Examkin

Yasama

802 soru

Soru 61Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu, görevleri ve üyelerinin tarafsızlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamazlar ve hiçbir durumda oy kullanamazlar.

Cevap

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamazlar ve hiçbir durumda oy kullanamazlar.
Doğru ifade, Meclis Başkanı ile o an Genel Kurul oturumunu yönetmekte olan başkanvekilinin, yasama faaliyetlerinin tarafsız bir biçimde yürütülmesini sağlamak amacıyla tartışmalara katılamayacağını ve oy kullanamayacağını belirtir. Bu kural 1982 Anayasası'nın 94. maddesinde emredici bir hüküm olarak yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı üyelerinin kimler olduğunu belirlemek.
Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Divan yapısını bilmek, hangi üyelerin kısıtlamalara tabi olduğunu anlamak için temel adımdır.
2
Anayasa'nın 94. maddesindeki tarafsızlık ve oy kullanma yasaklarını incelemek.
Meclis Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekilinin tartışmalara katılması ve oy kullanması yasaklanmıştır.
Bu hüküm, yasama faaliyetlerinin yönetimi sırasında tarafsızlığın korunmasını amaçlar.
3
Seçim dönemlerini ve adaylık usulünü kontrol etmek.
Bir yasama döneminde iki seçim yapılır (2 yıl + geri kalan süre) ve siyasi parti grupları aday gösteremez.
Çeldirici seçeneklerdeki süre ve adaylık hatalarını elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nda Tarafsızlık İlkesi ve Oy Kullanma Yasağı

İpuçları

1
Meclis Başkanlık Divanı'nda tarafsızlık, oturumu yöneten kişilerin yetkilerini kısıtlar.
2
Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanı adayı gösterip gösteremeyeceğini hatırlayın.
3
Oy kullanma yasağı Divan'ın tüm üyeleri için değil, sadece meclisi o an yönetenler için geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı seçimindeki turları ve gerekli olan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 62Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen "TBMM’nin genel görev ve yetkileri" ile bu yetkilerin kullanım usulü ve hukuki niteliği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile genel ve özel af ilanına karar verebilir ve bu yetkisini "kanun" çıkararak kullanır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360360 milletvekili) oyu ile genel ve özel af ilanına karar verme yetkisine sahiptir ve bu yetki anayasal olarak "kanun" (Af Kanunu) formunda kullanılır.
Anayasa'nın 87. maddesi uyarınca TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile genel ve özel af ilanına karar verebilir. Doktrinde ve Anayasa Mahkemesi kararlarında bu işlemin "Af Kanunu" adı altında bir kanun yoluyla yapılacağı kabul edilmiştir. Bu seçenek hem gerekli nitelikli çoğunluğu hem de işlemin hukuki formunu doğru ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin genel görev ve yetkilerinin (Madde 87) kapsamını analiz etme
Meclisin kanun koymak, para basmak, savaş ilan etmek, af ilan etmek ve antlaşmaları uygun bulmak gibi yetkileri olduğu belirlendi.
Anayasal yetki paylaşımını doğru saptamak için temel referans maddesidir.
2
Yetkilerin hukuki formunu (Kanun vs. Parlamento Kararı) ayırt etme
Para basılması, bütçe kabulü, af ilanı ve antlaşma uygun bulmanın "kanun"; savaş ilanının ise "parlamento kararı" olduğu saptandı.
Veto ve yargısal denetim usulleri işlemin formuna göre değişmektedir.
3
Nitelikli çoğunluk ve istisna kurallarını kontrol etme
Genel ve özel af için beşte üç çoğunluk şartı ile bütçe kanununun veto edilemezliği kuralı doğrulandı.
Seçeneklerdeki sayısal ve usulü tuzakları elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Yasama Yetkisi ve İşlem Formları
Soru 63Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ile Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; TBMM Başkanlık Divanı'nın oluşumu, seçim süreçleri ve üyelerin hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur; Meclis ihtisas komisyonlarının başkanları bu divanın doğal üyesi olarak kabul edilir.

Cevap

Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur; Meclis ihtisas komisyonlarının başkanları bu divanın doğal üyesi olarak kabul edilir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Meclis ihtisas komisyonu başkanları (örneğin Anayasa Komisyonu Başkanı), TBMM Başkanlık Divanı'nın bir parçası değildir. Başkanlık Divanı sadece Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Komisyonlar, yasama faaliyetlerinin mutfağı niteliğinde ayrı organlardır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı'nın kompozisyonunu analiz etme
Anayasa'nın 9494. maddesine göre divan; Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Divanın kimlerden oluştuğu Anayasa'da sınırlı sayıda sayılmıştır.
2
Komisyon başkanlarının divandaki yerini sorgulama
İhtisas komisyonu başkanları (Bütçe, Anayasa, Milli Savunma vb.) Meclis'in çalışma organlarıdır ancak Başkanlık Divanı üyesi değildirler.
İdari ve teknik işleyiş ile yasama faaliyetlerini yürüten organlar arasındaki ayrımı test etmek.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Kuruluşu ve Üyeleri
Soru 64Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve 20172017 anayasa değişikliği ile getirilen yeni sistem dikkate alındığında, kanunların yapım ve yürürlük süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının geri gönderdiği bir kanun, TBMM tarafından toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile hiçbir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilirse Cumhurbaşkanınca yayımlanmak zorundadır.

Cevap

Cumhurbaşkanının Meclise geri gönderdiği bir kanunun, Meclis tarafından aynen kabul edilerek Cumhurbaşkanına zorla yayımlatılabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) gereklidir; basit salt çoğunluk yeterli değildir.
Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderilen (veto edilen) kanunların, Meclis tarafından hiçbir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilebilmesi için 20172017 değişikliğiyle birlikte 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (301301 milletvekili) şartı getirilmiştir. Seçenekte belirtilen 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' ifadesi genel karar yeter sayısıdır ve bu durum için geçerli değildir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklif yetkisini kontrol et.
Milletvekillerinin yetkili olduğu doğrulanır.
20172017 değişikliği ile yürütmenin (Bakanlar Kurulu) teklif yetkisi kaldırılmıştır.
2
Cumhurbaşkanının inceleme süresini ve bütçe istisnasını değerlendir.
1515 günlük süre ve bütçe kanununun geri gönderilemeyeceği bilgisi doğrulanır.
Anayasa'nın 8989. maddesi uyarınca bütçe kanunları bu yetkinin dışındadır.
3
Geri gönderilen kanunların TBMM'deki kabul yeter sayısını analiz et.
Toplantıya katılanların salt çoğunluğunun hatalı olduğu, üye tamsayısının salt çoğunluğunun gerektiği tespit edilir.
20172017 değişikliği ile geri gönderilen kanunların aynen kabulü zorlaştırılmış ve nitelikli çoğunluk (301301) şartı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Kanunların Görüşülmesi ve Yayımlanması

İpuçları

1
Geri gönderilen bir kanunun TBMM'de aynen kabulü için gereken sayısal zorunluluğu düşünün.
2
20172017 anayasa değişikliği ile Meclis'in Cumhurbaşkanı karşısındaki dengeleyici gücü olan üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) kuralını hatırlayın.
3
Basit çoğunluk (toplantıya katılanların salt çoğunluğu) ile nitelikli çoğunluk (üye tamsayısının salt çoğunluğu) arasındaki fark, geri gönderilen kanunların tekrar kabulünde kritik bir noktadır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının geri gönderdiği bir kanunda Meclis 'değişiklik' yaparak kabul ederse, bu durumun yeni bir kanun teklifi sayılacağını ve Cumhurbaşkanının bu kanunu tekrar geri gönderme yetkisinin olup olmadığını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 65Soru →

1982 Anayasası'na göre, TBMM Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlığı, siyasi faaliyetleri ve oy kullanma hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı'nın tüm üyeleri, tarafsızlık ilkesi gereği görev süreleri boyunca Meclis tartışmalarına hiçbir şekilde müdahil olamaz ve oy kullanamazlar.

Cevap

Başkanlık Divanı'nın tüm üyelerinin oy kullanamayacağı ve tarafsızlık yasağına tabi olduğu ifadesi yanlıştır; bu kısıtlamalar esas olarak Başkan ve oturumu yöneten Başkanvekili için geçerlidir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre oy kullanma yasağı sadece Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili için geçerlidir. Ayrıca, siyasi parti faaliyetlerine katılamama yasağı da sadece Başkan ve Başkanvekillerini kapsar; Katip Üyeler ve İdare Amirleri bu yasakların dışındadır ve Meclis çalışmalarında oy kullanabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı üyelerinin kimler olduğunu belirle.
Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Yasakların kimleri kapsadığını anlamak için önce üye yapısı bilinmelidir.
2
Anayasa'nın 94. maddesindeki siyasi faaliyet yasağını incele.
Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri için parti faaliyetlerine katılma yasağı vardır.
Tarafsızlık kuralının kapsamı Katip Üyeleri ve İdare Amirlerini içermez.
3
Oy kullanma yasağını analiz et.
Meclis Başkanı hiçbir durumda, oturumu yöneten Başkanvekili ise sadece o oturumda oy kullanamaz.
Hangi üyelerin irade beyanında bulunabileceğini tespit etmek gerekir.
4
Katip Üyeler ve İdare Amirlerinin durumunu değerlendir.
Bu üyeler hem oy kullanabilir hem de partilerinin faaliyetlerine katılabilirler.
Soruda yer alan genelleyici 'tüm üyeler' ifadesinin yanlışlığı bu noktada ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nda Tarafsızlık ve Oy Kullanma Yasağının Kapsamı

İpuçları

1
TBMM Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili için getirilen özel yasaklar ile diğer Divan üyelerinin durumunu karşılaştırın.
2
Anayasa'nın 94. maddesi, 'Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar' der. Diğer üyelerden bahsetmez.
3
Siyasi faaliyet yasağı sadece Başkan ve Başkanvekilleri için Meclis içi ve dışını kapsar; Katip üyeler bu kapsamda değildir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçim turları ve gerekli çoğunluk sayılarını tekrar ederek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 66Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan dolayı hukuki ve cezai bir sorumluluğa tabi tutulmamalarını sağlayan "yasama sorumsuzluğu" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı sona erse dahi ömür boyu devam eden bir korumadır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilliği sona erse dahi ömür boyu devam eden mutlak bir korumadır.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin parlamento faaliyetleri kapsamındaki söz, oy ve düşünce açıklamalarını koruma altına alan mutlak ve sürekli bir bağışıklıktır. Bu koruma, milletvekilinin görev süresi dolsa dahi, görev yaptığı dönemdeki bu eylemleri nedeniyle cezai veya hukuki bir kovuşturmaya uğramasını engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğinin belirlenmesi
Mutlak (hiçbir şekilde kaldırılamaz) bir bağışıklıktır.
Milletvekillerinin Meclis çalışmalarında hür bir şekilde irade beyan edebilmeleri hedeflenir.
2
Sorumsuzluğun süre bakımından etkisinin incelenmesi
Süreklidir, görev bittikten sonra da koruma sağlar.
Anayasa'nın 83. maddesi gereği meclis çalışmalarındaki eylemlerden dolayı ömür boyu sorumlu tutulamazlar.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak ve Sürekli Niteliği

İpuçları

1
Yasama bağışıklıklarını 'kaldırılabilme' ve 'süre' bakımından karşılaştırın.
Tahmini Süre:45s
Soru 67Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri neticesinde TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler çerçevesinde, milletvekillerinin yürütme organından bilgi almasını sağlayan "Yazılı Soru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazılı sorular, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından en geç on beş gün içinde cevaplanır.

Cevap

Yazılı soruların Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar tarafından en geç on beş gün içinde cevaplanması anayasal bir zorunluluktur.
Anayasa'nın 98. maddesine göre yazılı soru; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlardan yazılı olarak cevaplandırılmak üzere sundukları sorulardan ibarettir ve bu soruların en geç on beş gün içinde cevaplanması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı sorunun muhatabını belirleme
Muhatap: Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar
2017 değişikliği ile yürütme yetkisi tek elde toplandığından, siyasi sorumluluğu paylaşan yardımcılar ve bakanlar Meclis'e karşı bu yolla bilgi vermekle yükümlüdür.
2
Anayasal süreyi kontrol etme
Süre: 15 gün
Bilgi edinme hakkının etkin kullanımı için Anayasa koyucu on beş günlük kesin bir süre öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Meclis'in Denetim Yetkisi ve Yazılı Soru
Soru 68Soru →

Anayasal sistemimizde yasama organının yaptığı işlemler; içerik, kabul usulü ve denetim mekanizmaları açısından farklı hukuki rejimlere tabi olan 'kanun' ve 'parlamento kararı' başlıkları altında toplanır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin parlamento kararı niteliğindeki işlemlerinden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması bir parlamento kararı değil, kanun niteliğindedir.
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması işlemi bir parlamento kararı değil, kanun niteliğindedir. Bu kanun, diğer kanunlar gibi Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulur ve yayımlanması için Resmi Gazete'ye gönderilir. Oysa parlamento kararları genel olarak Meclis'in kendi iç işleyişine yöneliktir ve kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (veto yetkisine) tabi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin tasnifini hatırla.
TBMM'nin işlemleri kanunlar ve parlamento kararları olarak ikiye ayrılır.
Soruda istenen 'parlamento kararı olmayanı' bulmak için bu ayrımı bilmek gerekir.
2
Milletlerarası antlaşmaların onay sürecini incele.
Anayasa Madde 90 uyarınca TBMM, antlaşmanın onaylanmasını bir 'kanunla' uygun bulur.
Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değilken, uygun bulma kanunları diğer kanunlar gibi Cumhurbaşkanı'na gönderilir.
3
Diğer seçeneklerin hukuki niteliğini doğrula.
İçtüzük değişikliği, seçimler ve tatil kararları parlamento kararı kategorisindedir.
Bu işlemler kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına/vetosuna sunulmayan Meclis içi irade beyanlarıdır.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
Parlamento kararları genellikle Cumhurbaşkanı'nın onayına (veto yetkisine) tabi değildir.
2
Milletlerarası antlaşmalar için Meclis'in çıkardığı belgenin adı 'Uygun Bulma ...' şeklinde biter.
3
Antlaşmaların onaylanması süreci Anayasa'nın 90. maddesinde 'kanun' kelimesiyle ifade edilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarından hangilerinin Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 69Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve yapılan anayasa değişiklikleri dikkate alındığında, bir kimsenin milletvekili seçilebilmesi için sahip olması gereken şartlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymemiş olmak gerekir.

Cevap

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, toplamda bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına hüküm giymemiş olmak milletvekili seçilebilmek için anayasal bir şarttır.
Doğru olan ifade, taksirli suçların kapsam dışında tutulduğunu ve kasıtlı suçlarda bir yıl veya daha fazla süreli mahkumiyetin engel teşkil ettiğini belirten ifadedir. Bu, 1982 Anayasası'nın ilgili maddesiyle doğrudan uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği kriterlerini hatırla.
Temel şartlar: Türk vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak.
Soruda istenen doğru şartı belirlemek için yasal çerçeveyi çizmek gerekir.
2
Adli sicil kaydına ilişkin kısıtlamaları analiz et.
Taksirli suçlar (tedbirsizlik, dikkatsizlik sonucu işlenen) süre ne olursa olsun seçilmeye engel değildir. Kasıtlı suçlarda ise sınır 1 yıldır.
Hapis cezası süresinin hangi suç türleri için engel teşkil ettiğini ayırt etmek gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki hatalı (eski veya yanlış) bilgileri ele.
Yaşın 25 değil 18, öğrenimin lise değil ilkokul ve askerliğin 'yapılmış' değil 'ilişiği olmamış' olması gerektiğini teyit et.
Güncel anayasa değişikliklerini (özellikle 2017) doğrulamak yanıltıcı seçeneklerden kaçınmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

1
Milletvekili seçilme şartlarında 2017 yılında önemli yaş değişiklikleri yapıldığını hatırla.
2
Adli sicil engellerinde 'taksirli' (kasıtsız) suçların hiçbir zaman engel oluşturmadığını, ancak kasıtlı suçlarda sürenin önemli olduğunu düşün.
3
Askerlik şartı artık 'yapmış olmak' değil, adaylık anında askerlikle hukuksal bir bağının (ilişiğinin) olmamasıdır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini (hakimler, savcılar, TSK mensupları vb.) inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 70Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri ve anayasal sistemin işleyişi dikkate alındığında; Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) görev ve yetkileri ile bu yetkilerin kullanım usul ve sonuçlarına dair aşağıdaki hukuki analizlerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis tarafından kabul edilen bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından içeriğinin anayasaya veya kamu yararına aykırı bulunması gerekçesiyle bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın bütçe kanunlarını veto etme (Meclise geri gönderme) yetkisinin bulunduğunu belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı kendisine gönderilen kanunları on beş gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderir. Ancak aynı maddede 'Bütçe Kanunları' bu kuralın istisnası olarak belirtilmiştir. Dolayısıyla Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını Meclise geri gönderemez (veto edemez). Sadece yayımladıktan sonra Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin görev ve yetkilerinin hukuki formlarını belirle.
Para basma, af, milletlerarası andlaşma uygun bulma ve bütçe kabulü 'kanun' ile; savaş ilanı 'parlamento kararı' ile yapılır.
Yetkinin hangi hukuki enstrümanla kullanıldığı, denetim usulünü belirler.
2
Cumhurbaşkanı'nın yasama üzerindeki denetim (veto) yetkisini analiz et.
Anayasa m. 89: Cumhurbaşkanı kanunları yayımlar veya geri gönderir. Ancak 'Bütçe Kanunları' bu yetkinin istisnasıdır.
Bütçe kanunlarının kamu hizmetlerinin sürekliliği gereği gecikmeksizin yürürlüğe girmesi amaçlanmıştır.
3
Nitelikli çoğunluk şartlarını kontrol et.
Genel ve özel af kanunları için üye tam sayısının 3/5 çoğunluğu (360360 oy) gerekir.
Anayasa'nın 87. maddesindeki özel hükmün doğrulanması gerekir.
4
Yanlış olan önermeyi tespit et.
Bütçe kanunlarının veto edilebileceğini savunan seçenek anayasal hükme aykırıdır.
Bütçe kanunları veto edilemez, Cumhurbaşkanı sadece Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açabilir.

Anahtar Kavram

TBMM Yetkilerinin Hukuki Niteliği ve Veto İstisnaları
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 71Soru →

1982 Anayasası'nın "Milletvekilliğinin Sona Ermesi" başlıklı hükümleri ve ilgili Anayasa değişiklikleri dikkate alındığında, üyeliğin düşmesi veya sona ermesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olduğu Anayasa Mahkemesinin temelli kapatma kararında belirtilen milletvekilinin üyeliği, bu kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte sona erer.

Cevap

Partisinin temelli kapatılmasına sebep olan milletvekilinin üyeliğinin sona ereceğine dair düzenleme, 2010 yılındaki Anayasa değişikliği ile yürürlükten kaldırılmıştır.
2010 Anayasa değişikliği öncesinde, partisinin temelli kapatılmasına neden olan milletvekillerinin üyeliği sona ermekteydi. Ancak yapılan değişiklikle bu hüküm tamamen kaldırılmıştır. Günümüzde bir siyasi partinin kapatılması, o partinin milletvekillerinin üyeliğini etkilemez; bu kişiler milletvekilliği görevine bağımsız olarak devam ederler.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 84. maddesindeki milletvekilliğinin sona erme hallerini analiz et.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu kararı; kesin hüküm ve kısıtlanma hallerinde ise bildirim usulü geçerlidir.
Üyeliğin hangi durumda kendiliğinden, hangi durumda bir parlamento kararıyla düştüğünü ayırt etmek gerekir.
2
Devamsızlık ve bağdaşmazlık gibi özel oylama şartlarını kontrol et.
Devamsızlıkta üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy), bağdaşmazlıkta ise gizli oylama şartı anayasada yer almaktadır.
Nitelikli çoğunluk gerektiren durumlar sınavda belirleyici detaylardır.
3
2010 yılı Anayasa değişikliklerini gözden geçir.
Partinin kapatılmasına neden olan milletvekilinin üyeliğinin düşmesi kuralının kaldırıldığı tespit edilir.
Güncel anayasa hukukunda partisinin kapatılmasına neden olan kişi milletvekilliğini kaybetmez, görevine bağımsız olarak devam eder.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Ermesi Usulleri ve 2010 Değişiklikleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangilerinin TBMM kararı gerektirdiğini, hangilerinin bildirimle olduğunu hatırlayın.
2
Parti kapatma davalarıyla ilgili 2010 yılında yapılan önemli hukuksal değişikliği düşünün.
3
Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir, ancak bu hak sadece Meclis kararıyla (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) düşenler için geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşen bir üyenin Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu sürecini ve sürelerini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 72Soru →

Kanunların anayasal denetim, onay ve yürürlük süreçleri incelendiğinde; yasama organı ile yürütme organı arasındaki etkileşimi düzenleyen 19821982 Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanun metninde herhangi bir değişiklik yaparak kabul ederse, Cumhurbaşkanı'nın bu yeni metni tekrar Meclise geri gönderme yetkisi sona erer ve sadece Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunda değişiklik yaparak kabul ederse, Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu tekrar geri gönderme yetkisi bulunmaktadır.
19821982 Anayasası'nın 8989. maddesine göre; Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu aynen kabul ederse (en az 301301 oy ile), Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır. Ancak Meclis, geri gönderilen kanun üzerinde yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı değiştirilen bu kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir. Yanlış olan seçenek, Meclis değişiklik yaptığında Cumhurbaşkanı'nın geri gönderme yetkisinin sona erdiğini iddia etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı'nın kanun inceleme yetkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya geri gönderir.
19821982 Anayasası Madde 8989 gereği genel kural budur.
2
Bütçe Kanunu istisnasını kontrol et.
Bütçe Kanunları geri gönderilemez; ancak Anayasa Mahkemesi'ne taşınabilir.
Bütçe süreçlerinin aksamaması için getirilmiş özel bir anayasal hükümdür.
3
'Aynen Kabul' ve 'Değiştirerek Kabul' ayrımını analiz et.
Aynen kabul için 301301 oy gerekir ve bu durumda Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır. Ancak değişiklik yapılırsa süreç başa döner.
Değişiklik yapılması durumunda metin 'yeni' bir kanun niteliği kazanır, bu da yürütmenin denetim yetkisinin tekrar doğmasına neden olur.
4
Yürürlük tarihini doğrula.
Yürürlük tarihi belirtilmemişse yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
20182018 yılında yapılan mevzuat düzenlemeleri ile eski '4545 gün' kuralı kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın Kanunları Geri Gönderme Yetkisi ve İstisnaları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 73Soru →

1982 Anayasası ve yerleşik anayasa hukuku doktrini dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen "parlamento kararları" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına tabi değildir ve kural olarak Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışındadır; ancak İçtüzük değişiklikleri ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarını oluşturur.

