Examkin

Soru

Zorluk: Zor1924 Anayasası'nın Temel Özellikleri

1924 Anayasası’nın kurmuş olduğu hükümet sistemi, anayasal sertlik düzeyi ve tarihsel süreçte geçirdiği temel değişiklikler birlikte değerlendirildiğinde, bu dönemdeki anayasal düzen ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

  1. A
    Teşrii yetkinin münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğu ve bu yetkinin devredilemeyeceği esası benimsenmiştir.
  2. B
    Anayasa'nın değiştirilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin teklifi ve üçte iki çoğunluğun kabulünün aranması, metne "sert anayasa" niteliği kazandırmıştır.
  3. Egemenlik anlayışını mutlak bir meclis üstünlüğüne dayandıran 1924 rejimi, azınlık haklarını korumayı önceleyen "çoğulcu demokrasi" modelini esas almıştır.Cevap
  4. D
    1928'de devletin dini ibaresinin çıkarılması, 1934'te kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınması ve 1937'de laikliğin eklenmesi gibi köklü değişiklikler yaşanmıştır.
  5. E
    Meclis hükümeti sistemi ile parlamenter sistem unsurlarını birleştiren "karma hükümet sistemi" uygulanmış; kuvvetler birliği ve görevler ayrılığı ilkesi benimsenmiştir.

Cevap

Egemenlik anlayışını mutlak bir meclis üstünlüğüne dayandıran 1924 rejimi, azınlık haklarını korumayı önceleyen "çoğulcu demokrasi" modelini esas almıştır.
1924 Anayasası, 'çoğulcu' değil, 'çoğunlukçu' demokrasi anlayışına dayanmaktadır. Çoğunlukçu modelde, seçimle gelen çoğunluk milli iradeyi mutlak olarak temsil eder ve bu iradenin karşısında bir denetim mekanizması (Anayasa Mahkemesi gibi) veya azınlık haklarının korunması gibi 'çoğulcu' unsurlar yer almaz. Çoğulcu demokrasi anlayışı Türkiye'ye 1961 Anayasası ile girmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
1924 Anayasası'nın hükümet sistemini belirle
Meclis hükümeti ile parlamenter sistemin birleşimi olan 'Karma Hükümet Sistemi' benimsenmiştir.
Sistemin yetki dağılımını anlamak için temel yapı belirlenmelidir.
2
Yasama ve yürütme yetkilerinin (teşrii ve icrai) niteliğini analiz et
Teşrii yetki münhasıran TBMM'ye aittir; icrai yetki ise Meclis tarafından seçilen Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu eliyle kullanılır.
Kuvvetler birliği ve görevler ayrılığı ilkesinin nasıl işlediğini doğrulamak gerekir.
3
Anayasanın demokrasi anlayışını değerlendir
1924 Anayasası, azınlık haklarını ve denetim mekanizmalarını önceleyen 'çoğulcu' değil, çoğunluğun iradesini mutlak sayan 'çoğunlukçu' demokrasiyi benimsemiştir.
1924 ve 1961 anayasaları arasındaki temel felsefi farkı tespit etmek soruyu çözer.
4
Tarihsel anayasa değişikliklerini (1928, 1934, 1937) kontrol et
Devletin dini ibaresinin çıkarılması (1928), kadınlara siyasi haklar verilmesi (1934) ve laiklik ilkesinin girişi (1937) bu dönemdedir.
Anayasanın zaman içindeki dönüşümünün doğruluğu teyit edilmelidir.

Anahtar Kavram

Çoğunlukçu Demokrasi vs. Çoğulcu Demokrasi

Daha Fazla Pratik

1924 ve 1961 anayasalarını 'demokrasi modelleri' ve 'denetim mekanizmaları' açısından karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

1924 Anayasası'nın Temel Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru