Soru

Zorluk: OrtaKötüniyetli Zenginleşenin İade Yükümlülüğü ve Kapsamı

Türk Borçlar Kanunu’nun sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre, zenginleşmenin haklı bir sebebe dayanmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği kabul edilen (kötüniyetli) zenginleşenin iade yükümlülüğü ve kapsamına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Zenginleşmenin tamamını ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünleri (semeleri) iade etmekle yükümlüdür; zorunlu ve faydalı giderlerden ise sadece iade anındaki değer artışını isteyebilir.Cevap
  2. B
    Sadece iade talebi sırasında elinde kalan zenginleşme miktarını iade etmekle yükümlüdür; zenginleşmeyi elden çıkarmışsa iyiniyetli olup olmadığına bakılmaksızın iade borcu sona erer.
  3. C
    Zenginleşmenin tamamını iade etmekle yükümlü olsa da yaptığı tüm zorunlu ve faydalı giderlerin tam bedelini her durumda talep etme hakkına sahiptir.
  4. D
    Sadece fiilen elde ettiği ürünleri (semeleri) iade eder; elde etmeyi ihmal ettiği semelerden sorumlu tutulabilmesi için zenginleşmenin haksız fiilden doğmuş olması gerekir.
  5. E
    Zenginleşmenin tamamını iade eder ancak yaptığı lüks giderler de dahil olmak üzere tüm masrafları, zenginleşme miktarından mahsup etme hakkı saklıdır.

Cevap

Kötüniyetli zenginleşen, zenginleşmenin tamamını ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği semeleri iade etmekle yükümlü olup; zorunlu ve faydalı giderlerden sadece iade anındaki değer artışını isteyebilir.
Kötüniyetli zenginleşen, zenginleşmenin haksız olduğunu bildiği için risk altındadır ve zenginleşmenin tamamını (elden çıkmış olsa dahi) geri vermek zorundadır. Ayrıca, elde ettiği semelerin yanı sıra toplamadığı (ihmal ettiği) semeleri de tazmin eder. Giderler konusunda ise iyiniyetli olanın aksine, sadece iade anında malvarlığında kalan net artış miktarını talep edebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Zenginleşenin kötüniyetli olup olmadığını tespit etme
Zenginleşen, zenginleşmenin haklı bir sebebe dayanmadığını biliyorsa veya bilmesi gerekiyorsa kötüniyetlidir (TBK m. 79/2).
İade kapsamının belirlenmesi için öncelikle dürüstlük kuralı çerçevesinde zenginleşenin sübjektif durumuna bakılır.
2
Ana borç ve semelerin (ürünlerin) kapsamını belirleme
Kötüniyetli zenginleşen, zenginleşmenin tamamını (elden çıkan kısımlar dahil) ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği tüm semeleri iade eder.
Kötüniyetli kişinin zenginleşmeyi elden çıkarması veya semeleri toplamaması onu sorumluluktan kurtarmaz.
3
Giderlerin iadesi talebini değerlendirme
Zorunlu ve faydalı giderler için sadece iade anındaki değer artışı talep edilebilir; lüks giderler ise istenemez (TBK m. 80/2).
Kanun koyucu kötüniyetli kişiyi iyiniyetli kişiye göre daha ağır bir iade rejimi altına sokmuştur.

Anahtar Kavram

Kötüniyetli Zenginleşenin İade Yükümlülüğü (TBK 79-80)

Daha Fazla Pratik

İyiniyetli zenginleşenin iade borcunun sınırlı olması ile kötüniyetli zenginleşenin iade borcu arasındaki farkları bir tablo üzerinden karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla