Examkin

Soru

Zorluk: Orta1924 Anayasası'nın Temel Özellikleri

Cumhuriyetin ilanı sonrasında yeni devletin kurumsallaşma ihtiyaçlarına cevap vermek üzere hazırlanan 1924 Anayasası, millî iradenin tecellisi ve iktidarın kullanımı bakımından özgün bir mimariye sahiptir.

Bu anayasanın benimsediği yönetim anlayışı ve yapısal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

  1. A
    Kanunların anayasaya aykırı olamayacağı kuralı açıkça ifade edilmiş ve değiştirilmesi için Meclis üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu şart koşularak katı bir anayasa modeli oluşturulmuştur.
  2. B
    Yasama yetkisi ile yürütme erkinin parlamentoda toplandığı ilkesinden hareket edilerek, meclis hükûmeti ve parlamenter sistem modellerinin harmanlandığı karma bir model uygulanmıştır.
  3. Parlamentonun çıkardığı kanunların anayasaya uygunluğunu denetleme yetkisi, bu amaçla özel olarak ihdas edilmiş bağımsız bir yüksek yargı organına verilmiştir.Cevap
  4. D
    Kendisinden önceki anayasal metinden farklı olarak kişi hak ve özgürlükleri güvenceye alınmış, ancak sosyal devlet ilkesine yönelik düzenlemeler anayasal çerçevenin dışında bırakılmıştır.
  5. E
    Yürürlüğe girdiği tarihte devletin resmi bir dini olduğunu belirten hükümler içermesine karşın, izleyen on yıl içindeki revizyonlarla devletin laik niteliği metne işlenmiştir.

Cevap

Yanlış değerlendirme, kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyecek bağımsız bir yüksek yargı organı kurulduğunu iddia eden ifadedir.
1924 Anayasası, 'Kanunlar anayasaya aykırı olamaz' (Madde 103) hükmüyle anayasanın üstünlüğü ilkesini kabul etmesine rağmen, bu üstünlüğü koruyacak bağımsız bir anayasa yargısı (Anayasa Mahkemesi) kurmamıştır. Dönemin çoğunlukçu demokrasi ve 'Meclis üstünlüğü' anlayışı gereği, kanunların anayasaya uygunluğu bizzat parlamento tarafından (Meclisin yorumu ile) siyasi olarak sağlanmaya çalışılmıştır. Kanunların bağımsız bir yüksek mahkeme tarafından iptal edilebilmesi mekanizması, Türk hukuk sistemine ilk kez 1961 Anayasası ile dâhil olmuştur. Bu nedenle, bağımsız bir denetim organının kurulduğunu belirten ifade tarihsel ve hukuki olarak tamamen yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1924 Anayasası'nın anayasa yargısı konusundaki düzenlemelerini analiz etmek.
1924 Anayasası'nda 'kanunlar anayasaya aykırı olamaz' kuralı bulunmasına rağmen, bu aykırılığı denetleyecek yargısal bir mekanizma kurulmamıştır.
Dönemin çoğunlukçu demokrasi ve mutlak Meclis üstünlüğü felsefesi, meclis iradesinin yargısal bir kurum tarafından sınırlandırılmasını reddetmiştir.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri dönemin özellikleriyle karşılaştırmak.
Diğer seçenekler anayasanın katı (sert) yapısını, karma hükümet sistemini, haklar rejimini ve laikliğin tarihsel evrimini doğru tanımlarken; yüksek yargı organı (Anayasa Mahkemesi) kurulduğu iddiası 1961 Anayasası'na ait bir özelliktir.
Türk hukuk sisteminde kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi ilk kez 1961 Anayasası ile kurulan Anayasa Mahkemesi aracılığıyla başlamıştır.

Anahtar Kavram

1924 Anayasasında Meclis Üstünlüğü ve Yargısal Denetim Eksikliği
Bu soruyu puanla

Konular

1924 Anayasası'nın Temel Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru