Soru

Zorluk: Orta1924 Anayasası'nın Temel Özellikleri

19241924 Anayasası, egemenliğin tek ve gerçek temsilcisi olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni (TBMMTBMM) kabul etmiş; yasama ve yürütme yetkilerini Meclis bünyesinde toplamıştır. Ancak bu yetkilerin kullanılış usulleri (fonksiyonel ayrım) anayasada farklı hükümlere bağlanmıştır.

Buna göre, 19241924 Anayasası'nda yürütme (icra) yetkisinin hukuki statüsü ve kullanım biçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Yürütme yetkisi, Meclis tarafından bizzat ve münhasıran değil; Meclisin kendi içinden seçtiği Cumhurbaşkanı ve onun tayin edeceği İcra Vekilleri Heyeti eliyle kullanılır.Cevap
  2. B
    Yasama ve yürütme yetkileri hem kaynak hem de kullanım açısından Meclis bünyesinde mutlak olarak birleşmiş olup icra fonksiyonu için ayrı bir mekanizma tanımlanmamıştır.
  3. C
    Yürütme organı, sert kuvvetler ayrılığı esasına göre yapılandırıldığından yasamadan tamamen bağımsız bir statüdedir ve işlemlerinin siyasi sorumluluğu Meclis'e ait değildir.
  4. D
    Anayasa, yürütme yetkisinin sınırlarını belirlemek üzere idari işlemlerin anayasaya uygunluğunu denetleyen bağımsız bir Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimini şart koşmuştur.
  5. E
    Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisinin bir gereği olarak yasama organının faaliyetlerine son verme (fesih) ve tek başına seçimleri yenileme yetkisiyle donatılmıştır.

Cevap

Yürütme yetkisi, Meclis tarafından bizzat değil; Meclisin kendi içinden seçtiği Cumhurbaşkanı ve onun tayin edeceği İcra Vekilleri Heyeti eliyle kullanılır.
19241924 Anayasası'nın öngördüğü karma hükümet sisteminde, yasama ve yürütme yetkileri TBMMTBMM'de toplanmıştır. Ancak Meclis, yürütme görevini (icra salahiyetini) bizzat kendi eliyle değil, kendi içinden seçtiği Cumhurbaşkanı ve onun atayacağı Bakanlar Kurulu (İcra Vekilleri Heyeti) aracılığıyla yürütür. Bu durum 'kuvvetler birliği - görevler ayrılığı' olarak nitelendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
19241924 Anayasası'nın hükümet sistemi modelini tanımla.
Karma Hükümet Sistemi (Kuvvetler Birliği - Görevler Ayrılığı).
Meclis üstünlüğüne dayalı ancak yürütme fonksiyonunun ayrıldığı bir yapıdır.
2
Yürütme (icra) yetkisinin anayasal dayanağını analiz et.
Madde 77 uyarınca Meclis, icra salahiyetini Cumhurbaşkanı ve Vekiller Heyeti 'marifetiyle' kullanır.
Yetki Meclis'tedir ancak kullanım Cumhurbaşkanı ve Hükümet aracılığıyladır.
3
Siyasi sorumluluk mekanizmasını belirle.
Yürütme organı Meclis tarafından her zaman denetlenebilir ve düşürülebilir.
Yürütmenin yasamadan bağımsız değil, onun bir ajanı (vekili) konumunda olduğunu teyit eder.

Anahtar Kavram

Karma Hükümet Sisteminde Yürütmenin Statüsü
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla