Yürütme

642 soru

Soru 401Soru

19821982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmeliklerin hukuk düzenindeki sınırları ve birbirleriyle olan ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması durumunda, normlar hiyerarşisi gereği kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümlerinin uygulanacağını belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, normlar hiyerarşisindeki üstünlük kuralını yansıtmaktadır. 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesine göre, bir konuda hem kanun hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamesi bulunması ve bu iki metnin birbiriyle çelişmesi durumunda, hiyerarşik olarak daha üstte yer alan kanun hükümleri uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin normlar hiyerarşisindeki yerini belirle.
Hiyerarşi: Anayasa > Kanun > CBK > Yönetmelik şeklindedir.
Normlar arasındaki çatışmaları çözmek için öncelikle hangi metnin üstte yer aldığının bilinmesi gerekir.
2
1982 Anayasası'nın 104. maddesindeki CBK-Kanun ilişkisini analiz et.
Kanunla düzenlenen bir konuda CBK çıkarılamaz; çatışma varsa kanun esas alınır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.
Anayasa, yasamanın asli düzenleme yetkisini yürütmenin kararnamelerine karşı korumaktadır.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Çatışmasında Kanunun Üstünlüğü

İpuçları

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hangisinin daha üstte olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki ve kapsam bakımından olağan dönem kararnamelerinden farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 402Soru

19821982 Anayasası'nın 108108. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan ve 20172017 Anayasa değişikliği ile yetkileri arasına 'idari soruşturma' yapma yetkisi de eklenen Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDKDDK), kuruluş ve işleyişi Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir. Buna göre, DDKDDK'nın inceleme, araştırma ve denetleme yetkisi kapsamında yer almayan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı organları

Cevap

Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulu'nun denetim yetkisi dışında kalan tek kurumdur.
Doğru yanıt olan yargı organları, Anayasa'nın 108108. maddesinde açıkça belirtildiği üzere Devlet Denetleme Kurulu'nun görev alanı dışında bırakılmıştır. Kurulun; idarenin hukuka uygunluğunu denetleme, araştırma ve idari soruşturma yapma yetkisi mahkemeleri kapsamaz.

Adım Adım Çözüm

1
DDK'nın anayasal tanımını ve bağlı olduğu makamı belirle.
DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesi uyarınca doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.
Kurulun hiyerarşik yerini bilmek, yetki alanının sınırlarını anlamayı sağlar.
2
2017 Anayasa değişikliklerinin denetim kapsamına etkisini değerlendir.
2017 değişikliği ile Türk Silahlı Kuvvetleri denetim kapsamına dahil edilmiş ve kurula 'idari soruşturma' yetkisi verilmiştir.
Güncel anayasal durumu belirlemek, eski bilgilerden kaynaklanan hataları önler.
3
Anayasa'daki mutlak istisnayı tespit et.
Anayasa metni açıkça 'Yargı organları dışındaki' tüm kamu kurum ve kuruluşlarını kapsama dahil etmiştir.
Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yargı organlarının bağımsızlığı korunmuş ve DDK denetimi dışında tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Denetim Kapsamı ve İstisnaları

İpuçları

1
DDK, yürütme organının denetim mekanizmasıdır.
2
20172017 değişikliğinden sonra TSK artık bu kurulun denetimine açıktır.
3
Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yürütmeye bağlı bir kurulun, bağımsız olan 'yargı' organlarını denetlemesi mümkün değildir.

Daha Fazla Pratik

DDK üyelerinin ve başkanının kim tarafından atandığı ve görev sürelerinin nerede düzenlendiği konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 403Soru

19821982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir nedenle boşalması durumunda izlenecek hukuki süreç ve vekalet ilişkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar makama en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve seçimler makamın boşalmasından itibaren 4545 gün içinde yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve seçimler 4545 gün içinde yapılır.
Yürürlükteki 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve makama ait yetkileri kullanır. Ayrıca bu durumda seçimlerin 4545 gün içinde yapılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun tespiti
Makamın boşalması (ölüm, istifa vb.) durumu 'geçici ayrılma'dan farklı hukuki sonuçlar doğurur.
Geçici ayrılmada Cumhurbaşkanı vekilini seçerken, makamın boşalmasında anayasa doğrudan vekili belirlemiştir.
2
Vekilin belirlenmesi
Birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı varsa, bunlar arasından 'en yaşlı' olanı makama vekalet eder.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesinin açık hükmü bu yöndedir.
3
Süreç ve yetki kontrolü
Seçimler 4545 gün içinde yapılır ve vekil Cumhurbaşkanının tüm yetkilerini kullanır.
Yürütme organının sürekliliği ilkesi gereği makamın boş kalmaması ve tam yetkiyle yönetilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Makamın Boşalması Durumunda Vekalet

İpuçları

1
Makamın 'boşalması' (istifa, ölüm) ile 'geçici ayrılma' (yurt dışı gezisi) arasındaki farka odaklanın.
2
Makam boşaldığında seçimlerin ne kadar sürede yapılacağını (4545 gün) hatırlayın.
3
Anayasa, makam boşaldığında 'kimin' vekil olacağını 'en yaşlı' kriterine bağlamıştır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda seçimlerin genel seçimle birlikte yapılıp yapılmayacağına dair istisnai durumları (seçime 11 yıldan az/fazla kalması) inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 404Soru

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya diğer bir nedenle boşalması ya da Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde uygulanan "vekalet" sistemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda yeni seçim yapılana kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve tüm yetkileri kullanır.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere, 19821982 Anayasası'na göre hem makamın boşalması hem de geçici ayrılma (yurt dışı, hastalık vb.) hallerinde vekalet görevi Cumhurbaşkanı yardımcısına aittir. Vekalet eden kişi, bu süre zarfında Cumhurbaşkanının sahip olduğu tüm anayasal yetkileri kullanma hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 106.106. maddesini incele.
Makamın boşalması veya geçici ayrılma durumlarında vekalet görevinin kime ait olduğu belirlenir.
Anayasal dayanağı tespit etmek için.
2
Vekalet edecek makamı belirle.
Eski sistemdeki TBMM Başkanı yerine, yeni sistemde Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekil olarak atanmıştır.
Yürütmenin sürekliliğini sağlamak için.
3
Vekilin yetki sınırlarını kontrol et.
Anayasa, vekalet eden yardımcının Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanacağını açıkça belirtmiştir; herhangi bir yetki kısıtlaması öngörülmemiştir.
Vekalet sürecinin kapsamını anlamak için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Yetki Kullanımı

İpuçları

1
20172017 yılındaki sistem değişikliğinden sonra vekalet yetkisinin yasama organından yürütme organına geçtiğini hatırlayın.
2
Cumhurbaşkanına vekalet eden kişinin yetkilerinin asıl ile aynı olup olmadığını düşünün.
3
Anayasa'nın 106.106. maddesine göre makam boşaldığında yeni seçimlere kadar tek yetkili mercii Cumhurbaşkanı yardımcısıdır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı makamının boşalması durumunda seçimlerin ne kadar süre içinde (4545 gün) yapılması gerektiğini çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 405Soru

1982 Anayasası'nda yer alan güncel hükümler çerçevesinde, yürütme organının bir parçası olan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilat yapısı kanunla düzenlenir.

Cevap

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve teşkilat yapısının kanunla düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır; bu işlemler Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yapılır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin son fıkrasına göre; 'Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.' Bu nedenle, bu işlemlerin kanunla yapıldığını savunan ifade anayasal olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının yapısal unsurlarını analiz et.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Cumhurbaşkanına bağlı, hiyerarşik bir yapıda olduğu görülür.
Yürütmenin tekli yapısını anlamak için yetki kaynağını belirlemek gerekir.
2
Bakanlıkların hukuki dayanağını (Anayasa Madde 106) incele.
2017 anayasa değişikliği ile 'kanunla kurulma' usulünün değiştiği tespit edilir.
Yürütmenin kendi teşkilatını düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek için gereklidir.
3
Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ayrımını yap.
Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkilerinin CBK ile düzenlendiği netleşir.
Hangi alanların yasama, hangi alanların yürütme düzenleyici işlemine tabi olduğunu ayırt etmek temel KPSS bilgisidir.

Anahtar Kavram

Bakanlıkların Teşkilat Yapısının Düzenlenme Yöntemi

İpuçları

1
Bakanlıkların nasıl kurulduğuna dikkat edin; 2017 anayasa değişikliği bu konuda önemli bir yetki devri yapmıştır.
2
Yürütme organı artık kendi teşkilat yapısını (bakanlıkları) meclis onayı (kanun) beklemeksizin düzenleyebilmektedir.
3
Anayasa madde 106'ya göre bakanlıklar 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile kurulur; kanunla değil.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen diğer alanları (üst düzey kamu yöneticileri, DDK yapısı vb.) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bakanlıkların kurulması idari bir teşkilatlanma meselesidir. Mevcut sistemde yürütmenin hızlı hareket edebilmesi için bu yetki yasamanın (kanun) elinden alınarak yürütmenin düzenleyici işlemine (CBK) verilmiştir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 406Soru

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan değişiklikler sonrası yürürlüğe giren güncel hükümlere göre, Cumhurbaşkanlığı adaylığı ve seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5 \% 5 ’ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partilerin aday gösterebilmesi hükmü doğrudur.
Anayasa'nın güncel 101. maddesine göre, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partilerin aday gösterebilmesi, siyasi parti gruplarının ve 100.000 seçmenin aday gösterme yetkisiyle birlikte tanınan bir haktır.

Adım Adım Çözüm

1
Adaylık niteliklerini kontrol etme
40 yaş, yükseköğrenim ve milletvekili seçilme yeterliliği gereklidir.
Anayasa Madde 101'deki seçilme şartlarını doğrulamak için.
2
Aday gösterme yöntemlerini inceleme
Siyasi parti grupları, %5 oy alan partiler veya 100.000 seçmen aday gösterebilir.
Aday belirleme sürecindeki sayısal ve kurumsal kriterleri belirlemek için.
3
Seçim takvimi ve sonuçlarını değerlendirme
Salt çoğunluk sağlanamazsa 2. Pazar ikinci tur yapılır; seçilenin varsa partisiyle ilişiği kesilmez.
2017 anayasa değişikliklerinin getirdiği yeni hükümleri teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık ve Seçim Usulü

İpuçları

1
2017 değişiklikleri ile getirilen 'partili Cumhurbaşkanlığı' kavramını ve aday gösterme kaynaklarını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci tura kalması durumunda adaylardan birinin ölümü halinde uygulanacak ikame prosedürünü inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 407Soru

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin işleyişi dikkate alındığında, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili olan bir kişinin bakan olarak atanması durumunda, bu kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği kendiliğinden sona erer.

Cevap

Milletvekili olan bir kişinin bakan olarak atanması durumunda, milletvekilliği sıfatının kendiliğinden sona ermesi doğru bir ifadedir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi açıkça belirtir ki; 'Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer.' Bu durum, yürütme organının yasama organından tamamen ayrılmasını hedefleyen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı üyelerinin (Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlar) atama kaynağını belirleyin.
Bu makamlar doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Yürütme yetkisi tek elde toplandığı için atama yetkisi de Cumhurbaşkanı'na aittir.
2
Yasama üyeliği (milletvekilliği) ile yürütme görevinin aynı kişide birleşip birleşemeyeceğini kontrol edin.
İki görev aynı anda yürütülemez; atama yapıldığında milletvekilliği düşer.
Sert kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yasama ve yürütme üyelikleri birbirinden ayrılmıştır.
3
Siyasi sorumluluk ve idari teşkilat kurallarını gözden geçirin.
Sorumluluk Cumhurbaşkanı'nadır ve teşkilatlanma CBK (Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi) ile yapılır.
Hükümet sisteminin doğası gereği meclise karşı siyasi sorumluluk (güvensizlik oyu vb.) kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Arasındaki Üyelik Bağdaşmazlığı

İpuçları

1
Bir kişi aynı anda hem yasa yapan organın (meclis) üyesi hem de yürüten organın (bakanlık) üyesi olabilir mi?
2
Bakanların kime karşı sorumlu olduğuna ve bakanlıkların ne tür bir hukuki belge (kanun mu kararname mi) ile kurulduğuna dikkat edin.
3
Anayasa'nın 106. maddesi, yürütme görevine atanan milletvekillerinin meclis koltuğunu boşaltması gerektiğini söyler.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının ve bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanma usulü olan 'Meclis Soruşturması' sürecindeki sayısal yeter sayılarını çalışmanız bu konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Eğer seçeneklerde çelişkiye düşerseniz, parlamenter sistem (eski) ile başkanlık sistemi (yeni) arasındaki farkları hatırlayın. Eski sistemde bakanlar meclis içinden seçilirdi ve vekillikleri devam ederdi; yeni sistemde ise yürütme yasamanın dışındadır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 408Soru

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal (OHALOHAL) rejimi ve bu süreçte yürütme organı tarafından çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukuki rejimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren 6060 gün içinde hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir.

Cevap

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemeyeceği ifadesi yanlıştır, çünkü bu kararnameler yargı denetimine kapalıdır.
Anayasa'nın 148148. maddesine göre, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz. Seçenekte belirtilen 6060 günlük dava açma süresi ve yargısal denetim yetkisi sadece olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL CBK'larının yargısal denetim statüsünü hatırla.
Anayasa'nın 148148. maddesi OHAL CBK'larını iptal davası kapsamı dışında bırakmıştır.
Olağan dönem CBK'ları ile OHAL dönemi CBK'ları arasındaki en temel farklardan biri yargısal denetim yoludur.
2
CBK'ların meclis onay sürecini kontrol et.
33 aylık süre içinde görüşülme zorunluluğu vardır.
Yasamanın yürütme üzerindeki denetimini sağlamak için anayasal bir süre sınırı getirilmiştir.
3
Temel haklara müdahale sınırlarını değerlendir.
Çekirdek haklara dokunulamaz ancak diğer haklarda anayasal güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.
Anayasa'nın 1515. maddesi olağanüstü rejimlerde hakların kısıtlanma rejimini özel olarak düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetim Yasağı

İpuçları

1
OHAL döneminde çıkarılan kararnameler ile normal dönemde çıkarılan kararnamelerin yargısal denetim farkını düşünün.
2
Anayasa Mahkemesi'nin görev alanını düzenleyen 148148. maddeyi ve hangi işlemlerin bu kapsam dışında tutulduğunu hatırlayın.
3
OHAL CBK'ları hem şekil hem de esas bakımından hiçbir şekilde iptal davasına konu edilemez; bu durum yürütmeye tanınan geniş bir yetkidir.

Daha Fazla Pratik

OHAL CBK'ları ile hangi hakların (çekirdek haklar) asla kısıtlanamayacağını listeleyerek çalışmanızı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 409Soru

Cumhurbaşkanı, bir devlet ziyareti kapsamında yurt dışına çıkmadan hemen önce üç yardımcısından biri olan Sayın (A)’yı vekil olarak belirlemiştir. Ancak Cumhurbaşkanı henüz yurt dışındayken, sağlık durumunun elvermediğini belirterek görevinden istifa ettiğini kamuoyuna ve TBMM Başkanlığına bildirmiştir. 1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca bu gelişmenin ardından, yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayana kadar vekâlet görevinin yürütülmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşalması durumu oluştuğu için, vekâlet görevi en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından üstlenilir.

Cevap

Makamın boşalması durumu oluştuğu için, vekâlet görevi en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından üstlenilir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya diğer bir nedenle boşalması durumunda, en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı makama vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Senaryoda Cumhurbaşkanı istifa ettiği için artık 'makamın boşalması' kuralı geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki Durum Analizi
Başlangıçtaki 'geçici ayrılma' hali, istifa ile birlikte 'makamın boşalması' haline dönüşmüştür.
Vekâlet kuralları bu iki duruma göre farklılık gösterir.
2
Anayasa Madde 106 Uygulaması
Makamın herhangi bir nedenle boşalması halinde 'en yaşlı' yardımcının vekil olacağı kuralı devreye girer.
Anayasa, makam boşaldığında iradi bir görevlendirme yerine objektif bir ölçüt (yaş) belirlemiştir.
3
Görevlendirme Geçersizliğinin Tespiti
Sayın (A) için yapılan geçici görevlendirme, makamın artık boş olması nedeniyle hukuken sona ermiştir.
Geçici vekâlet, asıl makam sahibinin görevde olması şartına bağlıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması Halinde Vekâlet

İpuçları

1
Anayasa'da 'geçici ayrılma' (yurt dışı) ile 'makamın boşalması' (istifa) için farklı vekâlet usulleri öngörülmüştür.
2
Geçici ayrılmada Cumhurbaşkanı vekilini kendisi seçerken, makam boşaldığında seçim kriteri yaştır.
3
Makamın boşaldığı durumlarda objektifliği sağlamak adına Anayasa doğrudan 'en yaşlı' yardımcıyı işaret eder.

Daha Fazla Pratik

Vekilin hangi yetkileri kullanabileceği ve yeni seçimlerin kaç gün içinde yapılması gerektiği konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 410Soru

19821982 Anayasası'nda 20172017 anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisinin kapsamı genişletilmiş ve Cumhurbaşkanına devletin başı sıfatıyla yasama, yürütme ve yargı alanlarında önemli görevler tanınmıştır. Cumhurbaşkanının yargı organlarının oluşumu üzerindeki belirleyici etkisi göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının yargı alanındaki görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay Başsavcısını seçmek

Cevap

Danıştay Başsavcısını seçmek
Danıştay Başsavcısı, 25752575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçilir. Cumhurbaşkanının Danıştay üzerinde sadece üyelerin 1/41/4'ünü seçme yetkisi vardır, Başsavcıyı seçme yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yargısal yetkilerini listeleyin.
AYM üyelerini seçmek, Danıştay üyelerinin 1/41/4'ünü seçmek, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçmek, HSK'ya üye seçmek.
Anayasa'nın 104104. maddesinde bu yetkiler tek tek sayılmıştır.
2
Yargıtay ve Danıştay arasındaki 'Başsavcı' seçimi farkını analiz edin.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını Cumhurbaşkanı seçerken, Danıştay Başsavcısını Danıştay kendi içinden seçer.
Bu, KPSS'de en sık sorulan ve en ince ayrım gerektiren 'yargı-yürütme' ilişkisi bilgisidir.
3
Seçenekleri bu farka göre eleyin.
Danıştay Başsavcısının seçimi Danıştay'ın kendi iç işleyişine aittir.
Cumhurbaşkanının yargı üzerindeki yetkisi sınırlıdır ve her yüksek makamı o belirlemez.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yargısal Yetkileri ve Kurumsal İstisnalar

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının yargı alanındaki yetkileri genellikle yüksek mahkemelerin 'üye' seçimiyle ilgilidir.
2
Yargıtay ve Danıştay'ın Başsavcılarının seçim usulleri birbirinden tamamen farklıdır.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nı Cumhurbaşkanı seçerken, Danıştay Başsavcısı'nı kurumun kendisi seçer.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yasama ve yürütme alanındaki yetkilerini (Örn: CBK çıkarma sınırları) inceleyerek güçler ayrılığı dengesini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hangi yüksek mahkeme başkanının veya başsavcısının 'dışarıdan' (Cumhurbaşkanı tarafından) atandığını, hangisinin 'içeriden' (kendi genel kuruluyla) seçildiğini bir tablo yaparak ezberlemek en güvenli yoldur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 411Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilen Meclis soruşturması sürecinde yapılacak oylamaların usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma açılmasına karar verilmesi ve Yüce Divana sevk kararı oylamalarının her ikisi de gizli oyla yapılır.

Cevap

Soruşturma açılmasına karar verilmesi ve Yüce Divana sevk kararı oylamalarının her ikisi de gizli oyla yapılır.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 105105. maddesinde yer alan usulü tam olarak yansıtmaktadır. Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verilirken (360360 oy) ve soruşturma sonunda Yüce Divana sevk kararı alınırken (400400 oy) yapılacak oylamaların gizli olması anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Önerge aşamasını değerlendir.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) tarafından verilecek bir önerge ile süreç başlar.
Sürecin başlatılması için asgari bir siyasi irade şartı aranır.
2
Soruşturma açılması kararının oylama usulünü belirle.
Meclis, önergeyi görüştükten sonra üye tamsayısının beşte üçünün (360360) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir.
Anayasa'nın 105105. maddesi bu aşamada gizli oyu zorunlu kılmıştır.
3
Yüce Divana sevk kararının oylama usulünü belirle.
Soruşturma komisyonu raporu sonrası yapılan oylamada, üye tamsayısının üçte ikisinin (400400) gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınır.
Cumhurbaşkanının yargılanması için en yüksek nitelikli çoğunluk ve gizlilik şartı aranmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması süresince yapılan tüm kritik oylamalar (açılma ve sevk) gizli oylama usulüne tabidir.

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının yargılanma süreci çok kritik bir konu olduğu için milletvekillerinin hür iradeleriyle oy kullanmaları hedeflenir.
2
Anayasa'da soruşturma süreciyle ilgili oy sayıları 301301 (önerge), 360360 (açılma) ve 400400 (sevk) olarak kademeli artar.
3
Soruşturma açılması ve Yüce Divana sevk kararlarının ortak noktası, her ikisinin de sadece 'gizli oy' ile alınabilmesidir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk prosedürünün Cumhurbaşkanı ile aynı olup olmadığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 412Soru

19821982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının anayasal yetki ve sorumlulukları yasama, yürütme ve yargı başlıkları altında sınıflandırılmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının doğrudan "yasama" fonksiyonu kapsamındaki yetkilerinden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapmak

Cevap

Yasama yılının ilk günü TBMM'de açılış konuşması yapmak
Cumhurbaşkanının yasama yılının ilk günü Meclis kürsüsünden yaptığı açılış konuşması, doğrudan yasama organının faaliyetlerinin başlamasıyla ilgili olduğu için 'yasama' fonksiyonu kapsamındaki görevleri arasında sayılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yetkilerini kategorize etme
Anayasa'nın 104. maddesinde yetkiler yasama, yürütme ve yargı olarak üç ana gruba ayrılmıştır.
Soruda istenen 'yasama' kategorisindeki yetkiyi diğerlerinden ayırt etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki işlemlerin hangi erk ile ilgili olduğunu belirleme
Meclis konuşması yasama; antlaşma onaylama, MGK ve DDK atamaları yürütme; Danıştay üye seçimi yargı ile ilgilidir.
Her yetkinin anayasal niteliği farklı bir devlet fonksiyonuna hizmet eder.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yasama ile İlgili Yetkileri

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının yetkilerini düşünürken işlemin hangi organın (Meclis, Hükümet veya Mahkeme) alanına girdiğine odaklanın.
2
Milletlerarası antlaşmalarda Meclis 'uygun bulur', Cumhurbaşkanı ise 'onaylar'. Bu ayrım yürütme ile yasama arasındaki sınırı belirler.
3
Yasama yılının başlangıcı olan 1 Ekim'de Meclis'te yapılan geleneksel konuşma, Cumhurbaşkanının yasama organı ile olan doğrudan bir görevidir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının diğer yasama yetkileri arasında yer alan 'kanunları veto etme' ve 'iptal davası açma' yetkilerini de inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 413Soru

19821982 Anayasası’nın 20172017 değişikliği sonrası yürütme organının 'düzenleyici işlemlerinin' (CBK ve Yönetmelik) tabi olduğu hukuki rejim, yetki sınırları ve denetim usulleri dikkate alındığında; aşağıda yer alan bilgilerden hangisi hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından bizzat çıkarılan yönetmelikler, yürütmenin en üst makamından sadır oldukları için yargısal denetim bakımından Cumhurbaşkanlığı kararnameleri gibi Anayasa Mahkemesi’nin yetki alanındadır.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerin Anayasa Mahkemesi tarafından denetlendiğini savunan ifade hatalıdır; yönetmelikler her zaman idari yargı denetimine tabidir.
Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerin denetiminin Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı bilgisi yanlıştır. Anayasa’nın 148148. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü’nün denetimini yapar. Yönetmelikler ise, kim tarafından çıkarılırsa çıkarılsın, kural olarak idari yargı denetimine tabidir. Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar tarafından çıkarılan ülke genelindeki yönetmeliklerin ilk derece denetimi Danıştay tarafından yerine getirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyici işlemin türünü belirle
Cumhurbaşkanı hem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) hem de Yönetmelik çıkarabilir.
Bu iki işlem türü normlar hiyerarşisinde farklı basamaklarda yer alır.
2
Yargısal denetim merciini kontrol et
CBK'lar (olağan dönem) Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından denetlenir; ancak Yönetmelikler idari yargıya (Danıştay/İdare Mahkemesi) tabidir.
Anayasa'nın 148148. maddesi AYM'nin görevlerini sayarken yönetmelikleri bu kapsama dahil etmemiştir.
3
Makam ile işlem türü arasındaki farkı ayırt et
İşlemi yapanın Cumhurbaşkanı olması, yönetmeliği anayasal yargı kapsamına sokmaz.
Denetim yolu, işlemin 'yapılış usulü ve hukuki niteliğine' göre belirlenir.

