Examkin

İdari Yargı Teşkilatı ve Görev

84 soru

Soru 1Soru →

61836183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca düzenlenen ödeme emri işlemlerine karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, ödeme emrine konu edilen alacağın hukuki niteliğine göre belirlenmektedir. Bu kapsamda, alacağın tahsil aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlıklarda asıl alacağın vergi veya benzeri bir mali yükümlülük olup olmadığı, görevli yargı yerinin tayininde temel kriterdir.

Buna göre, aşağıda belirtilen ödeme emri işlemlerinden hangisine karşı açılacak iptal davasında vergi mahkemesi görevlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi dairesi müdürlüğü tarafından, mükellefin süresinde beyan etmediği kurumlar vergisi ve bu vergiye bağlı olarak kesilen vergi ziyaı cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri

Cevap

Kurumlar vergisi ve bu vergiye bağlı olarak kesilen vergi ziyaı cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri işlemine karşı açılan davada vergi mahkemesi görevlidir.
Doğru yanıt olan seçenekteki işlem, kurumlar vergisi ve vergi ziyaı cezasına ilişkindir. 25762576 sayılı Kanun'un 66. maddesi uyarınca, genel bütçeye, il özel idarelerine, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin uyuşmazlıklar ile bu konulara ilişkin 61836183 sayılı Kanun uygulamaları vergi mahkemelerinin görev alanındadır. Kurumlar vergisi genel bütçeye ait bir vergidir ve vergi ziyaı cezası da buna bağlı bir cezadır.

Adım Adım Çözüm

1
61836183 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlığın dayanağı olan alacağın niteliği tespit edilir.
Alacak, bir vergi türü (Kurumlar Vergisi) ve buna bağlı bir vergi cezasıdır (Vergi Ziyaı Cezası).
Görevli mahkeme, alacağın asıl niteliğine göre belirlenir.
2
25762576 sayılı Kanun'un 66. maddesi hükümleri uygulanır.
Genel bütçeye ait vergi, resim, harçlar ile benzeri mali yükümlülüklerin tahsiline ilişkin 61836183 sayılı Kanun uygulamasından doğan uyuşmazlıklar vergi mahkemesinin görevindedir.
Yasal görev dağılımı mali yükümlülükleri vergi mahkemesine özgülemiştir.
3
İdari para cezaları ile mali yükümlülükler arasındaki ayrım yapılır.
Trafik, imar veya çevre cezaları idari para cezasıdır ve idare mahkemesinin görevindedir; kurumlar vergisi ise mali yükümlülüktür.
Tahsil dairesinin vergi dairesi olması alacağın niteliğini değiştirmez.

Anahtar Kavram

Vergi Mahkemelerinin Görev Alanı ve 'Asıl Alacak' İlkesi

İpuçları

1
Ödeme emri davalarında görevli mahkemeyi belirlerken, işlemi tesis eden makama değil, ödeme emrinin içeriğindeki borcun niteliğine bakın.
2
Trafik para cezası veya imar para cezası gibi borçlar 'mali yükümlülük' (vergi, resim, harç) sayılmazlar.
3
Vergi dairesinin her yaptığı işlem vergi mahkemesine gitmez; tahsil ettiği şey bir vergi ise vergi mahkemesine, trafik cezası ise idare mahkemesine gidilir.

Daha Fazla Pratik

Vergi mahkemelerinin tek hakimle ve kurul halinde verdiği kararlara karşı yapılacak istinaf başvurularındaki parasal sınırları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

44584458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında ithal edilen bir eşya için gümrük idaresince ek tahakkuk yapılması ve bu tahakkuka bağlı olarak vergi ziyaı cezası kesilmesi durumunda, söz konusu işlemlere karşı açılacak davada görevli ilk derece mahkemesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi Mahkemesi

Cevap

Gümrük idaresince tesis edilen vergi tahakkuku ve vergi ziyaı cezası işlemlerine karşı açılacak davalarda görevli yargı yeri Vergi Mahkemesidir.
25762576 sayılı Kanun'un 66. maddesi uyarınca; genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalar vergi mahkemelerinde çözümlenir. Gümrük vergisi genel bütçeye dahil bir vergi türü olduğu için, bu vergiye ve bağlı cezalarına (vergi ziyaı cezası gibi) karşı açılacak davalar vergi mahkemesinin görev alanına girer.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık konusunun hukuki niteliğini belirlemek.
İşlem, genel bütçeye gelir kaydedilen gümrük vergisi ve bu vergiye bağlı bir cezadır.
Gümrük vergileri, devletin egemenlik gücüne dayanarak aldığı mali yükümlülüklerdir.
2
25762576 sayılı Kanun'un 66. maddesini uygulamak.
Genel bütçeye ait vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ile bunların zam ve cezalarına ilişkin davaların vergi mahkemesinde görüleceği tespit edilir.
Kanun, bu tür mali uyuşmazlıklar için özel bir görev alanı belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Vergi Mahkemelerinin Görev Alanı (2576 sayılı Kanun m. 6)

İpuçları

1
Uyuşmazlığın konusu bir 'vergi' ve bu vergiye bağlı bir 'ceza'dır.
2
25762576 sayılı Kanun'da vergi mahkemelerinin görevleri 'genel bütçeye ait vergiler' üzerinden tanımlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

İdari para cezaları ile vergi cezaları arasındaki görev ayrımını pekiştirmek için Kabahatler Kanunu ile İYUK arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 3Soru →

Bir kamu kurumunda sayman olarak görev yapan ilgilinin hesaplarının denetimi sonucunda, Sayıştay tarafından hakkında "kesin hüküm" niteliğinde bir tazmin kararı tesis edilmiştir. İlgili kişi, bu kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptali talebiyle yargı yoluna başvurmak istemektedir. Türk idari yargılama hukuku ilkeleri ve anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, bu uyuşmazlığın yargısal denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay tarafından verilen kesin hükümler aleyhine, anayasal bir sınırlama (yargı kısıntısı) gereği idari yargı yoluna başvurulamaz.

Cevap

Sayıştay tarafından verilen kesin hükümler aleyhine, anayasal bir sınırlama (yargı kısıntısı) gereği idari yargı yoluna başvurulamaz.
Türk idari yargılama hukukunda hukuk devleti ilkesi gereği idarenin her türlü eylem ve işleminin denetlenebilirliği esas olsa da, anayasa koyucu bazı hassas kurumların işlemlerini bu denetimin dışında tutmuştur. 19821982 Anayasası'nın 160160. maddesinin son fıkrası, Sayıştay tarafından verilen kesin hükümler aleyhine idari yargı yoluna başvurulmasını açıkça yasaklamaktadır. Bu durum tipik bir 'yargı kısıntısı' örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık konusunun hukuki niteliğini belirle
Dava konusu edilmek istenen işlem, Sayıştay tarafından tesis edilmiş kesin bir hükümdür.
Sayıştay kararlarının yargısal denetim statüsü anayasal düzeyde özel olarak düzenlenmiştir.
2
Anayasa'nın ilgili maddesini (m. 160) değerlendir
Anayasa'nın 160. maddesine göre: "Sayıştayca verilen kesin hükümler hakkında... idari yargı yoluna başvurulamaz."
Hukuk devleti ilkesinin bir istisnası olan 'yargı kısıntısı' kurumunun bu uyuşmazlığa uygulanıp uygulanmadığını teyit etmek gerekir.
3
Diğer yargı yolu istisnaları ile karşılaştır
HSK meslekten çıkarma kararları veya YAŞ ilişiği kesme kararları gibi bazı istisnaların aksine, Sayıştay'ın kesin hükümleri tamamen yargı yolu dışındadır.
Doğru hukuki teşhisi koymak için benzer görünen ancak denetimi mümkün olan işlemlerden ayrıştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Yargı Kısıntısı (İdari Yargı Yolunun Anayasal İstisnaları)

Daha Fazla Pratik

Anayasa'da yer alan diğer yargı kısıntısı hallerini (YSK kararları, kamu görevlileri hakem kurulu kararları vb.) ve bunların istisnalarını (HSK ve YAŞ kararlarındaki denetim imkanlarını) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, bölge idare mahkemesi dava daireleri tarafından istinaf incelemesi sonucunda verilen aşağıdaki kararlardan hangisine karşı Danıştay'da "temyiz" yoluna başvurulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye meclislerinin feshi veya meclis üyelerinin üyeliğinin düşürülmesi istemiyle açılan davalar sonucu verilen kararlar

Cevap

Belediye meclislerinin feshi veya meclis üyelerinin üyeliğinin düşürülmesi istemiyle açılan davalar sonucu verilen kararlar Danıştay'da temyiz edilebilir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinde Bölge İdare Mahkemesi dava dairelerinin kararlarından hangilerinin Danıştay'da temyiz edilebileceği sınırlı bir liste halinde sayılmıştır. Bu maddenin (ç) bendinde, belediye meclislerinin feshi, belediye başkanlığının düşürülmesi veya meclis üyelerinin üyeliğinin düşürülmesi istemiyle açılan davalar sonucu verilen kararların temyiz yolunun açık olduğu belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun maddesinin belirlenmesi
İYUK Madde 46 kapsamına bakılır.
Bölge idare mahkemesi kararlarından hangilerinin temyiz edilebileceği bu maddede tahdidi olarak sayılmıştır.
2
Dava konusunun madde 46 kapsamındaki listede aranması
Belediye organlarının feshine ilişkin kararların temyiz yolunun açık olduğu görülür.
Madde 46/ç bendi bu tür davaları açıkça temyiz edilebilir kararlar arasında saymıştır.

Anahtar Kavram

Temyiz Edilebilecek Kararlar

Daha Fazla Pratik

İYUK 46. maddede sayılan diğer temyiz edilebilir karar türlerini (düzenleyici işlemler, belli meslekten çıkarma vb.) gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 5Soru →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, Danıştay’ın kanun yolu incelemesi yapma yetkisi ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay, bölge idare mahkemesi dava dairelerinin kanunda (İYUK m. 46) tahdidi olarak sayılan kararlarını temyiz mercii olarak incelemekle görevlidir.

Cevap

Danıştay, bölge idare mahkemesi dava dairelerinin İYUK m. 46'da belirtilen sınırlı sayıdaki kararlarını temyiz mercii olarak incelemekle görevlidir.
İdari yargılama sistemimizde Danıştay, kural olarak bölge idare mahkemesi dava dairelerinin İYUK'un 46. maddesinde sınırlı olarak (tahdidi) sayılan kararlarını temyiz yoluyla inceleyen yüksek mahkemedir. Bu listede yer almayan uyuşmazlıklar istinaf (BİM) aşamasında kesinleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın mevcut yargı sistemindeki yerini belirleme
Danıştay, 2016 sonrası sistemde genel kural olarak bir 'temyiz' merciidir.
İstinaf mahkemelerinin (BİM) kurulmasıyla birlikte Danıştay'ın doğrudan ilk derece mahkemesi kararlarını inceleme görevi sınırlanmıştır.
2
Temyiz incelemesinin kapsamını kontrol etme
Bölge idare mahkemesi kararlarının hangilerinin temyiz edilebileceği İYUK m. 46'da tek tek sayılmıştır.
Her BİM kararı temyiz edilemez; yasa koyucu uyuşmazlıkların bir kısmının bölge idare mahkemesinde kesinleşmesini öngörmüştür.
3
Seçeneklerdeki usul hatalarını ayıklama
İstinafın BİM görevi olduğu, ivedik yargılamada istinafın olmadığı ve ısrar hakkının bulunduğu tespit edilir.
İYUK'un temel teşkilat ve usul kuralları uyarınca yanlış olan ifadeler elenir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Temyiz Mercii Olarak Görevi

Daha Fazla Pratik

İYUK m. 46'da yer alan temyiz edilebilir kararlar listesini (özellikle kamu görevlileri ve ruhsatlara ilişkin olanları) inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 6Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde, idare mahkemelerinin teşkilat yapısı ve görev alanına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdare mahkemeleri; iptal davalarını, tam yargı davalarını ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları çözümlemekle görevlidir.

Cevap

İdare mahkemeleri; iptal ve tam yargı davalarının yanı sıra, tahkim yolu öngörülen imtiyaz sözleşmeleri hariç olmak üzere, diğer idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklara bakmakla görevlidir.
İdare mahkemeleri, idari yargı düzeninin genel görevli ilk derece mahkemesidir. 2576 sayılı Kanun uyarınca; başka bir yargı merciine bırakılmayan iptal ve tam yargı davaları ile tahkim öngörülen imtiyaz sözleşmeleri dışındaki idari sözleşmelerden doğan davalar bu mahkemelerde çözümlenir.

Adım Adım Çözüm

1
2576 sayılı Kanun'un 5. maddesinin incelenmesi
İdare mahkemelerinin üç temel görev alanı olduğu belirlenir: İptal davaları, tam yargı davaları ve idari sözleşmelerden doğan davalar.
Genel görevli mahkemenin yetki sınırlarını çizen temel hukuk kuralıdır.
2
İdari sözleşmelerdeki istisnanın analizi
Kamu hizmeti imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri (tahkim öngörülmeyenler) için Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olduğu, ancak diğer idari sözleşmelerin idare mahkemesinde görüleceği tespit edilir.
İdari yargı mercileri arasındaki görev ayrımını (idare mahkemesi vs. Danıştay) netleştirmek gerekir.
3
Vergi mahkemesi ve teşkilat kurallarının elenmesi
Mali yükümlülüklerin vergi mahkemesine ait olduğu ve teşkilat kurallarındaki yetki paylaşımı (Adalet Bak. ve HSK) doğrulanır.
Diğer seçeneklerdeki kavram karmaşasının giderilmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

İdare Mahkemelerinin Genel Görev Alanı ve İstisnaları
Soru 7Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, idare mahkemelerinin görev alanı ve çalışma usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdare mahkemeleri; vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ile Danıştayda ilk derece mahkemesi olarak çözümlenecek olanlar dışındaki idari davalara bakmakla görevlidir.

Cevap

İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ile Danıştay'da ilk derece mahkemesi olarak çözümlenecek olanlar dışındaki tüm idari davalara bakmakla görevli genel mahkemelerdir.
İdare mahkemeleri, idari yargı düzeninde 'genel görevli' mahkeme statüsündedir. Bu nedenle, vergi mahkemelerinin görevine giren vergi, resim ve harç uyuşmazlıkları ile Danıştay'ın 2575 sayılı Kanun uyarınca ilk derece mahkemesi olarak baktığı özel davalar dışındaki tüm iptal ve tam yargı davaları idare mahkemelerinin görev alanına girer.

Adım Adım Çözüm

1
Görev dağılımının yasal dayanağını belirleme.
2576 sayılı Kanun'un 5. maddesi, idare mahkemelerinin genel yetkili olduğunu ve diğer idari yargı mercilerinin (Vergi, Danıştay) görevine girmeyen işlere baktığını belirtir.
İdari yargıda görev kuralları kamu düzenindendir ve mahkemenin görev alanı kanunla belirlenir.
2
Parasal sınır ve karar mekanizmasını analiz etme.
Belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklar tek hâkimle, üzerindeki uyuşmazlıklar ise heyet (kurul) hâlinde karara bağlanır.
Yargılamanın hızlandırılması ve verimlilik amacıyla küçük miktarlı davalar tek hâkim usulüne tabidir.

Anahtar Kavram

İdari yargıda idare mahkemelerinin genel görevli (asıl görevli) mahkeme olması ve görev sınırlarının 'olumsuz' (diğer mahkemelerin görevleri dışında kalanlar) şekilde tanımlanması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Hukuk devleti ilkesinin bir sonucu olarak idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunun açık olması kuraldır. Ancak 1982 Anayasası ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK), bu kurala çeşitli gerekçelerle istisnalar getirmiştir. Bu istisnaların bir kısmı işlemin anayasal 'yargı kısıntısı' kapsamında olmasından, bir kısmı ise işlemin dava açılabilir nitelikteki 'kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem' vasfına sahip olmamasından kaynaklanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idari yargı yolunda iptal davasına konu edilememesinin hukuki gerekçesi bakımından diğerlerinden ayrılmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (Ombudsman) şikâyet başvurusu üzerine tesis ettiği tavsiye kararları

Cevap

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (Ombudsman) tavsiye kararları, diğer seçeneklerdeki gibi anayasal bir yargı kısıntısı (yargı yolunun kapalı olması) nedeniyle değil; icrai (bağlayıcı) nitelik taşımadığı ve 'kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem' vasfına sahip olmadığı için idari yargı denetimi dışında kalmaktadır.
Doğru yanıt olan seçenek, Kamu Denetçiliği Kurumu'nun tavsiye kararlarını içermektedir. Bu kararlar, İYUK'un 14. maddesinde belirtilen 'kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem' olma şartını taşımadığı için dava edilemezler. Diğer seçeneklerde yer alan (YSK, Spor Tahkim, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu ve HSK disiplin kararları) işlemler ise aslında bağlayıcı ve icrai nitelikte olmalarına rağmen, Anayasa'nın ilgili maddelerinde yer alan 'yargı yolu kapalıdır' veya 'kararları kesindir' şeklindeki açık hükümler (yargı kısıntısı) nedeniyle denetlenememektedir. Bu yönüyle tavsiye kararı, 'hukuki niteliği gereği' dava edilemezken; diğerleri 'anayasal engel' nedeniyle dava edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki kurumların tesis ettiği işlemlerin hukuki niteliklerini ve bağlayıcılık düzeylerini analiz etmek.
Yüksek Seçim Kurulu, Spor Tahkim Kurulu, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu ve HSK kararları nihai, bağlayıcı ve icrai niteliktedir; ancak Kamu Denetçiliği Kurumu kararları sadece tavsiye niteliğindedir.
İdari yargıda dava konusu olabilmenin temel şartı işlemin 'icrai' olmasıdır.
2
Anayasal 'yargı kısıntısı' kavramını her bir seçenek için değerlendirmek.
YSK (Madde 79), Spor Tahkim (Madde 59), Hakem Kurulu (Madde 53) ve HSK (Madde 159) için Anayasa'da açıkça 'başka mercie başvurulamaz' veya 'yargı yolu kapalıdır' ifadeleri yer almaktadır.
Bu maddeler, idarenin icrai işlemlerine karşı getirilen istisnai engellerdir.
3
Kamu Denetçiliği Kurumu'nun hukuki statüsünü ve İYUK Madde 14/3-d hükmünü ilişkilendirmek.
Kamu Denetçiliği Kurumu'nun kararları icrai değildir. İYUK'un ilk inceleme konularından olan 'idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı' kriteri uyarınca bu kararlar dava edilemez.
Bu durum anayasal bir yasak değil, işlemin doğası gereği dava açılabilirlik şartını taşımamasıdır.

Anahtar Kavram

İdari yargı denetimi dışında kalan işlemlerin 'yargı kısıntısı' ve 'icrailik yokluğu' kriterleri açısından tasnifi.

Daha Fazla Pratik

Anayasal yargı kısıntılarının istisnaları olan 'HSK meslekten çıkarma' ve 'YAŞ ilişik kesme' (kadrosuzluk hariç) kararlarının güncel durumunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 24. maddesinde, Danıştay’ın ilk derece mahkemesi olarak bakacağı davalar numerus clausus (sınırlı sayı) ilkesi gereği tek tek sayılmıştır. Bir idari işlemin iptali için doğrudan Danıştay'da dava açılabilmesi için işlemin niteliği, tesis eden makam ve uygulama alanı bakımından kanundaki şartları kümülatif olarak taşıması gerekir.

Buna göre, aşağıdaki idari uyuşmazlıklardan hangisinde Danıştay ilk derece mahkemesi sıfatıyla görevlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan ve ülke çapındaki tüm avukatların uyması zorunlu olan 'Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne karşı açılan iptal davası.

Cevap

Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan ve ülke çapında uygulanan düzenleyici işleme karşı açılan iptal davası Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevli olduğu uyuşmazlıktır.
Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca; bakanlıklar ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca (Türkiye Barolar Birliği, TOBB, TMMOB vb.) çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülür. Türkiye Barolar Birliği tarafından çıkarılan yönetmelik hem makam hem de ülke çapında uygulama kriterini karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İdari işlemin niteliğini belirle
İşlem 'Yönetmelik' olduğu için düzenleyici (genel ve soyut) bir işlemdir.
Danıştay'ın ilk derece mahkemesi görevi genellikle düzenleyici işlemlerle ilgilidir.
2
İşlemi tesis eden makamı kontrol et
İşlem 'Türkiye Barolar Birliği' (Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu) tarafından tesis edilmiştir.
Danıştay Kanunu m. 24/1-c bu makamların işlemlerini kapsar.
3
Uygulama alanını kontrol et
İşlem 'ülke çapında' uygulanmaktadır.
Meslek kuruluşlarının sadece yerel (bölgesel) işlemleri Danıştay'ın değil, idare mahkemesinin görev alanına girer.
4
Kanun maddesiyle eşleştir
2575 sayılı Kanun m. 24/1-c hükmündeki şartlar sağlanmıştır.
Makam, nitelik ve kapsam kriterleri Danıştay'ın ilk derece görevini belirler.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevleri (2575 S.K. m. 24)

İpuçları

1
İşlemin 'düzenleyici' olup olmadığını ve 'ülke çapında' uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı diğer konuları (Cumhurbaşkanı kararları, Danıştay Başkanlık Kurulu kararları vb.) 2575 sayılı Kanun m. 24 üzerinden tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 10Soru →

Bir mükellefin işletmesine yönelik olarak ilgili belediye başkanlığı tarafından 24642464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca 'ilan ve reklam vergisi' tahakkuk ettirilmiş; ayrıca aynı işletme hakkında belediye encümeni tarafından 'iş yeri açma ve çalışma ruhsatı kriterlerine aykırılık' nedeniyle bir idari para cezası kararı alınmıştır.

25762576 sayılı Kanun hükümleri dikkate alındığında, bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde görevli mahkemelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlan ve reklam vergisine karşı açılacak dava vergi mahkemesinde, idari para cezasına karşı açılacak dava ise idare mahkemesinde görülmelidir.

Cevap

İlan ve reklam vergisine ilişkin davanın vergi mahkemesinde, ruhsat kriterlerine aykırılık nedeniyle verilen idari para cezasına ilişkin davanın ise idare mahkemesinde açılması gerekir.
Doğru yanıt, vergi mahkemelerinin görev alanını düzenleyen 25762576 sayılı Kanun'un 66. maddesine dayanmaktadır. Bu madde uyarınca; genel bütçeye, il özel idarelerine, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklar vergi mahkemesinde çözümlenir. İlan ve reklam vergisi bu kapsamdadır. Buna karşılık, vergi niteliğinde olmayan ve bir idari yaptırım olarak öngörülen idari para cezaları (ruhsat ihlali gibi), aksine bir kanun hükmü yoksa genel görevli mahkeme olan idare mahkemesinde dava konusu edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık konusu işlemlerin hukuki niteliğinin belirlenmesi
İlan ve reklam vergisi bir 'mali yükümlülük' (vergi) niteliğindedir. Ruhsat kriterlerine aykırılık cezası ise vergi aslına bağlı olmayan bir 'idari yaptırım'dır.
Görevli mahkemenin belirlenmesi için işlemin vergi hukuku mu yoksa genel idare hukuku kapsamında mı kaldığının tespiti zorunludur.
2
25762576 sayılı Kanun'un 66. maddesinin uygulanması
Belediyeye ait vergi, resim ve harçlardan kaynaklanan davaların vergi mahkemesinin görevinde olduğu saptanır.
Kanun koyucu mali yükümlülüklerden doğan davaları ihtisas mahkemesi olan vergi mahkemesine bırakmıştır.
3
Genel görevli mahkemenin (İdare Mahkemesi) belirlenmesi
Özel bir kanunla başka bir mahkemeye verilmemiş olan idari işlemlerden (idari para cezası gibi) kaynaklanan davanın idare mahkemesinde açılması gerektiği sonucuna varılır.
İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine girmeyen diğer tüm idari uyuşmazlıklarda genel görevli mahkemedir.

Anahtar Kavram

Vergi ve İdare Mahkemeleri Arasındaki Görev Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." kuralına rağmen, hukuk devleti ilkesinin istisnası olarak bazı işlemler idari yargı denetimi dışında bırakılmıştır. Bununla birlikte, bir işlemin iptal davasına konu edilebilmesi için o işlemin "kesin ve yürütülmesi zorunlu" (icrai) nitelikte olması da şarttır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idari yargı mercileri tarafından esastan incelenerek hukuka uygunluk denetimine tabi tutulabilecek bir işlemdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından bir üst kademe kamu yöneticisinin görev süresi dolmadan görevden alınmasına dair tesis edilen bireysel işlem

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından bir üst kademe kamu yöneticisinin görevinden alınmasına ilişkin tesis edilen bireysel işlem idari yargı denetimine tabidir.
Cumhurbaşkanı tarafından tesis edilen üst kademe kamu yöneticilerini atama veya görevden alma gibi bireysel işlemler, idari nitelik taşıyan, kesin ve icrai (yürütülmesi zorunlu) işlemlerdir. 20172017 Anayasa değişikliği ile birlikte Cumhurbaşkanının idari işlemleri üzerindeki yargı kısıntısı büyük ölçüde kaldırılmıştır ve bu tür işlemler idari yargı (Danıştay veya idare mahkemeleri) denetimine tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin hukuki niteliğini belirle
Cumhurbaşkanının kamu yöneticisini görevden alması, tek taraflı, kesin ve icrai bir idari işlemdir.
İdari yargıda dava açılabilmesi için işlemin idari makamlarca tesis edilmiş ve hukuk aleminde doğrudan sonuç doğuran bir işlem olması gerekir.
2
Anayasal ve yasal yargı yolu kısıntılarını kontrol et
YSK, HSK (meslekten çıkarma hariç) ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları anayasal olarak yargı denetimi dışındadır.
Hukuk devleti ilkesinin istisnası olan bu kurumların kararları aleyhine yargı yoluna başvurulamaz.
3
İşlemin 'kesinlik' kriterini değerlendir
Müfettiş raporu gibi hazırlık işlemleri, nihai kararı tesis edecek makama öneri sundukları için 'kesin işlem' sayılmazlar.
25772577 sayılı İYUK uyarınca ancak kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler dava konusu edilebilir.
4
Güncel mevzuata göre Cumhurbaşkanlığı işlemlerini değerlendir
Cumhurbaşkanının bireysel işlemleri, anayasal bir engel bulunmadığı sürece idari yargı denetimine tabidir.
20172017 yılındaki sistem değişikliği ile Cumhurbaşkanının yargı denetimi dışındaki 'tek başına yaptığı işlemler' kategorisi kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Yolu Kısıntıları ve İcrai İşlem Şartı

Daha Fazla Pratik

Yüksek Askerî Şura'nın (YAŞ) hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğu konusundaki güncel düzenlemeleri (yalnızca ilişik kesme/ihraç kararları) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

İdari yargılama hukukunda yargı yolunun kapsamı belirlenirken, bazı işlemler doğrudan "yargı kısıntısı" (istisna) kapsamında anayasal veya yasal düzenlemelerle denetim dışı bırakılırken; bazı işlemler ise idari yargıda dava açılabilmesi için gerekli olan "icrai ve kesin işlem" olma şartını taşımadıkları için dava konusu edilemezler. Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin idari yargı denetimi dışında kalması bir "yargı kısıntısından" (yargı yolu istisnası) değil; işlemin "hazırlık işlemi" niteliğinde olmasından kaynaklanmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir memura disiplin cezası verilmesi sürecinde soruşturmacı (muhakkik) tarafından hazırlanan rapor

Cevap

Bir memura disiplin cezası verilmesi sürecinde soruşturmacı (muhakkik) tarafından hazırlanan rapor, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmadığı için dava konusu edilemez.
Doğru seçenek olan disiplin soruşturma raporu, idari yargı yolundan anayasal veya yasal bir engel (yargı kısıntısı) nedeniyle değil; işlemin henüz bir 'nihai karar' veya 'kesin işlem' niteliğine ulaşmamış olması nedeniyle denetim dışındadır. İdari yargıda dava açılabilmesi için işlemin hukuk aleminde yeni bir durum yaratması, yani icrai olması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı kısıntısı ve icrailik kavramlarını karşılaştırın.
Yargı kısıntısı, idari nitelikteki bir işlemin kanun veya anayasa ile yargı dışına itilmesidir. İcrailik ise bir işlemin hukuk aleminde doğrudan sonuç doğurma kabiliyetidir.
Sorunun kökü, işlemin neden dava konusu edilemediğinin hukuksal temelini sormaktadır.
2
Seçeneklerdeki kurum ve işlemlerin anayasal statüsünü kontrol edin.
Yüksek Seçim Kurulu (7979), Kamu Görevlileri Hakem Kurulu (5353) ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (159159) işlemleri doğrudan anayasal yargı kısıntılarıdır. Tahkim ise yasal bir istisnadır.
Anayasal ve yasal engelleri saptayarak "yargı kısıntısı" olanları ayırmak gerekir.
3
Disiplin soruşturma raporunun hukuki niteliğini analiz edin.
Disiplin soruşturma raporu, karar verecek yetkili makama sunulan bir teklif veya görüştür; ilgilinin hukuksal durumunda doğrudan bir değişiklik yapmaz.
Hazırlık işlemleri (ön işlemler), kesin bir karar tesis edilene kadar tek başlarına dava konusu edilemezler.

Anahtar Kavram

İdari İşlemin İcrailik (Kesinlik ve Yürütülebilirlik) Şartı

Daha Fazla Pratik

İYUK 14. maddedeki 'kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olup olmadığı' yönünden ilk inceleme aşamasını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

25762576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca, aşağıdakilerden hangisi vergi mahkemelerinin görevleri arasında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel bütçeye dahil vergi, resim ve harçlar ile bunlara bağlı zam ve cezalardan doğan uyuşmazlıklar

Cevap

Genel bütçeye dahil vergi, resim ve harçlar ile bunlara bağlı zam ve cezalardan doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesi vergi mahkemelerinin görevidir.
Vergi mahkemeleri, 25762576 sayılı Kanun'un 66. maddesi uyarınca genel bütçeye, il özel idarelerine, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıkları çözümlemekle görevlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın niteliğini belirle.
Dava konusu işlemin vergi, resim, harç veya benzeri mali yükümlülüklere ilişkin olduğu saptandı.
Vergi mahkemelerinin görevi maddi hukuk bakımından mali yükümlülüklerle sınırlıdır.
2
25762576 sayılı Kanun'un 66. maddesini uygula.
Genel bütçeli idarelerin mali işlemlerinin vergi mahkemesi görevinde olduğu teyit edildi.
Kanun, bu tür uyuşmazlıklar için açıkça vergi mahkemelerini yetkilendirmiştir.

Anahtar Kavram

Vergi Mahkemelerinin Görev Alanı
Tahmini Süre:50s
Soru 14Soru →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) sisteminde, bölge idare mahkemesi dava dairelerinin istinaf incelemesi sonucunda verdiği kararların büyük bir kısmı kesin niteliktedir. Ancak Kanun'un 46. maddesinde sınırlı olarak sayılan bazı uyuşmazlık türlerinde, bölge idare mahkemesi kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulması mümkündür.

Buna göre, bölge idare mahkemesi dava daireleri tarafından verilen aşağıdaki kararların hangisine karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye meclislerinin feshi veya belediye başkanlığının düşürülmesine ilişkin kararlar

Cevap

Belediye meclislerinin feshi veya belediye başkanlığının düşürülmesine ilişkin kararlar
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca; belediye başkanlığının düşürülmesi, belediye meclislerinin feshi, muhtarların görevden uzaklaştırılması ve il genel meclisi üyelerinin üyeliklerinin düşürülmesi ile ilgili bölge idare mahkemesi kararlarına karşı Danıştaya temyiz yoluna başvurulabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dava konusunun niteliğini değerlendir
Uyuşmazlığın yerel yönetim organlarının (belediye başkanı veya belediye meclisi) hukuki statüsüne ilişkin olduğu saptanır.
Temyiz yolu tüm idari davalar için değil, sadece İYUK 46. maddede tahdidi olarak sayılan konular için açıktır.
2
İYUK Madde 46 kapsamındaki listeyi kontrol et
46. maddenin (i) bendinde 'Belediye başkanlığının düşürülmesi, belediye meclislerinin feshi...' ifadesinin yer aldığı görülür.
Yerel yönetimlerin özerkliği ve organlarının seçilmiş olması nedeniyle, bu organların görevine son veren kararların yüksek mahkeme denetimine tabi tutulması öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

İYUK 46. Madde uyarınca temyiz edilebilen bölge idare mahkemesi kararları

Daha Fazla Pratik

İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar ile temyiz yoluna başvurulabilen kararlar arasındaki farkları İYUK 45 ve 46. maddeler çerçevesinde inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 15Soru →

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Türkiye genelindeki tüm özel kurs merkezlerinin fiziksel standartlarını yeniden düzenleyen 'Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi' ile bu yönergeye dayanılarak İzmir'de faaliyet gösteren bir kurs merkezinin 'kurum açma ve çalışma ruhsatının iptali' işleminin birlikte iptali talep edilmektedir.

2575 sayılı Danıştay Kanunu ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri uyarınca, bu uyuşmazlığın çözümü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönerge ülke çapında uygulanan bir düzenleyici işlem olduğundan, her iki işlemin iptali talebiyle doğrudan Danıştay'da dava açılmalıdır.

Cevap

Bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine karşı ilk derece mahkemesi olarak Danıştay görevli olduğundan ve İYUK uyarınca dayanak düzenleyici işlemle birlikte açılan davalarda görev bu mercie ait olduğundan, davanın Danıştay'da açılması gerekir.
Doğru seçenek, bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine (yönerge, tebliğ vb.) karşı açılacak davaların 2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 24 uyarınca Danıştay'da ilk derece mahkemesi sıfatıyla görüleceğini ve bu işlemlere dayanılarak tesis edilen bireysel işlemlerin de aynı dilekçede dava edilmesi halinde İYUK m. 5/2 gereği görevli mahkemenin Danıştay olacağını ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dava konusu işlemlerin hukuki niteliğini analiz edin.
Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi 'ülke çapında uygulanan bir düzenleyici işlem', ruhsat iptali ise bu yönergeye dayanan 'bireysel işlem'dir.
Görevli mahkemenin tespiti için öncelikle işlemin niteliğinin ve uygulama alanının belirlenmesi gerekir.
2
Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevlerini belirleyen kanun maddesini uygulayın.
2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 24/1-c bendi uyarınca, bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine karşı açılacak iptal davalarında Danıştay ilk derece mahkemesidir.
Düzenleyici işlemin tüm ülke genelinde sonuç doğurması, uyuşmazlığın Danıştay'ın görev alanına girmesini sağlar.
3
Birlikte dava açma (subjektif ve objektif dava birleşmesi) kuralını değerlendirin.
2577 sayılı İYUK m. 5/2 uyarınca, bir bireysel işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemle birlikte dava edilmesi halinde görev, düzenleyici işlemi incelemekle görevli olan mahkemeye (Danıştay) aittir.
Yargılamada bütünlüğü sağlamak ve çelişkili kararları önlemek amacıyla görev kuralı üst mahkemeye (Danıştay) göre belirlenmiştir.
4
Nihai görevli mahkemeyi tespit edin.
Her iki işlemin iptali istemiyle açılacak dava için görevli merci Danıştay'dır.
Kanunların açık hükümleri uyarınca uyuşmazlığın tek bir mercide çözülmesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemleri üzerindeki ilk derece mahkemesi görevi ve İYUK m. 5/2 uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevlerini çalışırken, Cumhurbaşkanı kararları ile bakanlıkların düzenleyici işlemleri arasındaki 'ülke çapında uygulanma' şartı farkına dikkat ediniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 16Soru →

İdari yargılama hukukunda bir işlemin iptal davasına konu edilebilmesi için öncelikle 'kesin ve yürütülmesi zorunlu' (icrai) nitelikte olması gerekirken; bazı icrai idari işlemler ise Anayasa ve kanunlarla yargı denetimi dışında bırakılmıştır.

Buna göre, aşağıdaki işlemlerden hangisi idari yargı mercilerinde iptal davasına konu edilebilecek nitelikte bir işlemdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve Savcılar Kurulunun, disiplin soruşturması sonucunda bir savcının meslekten çıkarılmasına ilişkin verdiği karar

Cevap

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun bir savcının meslekten çıkarılmasına ilişkin kararı, hem kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlemdir hem de Anayasal bir istisna olarak yargı yoluna açıktır.
Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma kararı, 1982 Anayasası'nın 159. maddesinin son fıkrasındaki açık hüküm gereği, kurulun yargı denetimine tabi olan tek kararıdır. Bu işlem hem nihai ve icrai bir işlemdir hem de yargı kısıntısı kapsamı dışındadır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin niteliğinin 'hazırlık' mı yoksa 'icrai' mi olduğunu belirle.
İmar raporu ve disiplin görüş yazısı hazırlık işlemi olduğundan dava konusu edilemez.
İptal davası için işlemin hukuk aleminde doğrudan değişiklik yapan icrai nitelikte olması şarttır.
2
İcrai nitelikteki işlemler için Anayasal 'yargı kısıntısı' (istisna) olup olmadığını kontrol et.
HSK atama kararı ve YAŞ kadrosuzluktan emeklilik kararı yargı yolu kapalı olan işlemlerdir.
Anayasa'nın 125. ve 159. maddeleri bazı idari kararları idari yargı denetimi dışında bırakmıştır.
3
Yargı kısıntılarının kendi içindeki istisnalarını (yargı yoluna açık olanları) tespit et.
HSK'nın meslekten çıkarma kararının yargı denetimine tabi olduğu saptanır.
Anayasa, HSK kararlarına karşı sadece meslekten çıkarma cezası için yargı yolunu açık tutmuştur.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Yolunun Anayasal İstisnaları ve Kesin İşlem Şartı

İpuçları

1
İptal davası açılabilmesi için işlemin nihai karara dönüşmüş olması ve Anayasa'da yargı yolunun açıkça yasaklanmamış olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

YAŞ'ın yargı denetimine açık olan tek kararı ile HSK'nın yargı denetimine açık olan tek kararı arasındaki benzerliği inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

1982 Anayasası ve İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde, idari yargı yolunun kapsamı ve bu yola getirilen anayasal veya yasal istisnalar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı tüm işlemler, 1982 Anayasası uyarınca idari yargı denetimi dışında bırakılan işlemler arasında yer almaktadır.

Cevap

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı tüm işlemlerin idari yargı denetimi dışında tutulduğuna dair ifade yanlıştır; 2017 Anayasa değişiklikleri ile bu işlemler yargı denetimine açılmıştır.
1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler sonucunda, Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler üzerindeki yargı bağışıklığı kaldırılmıştır. Güncel hukuk düzeninde Cumhurbaşkanının tüm idari işlemleri (kararnameler hariç tutularak bireysel işlemler bazında) idari yargı denetimine tabidir. Dolayısıyla bu işlemlerin yargı denetimi dışında bırakıldığını savunan ifade hukuksal bir yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İdari yargı denetiminin genel kuralını analiz etme
Anayasa m. 125 uyarınca, idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır.
Genel kuralın kapsamını belirlemek, istisnaları tespit etmek için ön koşuldur.
2
Güncel anayasal istisnaları değerlendirme
YAŞ'ın terfi ve kadrosuzluk kararları, HSK'nın meslekten çıkarma dışındaki kararları, Sayıştay kesin hükümleri ve Hakem Kurulu kararları yargı yoluna kapalıdır.
Anayasa'da açıkça belirtilen bu sınırlamalar idari yargı yolunun kapsamı dışındadır.
3
2017 Anayasa değişikliklerini kontrol etme
2017 değişikliği öncesinde mevcut olan 'Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler yargı denetimi dışındadır' hükmü anayasa metninden çıkarılmıştır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişle birlikte idari rejimin denetlenebilirliği artırılmıştır.

Anahtar Kavram

İdari Yargı Yolunun Anayasal İstisnaları ve 2017 Değişiklikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru →

2575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca, Danıştay'ın idari ve organizasyonel işleyişinde hayati kararlar alan "Başkanlık Kurulu"nun oluşumu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulda görev yapacak üç daire başkanı daire başkanları tarafından kendi aralarından, üç Danıştay üyesi ise üyeler tarafından kendi aralarından gizli oyla seçilir.

Cevap

Başkanlık Kurulu üyeleri, kendi kategorilerindeki (daire başkanı veya üye) meslektaşları tarafından gizli oyla seçilir.
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 18. maddesine göre Başkanlık Kurulu; Danıştay Başkanı, Başsavcı, üç daire başkanı ve üç üyeden oluşur. Bu kurulun seçimle gelen üyeleri için özel bir usul öngörülmüştür: Daire başkanları kendi aralarından üç asıl ve üç yedek üyeyi, Danıştay üyeleri ise kendi aralarından üç asıl ve üç yedek üyeyi gizli oyla seçerler. Bu durum, kurulun her iki kademeden de (başkanlık ve üyelik) eşit ve temsil gücü yüksek bir yapıda olmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay Kanunu Madde 18'in incelenmesi
Başkanlık Kurulu'nun oluşumu: Başkan, Başsavcı, 3 daire başkanı ve 3 üye.
Kurulun yasal dayanağını ve kompozisyonunu belirlemek için.
2
Seçim usulünün analizi
Daire başkanlarının kendi aralarından, üyelerin kendi aralarından seçim yaptığı görülür.
Genel Kurul seçimi ile kategorik seçim arasındaki farkı ayırt etmek için.
3
Görev süresi ve ek görevlerin kontrolü
Görev süresinin 2 yıl olduğu ve Genel Sekreter'in oy hakkının olmadığı teyit edilir.
Çeldiricilerdeki teknik hataları elemek için.

Anahtar Kavram

Danıştay Başkanlık Kurulu'nun Seçim ve Temsil Esasları

Daha Fazla Pratik

Danıştay Başkanlar Kurulu ile Başkanlık Kurulu arasındaki görev ayrımını (idari işler vs. yargısal işbölümü) inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca, aşağıdakilerden hangisi vergi mahkemelerinin görevleri arasında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklar

Cevap

Vergi mahkemeleri; genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları çözümlemekle görevlidir.
Vergi mahkemeleri, 2576 sayılı Kanun gereğince genel bütçeli idareler ile yerel yönetimlere ait vergi, resim ve harçlardan kaynaklanan uyuşmazlıklara bakmakla görevli ihtisas mahkemeleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın niteliğini tespit etme
Dava konusu işlemin vergi, resim, harç veya benzeri bir mali yükümlülüğe ilişkin olduğu belirlenir.
Vergi mahkemelerinin görevi konu yönünden sınırlandırılmıştır.
2
2576 Sayılı Kanun'un 6. maddesini uygulama
Mali yükümlülüklerden doğan davaların vergi mahkemesinde açılması gerektiği sonucuna varılır.
Kanun koyucu uyuşmazlık türüne göre görevli mahkemeyi belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Vergi Mahkemelerinin Görev Alanı

İpuçları

1
Vergi mahkemesinin görevini belirleyen en önemli unsur uyuşmazlığın konusunun bir 'mali yükümlülük' olmasıdır.

Daha Fazla Pratik

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların da vergi mahkemesi görevinde olduğunu unutmayınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru →

1982 Anayasası ve İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde, idari yargı denetiminin kapsamı ve yargı yoluna getirilen anayasal/yasal istisnalar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay'ın vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkında verdiği kesin hükümler, idare mahkemelerinde iptal davasına konu edilebilir.

Cevap

Sayıştay'ın vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkında verdiği kesin hükümler hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz.
Sayıştay'ın kesin hükümlerinin idari yargıda dava edilebileceğini savunan ifade yanlıştır. 1982 Anayasası'nın 160. maddesi uyarınca, Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği kararlar kesin olup, bu kararlar hakkında idari yargı yoluna başvurulması anayasal olarak engellenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal istisnaları hatırla.
1982 Anayasası'nın 160. maddesi Sayıştay'ın kesin hükümlerini düzenler.
Yargı yolunun kapsamını belirleyen temel kurallar Anayasa'da yer alır.
2
Sayıştay kararlarının niteliğini analiz et.
Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği kararlar kesin hüküm niteliğindedir.
Anayasa metni açıkça 'Bu kararlar hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz' hükmünü içermektedir.
3
Diğer kurumların (HSK, YAŞ) yargı denetimi rejimini kontrol et.
HSK'nın sadece meslekten çıkarma, YAŞ'ın ise sadece belirli ilişik kesme kararları denetime açıktır.
Yanlış olan seçeneği teyit etmek için doğru seçeneklerin kapsamı doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Sayıştay Kararlarının İdari Yargı Denetimi Dışında Olması
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 5Sonraki
İdari Yargı Teşkilatı ve Görev Alıştırma Soruları — KPSS Hukuk | Examkin