Examkin

Yasama

802 soru

Soru 361Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 19821982 Anayasası uyarınca yasama yetkisini kullanarak toplumun genel menfaatine ilişkin çeşitli görevleri yerine getirmekte ve kararlar almaktadır. TBMM'nin genel görev ve yetkileri ile bu yetkilerin kullanımına ilişkin anayasal kurallar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen diğer kanunlarda olduğu gibi, Bütçe Kanunlarını da içeriğini uygun bulmadığı takdirde bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Cevap

Cumhurbaşkanının bütçe kanunlarını Meclise geri gönderme yetkisinin olduğunu savunan ifade yanlıştır çünkü Bütçe Kanunları veto edilemeyen tek kanun türüdür.
Cumhurbaşkanının bütçe kanunlarını veto etme yetkisi yoktur. 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesine göre Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere geri gönderir; ancak Bütçe Kanunları bu kuralın dışındadır. Cumhurbaşkanı bütçeyi uygun bulmasa dahi geri gönderemez, ancak yürürlüğe girdikten sonra Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açabilir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin kanun yapma ve denetleme yetkilerini gözden geçir.
Meclisin bütçe, af, para basma ve antlaşmaları uygun bulma gibi yetkileri olduğu teyit edilir.
Anayasal yetki paylaşımını doğru analiz etmek için temel görevleri hatırlamak gerekir.
2
Cumhurbaşkanının kanunlar üzerindeki 'Geri Gönderme' (Veto) yetkisinin sınırlarını kontrol et.
Anayasa'nın 8989. maddesinde Bütçe Kanunlarının bu yetkinin istisnası olduğu görülür.
Bütçe Kanunu'nun devletin işleyişi için taşıdığı hayati önem nedeniyle geciktirilmemesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Bütçe Kanunu'nun Veto Edilemezliği

İpuçları

1
Anayasa'da kanunların yayımlanma sürecini düzenleyen maddeyi düşünün; hangi kanun türü için 'geri gönderilemez' ifadesi kullanılmaktadır?

Daha Fazla Pratik

Bütçe Kanunu'nun hazırlanma sürecindeki (Cumhurbaşkanı tarafından sunulması, Bütçe Komisyonu aşamaları) diğer özel süreleri inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 362Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Anayasa ile kendisine verilen yetkiler çerçevesinde genel ve özel af ilan etme gücüne sahiptir. Ancak bu yetki, Anayasa'nın diğer hükümleriyle sınırlandırılmıştır. Buna göre, TBMM'nin af yetkisi ve sınırları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'nın 169. maddesi gereği orman suçları, hiçbir şekilde genel veya özel af kapsamına alınamaz.

Cevap

Anayasa'nın 169. maddesi gereği orman suçları hiçbir şekilde af kapsamına alınamaz.
Anayasa'nın 169. maddesi, 'Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.' hükmünü içerir. Bu, TBMM'nin yasama yetkisine getirilmiş mutlak bir sınırdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin genel görev ve yetkilerini (Anayasa m. 87) analiz et.
Meclisin kanun koyma, bütçe görüşme, para basma ve af ilan etme yetkileri olduğu görülür.
Yetkinin kaynağını belirlemek için.
2
Af yetkisinin usul ve sayısal şartlarını incele.
İşlemin 'kanun' şeklinde yapılması ve üye tamsayısının 3/53/5 çoğunluğuyla kabul edilmesi gerektiği saptanır.
Karar yeter sayısı ve hukuki niteliği doğrulamak için.
3
Anayasa'nın ormanlarla ilgili özel kısıtlamasını (m. 169) değerlendir.
Orman yakmak veya daraltmak amacıyla işlenen suçların af kapsamı dışında bırakıldığı belirlenir.
Anayasal yasakların yasama yetkisine üstünlüğünü anlamak için.

Anahtar Kavram

TBMM'nin af yetkisi ve orman suçları istisnası

İpuçları

1
TBMM'nin af yetkisi için gereken milletvekili sayısını ve anayasal yasakları hatırlayın.
2
Anayasa'da doğanın korunmasına yönelik çok sert bir madde vardır ve bu madde yasama organının af yetkisini bile kısıtlar.
3
Orman suçlarının hiçbir şekilde affedilemeyeceği kuralı, KPSS sınavlarında sıkça sorulan 'mutlak yasak' örneklerinden biridir.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin nitelikli çoğunluk (3/53/5 veya 2/32/3) gerektiren diğer yetkilerini (Anayasa değişikliği, seçim yenileme) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 363Soru →

19821982 Anayasası’na göre, yasama organının işlemlerinden biri olan "parlamento kararları" kural olarak Cumhurbaşkanı’nın onayına (yayımlama veya Meclis’e geri gönderme) tabi değildir ve yine kural olarak bu kararlara karşı yargı yolu kapalıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem bir parlamento kararı niteliği taşıyan hem de bu kararın genel rejiminden saparak Anayasa Mahkemesi’nin denetimine tabi olan işlemlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi

Cevap

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi kararı, parlamento kararlarının genel rejiminden sapan istisnai bir denetime tabidir.
TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi işlemi bir parlamento kararıdır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisine tabi değildir ve yargısal denetim dışındadır. Ancak Anayasa, TBMM İçtüzüğü'nü bu genel kuraldan ayırarak Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebileceğini açıkça hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki işlemlerin hukuki niteliğini (Kanun mu, Parlamento Kararı mı) belirle.
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve Af ilanı 'kanun'dur. TBMM İçtüzüğü ve OHAL onaylanması 'parlamento kararı'dır.
Parlamento kararları ile kanunlar, kabul usulleri ve Cumhurbaşkanı'nın sürece dahil olma şekli bakımından birbirinden ayrılır.
2
Parlamento kararı olan seçeneklerin yargısal denetim durumunu incele.
OHAL onayı yargı denetimi dışındayken, TBMM İçtüzüğü yargı denetimine açıktır.
Anayasa, parlamento kararlarına karşı kural olarak yargı yolunu kapatmış ancak 3 istisna belirlemiştir.
3
Soru kökündeki her iki kriteri (PK olması ve Yargı Denetimi olması) karşılayan seçeneği seç.
TBMM İçtüzüğü her iki kriteri de karşılamaktadır.
İçtüzük, TBMM'nin kendi iç işleyişini düzenleyen ve AYM denetimine açık olan bir parlamento kararıdır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararları Cumhurbaşkanı tarafından 'onaylanmaz', sadece Meclis Başkanı tarafından yayımlanır.
2
Anayasa'da parlamento kararı olduğu halde yargı yolu açık olan yalnızca 3 istisna vardır.
3
Bu 3 istisna: İçtüzük, Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesidir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararlarına karşı kaç gün içinde ve hangi mahkemeye başvurulabileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 364Soru →

19821982 Anayasası’nın milletvekili ara seçimlerine (TBMM üyeliklerinde boşalma olması) ilişkin hükümleri uyarınca; üye tamsayısının %5\%5’inin boşalması durumu ile bir seçim çevresinin (ilin) mecliste temsilcisiz kalması durumu arasındaki usul ve süre farklılıklarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir seçim çevresinin mecliste üyesinin kalmaması halinde ara seçim yapılması için TBMM’nin karar almasına gerek yokken; üye tamsayısının %5\%5’inin boşalması durumunda ara seçimin üç ay içinde yapılmasına TBMM tarafından karar verilir.

Cevap

Bir seçim çevresinin temsilcisiz kalması halinde ara seçim TBMM kararı gerekmeksizin anayasal süreler dahilinde (kendiliğinden) yapılırken; %5'lik boşalmada kararı TBMM verir.
Doğru ifade, her iki durumun karar alma mekanizmasındaki farkı vurgular. 19821982 Anayasası m. 7878 uyarınca, üye tamsayısının %5\%5’i boşalırsa TBMM’nin ara seçim yapılmasına 'karar vermesi' gerekir (ve bu karar 33 ay içinde uygulanır). Ancak bir ilin veya seçim çevresinin mecliste hiç üyesi kalmazsa, bir meclis kararına gerek kalmaksızın boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim kendiliğinden (yasa gereği) yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim türlerini ve genel kısıtlamaları belirle.
Genel kural: Seçimden sonra 3030 ay geçmeden ve seçime 11 yıl kala ara seçim yapılamaz.
Anayasal kısıtlamaların kapsamını anlamak için temel kuralı hatırlamak gerekir.
2
Üye tamsayısının %5\%5’inin (3030 milletvekili) boşalması durumunu analiz et.
3030 ay yasağı uygulanmaz, ancak 11 yıl yasağı kural olarak devam eder. Kararı TBMM alır.
Anayasa m. 78/4 uyarınca %5'lik boşalmada 3 ay içinde seçim yapılmasına karar verilmesi zorunludur.
3
Bir ilin veya seçim çevresinin mecliste hiç üyesinin kalmaması durumunu analiz et.
Hem 3030 ay hem de 11 yıl yasağı uygulanmaz. Karar gerekmez, süreç otomatiktir.
Anayasa m. 78/5 uyarınca bu durum en güçlü istisnadır ve halkın temsil hakkını korumayı amaçlar.
4
İki durumu karşılaştırarak karar alma mekanizmasını ve süreyi teyit et.
%5 boşalmada 'karar' gerekirken, temsilcisiz kalmada 'kendiliğinden' süreç işler (9090 gün + ilk Pazar).
Seçenekler arasındaki en ince hukuki fark karar alma zorunluluğudur.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları ve Karar Alma Usulü

İpuçları

1
Anayasa m. 7878'de ara seçim için iki özel durum (istisna) düzenlenmiştir: %5\%5 boşalma ve bir ilin temsilcisiz kalması.
2
Temsil hakkının hiç kalmaması (bir ilin üyesiz kalması), anayasada daha katı ve otomatik bir süreye bağlanmıştır.
3
Unutmayın; %5'lik durumda 'karar verilir' ifadesi geçerken, üyesiz kalma durumunda 'seçim yapılır' ifadesi geçer ve bir meclis kararı aranmaz.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) ile ara seçim arasındaki farkları, özellikle TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimlerinin birlikte yapılıp yapılmaması açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 365Soru →

1982 Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nı oluşturan üyeler arasında yer alan görevlilerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Başdenetçisi

Cevap

Kamu Başdenetçisi, TBMM Başkanlık Divanı üyeleri arasında yer almaz.
Anayasa'ya göre TBMM Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Kamu Başdenetçisi bu üyeler arasında sayılmamıştır; kendisi bağımsız bir idari denetim mekanizmasının başıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 94. maddesine göre Başkanlık Divanı üyelerini listelemek.
Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Anayasal çerçevede Divan'ı oluşturan dört temel grup mevcuttur.
2
Seçeneklerdeki 'Kamu Başdenetçisi' makamını incelemek.
Kamu Başdenetçisi, Meclis Başkanlığı'na bağlı Kamu Denetçiliği Kurumu'nun başıdır ancak Divan üyesi değildir.
Meclis tarafından seçilmesi, o kişinin otomatik olarak Divan üyesi olduğu anlamına gelmez.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Yapısı

İpuçları

1
TBMM Başkanlık Divanı sadece milletvekillerinden oluşur.
2
Divan üyeleri arasında; oturum yönetenler, tutanak tutanlar ve idari işlere bakanlar yer alır.
3
Meclis tarafından seçilen ancak bir kurumun başı olan 'denetçi' unvanlı kişi Divan üyesi değildir.

Daha Fazla Pratik

Başkanlık Divanı seçimlerinin bir yasama döneminde kaç kez yapıldığını ve sürelerini tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 366Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunun toplam 600600 milletvekilinden oluştuğu ve birleşim sırasında salonda 420420 milletvekilinin hazır bulunduğu bir senaryoda; bir kanun teklifinin kabul edilmesi ve bir milletvekilinin 'devamsızlık' nedeniyle üyeliğinin düşürülmesi işlemleri oylanacaktır. 19821982 Anayasası'na göre, bu işlemlerin her ikisinin de geçerli sayılabilmesi için gereken asgari (en az) 'kabul' oyu sayıları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 211211 ve 301301

Cevap

Kanun teklifi için 211211, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi için ise 301301 kabul oyunun gerektiği seçenek doğrudur.
Kanun teklifi için toplantıya katılanların salt çoğunluğu (420/2+1=211420 / 2 + 1 = 211) aranırken, devamsızlık sebebiyle milletvekilliğinin düşürülmesi işlemi Anayasa'nın 8484. maddesi gereği üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301 oyu gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklifi için karar yeter sayısının hesaplanması
211211 Kabul Oyu
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. 420420 milletvekili katıldığına göre salt çoğunluk 420/2+1=211420 / 2 + 1 = 211 olur. Bu sayı asgari sınır olan 151151'den büyük olduğu için geçerli eşik 211211'dir.
2
Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi için gereken çoğunluğun belirlenmesi
301301 Kabul Oyu
19821982 Anayasası'nın 8484. maddesi uyarınca, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesine 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' ile karar verilir. Toplam 600600 milletvekili olduğu için bu sayı 301301 oydur.

Anahtar Kavram

TBMM'de Olağan ve Nitelikli Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Karar yeter sayısı kuralı 'katılanların salt çoğunluğu'dur ancak bu sayı hiçbir zaman 151151'den az olamaz.
2
Milletvekilliğinin 'istifa' ve 'devamsızlık' nedeniyle düşürülmesi arasında fark vardır; devamsızlık için üye tamsayısının salt çoğunluğu istenir.
3
420420 milletvekilinin yarısından fazlasını ve 600600 milletvekilinin yarısından fazlasını ayrı ayrı hesaplamalısınız.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen (veto edilen) bir kanunun TBMM tarafından aynen kabul edilebilmesi için gereken üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) kuralını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 367Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, milletvekillerinin yürütme organından bilgi almasını sağlayan denetim yollarından biri olan "yazılı soru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazılı sorular, muhatabı olan Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan tarafından en geç on beş gün içinde cevaplandırılmalıdır.

Cevap

Yazılı sorular, muhatabı olan Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan tarafından en geç on beş gün içinde cevaplandırılmalıdır.
Doğru ifadeye göre, 1982 Anayasası'nın 98. maddesinde yapılan değişikliklerle yazılı sorunun muhatapları Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar olarak sınırlanmış ve bu soruların cevaplandırılması için 15 günlük bir süre öngörülmüştür.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim yolunun kapsamını belirleme
Yazılı soru, milletvekillerinin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlardan yazılı bilgi istemesidir.
Yürütme organının yasama organına karşı bilgi verme yükümlülüğünü anlamak için temel tanımdır.
2
Muhatapların kontrol edilmesi
Muhataplar sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlardır; Cumhurbaşkanı bu kapsamda değildir.
2017 anayasa değişiklikleri ile denetim yollarındaki öznelerin değiştiğini saptamak gerekir.
3
Süreyi teyit etme
Anayasa ve İçtüzük uyarınca belirlenen süre 15 gündür.
Yazılı sorunun etkinliğini sağlayan hukuki süre sınırını belirlemek çözüm için kritiktir.

Anahtar Kavram

Yazılı Soru Denetim Mekanizması

İpuçları

1
Yazılı soru mekanizması, 2017 değişikliği ile parlamenter sistemden farklı bir yapıya kavuşmuştur.
2
Bu denetim yolu bireysel bir yetkidir ve muhatapları sadece yürütmenin hiyerarşik alt birimleridir (yardımcılar ve bakanlar).
3
Soruya cevap verme süresi iki hafta ve artı bir gün (toplam 15 gün) olarak kodlanabilir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması ile Meclis Araştırması arasındaki 'cezai sorumluluk' farkını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Soru denetim yollarını 'bireysel' ve 'kurumsal/kolektif' olarak ayırarak çalışmak, yazılı sorunun tek başına yapılabileceğini hatırlamanızı kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 368Soru →

19821982 Anayasası'na göre; milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Meclis'te ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan dolayı sorumlu tutulmamalarını sağlayan, milletvekilliği sıfatı sona erse dahi devam eden yasama bağışıklığı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu

Cevap

Yasama sorumsuzluğu
Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin parlamento içindeki oy, söz ve düşüncelerini özgürce ifade edebilmelerini sağlayan, mutlak (kaldırılamaz) ve sürekli (milletvekilliği bitse de süren) bir bağışıklıktır. Soruda verilen 'oy ve söz', 'düşünce açıklaması' ve 'milletvekilliği bittikten sonra devam etme' ifadeleri doğrudan bu kavramı tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Bağışıklığın kapsamını belirle.
Soruda bahsedilen koruma; oy, söz ve düşünce açıklamalarını (ifade hürriyeti) kapsamaktadır.
Anayasa, milletvekillerinin Meclis kürsüsündeki ifadelerini en üst düzeyde korumayı amaçlar.
2
Korumasının süresini kontrol et.
Milletvekilliği bittikten sonra da devam eden 'sürekli' bir korumadır.
Milletvekillerinin görevleri bittikten sonra eski ifadeleri nedeniyle baskı altına alınmaları engellenir.
3
Bağışıklık türünü isimlendir.
Bu özelliklere sahip olan kavram yasama sorumsuzluğudur.
Yasama dokunulmazlığı geçicidir, yasama sorumsuzluğu ise ömür boyu sürer.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (İfade Özgürlüğü Koruması)

İpuçları

1
Bu bağışıklık türü sadece milletvekilinin ifadelerini ve oylarını korur.
2
Milletvekilinin hapse girmesini engelleyen 'dokunulmazlık' ile karıştırmayın; bu kavram kürsüdeki konuşmalarla ilgilidir.
3
TBMM genel kurulunda yapılan bir konuşma nedeniyle milletvekili emekli olduktan sonra bile tazminat davasına maruz kalmıyorsa, bu hakkını kullanıyordur.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının TBMM tarafından nasıl kaldırılabileceği ve Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 369Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMMTBMM) işleyişinde önemli bir yere sahip olan siyasi parti grupları, yasama faaliyetlerinin etkinliğini artırmakla birlikte, anayasal tarafsızlık ilkesi gereği bazı kısıtlamalara tabi tutulmuşlardır.

Buna göre, 19821982 Anayasası hükümleri uyarınca, siyasi parti gruplarının aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirmesi hukuken mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Başkanlığı için aday belirlemek ve bu aday üzerine grup kararı almak

Cevap

Siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığı için aday belirlemesi ve aday göstermesi Anayasa tarafından yasaklanmıştır.
Doğru seçenek olan TBMM Başkanlığı için aday belirlenmesi işlemi, 19821982 Anayasası'nın 9494. maddesinde yer alan 'Siyasi parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler' hükmü gereği hukuken mümkün değildir. Bu yasak, Meclis Başkanı'nın görevini yürütürken partisinden bağımsız ve tarafsız kalmasını sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 9494. maddesinin incelenmesi
Maddede 'Siyasi parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler' hükmü yer almaktadır.
Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını siyasi partilerin kurumsal müdahalesinden korumak.
2
Siyasi parti gruplarının diğer yetkilerinin analizi
Gruplar; denetim yollarını (araştırma, genel görüşme) kullanabilir, komisyonlara üye verebilir ve Genel Kurul'da söz alabilirler.
Parlamenter sistemin ve temsil mekanizmasının işleyişini sağlamak.
3
Seçeneklerin karşılaştırılması
Başkanlık adaylığı dışındaki tüm seçenekler grupların sahip olduğu yasal haklardır.
Sadece aday gösterme işlemi anayasal bir yasaktır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları ve Tarafsızlık İlkesi

İpuçları

1
Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığı ile ilgili anayasal kısıtlamaları hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının üye tamsayısının kaçta kaçı ile Anayasa Mahkemesine iptal davası açabileceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Siyasi parti gruplarının yasaklarını '2B' kuralı (Başkanlık adaylığı ve Bireysel disiplin/dokunulmazlık işleri) olarak kodlayabilirsiniz. Bu iki alanda grup kararı alınamaz.
Tahmini Süre:45s
Soru 370Soru →

1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişikliği sonrası güncel hükümlere göre; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormasından oluşan ve en geç on beş gün içinde cevaplanması gereken bilgi edinme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazılı Soru

Cevap

Yazılı Soru; milletvekillerinin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yönelttiği, 15 günlük cevap süresi olan bilgi edinme yoludur.
Yazılı Soru, anayasal olarak milletvekillerine tanınmış bir hak olup, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından en geç 15 gün içinde cevaplanmak zorundadır. Bu yöntem, yürütme üzerinde bilgi edinme odaklı bir denetim sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki anahtar kavramları analiz edin.
Anahtar kavramlar: 'milletvekilleri', 'yazılı olarak soru sorma', '15 gün içinde cevaplanma'.
Soruda tanımlanan yöntemi diğer denetim yollarından ayırmak için bu kriterler gereklidir.
2
Tanımlanan kriterlerin hangi anayasal kurumla eşleştiğini belirleyin.
1982 Anayasası madde 98'e göre bu tanım 'Yazılı Soru' mekanizmasına aittir.
Yazılı soru, bireysel olarak kullanılabilen ve yürütmeyi doğrudan bilgi vermeye zorlayan bir yöntemdir.

Anahtar Kavram

Yazılı soru, TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları içinde milletvekillerine tanınan bireysel bir haktır ve cevaplanması için anayasal bir süre sınırı (15 gün) öngörülmüştür.

İpuçları

1
Bu denetim yolu, bir milletvekilinin tek başına yapabileceği bir işlemdir.
2
Cevap süresinin 15 gün olması bu yöntemin en tipik özelliğidir.
3
Adı üstünde, bilgi edinmek amacıyla 'yazılı' bir metin üzerinden yürütülür.

Daha Fazla Pratik

Meclis Araştırması ile Genel Görüşme arasındaki 'konu kapsamı' farkına çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 371Soru →

19821982 Anayasası'na göre, aşağıda belirtilen durumlardan hangisi milletvekilliği sıfatının sona ermesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu tarafından bir karar alınmasını gerektirir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin istifa etmesi

Cevap

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda üyeliğin düşmesi için Meclis Genel Kurulu kararı gereklidir.
Milletvekilinin istifa etmesi durumunda, istifanın geçerli olduğu Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra TBMM Genel Kurulu tarafından karar alınması anayasal bir zorunluluktur. Bu durum 'Meclis Kararı ile sona erme' halleri arasında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Sona erme nedenlerini gruplandırın.
Milletvekilliği; kendiliğinden (ölüm, atanma), bildirimle (kesin hüküm, kısıtlanma) veya Meclis kararıyla (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) sona erer.
Anayasal prosedürlerin farkını anlamak soruyu çözmek için temel adımdır.
2
İstifa sürecini inceleyin.
İstifa dilekçesi Başkanlık Divanınca incelenir ve ardından Genel Kurulda oylanarak karara bağlanır.
İstifanın tek taraflı bir irade beyanı olmasına rağmen üyeliğin düşmesi için Meclis onayı gerektiğini teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

İpuçları

1
Hangi durumların Meclis'te oylama gerektirdiğini, hangilerinin ise sadece haber verilmesiyle (bildirim) bittiğini hatırlayın.
2
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık gibi durumlar kişisel irade veya davranışa bağlı olduğu için Meclis'in bu iradeyi onaylaması gerekir.
3
Ölüm ve Bakanlığa atanma gibi durumlar 'kendiliğinden' gerçekleşir. İstifa ise Genel Kurul kararı gerektiren üç temel halden biridir.

Daha Fazla Pratik

Meclis kararı gereken diğer iki durum olan 'devamsızlık' ve 'milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi sürdürme' usullerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 372Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nun bir kanun teklifini görüşmek üzere toplandığı bir birleşimde, yapılan elektronik oylama sonucunda salonda 260260 milletvekilinin hazır bulunduğu saptanmıştır. Anayasa'da bu işlem için özel bir nitelikli çoğunluk öngörülmediğine göre, söz konusu teklifin kabul edilebilmesi için gereken asgari kabul oyu sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151151

Cevap

Kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken asgari kabul oyu sayısı 151151'dir.
Anayasa'nın 9696. maddesine göre TBMMTBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri (200200 milletvekili) ile toplanır. Karar yeter sayısı ise, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. Ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Soruda verilen 260260 katılımcı için salt çoğunluk 131131 olsa da bu sayı 151151'den küçük olduğu için asgari kabul oyu 151151 olarak uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et
600/3=200600 / 3 = 200. Salonda 260260 kişi olduğu için toplantı yapılabilir.
Meclis, üye tamsayısının en az üçte biriyle toplanabilir.
2
Katılanların salt çoğunluğunu hesapla
260/2=130→131260 / 2 = 130 \rightarrow 131.
Genel kural olarak kararlar, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
3
Anayasal alt sınır (blok sayı) kontrolünü yap
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151.
Karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
4
Sonucu belirle
131<151131 < 151 olduğu için gereken sayı 151151'dir.
Hesaplanan salt çoğunluk anayasal sınırın altında kaldığında, doğrudan anayasal sınır (151151) geçerli olur.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısı Sınırı

İpuçları

1
Karar yeter sayısında her zaman iki ayrı kontrol yapmanız gerektiğini unutmayın: Katılanların salt çoğunluğu ve anayasal alt sınır.

Daha Fazla Pratik

Eğer toplantıya 400400 kişi katılsaydı gereken karar yeter sayısı kaç olurdu? Bu durumda salt çoğunluk (201201) alt sınırın (151151) üstünde kalacağı için cevap 201201 olurdu.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 373Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, serbestçe yerine getirebilmeleri amacıyla öngörülen yasama bağışıklıkları (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı TBMM tarafından kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı da bu kararla birlikte kendiliğinden düşer.

Cevap

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı bu kararla birlikte kendiliğinden düşmez; dokunulmazlığın kaldırılması sadece yargı yolunun açılması anlamına gelir.
Yanlış olan bilgi, dokunulmazlığın kaldırılmasının milletvekilliğini düşürdüğü iddiasıdır. 19821982 Anayasası'na göre dokunulmazlık kaldırıldığında milletvekili sadece ilgili suçtan yargılanabilir; Meclis çalışmalarına katılmaya ve vekillik sıfatını taşımaya devam eder. Milletvekilliğinin düşmesi için ancak kesinleşmiş bir yargı kararı veya TBMM'nin düşürme yönündeki iradesi (istifa vb.) gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Bağışıklık türlerini tanımlayın
Yasama sorumsuzluğu söz ve oy hürriyetini (mutlak), yasama dokunulmazlığı ise suç iddialarına karşı korunmayı (nispi) ifade eder.
Kavramların temel farklarını anlamak yanlışı bulmayı kolaylaştırır.
2
Dokunulmazlığın kaldırılmasının hukuki sonucunu inceleyin
TBMM bir vekilin dokunulmazlığını kaldırdığında, o vekil sadece ilgili suçtan dolayı yargılanabilir; meclis üyeliği devam eder.
Milletvekilliğinin düşmesi ile dokunulmazlığın kaldırılması farklı hukuki süreçlerdir.
3
Milletvekilliğinin sona erme hallerini hatırlayın
Üyelik; istifa, ölüm, kesin hüküm giyme, kısıtlanma veya bağdaşmayan görev gibi sebeplerle sona erer.
Dokunulmazlığın kaldırılması bu listede yer almaz.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığı ve Milletvekilliği Sıfatı İlişkisi

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona erme halleri ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki farka odaklanın.
2
Bir milletvekili hakkında mahkeme süreci başlasa bile, o kişi hâlâ Meclis çalışmalarına katılabilir mi?
3
Dokunulmazlığın kaldırılması sadece yargılama önündeki engeli kaldırır; milletvekilliği sıfatının sona ermesi için mahkemenin 'kesinleşmiş mahkumiyet' kararı vermesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapabileceği başvuru süresini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 374Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları, yasama organının yürütme üzerindeki gözetim yetkisini kullanmasını sağlar. Bu yollardan hangisi, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanların görevleriyle ilgili bir suç işledikleri iddiası üzerine cezai bir inceleme başlatılmasını ve yargılanma sürecine zemin hazırlanmasını kapsar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Soruşturması

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görev suçlarını denetleyen ve cezai sorumluluk doğuran denetim yolu Meclis Soruşturmasıdır.
Meclis Soruşturması, 19821982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre yürütme organı üyelerinin (Bakanlar ve Cumhurbaşkanı Yardımcıları) görevleriyle ilgili işledikleri iddia edilen suçlar için açılan ve nitelikli çoğunlukla kabul edilmesi halinde ilgili kişiyi Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'ne sevk eden özel bir denetim yoludur.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim yöntemlerinin amaçlarını sınıflandırın.
Dört temel yöntem (Yazılı Soru, Genel Görüşme, Meclis Araştırması, Meclis Soruşturması) belirlendi.
Soruda istenen 'cezai sorumluluk' ve 'yargılanma' vurgusunu bulmak için yöntemlerin kapsamını bilmek gerekir.
2
Cezai yaptırım ve Yüce Divan süreci ile ilişkili olanı seçin.
Meclis Soruşturması, suç iddiasını araştıran tek mekanizmadır.
Diğer yöntemler sadece bilgi edinme veya tartışma amaçlıdır; sadece soruşturma sonucunda Yüce Divan'a sevk yapılabilir.
3
Güncel olmayan yöntemleri eleyin.
Gensoru seçeneği elendi.
20172017 yılındaki anayasa değişikliği ile Gensoru mekanizması kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması'nın Diğer Denetim Yollarından Farkı

İpuçları

1
Yürütme organının görev suçlarını denetleyen ve yargılama yolu açan mekanizmayı düşünün.
2
Bu yöntemin sonucunda bakanlar veya CB yardımcıları Anayasa Mahkemesi'nde (Yüce Divan) yargılanabilir.
3
İsmi 'Araştırma' ile sıkça karıştırılan ancak suç ve ceza odaklı olan kavramı bulun.

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması'nın açılması için gereken üye tamsayısı oranlarını (301301, 360360, 400400) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 375Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görevlerini yerine getirirken bazen 'kanun' çıkarır, bazen de 'parlamento kararı' alır. Bu iki işlem türünün hukuki rejimi ve denetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve Anayasa'da belirtilen üç istisna dışında yargısal denetimi mümkün değildir.

Cevap

Parlamento kararlarının kural olarak Cumhurbaşkanı onayına tabi olmadığı ve üç istisna (İçtüzük, yasama dokunulmazlığının kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) dışında yargısal denetiminin yapılamadığı seçenektir.
Parlamento kararları, Meclis'in kendi iç düzeni veya anayasal yetkileri çerçevesinde aldığı kararlardır. Bu kararlar Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmaz, Meclis Başkanı tarafından imzalanır. Ayrıca Anayasa Mahkemesi sadece İçtüzük değişikliklerini, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasını ve milletvekilliğinin düşürülmesini denetleyebilir; diğer tüm parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin işlem türlerini hukuki denetim açısından karşılaştırın.
Kanunlar kural olarak yargı denetimine tabidir, parlamento kararları ise kural olarak tabi değildir.
Anayasal sistemimizde yasama organının iç işlemlerinin hızı ve bağımsızlığı için denetim sınırlı tutulmuştur.
2
Yürütme organının (Cumhurbaşkanı) bu işlemlerdeki etkisini inceleyin.
Cumhurbaşkanı kanunları onaylar veya geri gönderir; ancak parlamento kararlarında böyle bir yetkisi yoktur.
Parlamento kararları Meclis'in kendi iç işleyişine veya üye statüsüne ilişkin kararlardır.
3
Yargısal denetimin istisnalarını belirleyin.
İçtüzük, Yasama Dokunulmazlığının kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşmesi kararları AYM denetimine tabidir.
Bu üç istisna, milletvekili haklarını ve yasama çalışma düzenini doğrudan etkilediği için anayasal güvence altına alınmıştır.

Anahtar Kavram

Parlamento kararlarının 'yargı bağışıklığı' kuralı ve sınırlı istisnaları.

İpuçları

1
Kanunlar ve parlamento kararları arasındaki en büyük farklardan biri onay makamıdır.
2
Anayasa Mahkemesi'nin her kararı inceleyip inceleyemeyeceğini düşünün.
3
İçtüzük, milletvekilliğinin düşmesi ve dokunulmazlığın kaldırılması dışında yargı yolu kapalıdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'ne götürülebilen üç istisnai kararın sürelerini (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar) öğrenerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 376Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) görev ve yetkileri, bu yetkilerin kullanılma usulleri (kanun veya parlamento kararı) ve bu işlemler üzerindeki yargısal denetim imkânları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1982 Anayasası’nın 90. maddesi uyarınca, milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulan kanunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulan kanunların yargısal denetime kapalı olduğu ifadesi yanlıştır; zira Anayasa'daki yasak kanun için değil, andlaşmanın kendisi içindir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 90. maddesinde yer alan 'Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz' hükmü sadece andlaşma metinlerini kapsar. Meclis tarafından kabul edilen 'Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunu' ise bir iç hukuk işlemi olan kanun niteliğinde olduğundan, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM yetkilerinin hukuki formunu belirle
Para basma, Af ilanı, Andlaşma uygun bulma ve Bütçe 'kanun'dur; Savaş ilanı ve Seçimler 'parlamento kararı'dır.
Anayasa'da hangi işlemlerin kanunla yapılacağı açıkça belirtilmiştir.
2
Veto yetkisinin sınırlarını kontrol et
Cumhurbaşkanı sadece Bütçe Kanununu geri gönderemez (Madde 89).
Devlet işleyişinin durmaması için bütçe süreci özel olarak korunmuştur.
3
Yargısal denetim istisnalarını incele
Usulüne göre yürürlüğe girmiş 'andlaşma metinleri' denetlenemez ancak 'uygun bulma kanunu' denetlenebilir.
Andlaşmaların uluslararası bağlayıcılığı nedeniyle metinler korunurken, Meclis'in iradesi (kanun) denetime açıktır.

Anahtar Kavram

TBMM Yetkilerinde Kanun-Parlamento Kararı Ayrımı ve Yargısal Denetim Sınırları

İpuçları

1
Anayasa'nın 90. maddesindeki 'yargı yolu kapalılığı' andlaşmanın kendisine mi yoksa Meclis'in andlaşmayı uygun bulduğu kanuna mı yöneliktir?
2
Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisinin tek istisnası Bütçe Kanunu'dur. Diğer tüm kanunlar (Af kanunları dahil) geri gönderilebilir.
3
Parlamento kararları kural olarak denetlenmez. Sadece İçtüzük, Dokunulmazlığın kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşmesi istisnadır. Kurumlara üye seçimi bu istisnalar arasında değildir.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin üye tamsayısının salt çoğunluğu veya nitelikli çoğunluğu ile aldığı diğer kararları (Anayasa değişikliği, seçim yenileme vb.) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 377Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) işlemleri 'kanun' ve 'parlamento kararı' olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve yargısal denetim dışındadır. Ancak Anayasa, bazı parlamento kararlarının Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesine izin vermiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir 'parlamento kararı' niteliğinde olup Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, TBMM'nin tek taraflı iradesiyle aldığı bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın 85. maddesine göre bu karar, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından 7 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne götürülebilir. Bu durum, parlamento kararlarının yargısal denetim dışı olması kuralının üç istisnasından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini ayırt etme
Para basımı, af ilanı ve antlaşmaların uygun bulunması 'kanun'dur. Dokunulmazlık ve ara verme 'parlamento kararı'dır.
Soruda öncelikle parlamento kararı olan seçeneği bulmamız gerekir.
2
Yargısal denetim istisnalarını uygulama
Parlamento kararlarından sadece İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi yargı denetimine tabidir.
Kural olarak parlamento kararlarına yargı yolu kapalıdır, bu üç durum istisnadır.
3
Seçenekleri eşleştirme
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması hem bir parlamento kararıdır hem de yargısal denetimi mümkündür.
Ara verilmesi kararı denetim dışında kaldığı için elenir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararlarının sadece üç tanesi Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir.

Daha Fazla Pratik

İçtüzük değişikliklerinin yargısal denetim süresini ve usulünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 378Soru →

19821982 Anayasası uyarınca milletvekilliği sıfatının sona ermesi; kendiliğinden sona erme, TBMM Genel Kurulu kararıyla düşme veya kesinleşmiş yargı hükmünün Genel Kurula bildirilmesi yollarından biriyle gerçekleşir. Buna göre, aşağıdaki hallerden hangisinde milletvekilliği sıfatı herhangi bir meclis kararı veya bildirim usulüne gerek kalmaksızın "kendiliğinden" sona erer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması

Cevap

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumu, meclis kararı veya bildirime gerek kalmaksızın milletvekilliğini kendiliğinden sona erdirir.
Cumhurbaşkanı yardımcısı veya Bakan olarak atanan bir milletvekilinin üyeliği, 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesi gereği atama işleminin gerçekleşmesiyle birlikte, herhangi bir Meclis kararı veya Genel Kurula bildirim yapılmasına gerek kalmaksızın 'kendiliğinden' sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme usullerini (kendiliğinden, karar, bildirim) sınıflandırın.
Milletvekilliği; ölüm, Cumhurbaşkanı seçilme veya yürütme organında görev alma gibi durumlarda 'kendiliğinden'; istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlıkta 'TBMM kararıyla'; kesin hüküm ve kısıtlanmada ise 'bildirimle' sona erer.
Anayasa'nın öngördüğü üç farklı hukuki prosedürü ayırt etmek gerekir.
2
20172017 Anayasa değişikliği sonrası yürütme organı atamalarını değerlendirin.
Milletvekillerinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya Bakan olarak atanması, m.106106 uyarınca milletvekilliği ile birleşemez ve atama anında üyelik biter.
Yeni hükümet sisteminde yasama ve yürütme organları arasındaki sert ayrılık prensibi bu sonucu doğurur.
3
Diğer seçeneklerdeki usulleri kontrol ederek 'kendiliğinden' olma durumunu doğrulayın.
İstifa ve devamsızlık Meclis oylaması, kesin hüküm ve kısıtlanma ise mecliste okunma gerektirdiği için elenir.
Yalnızca atama durumu herhangi bir meclis içi işlem gerektirmez.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

İpuçları

1
Milletvekilliği; ölüm gibi doğal nedenlerle veya atama gibi idari işlemlerle 'kendiliğinden' bitebilir.
2
İstifa ve devamsızlık durumlarında Meclis'in iradesi (oylama) gerekirken, kesin hükümde sadece mahkeme kararının okunması yeterlidir.
3
20172017 değişikliği ile getirilen Bakan ve Cumhurbaşkanı yardımcısı atamaları, yasama ve yürütme organlarının ayrılığı gereği üyeliği hemen düşürür.

Daha Fazla Pratik

Üyeliğin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılabilecek itiraz sürecini (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 379Soru →

TBMM Başkanlık Divanı üyelerinin yasama faaliyetlerine katılımı, oy kullanma hakları ve siyasi tarafsızlıklarına ilişkin 1982 Anayasası’nda yer alan sınırlamalar dikkate alındığında, aşağıdaki uygulamalardan hangisi anayasal bir ihlal teşkil eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Başkanı'nın, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun arandığı bir anayasa değişikliği teklifinin gizli oylamasında, Meclis'in iradesini tamamlamak amacıyla oy kullanması

Cevap

Meclis Başkanı'nın bir anayasa değişikliği oylamasında oy kullanması anayasal bir ihlaldir çünkü Anayasa'nın 94. maddesi uyarınca Başkan hiçbir durumda oy kullanamaz.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 94. maddesinin son fıkrası gereğince, 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar.' Bu hüküm mutlaktır; yani oylamanın gizli olması, anayasa değişikliği gibi kritik bir konuda yapılması veya nitelikli çoğunluk aranması bu yasağı kaldırmaz. Dolayısıyla Meclis Başkanı'nın herhangi bir oylamada oy kullanması doğrudan anayasal bir ihlaldir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı üyelerinin (Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler, İdare Amirleri) statülerini inceleyin.
Tüm üyeler milletvekilidir ancak Başkan ve Başkanvekilleri için ek tarafsızlık kuralları vardır.
Anayasal yasakların hangi üyeleri kapsadığını belirlemek gerekir.
2
Anayasa'nın 94. maddesindeki oy kullanma yasağını değerlendirin.
Meclis Başkanı ve o an oturumu yöneten Başkanvekilinin oy kullanamayacağı açıkça belirtilmiştir.
Hangi üyelerin hangi şartlarda oy kullanıp kullanamayacağını saptamak çözümün anahtarıdır.
3
Gizli oylama veya nitelikli çoğunluk durumlarında istisna olup olmadığını kontrol edin.
Anayasa metninde hiçbir istisna (gizli oylama, anayasa değişikliği vb.) öngörülmemiştir.
Öğrencilerin sıklıkla düştüğü 'gizli oylamada herkes oy kullanır' yanılgısını elemek gerekir.

Anahtar Kavram

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekilinin mutlak/nispi oy kullanma yasağı ve siyasi tarafsızlık ilkesi.

İpuçları

1
Anayasa'nın 94. maddesi, Başkanlık Divanı üyelerinin hangilerinin oy kullanamayacağını özel olarak belirtir.
2
Meclis Başkanı için getirilen yasaklar ile diğer Divan üyeleri (Katip Üye, İdare Amiri) için getirilenler aynı değildir.
3
Unutmayın; Meclis Başkanı hiçbir şart altında oy kullanamazken, Başkanvekili sadece o an Meclis'i yönetiyorsa oy kullanamaz.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçim turlarını ve her turda aranan çoğunluk miktarlarını tekrar ederek süreci pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 380Soru →

19821982 Anayasası'na göre, 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda gerçekleştirilen bir kanun teklifi oylamasına 280280 milletvekilinin katıldığı bir birleşimde, bu kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken en az kabul oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151151

Cevap

Kanun teklifinin kabulü için gereken en az kabul oyu sayısı 151151 olmalıdır.
Doğru cevap olan 151151 sayısı, 19821982 Anayasası'na göre TBMM Genel Kurulu'nun herhangi bir karar alabilmesi için gereken mutlak asgari oyu temsil eder. Soruda belirtilen 280280 katılımcının salt çoğunluğu 141141 yapmasına rağmen, bu sayı üye tamsayısının (600600) dörtte birinin bir fazlası olan 151151 sınırının altında kaldığı için, kanun teklifinin kabulü için en az 151151 'kabul' oyu gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
600/3=200600 / 3 = 200 milletvekili.
Meclisin toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin hazır bulunması gerekir. 280>200280 > 200 olduğu için toplantı geçerlidir.
2
Katılanların salt çoğunluğunu hesapla.
280/2=140280 / 2 = 140 → 140+1=141140 + 1 = 141 milletvekili.
Anayasada aksine bir hüküm yoksa kararlar katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
3
Anayasal karar alt sınırını kontrol et.
600/4=150600 / 4 = 150 → 150+1=151150 + 1 = 151 milletvekili.
Karar yeter sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
4
İki değeri karşılaştır ve büyük olanı belirle.
141<151141 < 151 olduğu için sonuç 151151 kabul edilmelidir.
Basit çoğunluk hesabı anayasal sınırın altında kaldığında, anayasanın öngördüğü asgari sayı geçerli olur.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

İpuçları

1
TBMM'de karar alırken 'katılanların salt çoğunluğu' kuralı uygulanır ancak bu sayı belli bir sınırın altına düşemez.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısı kuralını pekiştirmek için 450450 milletvekilinin katıldığı bir senaryoyu hesaplayınız.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 19 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 19 | Examkin