' yetkisini işaretleyin.
Doğru seçeneğe ulaşılır.
Anayasa'nın 87. ve 92. maddeleri bu yetkiyi açıkça Meclise vermiştir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Görev ve Yetkileri

İpuçları

1
TBMM'nin görevlerini düşünürken 'kanun yapmak' ve 'devletin geleceğini etkileyen büyük kararlar almak' (savaş, para basımı gibi) üzerine odaklanın.
2
Cumhurbaşkanının görevleri ile Meclisin görevleri karıştırılabilir. 'Onaylamak' ve 'Yayımlamak' genellikle Cumhurbaşkanının, 'Karar vermek' ve 'Uygun bulmak' ise Meclisin işidir.
3
Anayasa'ya göre savaş ilanı, genel ve özel af ilanı gibi kararlar doğrudan Meclisin yetki alanındadır.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin parlamento kararı ile yaptığı işlemler ile kanun yoluyla yaptığı işlemler arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yetkileri 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayırarak çalışmak, hangi işlemin hangi organ tarafından yapıldığını ayırt etmenizi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:45s
Soru 336Soru

19821982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması, yayımlanması ve geri gönderilmesi süreciyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM’nin kendi içtüzüğünde yaptığı değişiklikler, kanun niteliğinde olduğu için yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilir.

Cevap

Meclis İçtüzüğü değişikliklerinin kanun niteliğinde olduğu ve Cumhurbaşkanına gönderildiği bilgisi yanlıştır çünkü bu işlemler Parlamento Kararı niteliğindedir.
Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır çünkü TBMM İçtüzüğü değişiklikleri bir 'Parlamento Kararı'dır. Parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanına gönderilmez ve Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemez. Bu kararlar TBMM Başkanlığı tarafından doğrudan Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun ve Parlamento Kararı ayrımını yapma
İçtüzük değişiklikleri Parlamento Kararıdır; kanun değildir.
Meclisin kendi iç işleyişine dair kararlar Parlamento Kararı kategorisindedir.
2
Cumhurbaşkanının onay yetkisini kontrol etme
Cumhurbaşkanı sadece Kanunları onaylar veya geri gönderir.
Parlamento kararları (istisnalar hariç) Cumhurbaşkanının onayına sunulmadan doğrudan Resmi Gazete'de yayımlanır.
3
Süre ve özel durumları doğrulama
1515 günlük süre ve Bütçe Kanunu istisnası yasama sürecinin temel taşlarıdır.
Anayasa'nın 8989. maddesi bu süreleri ve istisnaları açıkça belirtmiştir.

Anahtar Kavram

Kanun Yapım Süreci ve Parlamento Kararları Ayrımı

İpuçları

1
Cumhurbaşkanına gönderilen belgelerin 'Kanun' mu yoksa 'Parlamento Kararı' mı olduğuna dikkat edin.
2
Meclisin kendi iç düzenini sağladığı İçtüzük, bir kanun teklifi süreciyle mi yoksa bir meclis kararıyla mı değişir?
3
Cumhurbaşkanının veto yetkisi sadece kanunlar üzerindedir; Parlamento kararlarını (örneğin İçtüzük veya dokunulmazlığın kaldırılması) veto edemez.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarından hangilerinin yargısal denetime (Anayasa Mahkemesi) tabi olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 337Soru

19821982 Anayasası’nın “Meclisin Faaliyetleri ile İlgili Hükümler” başlığı altında düzenlenen TBMM Başkanlık Divanı’na ilişkin; üyelerin adaylık usulleri, yasama faaliyetlerindeki tarafsızlık statüsü ve oylama yetkileri bütüncül bir bakış açısıyla incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi hukuken isabetli bir tespittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterme yetkisi anayasal olarak yasaklanmış olsa da Divan’ın genel oluşumunda partilerin Meclis’teki temsil güçlerinin yansıtılması esastır; ayrıca Meclis Başkanı hiçbir durumda, oturumu yöneten başkanvekili ise sadece o oturumda oy kullanma hakkına sahip değildir.

Cevap

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremez ancak Divan'ın diğer üyeliklerinde temsil oranları esas alınır; Meclis Başkanı hiçbir durumda, oturumu yöneten başkanvekili ise sadece o oturumda oy kullanamaz.
Doğru seçenek olan ifade, Anayasa'nın 9494. maddesindeki iki temel kuralı başarıyla birleştirmiştir: Birincisi, siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği kuralıdır; ikincisi ise oylama yetkisine dair sınırlamadır. Meclis Başkanı makamın tarafsızlığı gereği hiçbir şekilde oy kullanamazken, Başkanvekilleri sadece oturumu yönettikleri birleşimlerde bu haktan mahrumdurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın üye yapısını ve adaylık kurallarını analiz etmek.
Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremez (Bireysel adaylık esastır).
Anayasa Madde 94/294/2 gereği yasama organının başının tarafsızlığını sağlamak için grupların aday göstermesi yasaklanmıştır.
2
Divan oluşumunda siyasi partilerin rolünü değerlendirmek.
Divan, siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında katılımını sağlayacak şekilde kurulur.
Meclis yönetiminde temsilde adalet ilkesi uyarınca bu orantısal yapı korunur (Anayasa Madde 94/394/3).
3
Üyelerin tarafsızlık ve oy kullanma yetkilerini incelemek.
Meclis Başkanı hiçbir durumda oy kullanamaz. Başkanvekili ise sadece oturumu yönettiği sırada oy kullanamaz. Diğer üyelerin (kâtip, amir) oy hakkı kısıtlanmamıştır.
Oturumu yöneten kişinin tarafsızlığını koruması ve eşitliği bozmaması için oy kullanması yasaklanmıştır (Anayasa Madde 94/694/6).

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Oluşumu, Adaylık Yasakları ve Oy Kullanma Kısıtlamaları

İpuçları

1
TBMM Başkanlık Divanı'ndaki tüm üyelerin milletvekili olup olmadığını ve siyasi parti gruplarının aday gösterme yetkisini düşünün.
2
Anayasa'ya göre Meclis Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekilinin 'oy kullanma' ve 'tartışmalara katılma' durumlarını hatırlayın.
3
Meclis Başkanı hiçbir durumda oy kullanamazken, Başkanvekillerinin oy yasağının sadece oturumu yönettikleri anlarla sınırlı olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçimi turlarını ve her turda gereken oy sayılarını (nitelikli çoğunluklar) çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 338Soru

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yasama organı hükümlerine göre, bir milletvekilinin aşağıdaki görevlerden hangisine getirilmesi durumunda milletvekilliği sıfatı, TBMM Genel Kurulu tarafından bir karar alınmasına veya bir bildirime gerek kalmaksızın doğrudan (kendiliğinden) sona erer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanma

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanma durumunda milletvekilliği kendiliğinden sona erer.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama ve yürütme erklerinin net ayrımı ilkesi gereği, bir milletvekili Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atandığı takdirde, bu atama işlemi ile birlikte milletvekilliği sıfatı herhangi bir ek Meclis prosedürüne ihtiyaç duyulmaksızın 'kendiliğinden' sona ermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme usullerini kategorize edin.
Sona erme halleri; kendiliğinden sona erme, Meclis kararıyla düşme ve bildirimle sona erme olarak üç ana gruba ayrılır.
Anayasal usullerin farkını anlamak soruyu çözmek için temel adımdır.
2
20172017 Anayasa değişikliklerinin yürütme ve yasama ilişkisine etkisini inceleyin.
Yeni sistemde yürütme (Cumhurbaşkanlığı) ve yasama organlarının ayrılığı gereği, bir kişinin aynı anda her iki organda görev alması engellenmiştir.
Cumhurbaşkanı yardımcılığı ve bakanlık makamlarının milletvekilliği ile birleşemeyeceği kuralını doğrular.
3
Anayasa Madde 106106'yı uygulayın.
Milletvekillerinden bu görevlere atananların üyelikleri atama anında otomatik olarak biter.
Hukuki kesinliği sağlar.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Kendiliğinden Sona Ermesi

İpuçları

1
Üyeliğin sona ermesi için Meclis'te oylama yapılması gereken durumlar ile otomatik sona eren durumları ayırın.
2
20172017 değişikliği ile gelen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ndeki 'bakanlık' statüsünü düşünün.
3
Bir kişi aynı anda hem yürütme organında (Bakan/CB Yardımcısı) hem de yasama organında (Milletvekili) görev yapabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılabilecek itiraz sürecini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 339Soru

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri ve TBMM İçtüzüğü çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin "bilgi edinme ve denetim yolları" başlığı altında düzenlenen yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması açılmasına dair önergelerin Genel Kurul’daki görüşmeleri sırasında, siyasi parti grupları adına söz alınarak kurumsal beyanda bulunulabilir.

Cevap

Meclis soruşturması açılmasına dair önergelerin Genel Kurul’daki görüşmeleri sırasında, siyasi parti grupları adına söz alınarak kurumsal beyanda bulunulabileceğini savunan seçenek yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, siyasi parti gruplarında Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz. TBMM İçtüzüğü'nün 108. maddesi de bu yasağı Genel Kurul görüşmelerine taşıyarak, gruplar adına söz alınmasını engellemiş; sadece şahıslar adına konuşma yapılmasına izin vermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin denetim yollarının önerge usullerini belirleyin.
Yazılı soru (1 vekil), Genel Görüşme/Araştırma (Grup veya 20 vekil), Meclis Soruşturması (301 vekil) tarafından istenir.
Anayasal ve İçtüzük kurallarını teyit etmek.
2
Meclis Soruşturması usulündeki özel yasakları inceleyin.
Siyasi parti gruplarında bu konu hakkında görüşme yapılamayacağı ve karar alınamayacağı tespit edilir.
Sürecin cezai niteliği nedeniyle tarafsızlığın korunması amaçlanır.
3
Genel Kurul aşamasındaki konuşma yetkilerini değerlendirin.
İçtüzük uyarınca görüşmelerde sadece önerge sahipleri, şahıslar adına milletvekilleri ve ilgili bakan/yardımcı konuşabilir; gruplar konuşamaz.
Anayasa'daki grup görüşme yasağının Genel Kurul'daki yansımasını bulmak.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturmasında Siyasi Parti Gruplarının Müdahale Yasağı

İpuçları

1
Denetim yollarının hangilerinde siyasi parti gruplarının önerge verebildiğine, hangilerinde ise sadece bireysel milletvekili imzası arandığına dikkat edin.
2
Meclis soruşturması, cezai bir nitelik taşıdığı için bu süreçte siyasi partilerin tarafsızlığını koruması amaçlanmıştır.
3
Anayasa'nın 106. maddesine göre, siyasi parti gruplarında Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz; bu yasak Genel Kurul aşamasındaki konuşmaları da kapsar.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk kararı için gereken karar yeter sayısını ve bu kararın sonuçlarını tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 340Soru

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarında toplu ve etkili bir şekilde yer almalarını sağlayan siyasi parti grupları, hem Anayasa hem de Meclis İçtüzüğü ile belirli kurallara ve yasaklara bağlanmıştır. Bu grupların oluşumu ve çalışma usulleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi siyasi parti gruplarına ilişkin doğru bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis bünyesinde siyasi parti grubu oluşturulabilmesi için en az 2020 milletvekilinin bulunması zorunludur.

Cevap

Meclis bünyesinde siyasi parti grubu oluşturulabilmesi için en az 20 milletvekilinin bulunması zorunludur.
1982 Anayasası'na göre TBMM'de bir siyasi parti grubunun oluşabilmesi için asgari 2020 milletvekilinin bir araya gelmesi gerekmektedir. Bu sayı, parlamenter sistemin (ve günümüzdeki Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin) işleyişinde grupların kurumsal kimlik kazanması için şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş şartlarını incele.
Anayasa ve İçtüzük gereği en az 2020 milletvekili gerektiği tespit edilir.
Siyasi parti gruplarının yasal olarak varlık gösterebilmesi için belirlenmiş bir alt sınır mevcuttur.
2
Siyasi parti gruplarının yasaklı faaliyetlerini değerlendir.
Meclis Başkanlığı'na aday gösteremedikleri, dokunulmazlık ve gizli oylama konularında karar alamadıkları teyit edilir.
Bu yasaklar, yasama organının bağımsızlığını ve milletvekillerinin vicdani hürriyetini korumayı amaçlar.
3
Seçenekleri anayasal verilerle karşılaştır.
Doğru bilginin üye sayısı alt sınırı olduğu belirlenir.
Diğer seçenekler anayasal yasakları veya temsil usullerini yanlış ifade etmektedir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Anayasal Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti grubu kurmak için gereken milletvekili sayısı ile siyasi parti kurmak için gereken vatandaş sayısını birbirine karıştırmayın.
2
Meclis Başkanlığı adaylığının siyasi partilerin tarafsızlığını korumak adına yasaklandığını hatırlayın.
3
Anayasa'da gruplara getirilen üç temel yasak vardır: Meclis Başkanı adayı göstermek, dokunulmazlık üzerine karar almak ve gizli oylama üzerine karar almak.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlık Divanı'ndaki temsil oranlarını ve hangi komisyonlarda yer aldıklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 17 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 17 | Examkin