Cevap

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı onayına ve yargı denetimine tabi değildir, ancak İçtüzük, dokunulmazlık ve vekilliğin düşmesi konuları istisnadır.
Doğru ifade, parlamento kararlarının kural olarak ne Cumhurbaşkanı onayına ne de yargı denetimine tabi olduğunu, ancak İçtüzük değişiklikleri, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararlarının Anayasa Mahkemesi denetimine açık olan üç istisna olduğunu belirtmektedir. Bu, 1982 Anayasası'nın yasama işlemlerine dair kurduğu temel dengedir.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararının tanımını ve hukuki niteliğini analiz etme
TBMM'nin kanun dışındaki tüm işlemleri (seçimler, içtüzük, denetim vb.) parlamento kararıdır.
İşlemin tabi olduğu rejimi belirlemek için türünü ayırt etmek gerekir.
2
Cumhurbaşkanının onay yetkisini inceleme
Parlamento kararları Cumhurbaşkanına gönderilmez, doğrudan yürürlüğe girer.
Yasama organının özerkliği ilkesi gereği bu kararlar CB onayına tabi değildir.
3
Yargısal denetim mekanizmasını değerlendirme
Kural: Yargı yolu kapalıdır. İstisnalar: İçtüzük değişikliği, Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşmesi.
Anayasa'nın 85. maddesi ve ilgili diğer maddeler bu istisnaları açıkça belirtmiştir.
4
İstisnai kararların denetim merciini belirleme
Söz konusu üç istisna da sadece Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.
Yasama işlemlerinin anayasaya uygunluk denetimi münhasıran Anayasa Mahkemesine aittir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi ve Usulü

İpuçları

1
Parlamento kararlarının kanunlardan en büyük farkı, kural olarak yargı denetimine tabi olmamalarıdır.
2
AYM'nin denetlediği sadece 3 özel parlamento kararı vardır: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi.
3
Milletvekilliğiyle ilgili itirazlarda '7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar' kuralını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecindeki toplantı ve karar yeter sayılarını inceleyerek bu süreci pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 74Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen TBMM üyeliğine seçilme yeterliliği ve adaylık sürecine ilişkin usuller dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlardan dolayı hüküm giyen bir kişi, mahkûm olduğu hapis cezası süresi 11 yılı aşması durumunda milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeder.

Cevap

Taksirli suçlardan dolayı hüküm giyenlerin hapis cezası süresi bir yılı aşsa dahi milletvekili seçilme yeterliliğini kaybetmeyeceğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre 'taksirli suçlar' seçilme yeterliliğine engel olan mahkûmiyetler kapsamı dışında bırakılmıştır. Bir kişinin taksirli bir suçtan dolayı aldığı ceza süresi 11 yılı, hatta 55 yılı aşsa dahi bu durum milletvekili adayı olmasına engel oluşturmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 76. maddesindeki suç mahkûmiyeti şartlarını analiz etme.
Kasten işlenen suçlarda 11 yıl ve üzeri hapis cezasının engel olduğu görülür.
Seçilme yeterliliğinin sınırlarını belirlemek için temel kuralı anlamak gerekir.
2
Taksirli suçların (dikkatsizlik ve tedbirsizlik sonucu işlenen suçlar) durumunu inceleme.
Taksirli suçların, süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğine engel olmadığı sonucuna varılır.
Anayasa metninde 'taksirli suçlar hariç' ibaresi açıkça belirtilmiştir.
3
Affa uğrama durumunun farklı suç türlerindeki etkisini değerlendirme.
Zimmet, rüşvet gibi özel sayılan suçlarda affın engelini kaldırmadığı, diğerlerinde ise kaldırdığı ayırt edilir.
Seçilme yeterliliği sorularında en sık kullanılan hukuksal nüans budur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engel Teşkil Eden Suçlar

İpuçları

1
Anayasa'da seçilme engelini düzenleyen maddede 'taksirli suçlar hariç' ibaresinin ne anlama geldiğini düşünün.
2
11 yıllık hapis cezası sınırı sadece kasten işlenen suçlar için geçerlidir.
3
Zimmet gibi özel suçlar affa uğrasa bile engeldir, ancak taksirli suçlar kaç yıl olursa olsun engel değildir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerinin listesini ve kimlerin geri dönebileceğini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 75Soru →

1982 Anayasası’nın 76. maddesinde milletvekili seçilebilmek için belirli kamu görevlilerinin görevlerinden çekilmeleri gerektiği hükme bağlanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin milletvekili adayı olabilmek için görevinden çekilme (istifa) zorunluluğu bulunmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışanlar

Cevap

Kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışanların milletvekili adaylığı için görevlerinden çekilme zorunluluğu yoktur.
1982 Anayasası’nın 76. maddesine göre; hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, memur statüsündeki görevliler ile 'işçi niteliği taşımayan' diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensupları görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar. Bu hükümden hareketle, kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışanların bu kapsamda yer almadığı ve adaylık için istifa zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 76. maddesinin ilgili fıkrasını analiz et.
Maddede 'işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri' ifadesinin kullanıldığı görülür.
Bu ifade, kamu hizmeti yürüten ancak işçi statüsünde olanların bu sınırlamanın dışında bırakıldığını gösterir.
2
Seçeneklerdeki meslek gruplarını anayasal liste ile karşılaştır.
Hâkimler, savcılar, askerler, YÖK üyeleri ve memurların listede yer aldığı teyit edilir.
Anayasa, kamu gücünü doğrudan kullanan veya tarafsızlığı kritik olan bu grupları adaylık için istifa şartına tabi tutmuştur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Görevden Çekilme Zorunluluğu
Soru 76Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi; "kendiliğinden", "Meclis kararıyla" veya "kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle" gerçekleşebilir. Bu hukuki düzenleme çerçevesinde, aşağıdakilerden hangisi milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu kararı gereken durumlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin istifa etmesi

Cevap

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu kararı gereklidir.
Anayasa'nın 84. maddesine göre; istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar etme ve meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama (devamsızlık) hallerinde milletvekilliği TBMM Genel Kurulu kararı ile düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 84. maddesindeki milletvekilliğinin sona erme hallerini kategorize edin.
Sona erme halleri; kendiliğinden, bildirimle ve Meclis kararıyla olmak üzere üç gruba ayrılır.
Soruda istenen 'Meclis kararı' şartının hangi durumlarda arandığını tespit etmek için bu ayrım gereklidir.
2
Seçeneklerdeki durumların hangi gruba girdiğini analiz edin.
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık durumları Meclis kararı gerektirirken; ölüm ve bakanlık gibi durumlar kendiliğinden, kesin hüküm ve kısıtlanma ise bildirimle gerçekleşir.
Meclis kararı gerektiren haller sınırlı sayıda (nümerus clausus) olduğu için eleme yapılması gerekir.
3
İstifa sürecinin nasıl işlediğini belirleyin.
İstifa dilekçesi Başkanlık Divanınca onaylanır ve Genel Kurulda yapılan oylama sonucunda üyelik düşer.
Doğru yanıtın hukuki dayanağını teyit etmek için son adımdır.

Anahtar Kavram

TBMM Kararı ile Milletvekilliğinin Düşmesi Halleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi için her zaman oylama yapılmaz; bazen sadece bir kağıdın okunması yeterlidir.
2
Meclis kararı gereken durumlar; istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlıktır.
3
İstifa, bir irade beyanıdır ve Meclis'in bu iradeyi oylayarak kabul etmesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için gereken 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' kuralını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 77Soru →

Milletvekili genel seçimleri sonucunda bir seçim çevresinden milletvekili seçildiği ilan edilen ve İl Seçim Kurulu tarafından adına düzenlenen seçim tutanağını (mazbata) alan bir kişinin, henüz TBMM Genel Kurulu'nda ant içmediği zaman dilimindeki hukuki statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişi, İl Seçim Kurulunca seçim tutanağının düzenlendiği an milletvekilliği sıfatını kazanmış olur; ancak bu sıfatın sağladığı yetkileri kullanabilmesi ve Meclis çalışmalarına katılabilmesi için ant içmesi şarttır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulunca mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılırken, ant içme bu sıfatın yetkilerini kullanmak için gerekli bir prosedürdür.
Milletvekilliği sıfatı, seçim çevresindeki İl Seçim Kurulu'nun seçilen kişiye mazbatasını (seçim tutanağı) vermesiyle resmen kazanılmış olur. Ancak Anayasa'nın 81. maddesine göre, milletvekillerinin TBMM bünyesinde oy kullanabilmeleri, söz almaları veya komisyonlarda görev almaları gibi 'görevle ilgili' fiilleri yapabilmeleri için Genel Kurul huzurunda ant içmeleri zorunludur. Dolayısıyla ant içme, sıfatın kazanılması için kurucu bir unsur değil, göreve başlama ve yetki kullanımı için bir şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın kazanılma anını belirle
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulunca tutanağın (mazbata) tanzim edildiği an kazanılır.
1982 Anayasası ve Yüksek Seçim Kurulu kararlarına göre sıfatın tescili mazbata ile gerçekleşir.
2
Ant içmenin hukuki niteliğini analiz et
Ant içme, milletvekilliği sıfatını kazanan kişinin görevine başlayabilmesi ve yasama yetkilerini kullanabilmesi için şarttır.
Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca üyeler ant içmedikçe göreve başlayamazlar; ancak bu durum sıfatın varlığını etkilemez.
3
Dokunulmazlığın başlangıç zamanını teyit et
Yasama dokunulmazlığı seçim anıyla (mazbatadan da önce) başlar.
Milletvekili seçilen kişi, henüz ant içmemiş olsa bile yasama dokunulmazlığı koruması altındadır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatı vs. Göreve Başlama
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 78Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM), kendi iradesiyle seçimlerin yenilenmesine karar vermesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, 1982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemelere uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (360360 milletvekili) ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu kararın alınması halinde TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte (aynı gün) yapılır.
Beşte üç çoğunluk ile birlikte seçim yapılacağını belirten ifade doğrudur; çünkü 1982 Anayasası'na göre TBMM'nin seçimleri yenileme yetkisi bu nitelikli çoğunluğa bağlanmıştır ve seçimlerin tekliği ilkesi gereği iki seçim aynı anda yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yetki ve karar yeter sayısını tespit etme.
TBMM'nin kendi seçimlerini yenileme kararı alabilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (600 vekilin 360'ı) oyu gerekir.
Anayasa'da seçimlerin yenilenmesi için nitelikli çoğunluk şartı getirilmiştir.
2
Seçimlerin eş zamanlılığı kuralını uygulama.
TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde, TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
2017 Anayasa değişikliği ile yasama ve yürütme seçimlerinin uyum içinde yenilenmesi esası (eş zamanlılık) getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi (Fesih) ve Eş Zamanlılık

İpuçları

1
TBMM'nin seçimleri yenileyebilmesi için üye tamsayısının yarısından fazlasının değil, daha yüksek bir oranın oyu gerekir.
2
Güncel sistemde (2017 sonrası) Meclis seçimleri ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri birbirinden ayrılamaz bir bütün olarak değerlendirilir.
3
Gereken oy sayısı 360'tır ve bu sayı beşte üçlük bir orana tekabül eder.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme yetkisini ve bu durumda adaylık şartlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 79Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen seçimlerin geri bırakılması, yenilenmesi ve ara seçim usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde üyesinin kalmaması hâlinde, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde üyesinin kalmaması hâlinde, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır.
Anayasa'nın 7878. maddesine göre, ara seçim kural olarak her seçim döneminde bir defa yapılır ve genel seçimden 3030 ay geçmedikçe veya genel seçime 11 yıl kala yapılamaz. Ancak, bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması durumu bu yasakların dışındadır. Bu durumda boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılması emredici bir hükümdür.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim yasaklarını ve istisnalarını analiz et.
Ara seçim için normalde genel seçimden 3030 ay geçmesi ve genel seçime 11 yıl kalmamış olması gerekir.
Anayasal kısıtlamaların kapsamını belirlemek için.
2
Temsilcisiz kalan seçim çevresi durumunu değerlendir.
Bir ilin veya çevrenin hiç üyesi kalmazsa 3030 ay ve 11 yıl yasakları uygulanmaz.
Temsilde adalet ilkesi gereği bu durumun zorunlu bir istisna olduğunu saptamak için.
3
İlgili süreyi ve usulü belirle.
Boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır.
Anayasa metnindeki spesifik süreyi doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları ve Süreleri

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi durumunda TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin birlikte yapılması kuralını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 80Soru →

19821982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamenter çalışmaların rasyonelleşmesini sağlayan ve meclis bünyesinde en az 2020 milletvekili ile oluşturulan "siyasi parti grupları" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları olan Genel Görüşme, Meclis Araştırması ve Yazılı Soru önergelerinin işleme konulabilmesi için bir siyasi parti grubu adına veya en az 2020 milletvekilinin imzasıyla sunulması zorunludur.

Cevap

Meclis denetim yollarından biri olan 'Yazılı Soru', siyasi parti gruplarına veya belirli bir milletvekili sayısının imzasına ihtiyaç duyulmadan, her milletvekilinin bireysel olarak kullanabileceği bir yetkidir.
Doğru yanıt olan ifadede bir hata mevcuttur; çünkü TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları arasında yer alan 'Yazılı Soru', siyasi parti gruplarının veya en az 2020 milletvekilinin iradesine bağlı değildir. Anayasa'nın 98. maddesi uyarınca, her milletvekili tek başına yazılı soru önergesi verme yetkisine sahiptir. Genel Görüşme ve Meclis Araştırması için siyasi parti grubu veya 20 milletvekili şartı doğru olsa da, yazılı sorunun da bu kategoriye dahil edilmesi ifadeyi hukuken yanlış kılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının oluşum ve çalışma usullerini analiz etme
Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekili ile kurulur ve parlamento içi çalışmalarda (komisyonlar, Başkanlık Divanı vb.) üye sayıları oranında temsil edilirler.
Grupların anayasal statüsünü belirlemek için temel oluşum kriteridir.
2
Gruplara yönelik anayasal yasakları değerlendirme
Meclis Başkanlığı, Kamu Başdenetçiliği ve Anayasa Mahkemesi üye seçimlerinde aday gösterme ve grup kararı alma yasaktır. Ayrıca yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturmasında görüşme yapılamaz, karar alınamaz.
Yargısal ve tarafsızlık gerektiren süreçlerde siyasi baskıyı engellemek amaçlanır.
3
TBMM bilgi edinme ve denetim yollarının öznelerini karşılaştırma
Genel Görüşme ve Meclis Araştırması için siyasi parti grubu veya en az 2020 milletvekili imzası gerekir; ancak Yazılı Soru bireysel bir haktır.
Yazılı soru için grup desteği veya ek imza şartı aranmadığından ilgili ifadenin yanlış olduğu saptanır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yetki ve Yasakları

Daha Fazla Pratik

Yazılı soru ile Genel Görüşme/Meclis Araştırması arasındaki imza sayısı farklarını içeren denetim yolları tablosuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 41Sonraki
Yasama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 4 | Examkin