Soru

Zorluk: Zorİdari Yargı Yolunun Kapsamı ve İstisnaları

19821982 Anayasası'nda yer alan "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." kuralına rağmen, hukuk devleti ilkesinin istisnası olarak bazı işlemler idari yargı denetimi dışında bırakılmıştır. Bununla birlikte, bir işlemin iptal davasına konu edilebilmesi için o işlemin "kesin ve yürütülmesi zorunlu" (icrai) nitelikte olması da şarttır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idari yargı mercileri tarafından esastan incelenerek hukuka uygunluk denetimine tabi tutulabilecek bir işlemdir?

  1. A
    Yüksek Seçim Kurulu'nun seçim sonuçlarının kesinleşmesine ve milletvekili tutanaklarına ilişkin verdiği kararlar
  2. B
    Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun bir hâkim hakkında tesis ettiği "kademe ilerlemesinin durdurulması" disiplin cezası
  3. C
    Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'nun toplu sözleşme sürecinde taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözen kesin kararları
  4. D
    Bir bakanlık müfettişi tarafından hazırlanan ve henüz yetkili makamın onayına sunulmamış olan disiplin soruşturma raporu
  5. Cumhurbaşkanı tarafından bir üst kademe kamu yöneticisinin görev süresi dolmadan görevden alınmasına dair tesis edilen bireysel işlemCevap

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından bir üst kademe kamu yöneticisinin görevinden alınmasına ilişkin tesis edilen bireysel işlem idari yargı denetimine tabidir.
Cumhurbaşkanı tarafından tesis edilen üst kademe kamu yöneticilerini atama veya görevden alma gibi bireysel işlemler, idari nitelik taşıyan, kesin ve icrai (yürütülmesi zorunlu) işlemlerdir. 20172017 Anayasa değişikliği ile birlikte Cumhurbaşkanının idari işlemleri üzerindeki yargı kısıntısı büyük ölçüde kaldırılmıştır ve bu tür işlemler idari yargı (Danıştay veya idare mahkemeleri) denetimine tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin hukuki niteliğini belirle
Cumhurbaşkanının kamu yöneticisini görevden alması, tek taraflı, kesin ve icrai bir idari işlemdir.
İdari yargıda dava açılabilmesi için işlemin idari makamlarca tesis edilmiş ve hukuk aleminde doğrudan sonuç doğuran bir işlem olması gerekir.
2
Anayasal ve yasal yargı yolu kısıntılarını kontrol et
YSK, HSK (meslekten çıkarma hariç) ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları anayasal olarak yargı denetimi dışındadır.
Hukuk devleti ilkesinin istisnası olan bu kurumların kararları aleyhine yargı yoluna başvurulamaz.
3
İşlemin 'kesinlik' kriterini değerlendir
Müfettiş raporu gibi hazırlık işlemleri, nihai kararı tesis edecek makama öneri sundukları için 'kesin işlem' sayılmazlar.
25772577 sayılı İYUK uyarınca ancak kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler dava konusu edilebilir.
4
Güncel mevzuata göre Cumhurbaşkanlığı işlemlerini değerlendir
Cumhurbaşkanının bireysel işlemleri, anayasal bir engel bulunmadığı sürece idari yargı denetimine tabidir.
20172017 yılındaki sistem değişikliği ile Cumhurbaşkanının yargı denetimi dışındaki 'tek başına yaptığı işlemler' kategorisi kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Yolu Kısıntıları ve İcrai İşlem Şartı

Daha Fazla Pratik

Yüksek Askerî Şura'nın (YAŞ) hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğu konusundaki güncel düzenlemeleri (yalnızca ilişik kesme/ihraç kararları) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla