Examkin

Yasama

802 soru

Soru 41Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "yasama dokunulmazlığı" müessesesinin işleyişi, sınırları ve "yasama sorumsuzluğu" ile olan temel farkları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında dokunulmazlığın kaldırılması kararı verilen bir milletvekili, yapılan seçimlerde yeniden milletvekili seçilirse, mevcut yargılamasına devam edilebilmesi için Meclis'in dokunulmazlığı tekrar kaldırmasına gerek yoktur.

Cevap

Hakkında dokunulmazlığın kaldırılması kararı verilen bir milletvekili yeniden seçilirse, yargılamanın devamı için Meclis'in tekrar karar alması gerekir.
1982 Anayasası'nın 83. maddesine göre, yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili aynı dönemde veya sonraki dönemde tekrar milletvekili seçilirse, yargılamasına devam edilebilmesi için Meclis Genel Kurulu'nun dokunulmazlığı yeniden kaldırması şarttır. Dolayısıyla yargılamanın kaldığı yerden doğrudan devam edebileceği yönündeki ifade anayasal olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının süresini ve niteliğini hatırla.
Dokunulmazlık geçici ve nispi bir korumadır; sadece ilgili yasama dönemi için geçerlidir.
Milletvekilliği yenilendiğinde anayasal koruma zırhı da otomatik olarak yeniden kazanılır.
2
Anayasa'nın 83. maddesindeki özel hükmü analiz et.
Madde metni: 'Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılması, Meclisin yeniden dokunulmazlığı kaldırmasına bağlıdır.'
Hukuki güvenlik ilkesi gereği, her yeni temsil dönemi için halkın iradesine saygı duyulur ve Meclis'in takdiri yeniden sorulur.
3
Yanlış seçeneği tespit et.
Tekrar karara gerek olmadığını iddia eden ifade anayasal kural ile çelişmektedir.
Dokunulmazlık kaldırılmış olsa bile, yeni bir seçimle kazanılan üyelik yeni bir dokunulmazlık statüsü başlatır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Sürekliliği ve Yeniden Seçilme Kuralı

Daha Fazla Pratik

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki süre (sürekli vs. geçici) farkını tablo haline getirerek çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 42Soru →

TBMM Genel Kurulunda gerçekleştirilen bir kanun teklifi oylamasına 380380 milletvekili iştirak etmiştir. 1982 Anayasası hükümleri uyarınca, Anayasa'da özel bir çoğunluk aranmayan bu durumda kararın alınabilmesi için sağlanması gereken en az 'kabul' oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 191191

Cevap

Toplantıya katılan 380380 milletvekilinin salt çoğunluğu olan 191191 'kabul' oyu gereklidir.
1982 Anayasası'na göre TBMM, üye tamsayısının en az üçte biri (200200) ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak bu karar sayısı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. 380380 milletvekilinin katıldığı bir oturumda salt çoğunluk 191191 olduğu ve bu sayı 151151'den büyük olduğu için gereken en az oy sayısı 191191 olarak belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et
600/3=200600 / 3 = 200. Katılım (380380) ≥\geq 200200 olduğu için meclis toplanabilir.
Meclisin görüşmelere başlayabilmesi için en az 200200 vekilin hazır bulunması şarttır.
2
Katılanların salt çoğunluğunu hesapla
380/2=190380 / 2 = 190 →\rightarrow Salt çoğunluk: 191191.
Özel bir hüküm yoksa kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
3
Anayasal karar yeter sayısı alt sınırı ile karşılaştır
Alt sınır (600/4+1600 / 4 + 1) = 151151. Hesaplanan 191191 >> 151151 olduğu için sonuç 191191'dir.
Karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Genel Kuralı

Daha Fazla Pratik

Farklı katılım sayıları (örneğin 240240 veya 500500 kişi) üzerinden aynı hesaplamayı yaparak kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 43Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanının onayına ve yargısal denetime tabi değildir. Ancak bu genel kuralın Anayasa'da belirtilmiş sınırlı sayıda istisnası bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen TBMM işlemlerinden hangisi bir 'parlamento kararı' niteliğinde olmasına rağmen Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, parlamento kararı niteliğinde olmasına rağmen yargısal denetime tabi olan üç istisnadan biridir.
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın 85. maddesine göre, dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Bu durum, parlamento kararlarının yargısal denetim dışı olması kuralının istisnalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini belirle
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve Bütçe kabulü 'kanun'; diğerleri ise 'parlamento kararı'dır.
Soruda öncelikle işlemin parlamento kararı olması şartı aranmaktadır.
2
Yargısal denetim istisnalarını kontrol et
İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları yargısal denetime tabidir.
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır, bu üç durum istisnadır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının diğer iki istisnası olan 'TBMM İçtüzüğü' ve 'Milletvekilliğinin Düşürülmesi' konularını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 44Soru →

Türk anayasa hukukunda TBMM’nin iradesini açıkladığı işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' olmak üzere iki temel kategoride toplanır. Parlamento kararları; kural olarak Cumhurbaşkanı’nın yayımlama/veto yetkisine tabi olmamaları ve Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışında kalmaları bakımından kanunlardan ayrılır. Ancak bazı parlamento kararları, anayasal bir istisna olarak yargısal denetime tabi tutulmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin kanun çıkarma prosedürüne başvurmadan aldığı bir 'parlamento kararı' niteliğindedir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi

Cevap

Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi işlemi bir parlamento kararıdır ve yargısal denetime tabi değildir.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi (Anayasa m. 92), TBMM'nin tek taraflı iradesiyle aldığı bir parlamento kararıdır. Bu karar, Anayasa'nın yargısal denetime izin verdiği üç istisnai parlamento kararından (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliğinin Düşürülmesi) biri olmadığı için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemez.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini (Kanun mu, Parlamento Kararı mı) belirle.
Andlaşmaların uygun bulunması ve Af ilanı kanundur; İçtüzük, Düşürme ve Asker Gönderme parlamento kararıdır.
Anayasa'nın ilgili maddelerinde hangi işlemlerin kanunla yapılacağı açıkça belirtilmiştir.
2
Parlamento kararı olan seçenekler arasından yargısal denetim statüsünü kontrol et.
İçtüzük değişikliği ve milletvekilliğinin düşürülmesi denetime tabidir; asker gönderme denetime tabi değildir.
Anayasa Mahkemesi; sadece İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi kararlarını denetleyebilir.
3
Hem 'parlamento kararı' olan hem de 'denetimi olmayan' seçeneği seç.
Asker gönderme kararı her iki kriteri de karşılamaktadır.
Savaş ilanı ve asker gönderme gibi siyasi nitelikli parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararları ve Yargısal Denetim İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanma usulü ile kanunların yayımlanma usulü arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 45Soru →

1982 Anayasası'na göre, TBMM bünyesinde faaliyet gösteren siyasi parti gruplarının yetki ve yasaklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturmasıyla ilgili konularda grup kararı alamazlar ancak genel kurul öncesi istişari mahiyette görüşme yapabilirler.

Cevap

Meclis soruşturmasıyla ilgili konularda siyasi parti gruplarında hem görüşme yapılması hem de karar alınması Anayasa tarafından açıkça yasaklanmıştır.
Meclis soruşturmasıyla ilgili seçeneğin yanlış olmasının temel nedeni, Anayasa'nın 100. maddesinde yer alan 'Siyasi parti gruplarında, Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz' hükmüdür. Seçenekte belirtilen 'istişari mahiyette görüşme yapılabilir' kısmı anayasal hükme doğrudan aykırılık teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın siyasi parti gruplarına getirdiği özel yasakları hatırla.
Meclis Başkanlığı adaylığı, Yasama Dokunulmazlığı ve Meclis Soruşturması ana yasak alanlarıdır.
Bu konuların tarafsızlık ve yargısal niteliği nedeniyle grupların müdahalesi engellenmiştir.
2
Meclis soruşturması ve dokunulmazlık süreçlerindeki kısıtlamanın kapsamını analiz et.
Anayasa hem 'görüşme yapılmasını' hem de 'karar alınmasını' birlikte yasaklar.
Sadece kararın yasaklanması yetmez; görüşme yapılarak milletvekilleri üzerinde manevi bir baskı kurulması da istenmemiştir.
3
Diğer teknik şartları kontrol et.
Grup kurma sayısı 20, Başkanlık Divanı'na katılım ise nispi temsil esaslıdır.
Bu veriler yürürlükteki mevzuat ile uyumludur.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti grupları her konuda serbestçe görüşme yapamazlar; bazı anayasal süreçlerde tarafsızlık esastır.
2
Özellikle Meclis Soruşturması ve Yasama Dokunulmazlığı gibi yargısal nitelikli süreçlerde 'karar yasağı' ile birlikte 'görüşme yasağı' da bulunur.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma yetkisi ile TBMM Başkanlığına aday gösterememe yasağını karşılaştırmalı olarak çalışınız.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 46Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen seçimlerin ertelenmesi, yenilenmesi ve ara seçim usulleri ile ilgili anayasal istisnalar ve süre kısıtlamaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin TBMMTBMM’de hiç üyesinin kalmaması durumunda; ara seçim için öngörülen 'yasama döneminin başlangıcından itibaren 3030 ay geçmeden yapılamaz' kuralı uygulanmaz.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin temsilcisiz kalması durumunda, ara seçim için geçerli olan süre kısıtlamaları uygulanmaz.
Anayasa’nın 7878. maddesinin son fıkrası uyarınca, bir ilin veya seçim çevresinin TBMMTBMM’de üyesinin kalmaması durumu özel bir aciliyet arz eder. Bu nedenle, 'yukarıda yazılı fıkralar hükmünden ayrı olarak' ifadesiyle bu durum; hem yasama döneminin başındaki 3030 aylık süreden hem de sonundaki 11 yıllık süreden muaf tutulmuştur. Dolayısıyla bu durumda 3030 ay kuralı uygulanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçimlerin genel kural ve kısıtlamalarını tespit et.
Genel kural: Her seçim döneminde bir kez yapılır; seçimden 3030 ay geçmedikçe yapılamaz ve genel seçimlere 11 yıl kala yapılamaz.
Anayasa'nın 7878. maddesindeki temel düzenlemeyi anlamak için.
2
Yüzde beşlik boşalma durumundaki istisnayı analiz et.
Üye tamsayısının %5\%5'i (3030 milletvekili) boşalırsa 33 ay içinde ara seçim yapılır, ancak genel seçimlere 11 yıl kala yapılamaz kuralı burada da geçerlidir.
Yüzde beş kuralının mutlak bir istisna olmadığını, zaman kısıtlamasına tabi olduğunu belirlemek için.
3
Temsilcisiz kalan seçim çevresi durumundaki özel hükmü incele.
Bir ilin veya seçim çevresinin üyesiz kalması halinde, boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır; bu durum diğer fıkralardaki kısıtlamalardan muaftır.
Anayasa metnindeki 'Yukarıda yazılı fıkralar hükmünden ayrı olarak' ifadesinin hukuki sonucunu yorumlamak için.
4
Seçenekleri anayasal hiyerarşi ve süreler bakımından karşılaştır.
Temsilcisiz kalma durumunda 3030 ay yasağının uygulanmayacağı bilgisinin doğru olduğu sonucuna ulaşılır.
En doğru ve istisnai hukuki bilgiyi teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları ve Süre Kısıtlamaları Muafiyeti
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 47Soru →

19821982 Anayasası'na göre milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak isteyen bir aday için bazı adli ve idari engeller bulunmaktadır. Anayasa'nın 7676. maddesinde düzenlenen bu engellerden bazıları, söz konusu ceza veya mahkûmiyet affa uğramış olsa dahi kişinin seçilme yeterliliğini geri kazanmasına imkan tanımamaktadır.

Buna göre, aşağıdaki adaylardan hangisinin milletvekili seçilmesi, ilgili anayasal hükümler çerçevesinde kesin olarak engellenmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zimmet veya rüşvet gibi yüz kızartıcı bir suçtan mahkûm olup bu mahkûmiyeti affa uğramış olan kişi

Cevap

Zimmet veya rüşvet gibi yüz kızartıcı bir suçtan mahkûm olan kişi, affa uğramış olsa bile milletvekili seçilemez.
Doğru yanıt olan seçenek, yüz kızartıcı suçlardan biri olan zimmet veya rüşvet mahkûmiyetini içermektedir. 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile terör eylemlerine katılma gibi suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 7676. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını analiz et.
Milletvekili seçilmek için; Türk vatandaşı olmak, en az 1818 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan mahkûm olmamak gerekir.
Şartların genel çerçevesini belirlemek.
2
Hapis cezaları ve suç türlerini ayrıştır.
Taksirli suçlar engel değildir. Kasten işlenen suçlarda 11 yıl ve üzeri hapis cezası engeldir ancak af ile engel kalkabilir. Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, rüşvet, sahtecilik vb.) ve terör suçları süresine bakılmaksızın engeldir ve af kapsamına girseler dahi engel kalkmaz.
Soruda sorulan 'kesin engel' durumunu tespit etmek.
3
Seçeneklerdeki kişilerin durumunu karşılaştır.
Zimmet suçundan mahkûm olan kişinin durumu, affa uğramış olsa bile 'seçilemezler' kategorisine girmektedir.
Yüz kızartıcı suçların mutlak engel teşkil etmesi kuralını uygulamak.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliğinde Mutlak Hak Mahrumiyeti

İpuçları

1
Anayasa, bazı suçları 'yüz kızartıcı suçlar' olarak tanımlar ve bunların siyasi hayata etkisini kalıcı kılar.
2
Affın seçilme engelini kaldırmadığı iki temel grup vardır: Yüz kızartıcı suçlar ve terör suçları.
3
Zimmet, rüşvet ve hırsızlık gibi suçlardan 11 gün dahi ceza alsa, kişi affedilse bile TBMM'ye giremez.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini ve bu kişilerin görevlerine geri dönüş kurallarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 48Soru →

1982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından gerçekleştirilen yasama işlemlerinin hukuki nitelikleri (kanun veya parlamento kararı) ve bu işlemlerin Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenip denetlenemeyeceğine ilişkin aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına karar verilmesi: Parlamento kararı - Anayasa Mahkemesi denetimi kapalı

Cevap

Para basılmasına karar verilmesi işleminin parlamento kararı olarak nitelendirilmesi ve yargı yolunun kapalı olduğunun belirtilmesi yanlıştır; bu işlem bir kanun niteliğindedir ve yargı yolu açıktır.
Anayasa'nın 87. maddesinde TBMM'nin görevleri arasında sayılan 'para basılmasına karar vermek', hukuki niteliği itibarıyla bir kanun işlemidir. Kanunlar, Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca şekil ve esas bakımından Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir. Dolayısıyla bu işlemin parlamento kararı olduğunu ve yargı denetiminin kapalı olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin hukuki formunu belirle.
Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan yetkiler arasında para basılmasına karar vermek de yer alır ve bu yetki doktrin ve uygulamada 'kanun' formuyla icra edilir.
Kanunlar ve parlamento kararları arasındaki en temel fark, işlemin 'kanun' adıyla yapılması ve Cumhurbaşkanının onayına/vetosuna tabi olmasıdır.
2
Yargısal denetim istisnalarını kontrol et.
Hukuk devletinin bir gereği olarak yasama işlemleri denetlenir ancak bazı siyasi veya teknik gerekçelerle anayasa koyucu istisnalar belirlemiştir.
3
Seçeneklerdeki eşleşmeleri karşılaştır.
Para basılması işleminin parlamento kararı olarak sınıflandırılması ve denetim dışı bırakılması anayasal sisteme aykırıdır.
Hatalı seçeneği bulmak için işlemin hem türünü hem de denetim statüsünü aynı anda doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Yasama İşlemlerinin Maddi ve Şekli Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 49Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri çerçevesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları ile bu yolların işletilmesi sonucunda ortaya çıkan hukuki durumlar hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, Yüce Divan tarafından seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edildiği anda kendiliğinden sona erer.

Cevap

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevinin mahkûmiyet kararıyla sona ereceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu kişilerin görevi sevk kararı verildiği anda sona erer.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesi uyarınca, Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, mahkûmiyet kararı beklenmeksizin 'sevk kararı' ile birlikte sona erer. Bu durum Cumhurbaşkanının durumundan (Cumhurbaşkanının görevi sevk ile sona ermez) farklıdır ve adayların en çok karıştırdığı teknik ayrıntıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin denetim yollarının hukuki sonuçlarını analiz et.
Meclis Araştırması, Genel Görüşme ve Yazılı Soru bilgi edinme amaçlıdır; Meclis Soruşturması ise cezai sorumlulukla ilgilidir.
Her denetim yolunun kendine özgü usulü ve sonucu vardır.
2
Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk edilmenin etkisini incele.
Anayasa Madde 106106'ya göre: 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer.'
Yürütme organının bu üyeleri için sevk kararı, görevin sona ermesi için yeterli bir hukuki sebeptir.
3
Cumhurbaşkanının durumu ile Cumhurbaşkanı yardımcıları/bakanların durumunu karşılaştır.
Cumhurbaşkanı Yüce Divana sevk edildiğinde görevi sona ermez (mahkûmiyet beklenir), ancak yardımcılar ve bakanlar için sevk anında görev biter.
Anayasa'daki bu ikili ayrım, sınavda en sık sorulan üst düzey teknik ayrıntılardan biridir.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Cezai Sorumluluğun Sonuçları

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki 'görevin sona erme anı' farkını tablo haline getirerek çalışınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 50Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri kapsamında tesis ettiği işlemlerin hukuki rejimi; işlemin türüne (kanun veya parlamento kararı), yargısal denetim imkânına ve yürütme organının bu işlemler üzerindeki denetim yetkisine göre değişkenlik gösterir.

Buna göre, 19821982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi; TBMM'nin bir "kanun" biçiminde yerine getirdiği yetkilerinden biri olmasına rağmen, Cumhurbaşkanı'nın "bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme (veto)" yetkisini kullanamayacağı tek istisnadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe kanun teklifini kabul etmek

Cevap

Bütçe kanunlarını kabul etmek, TBMM'nin bir kanun şeklinde gerçekleştirdiği ancak Cumhurbaşkanı'nın veto edemediği tek işlemdir.
Anayasa'nın 8989. maddesine göre Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen kanunları bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir. Ancak aynı madde, bütçe kanunlarını bu kuralın tek istisnası olarak belirlemiştir. Bu nedenle bütçe kanunları, TBMM'nin kanun şeklinde tesis ettiği ama veto edilemeyen tek işlemdir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin kanun ve parlamento kararı ayrımını yapınız.
Bütçe, af, para basma ve antlaşma uygun bulma 'kanun'; savaş ilanı ise 'parlamento kararı'dır.
Veto yetkisi sadece kanunlar üzerinde kullanılabilir.
2
Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki 'Geri Gönderme' (Veto) yetkisini düzenleyen Anayasa maddesini (Madde 89) inceleyiniz.
Cumhurbaşkanı uygun bulmadığı kanunları Meclise geri gönderebilir ancak Bütçe kanunları bu hükmün istisnasıdır.
Bütçe kanununun zamanında yürürlüğe girmesinin hayati önemi nedeniyle anayasa koyucu bu istisnayı getirmiştir.
3
Milletlerarası antlaşmalar ile bütçe kanunu arasındaki farkı ayırt ediniz.
Milletlerarası antlaşmalar yargısal denetime tabi değildir (Art90Art 90), bütçe kanunu ise veto edilemez (Art89Art 89).
Öğrenciler genellikle bu iki farklı istisnai durumu birbirine karıştırmaktadır.

Anahtar Kavram

Bütçe Kanunu'nun Veto Edilemezliği ve Hukuki Niteliği

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın bütçe kanununu veto edememesine rağmen, bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açıp açamayacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 51Soru →

19821982 Anayasası’na göre, TBMM Başkanlık Divanı üyelerinin seçimi, görev süreleri ve tarafsızlık yükümlülükleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kâtip üyeler ve idare amirleri, tarafsızlık ilkesi gereğince, üyesi bulundukları siyasi partinin Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar.

Cevap

Kâtip üyeler ve idare amirlerinin siyasi parti faaliyetlerine katılma yasağının bulunduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru olan (yani hukuken yanlış olan) ifade, kâtip üyeler ve idare amirlerinin siyasi parti faaliyetlerine katılamayacağını savunan seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 9494. maddesi bu yasağı sadece Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri için getirmiştir. Kâtip üyeler ve idare amirleri kendi partilerinin çalışmalarına Meclis içinde veya dışında katılabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 9494. maddesinde yer alan tarafsızlık kurallarını inceleyin.
Maddede sadece 'Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri'nin parti faaliyetlerine katılamayacağı belirtilmiştir.
Anayasal yasakların kapsamı dar yorumlanır ve sadece ismi geçen makamları bağlar.
2
Başkanlık Divanı'nın diğer üyeleri olan kâtip üyeler ve idare amirlerinin durumunu değerlendirin.
Kâtip üyeler ve idare amirleri için Anayasa'da siyasi parti faaliyetlerine katılım yasağı öngörülmemiştir.
Bu üyeler idari görevler yapsalar da siyasi kimliklerini sürdürebilirler.
3
Meclis Başkanı ve başkanvekillerinin hem oy kullanma hem de parti faaliyeti kısıtlamalarını karşılaştırın.
Başkanvekilleri oturum yönetmeseler dahi parti faaliyetine katılamazlar ancak oturum yönetmedikleri sürece oy kullanabilirler.
Bu ayrım, yasama faaliyetindeki tarafsızlık ile siyasi temsil arasındaki hassas dengeyi gösterir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Üyelerinin Statüsü ve Yasaklar

Daha Fazla Pratik

TBMM Başkanlık Divanı'nın siyasi parti gruplarının üye sayısına göre orantılı olarak nasıl oluşturulduğunu İçtüzük üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 52Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile bu yolların işletilmesi sonucu ortaya çıkan hukuki durumlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevi bu aşamada kendiliğinden sona ererken; Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi durumunda sona erer.

Cevap

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevi bu aşamada kendiliğinden sona ererken; Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi durumunda sona erer.
Doğru ifade, 1982 Anayasası'nın 105. ve 106. maddeleri arasındaki kritik farka dayanmaktadır. Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bir bakan Yüce Divana sevk edildiği anda görevi sona ererken; Cumhurbaşkanının görevi sevk ile sona ermez, yargılama sonundaki mahkûmiyet şartına bağlıdır. Bu ayrım, devletin başı olan makamın sürekliliğini koruma amacı gütmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturmasının muhataplarını ve sonuçlarını analiz etme
Meclis soruşturması; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görev suçları için işletilir. Anayasa'nın 106. maddesine göre Yüce Divana sevk edilen bakanın görevi sona erer.
Yürütme organı üyelerinin cezai sorumluluk sürecini anlamak için anayasal farkları belirlemek gerekir.
2
Cumhurbaşkanının Yüce Divan sürecini Bakanlar ile karşılaştırma
Anayasa'nın 105. maddesine göre Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi sona ermez. Sadece seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde görev düşer.
Devletin başı ile yardımcıları arasındaki hukuki statü farkını ayırt etmek.
3
Diğer denetim yollarının sınırlılıklarını kontrol etme
Yazılı soru Cumhurbaşkanına sorulamaz; Meclis araştırması devlet sırlarını kapsamaz; Gensoru ise artık mevcut değildir.
Seçeneklerdeki yanıltıcı teknik detayları elemek.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Yürütme Organının Sorumluluğu

Daha Fazla Pratik

Bakanların görev suçları dışındaki şahsi suçlarında yasama dokunulmazlığının işleyişi ile bu sürecin farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 53Soru →

19821982 Anayasası’nın 7676. maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili hükümler ve 20172017 Anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel hukuki çerçeve dikkate alındığında; aşağıda kişisel ve hukuki durumu belirtilen aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dolandırıcılık suçundan mahkûmiyeti bulunan ancak daha sonra yürürlüğe giren bir 'Genel Af' kanunu ile cezası ve tüm hukuki sonuçları silinmiş olan emekli bir bankacı

Cevap

Dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, genel veya özel affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilme yeterliliğini ebediyen kaybederler.
Anayasa'nın 7676. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler. Bu kural, suçun infaz edilip edilmediğinden veya affın niteliğinden (genel/özel) bağımsız olarak mutlak bir yasak teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun niteliğini analiz etme
Dolandırıcılık suçu, Anayasa'nın 7676. maddesinde sayılan 'yüz kızartıcı suçlar' kategorisindedir.
Yüz kızartıcı suçlar için getirilen kısıtlamalar, diğer suç türlerinden farklı ve daha katıdır.
2
Affın seçilme yeterliliği üzerindeki etkisini değerlendirme
Anayasa metni açıkça 'affedilmiş olsalar bile' ibaresini kullanarak bu suçlar için affın engelleyici durumu kaldırmayacağını belirtir.
Milletvekili profilinin dürüstlük ve güvenilirlik kriterlerini en üst düzeyde korumak amaçlanmıştır.
3
Diğer adayların profesyonel ve hukuki statülerini karşılaştırma
İşçilerin istifa zorunluluğunun olmaması, taksirli suçların süre sınırı taşımaması ve askerlik tecilinin yeterlilik sağladığı teyit edilir.
Yanlış seçeneklerin neden elendiğini belirlemek için istisnai durumlar (işçi statüsü, tecil, memnu hakların iadesi) kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Anayasal Seçilme Yeterliliği ve Affın Sınırları

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanırken; önce suçun 'taksirli' olup olmadığına, sonra 'yüz kızartıcı' olup olmadığına ve son olarak profesyonel statüdeki 'işçi/memur' ayrımına odaklanarak kesin sonuca gidilebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 54Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları kural olarak yargısal denetim dışında bırakılmıştır. Ancak hukuk devleti ilkesi uyarınca, yasama organının bu türdeki bazı işlemleri için Anayasa Mahkemesine başvurulabilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen istisnai parlamento kararları arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'nın seçilmesi kararı

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'nın seçilmesi kararı, bir parlamento kararı olmasına rağmen yargısal denetime tabi olan üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşürülmesi) arasında yer almaz.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'nın seçilmesi işlemi bir parlamento kararıdır. Ancak Anayasa, sadece TBMM İçtüzüğü değişiklikleri, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, devamsızlık, bağdaşmayan görev gibi nedenlerle) kararlarının Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebileceğini hükme bağlamıştır. Meclis Başkanı seçimi, savaş ilanı, seçimlerin yenilenmesi gibi kararlar yargı denetimi dışındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama işlemlerinin hukuki niteliğini belirleme
İşlemlerin 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrıldığını tespit etme.
Parlamento kararlarının kural olarak yargı denetimi dışında olduğunu anlamak için bu ayrım gereklidir.
2
Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan parlamento kararlarını listeleme
19821982 Anayasası'na göre denetlenebilen üç işlem: TBMM İçtüzüğü, Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi.
Hukuk devleti ilkesi gereği getirilen istisnaları belirleyerek elemeyi sağlamak.
3
Seçeneklerdeki işlemleri istisnalar ile karşılaştırma
Meclis Başkanı seçiminin bu üçlü grupta yer almadığının görülmesi.
Doğru sonuca ulaşmak için spesifik işlemi teşhis etmek.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Parlamento kararlarından sadece 33 tanesi yargı denetimine tabidir.
2
Denetlenebilen kararlar genellikle milletvekilliği statüsü veya Meclisin iç çalışma düzeni (İçtüzük) ile ilgilidir.
3
Meclis Başkanı seçimi, savaş ilanı veya OHAL onayı gibi kararlar 'denetlenemez' parlamento kararları grubundadır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine kaç gün içinde başvurulması gerektiğini ve mahkemenin karar süresini inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 55Soru →

19821982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı üyelerinin siyasi partilerle olan ilişkileri, tarafsızlıkları ve oy kullanma hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanvekilleri, sadece Genel Kurul oturumlarını yönettikleri esnada üyesi bulundukları siyasi partinin faaliyetlerine katılamazlar; diğer zamanlarda ise parti gruplarının çalışmalarında yer alabilirler.

Cevap

Meclis Başkanvekillerinin oturum yönetmedikleri zamanlarda parti faaliyetlerine katılabileceklerini belirten ifade yanlıştır; zira yasak süreklidir.
Anayasa'nın 9494. maddesinin son fıkrasına göre; TBMM Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar. Bu yasak, milletvekilinin Başkanvekili seçildiği andan itibaren başlar ve görev süresi boyunca kesintisiz devam eder. Dolayısıyla, bir Başkanvekilinin o gün oturumu yönetmiyor olması, ona partisin grup toplantısına katılma veya parti faaliyetlerinde yer alma hakkı tanımaz. Hatalı olan seçenek, bu yasağın sadece oturum yönetimiyle sınırlı olduğunu iddia etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 9494. maddesindeki tarafsızlık hükümlerini analiz etmek.
Meclis Başkanı ve Başkanvekillerinin siyasi parti faaliyetlerine katılım yasağı tespit edildi.
Başkanlık Divanı üyelerinin partili kimliklerinden arınmış şekilde görev yapmaları zorunludur.
2
Başkan ve Başkanvekillerinin oy kullanma hakları arasındaki teknik farkı ayırt etmek.
Başkanın her durumda, Başkanvekilinin ise sadece oturumu yönetirken oy kullanamayacağı görüldü.
Anayasa bu iki makam arasında oy kullanma yasağı bakımından derece farkı öngörmüştür.
3
Siyasi faaliyet yasağının kapsamını (Meclis içi/dışı) kontrol etmek.
Yasağın hem Meclis içini hem de Meclis dışı parti faaliyetlerini kapsadığı ve görev süresince devam ettiği anlaşıldı.
Oturum yönetip yönetmemek sadece oy kullanma yasağını etkiler, siyasi faaliyet yasağını etkilemez.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı ve Hak Mahrumiyetleri

İpuçları

1
Meclis Başkanı ile Başkanvekilleri arasındaki 'oy kullanma' yasağı ile 'siyasi faaliyete katılma' yasağının kapsamları birbirinden farklıdır.
2
Oy kullanma yasağı sadece 'oturumu yönetme' haliyle ilişkiliyken, siyasi tarafsızlık ilkesi tüm görev süresini kapsar.
3
Anayasa 9494. maddeye göre Başkanvekilleri, o gün görevli olmasalar dahi partilerinin Meclis içindeki veya dışındaki çalışmalarına iştirak edemezler.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçiminin turları ve her turda aranan nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 56Soru →

Milletvekilliği sıfatı sona ermiş olan bir kişinin, görev yaptığı dönemde gerçekleştirdiği aşağıdaki fiillerinden hangisinden dolayı, üyeliği bittikten sonra da herhangi bir hukuki veya cezai takibata uğraması anayasal olarak mümkün değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları

Cevap

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları
Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı ömür boyu korunmalarını sağlar. Bu koruma, milletvekillliği sıfatı sona erse dahi devam eder ve hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğu tamamen engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıkları arasındaki temel farkı belirleyin.
Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir, yasama dokunulmazlığı ise nispi ve geçicidir.
Soruda milletvekilliği bittikten sonra da devam eden koruma sorulmaktadır.
2
Yasama sorumsuzluğunun kapsamını analiz edin.
Bu koruma milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri için geçerlidir ve ömür boyu sürer.
Milletvekilinin meclis kürsüsünde hürce konuşabilmesi demokrasinin gereğidir.
3
Seçenekleri bu kalıcılık kriterine göre eleyin.
Suçlara ilişkin dokunulmazlık üyelikle biterken, Meclis içindeki fikirsel faaliyetler her zaman korunur.
Anayasa'nın 83. maddesi uyarınca sorumsuzluk 'üyelik sona erdikten sonra da' geçerlidir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak ve Sürekli Niteliği

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının TBMM kararıyla kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 57Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (19821982) bünyesinde teşkil edilen siyasi parti grupları, yasama çalışmalarının rasyonelleşmesi ve verimliliği adına geniş yetkilere sahip olmakla birlikte; tarafsızlık, yasama bağımsızlığı ve milletvekilinin şahsi iradesinin korunması amacıyla birtakım anayasal ve yasal sınırlamalara tabi tutulmuştur.

Buna göre, siyasi parti gruplarının TBMM'deki faaliyetlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi bu grupların parlamenter yetki sınırlarını aşan, hukuken geçersiz bir işlemdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa uyarınca TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilen Kamu Başdenetçisi (Ombudsman) seçimi sürecinde üyeleri bağlayıcı nitelikte grup kararı almak

Cevap

Kamu Başdenetçisi (Ombudsman) seçimi gizli oyla yapıldığı için siyasi parti grupları bu konuda bağlayıcı grup kararı alamazlar.
Kamu Başdenetçiliği (Ombudsman) seçimi, Anayasa'nın 7474. maddesi ve TBMM İçtüzüğü uyarınca gizli oyla gerçekleştirilen bir işlemdir. İçtüzüğün 2828. maddesi, anayasa ve içtüzük gereği gizli oyla yapılması gereken tüm seçimlerde siyasi parti gruplarının görüşme yapamayacağını ve bağlayıcı grup kararı alamayacağını hükme bağlamıştır. Bu yasak, milletvekilinin seçme ve denetleme yetkisini herhangi bir siyasi oluşumun baskısı altında kalmadan, vicdani kanaatine göre kullanmasını teminat altına almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Kamu Başdenetçisi seçimi, Anayasa'nın 7474. maddesi uyarınca gizli oylama ile yapılır.
Gizli oylama gerektiren durumlar, milletvekillerinin parti baskısı olmadan şahsi iradeleriyle hareket etmesi gereken alanlardır.
2
Siyasi parti grubu yasaklarını kontrol et
İçtüzük m. 2828 uyarınca; Meclis Başkanlığı, Meclis soruşturması, yasama dokunulmazlığı ve gizli oyla yapılacak seçimler hakkında grup kararı alınamaz.
Yasama bağımsızlığını korumak amacıyla bazı hassas konularda 'grup disiplini' işletilmesi hukuksal olarak yasaklanmıştır.
3
Seçeneklerle karşılaştır
Kamu Başdenetçiliği seçimi de gizli oyla yapıldığı için grup kararı alınması imkansız olan işlemler kategorisine girer.
Diğer seçeneklerde belirtilen grup önerisi sunma, Cumhurbaşkanı adayı gösterme ve kurul üyeliği kontenjanı kullanma işlemleri grupların yasal haklarıdır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Grubu Yasakları ve Gizli Oylama Bağımsızlığı

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının yapamayacağı işlemler ile TBMM'nin gizli oyla yaptığı seçimleri karşılaştırmalı olarak çalışınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 58Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile bu süreçlerin hukuki sonuçları hakkında aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk edilen bir Bakanın, aynı zamanda milletvekili olması durumunda milletvekilliği sıfatı da sevk kararıyla birlikte düşer.

Cevap

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk edilen bir Bakanın milletvekilliği sıfatının sevk kararıyla düşeceğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenekte belirtilen durum yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre Yüce Divana sevk edilen bir Bakanın sadece bakanlık görevi sona erer. Eğer bu kişi aynı zamanda milletvekili ise, milletvekilliği sıfatı sevk kararıyla değil, ancak yargılama sonunda seçilmeye engel bir suçtan kesin hüküm giymesi halinde Anayasa'nın 84. maddesi uyarınca düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis Soruşturması ve Yüce Divan sürecinin hukuki sonuçlarını analiz etme.
Anayasa Madde 106'ya göre, Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın 'görevi' (yürütme görevi) sona erer.
Yürütme organının güvenilirliğini korumak ve yargılama sürecinde makamın nüfuzunun kullanılmasını engellemek.
2
Milletvekilliği sıfatının sona erme şartlarını kontrol etme.
Anayasa Madde 84'e göre milletvekilliği; istifa, kesin hüküm giyme veya kısıtlanma gibi durumlarda düşer.
Yasama dokunulmazlığı ve temsil yetkisi sadece bir iddia veya sevk kararıyla değil, kesinleşmiş bir yargı kararıyla sona erebilir.
3
Seçeneklerdeki yürütme görevi ve yasama sıfatı ayrımını karşılaştırma.
Bakanlık görevinin sona ermesi ile milletvekilliğinin sona ermesi farklı usullere tabidir. Sevk kararı bakanlığı bitirirken, milletvekilliği ancak Yüce Divan yargılaması sonucunda 'seçilmeye engel bir suçtan' mahkumiyet kararı verilirse düşer.
Bakanlık siyasi/idari bir görev iken, milletvekilliği anayasal bir statüdür.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Statülerin Sona Ermesi

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın Yüce Divana sevk süreci ile Bakanların sevk süreci arasındaki görevden ayrılma farklarını (mahkumiyet şartı vs. sevk şartı) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 59Soru →

1982 Anayasası’na göre, TBMM tarafından gerçekleştirilen aşağıdaki işlemlerden hangisi bir 'parlamento kararı' niteliğindedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi

Cevap

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi
TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi, Meclis'in kendi çalışma düzenini belirlediği bir iç işlemdir. Bu tür işlemler parlamento kararı niteliğindedir. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlama yetkisine) sunulmaz ve kural olarak yargı denetimine tabi değildir. Ancak TBMM İçtüzüğü, milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları bu genel kuralın istisnalarıdır ve yargı denetimine tabidirler.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini ayırt etme
Meclis işlemlerinin 'Kanun' veya 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrıldığını saptama.
Soruda istenen 'parlamento kararı' türündeki işlemi bulabilmek için genel kuralı hatırlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki işlemlerin anayasal dayanaklarını kontrol etme
Antlaşmaların uygun bulunması, af ilanı, para basımı ve bütçenin anayasada açıkça kanun olarak belirtildiğini görme.
Anayasa'nın 87. maddesi TBMM'nin görevlerini sayarken hangilerinin kanunla yapılacağını belirtir.
3
İçtüzük değişikliğinin niteliğini belirleme
İçtüzük değişikliğinin bir yasama işlemi (parlamento kararı) olduğunu ve Cumhurbaşkanı onayına gitmediğini teyit etme.
Parlamento kararları genellikle Meclis'in kendi iç işleyişine yönelik, kanun hiyerarşisinde olmayan işlemlerdir.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
Parlamento kararları genellikle Meclis'in kendi iç işleyişi veya seçimleri ile ilgilidir ve Cumhurbaşkanı'na onaya gönderilmez.
2
Seçeneklerdeki işlemlerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilen 3 istisnai parlamento kararından biridir?

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarından hangilerinin yargı denetimine tabi olduğunu (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliğinin Düşmesi) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 60Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili bağışıklıklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki farklardan biri bağlamında doğru bir hukuki değerlendirmedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerini ömür boyu koruma altına alırken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilini kural olarak sadece üyelik süresince cezai takibata karşı korur.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu Meclis çalışmalarındaki ifadeleri sürekli olarak korurken, yasama dokunulmazlığı milletvekilini görev süresi boyunca cezai işlemlere karşı koruyan ve kaldırılabilen bir güvencedir.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin görevinden kaynaklı söz ve eylemlerini kalıcı olarak korurken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilini şahsi suç iddialarına karşı sadece görev süresi boyunca ve Meclis izin verene kadar koruyan geçici bir kalkandır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme
Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı cezai sorumluluklarının olmamasıdır. Bu koruma mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitince de devam eder).
Milletvekillerinin hiçbir baskı altında kalmadan yasama faaliyetlerini yürütebilmesini sağlamak.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme
Yasama dokunulmazlığı; milletvekilinin Meclis kararı olmadıkça sorgulanamaması, tutuklanamaması ve yargılanamamasıdır. Nispidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir) ve süreklidir (sadece vekillik süresince korur).
Milletvekillerini asılsız cezai isnatlardan koruyarak Meclis çalışmalarının sürekliliğini sağlamak.
3
İstisna ve itiraz mekanizmalarını kontrol etme
Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı 7 gün içinde AYM'ye itiraz edilebilir, AYM 15 gün içinde karar verir. Sorumsuzluğun ise kaldırılması söz konusu değildir.
Anayasal denetim sürelerini ve usul farklarını ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıkları Arasındaki Farklar

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğu 'söz ve oy' ile ilgilidir, dokunulmazlık ise 'suç işleme' iddiası ile ilgilidir.
2
Bağışıklıklardan biri Meclis kararıyla kaldırılabilirken diğeri asla kaldırılamaz.
3
Milletvekilliği bittikten sonra hangisinin devam ettiğini düşünün: Meclis kürsüsünde söylediğiniz bir söz mü yoksa dışarıda karıştığınız bir kavga mı?

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan Anayasa'nın 14. maddesi ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hali durumlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 41Sonraki
Yasama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 3 | Examkin