Anahtar Kavram

Yürütmenin düzenleyici işlemlerinde denetim yollarının ayrımı

İpuçları

1
Bir işlemin denetim merciini belirlerken işlemi 'kimin' yaptığı kadar, işlemin 'adına' (CBK mı, yönetmelik mi) dikkat etmelisiniz.
2
Anayasa Mahkemesi'nin görev alanına giren normlar sınırlıdır: Kanun, CBK ve İçtüzük. Yönetmelikler bu listede yer alıyor mu?
3
Cumhurbaşkanı'nın yönetmelikleri de dahil olmak üzere, ülke genelini ilgilendiren üst düzey idari düzenlemelerin ilk durak adresi Danıştay'dır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBK) yargısal denetiminde 'asliyet' ve 'türevsellik' kavramlarını, iptal davası ve itiraz yolu farklarıyla inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 414Soru

19821982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla yürütülen Meclis soruşturması süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin kısıtlanması anayasal bir hükümdür.
Doğru ifadeye göre, Anayasa'nın 105105. maddesi uyarınca Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçten itibaren seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisini kullanamaz. Bu düzenleme, soruşturma sürecinin bağımsızlığını ve Meclis'in feshini engelleyerek denetimin etkinliğini korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma başlangıcındaki sayısal sınırları hatırla.
Teklif için en az 301301 milletvekili imzası gerekir.
Sürecin ciddiyetini korumak için yüksek bir başlangıç eşiği belirlenmiştir.
2
Soruşturmanın açılma kararını analiz et.
Meclis, üye tamsayısının beşte üçü (360360) ile soruşturma açılmasına karar verir.
Soruşturma aşaması, yasama organının yürütme üzerindeki denetim yetkisidir.
3
Soruşturma açılmasının kısıtlayıcı etkisini değerlendir.
Bu aşamadan sonra Cumhurbaşkanı seçim kararı (fesih yetkisi) alamaz.
Yargılamadan kaçmak amacıyla Meclis'i feshetmesini önlemek hedeflenmiştir.
4
Yüce Divana sevk ve sonuçlarını belirle.
Sevk için üçte iki (400400) oy gerekir; seçilme engeli teşkil eden bir suçtan mahkûmiyet görevi sona erdirir.
Yüksek mahkeme kararı, anayasal bir statü değişikliği doğurur.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu

İpuçları

1
20172017 Anayasa değişiklikleri ile Cumhurbaşkanının sorumluluk alanı sadece 'vatana ihanet'ten 'tüm suçlar'a genişletilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sürecinde partilerin komisyona üye verme usulünü ve gizli oylama kuralını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 415Soru

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasının tek adayla referandum şeklinde yapılması ve bu oylamada adayın gerekli çoğunluğu alamaması durumunda izlenecek hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

Cevap

Sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.
1982 Anayasası'nın 101. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, ikinci oylamaya tek adayın kalması halinde bu oylama referandum şeklinde yapılır. Eğer aday geçerli oyların salt çoğunluğunu alamazsa, sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir. Bu süreçte mevcut Cumhurbaşkanının görevi, yenisi seçilip göreve başlayana kadar devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı seçiminde ikinci oylamaya (ikinci tura) tek adayın kalması durumunu analiz edin.
Bu durumda oylamanın referandum (halk oylaması) şeklinde yapılacağı tespit edilir.
Anayasa gereği ikinci turda rakipsiz kalan aday için halkın doğrudan onayı aranır.
2
Referandumun sonuçlanması için gerekli olan oy oranını hatırlayın.
Adayın seçilebilmesi için geçerli oyların salt çoğunluğunu (yüzde 50 + 1 oy) alması gerekir.
Yürütme organının başına geçecek kişi için halkın yarıdan fazlasının desteği şarttır.
3
Salt çoğunluk sağlanamadığı takdirde Anayasa'nın öngördüğü yaptırımı belirleyin.
Sadece Cumhurbaşkanı seçiminin yenilenmesine karar verilir.
Meclis seçimleri, CB seçimindeki bu tıkanıklık nedeniyle otomatik olarak yenilenmez; sadece ilgili organın seçimi tekrarlanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçiminde Referandum Usulü

İpuçları

1
Referandumun başarısız olması, yürütme organının seçilemediği anlamına gelir.
2
Yasama organı (TBMM) kendi seçim takvimine göre devam ederken, sadece sonuç alınamayan seçim süreci tekrarlanır.
3
Anayasa'nın 101. maddesindeki 'Sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir' ifadesi bu durum için özel bir hükümdür.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı makamının istifa veya ölüm nedeniyle boşalması durumunda seçim takviminin nasıl işlediğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 416Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal (OHALOHAL) ilanı, süreci ve bu dönemde çıkarılan düzenlemelerin denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM tarafından onaylanarak kanunlaşan olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevap

TBMM tarafından onaylanarak kanunlaşan olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.
Anayasa'nın 148148. maddesi olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri için yargı yolunu kapatmış olsa da, bu kısıtlama düzenleme henüz 'kararname' aşamasındayken geçerlidir. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından onaylanarak resmen kanun niteliği kazanan düzenlemeler artık birer 'kanun' olduklarından, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesindeki yargı yolu kısıtlamasını değerlendirmek.
Olağanüstü hal (OHALOHAL) kararnameleri yayımlandıkları aşamada Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değildir.
Anayasa, yürütmenin hızlı hareket etmesi gereken bu dönemdeki kararnameleri başlangıçta yargı denetimi dışında tutmuştur.
2
Kararnamelerin yasama organı (TBMMTBMM) tarafından onaylanması sürecini analiz etmek.
Meclis tarafından onaylanan bir OHALOHAL kararnamesi, hukuken 'kanun' niteliği kazanır.
Parlamento onayı, düzenlemenin hukuki statüsünü bir yürütme işleminden yasama işlemine dönüştürür.
3
Kanunlaşmış düzenlemelerin yargısal denetim rejimini kontrol etmek.
Kanunlaşmış OHALOHAL kararnameleri, normlar hiyerarşisinde 'kanun' seviyesinde oldukları için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir hale gelir.
Anayasa Mahkemesi'nin denetim yasağı sadece 'kararname' aşamasındaki metinler için geçerlidir; kanunlar için bu yasak söz konusu değildir.

Anahtar Kavram

OHALOHAL Düzenlemelerinin Hukuki Niteliği ve Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin OHALOHAL kararnamelerini denetleyip denetleyemeyeceğine dair kuralın, bu kararnamelerin Meclis tarafından onaylanmasıyla nasıl değiştiğini düşünün.
2
Düzenlemelerin 'kararname' sıfatıyla kalması ile 'kanun' sıfatını kazanması arasındaki yargısal farkı hatırlayın.
3
Meclis onayından geçen bir metnin artık bir yasama işlemi (kanun) haline geldiğini ve kanunların genel denetim kurallarına tabi olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin denetleyemediği diğer işlemleri (İnkılap Kanunları vb.) inceleyerek bu istisnai durumu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 417Soru

19821982 Anayasası’nın yürütme organını düzenleyen hükümleri ve 20172017 anayasa değişiklikleri uyarınca, Cumhurbaşkanının yasama sürecindeki "kanunları geri gönderme" (veto) yetkisinin sınırları ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından iade edilen Anayasa değişikliğine ilişkin kanunların, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilmesi durumunda Cumhurbaşkanının bu kanunu yayımlama zorunluluğu doğar.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından iade edilen Anayasa değişikliğine ilişkin kanunların, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul edilmesi durumunda Cumhurbaşkanının bu kanunu yayımlama zorunluluğu doğduğu ifadesi yanlıştır.
Anayasa'nın 8989. maddesinde düzenlenen "üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301) aynen kabul" kuralı yalnızca olağan kanunlar için geçerlidir. Anayasa değişiklikleri 175175. maddeye tabi olup, Cumhurbaşkanınca iade edilen bir değişikliğin tekrar kabulü için en az 3/53/5 (360360) çoğunluk aranır. Bu nedenle salt çoğunlukla aynen kabulün yayımlama zorunluluğu doğuracağı ifadesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun türlerini ayrıştırın
Olağan kanunlar ve Anayasa değişikliği kanunları farklı usullere tabidir.
Veto sonrası ısrar mekanizması kanun türüne göre değişir.
2
Olağan kanunlar için ısrar şartını kontrol edin
20172017 değişikliği ile TBMM'nin veto edilen bir kanunda ısrar etmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) gerekir.
Anayasa'nın 8989. maddesi yürütmenin yasama üzerindeki etkisini artırmıştır.
3
Anayasa değişiklikleri için ısrar şartını kontrol edin
Anayasa değişikliklerinde ısrar ve kabul için en az 3/53/5 (360360) veya 2/32/3 (400400) çoğunluk aranır.
Anayasa'nın 175175. maddesi özel nitelikli çoğunlukları zorunlu kılar; 301301 oy bu süreçte yeterli değildir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Kanunları Geri Gönderme Yetkisi ve TBMM Israr Şartları

İpuçları

1
Olağan kanunlar ile Anayasa değişikliklerinin TBMM'de kabul ve ısrar edilme usullerinin farklı olduğunu hatırlayın.
2
20172017 değişikliği ile vetonun aşılması için gereken oy sayısı 301301 olarak belirlenmiştir; ancak bu sayı Anayasa'nın değiştirilmesi için yeterli midir?
3
Anayasa'nın 175175. maddesine göre bir değişikliğin kabulü için en az 360360 milletvekilinin oyu gerekir. Bu durumda vetonun ardından 301301 oyla ısrar edilmesi mümkün müdür?

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinde Cumhurbaşkanının vetonun yanı sıra 'isteğe bağlı' ve 'zorunlu' halkoyuna sunma yetkilerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 418Soru

Yürütme organının yapısal unsurları arasında yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk süreçlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla ilgili kişinin Yüce Divana sevk edilmesine karar verilir.

Cevap

Meclis soruşturması sonucunda bir bakanın veya Cumhurbaşkanı yardımcısının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyu şarttır.
Meclis soruşturması sürecinde hiyerarşik bir oylama sistemi vardır. Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üç (360360) çoğunluğuyla karar verilirken, dosyanın nihai olarak Anayasa Mahkemesine (Yüce Divan) gönderilmesi için üye tamsayısının üçte iki (400400) çoğunluğu gerekir. Beşte üç çoğunluğu yeterli gören ifade bu nedenle yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması açılma talebi için gereken sayıyı belirle.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301).
Anayasal sürecin başlaması için ilk aşamadır.
2
Soruşturma açılmasına karar verilmesi için gereken çoğunluğu kontrol et.
Üye tamsayısının beşte üçü (360360).
Komisyonun kurulması ve incelemenin başlaması için nitelikli çoğunluk gerekir.
3
Yüce Divana sevk (yargılama aşamasına geçiş) için gereken karar yeter sayısını teyit et.
Üye tamsayısının üçte ikisi (400400).
En ağır hukuki aşama olduğu için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Meclis soruşturmasında üç farklı sayısal aşama (301, 360, 400) olduğunu hatırla.
2
Yüce Divana sevk kararı, bir kişiyi doğrudan Anayasa Mahkemesi önüne çıkardığı için en yüksek çoğunluğu gerektirir.
3
Soruşturma açma kararı için 360360, Yüce Divana sevk kararı için 400400 oy gereklidir.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevinin ne zaman sona erdiğini (sevk anında mı mahkumiyet anında mı) araştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 419Soru

Cumhurbaşkanlığı teşkilatında üç adet Cumhurbaşkanı yardımcısının görev yaptığı bir dönemde, Cumhurbaşkanı'nın bir sağlık operasyonu nedeniyle görevinden 1010 gün süreliğine ayrılması gerekmiştir.

19821982 Anayasası'na göre, bu durumda Cumhurbaşkanına vekalet etme ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanma görevi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısına

Cevap

Cumhurbaşkanının bu görev için bizzat belirleyip görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle görevinden geçici olarak ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun hukuki niteliğini belirle.
Hastalık nedeniyle ayrılma, 'geçici ayrılma' (geçici yokluk) kapsamına girer.
Anayasa'nın 106. maddesi geçici ayrılma ile makamın boşalmasını farklı kurallara bağlamıştır.
2
Geçici ayrılma durumundaki vekalet kuralını hatırla.
Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.
Geçici durumlarda Cumhurbaşkanı kendi iradesiyle bir vekil tayin etme hakkına sahiptir.
3
Makamın boşalması kuralı ile karşılaştırarak çeldiriciyi ele.
'En yaşlı yardımcı' kuralı elenir.
Eğer Cumhurbaşkanı ölseydi veya istifa etseydi (makam boşalsaydı), en yaşlı yardımcı vekalet ederdi.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet (Geçici Ayrılma vs. Makamın Boşalması)

İpuçları

1
Sorudaki durumun 'geçici bir ayrılma' mı yoksa 'makamın tamamen boşalması' mı olduğuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda seçimlerin kaç gün içinde yapılması gerektiğini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 420Soru

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Başkomutanlık makamının temsili ve hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Cevap

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.
Anayasa'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Bu ifade, makamın hem meşruiyet kaynağını (TBMM) hem de temsilcisini (Cumhurbaşkanı) doğru bir şekilde belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Başkomutanlık makamının kaynağını belirleyin.
Başkomutanlık, doğrudan halkın iradesini temsil eden Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) manevi varlığına dayanır.
Anayasa, egemenliğin kaynağı ile başkomutanlık arasında doğrudan bir bağ kurar.
2
Makamın kim tarafından temsil edildiğini tespit edin.
Bu makam, devletin başı olan Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.
Yürütme yetkisinin tek elde (Cumhurbaşkanlığı) toplanmasının bir gereğidir.
3
Sorumluluk ve uygulama makamlarını ayırt edin.
Genelkurmay Başkanı savaşta Cumhurbaşkanı adına hareket eder ve Milli Savunma Bakanı'na sorumludur.
Temsil yetkisi ile uygulama ve hiyerarşik sorumluluk farklı kavramlardır.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Temsili

İpuçları

1
Başkomutanlık makamının asıl sahibi Türk Milleti adına hareket eden meclistir.
2
Bu makamı devletin en üst kademesi olan Cumhurbaşkanı temsil eder.
3
Anayasa'nın 117. maddesinde geçen 'TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz' ifadesini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Genelkurmay Başkanı'nın görev, yetki ve sorumlulukları ile Milli Savunma Bakanlığı arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 21 / 33Sonraki
Yürütme — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 21 | Examkin