Türk Anayasa Tarihi

124 soru

Soru 61Soru

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda 29 Ekim 1923 tarihinde yapılan değişikliklerle, devletin yönetim yapısında köklü bir dönüşüm yaşanmış ve ilk kez "Cumhurbaşkanlığı" makamı düzenlenmiştir.

Buna göre, 1923 anayasa değişikliklerine göre Cumhurbaşkanı'nın seçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, kendi üyeleri arasından seçilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ve kendi üyeleri arasından seçilmesi
29 Ekim 1923 tarihinde yapılan anayasa değişikliği ile 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'na eklenen maddeler uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti'nin Reisicumhuru (Cumhurbaşkanı), Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından ve kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilir. Bu düzenleme, yeni kurulan devletin başının parlamento içinden çıkmasını sağlayarak yasama ve yürütme arasındaki bağı korumuştur.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın 1923 yılındaki hükümet sistemi değişikliğini analiz et.
Meclis Hükümeti Sistemi'nden Kabine Sistemi'ne geçiş yapılmıştır.
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte yürütme organının başı olarak Cumhurbaşkanlığı makamı ihdas edilmiştir.
2
Cumhurbaşkanı'nın seçim usulünü belirleyen anayasal hükmü hatırla.
Cumhurbaşkanı'nın TBMM üyeleri arasından seçilmesi kuralı kabul edilmiştir.
Milli egemenlik ilkesi gereği, devletin başının da milletin temsilcilerinden oluşan meclis içinden çıkması hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

1923 Anayasa Değişiklikleri ve Cumhurbaşkanlığı Seçimi

Daha Fazla Pratik

1923 değişiklikleriyle birlikte 'Başbakan'ın atanması' ve 'Kabine Sistemi'nin işleyişi arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 62Soru

Sened-i İttifak (1808) metninin içeriği, tarafı olan gruplar ve kapsadığı haklar incelendiğinde; bu belgenin Türk anayasacılık hareketleri içerisindeki özgün ve sınırlı yapısını belirleyen temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tanınan hak ve yetkilerin halkın tamamına değil, sadece taşradaki güçlü bir sınıfa (Âyanlara) yönelik olması

Cevap

Sened-i İttifak'ın en temel sınırlılığı, hak ve yetkileri halkın bütününe değil, sadece Padişahın karşısında güç kazanan Âyanlara tanımış olmasıdır.
Sened-i İttifak, Türk anayasa tarihinde padişahın mutlak otoritesini sınırlayan ilk belge olsa da, bu sınırlama modern bir anayasadaki gibi halkın haklarını korumak için değil, padişah ile taşradaki güçlü feodal yapılar (Âyanlar) arasındaki iktidar dengesini sağlamak için yapılmıştır. Bu nedenle belgenin en belirgin sınırlılığı, kapsadığı hakların sadece belirli bir sınıfa (Âyanlara) hitap etmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin taraflarını analiz etme
Belge, Padişah II. Mahmut ile taşra aristokrasisini temsil eden Âyanlar arasında imzalanmıştır.
Belgenin hukuki niteliğini (sözleşme/misak) ve kapsamını belirleyen temel faktör tarafların kimliğidir.
2
İçerik ve kapsam kontrolü yapma
Metinde genel olarak halkın (reayanın) haklarından ziyade, Âyanların hakları, vergi toplama ve Sadrazamın emirlerine itaat gibi konular düzenlenmiştir.
Bu durum, belgenin genel bir anayasal metinden ziyade sınıfsal bir uzlaşma olduğunu gösterir.
3
Diğer anayasal belgelerle karşılaştırma
Tanzimat Fermanı tek taraflı ve tüm halka yöneliktir; Sened-i İttifak ise çift taraflı (misak) ve sadece Âyanlara yöneliktir.
Farklılıklar, belgenin özgün ve sınırlı yapısını ortaya koyar.

Anahtar Kavram

Sened-i İttifak'ın sınıfsal kapsamı ve 'misak' (sözleşme) niteliği
Tahmini Süre:1m 5s
Soru 63Soru

1808 yılında Padişah II. Mahmut ile taşradaki yerel güçler (Ayanlar) arasında imzalanan Sened-i İttifak'ın, Türk anayasa tarihindeki Tanzimat ve Islahat fermanları gibi belgelerden ayrılan en temel hukuki niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Padişah ile bir başka güç arasında imzalanan iki taraflı bir sözleşme (misak) olması

Cevap

Sened-i İttifak'ın en temel hukuki niteliği, padişah ile Ayanlar arasında yapılan iki taraflı bir sözleşme (misak) olmasıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, belgenin 'misak' yani sözleşme niteliğine vurgu yapmaktadır. Sened-i İttifak, merkezi otorite (Padişah) ile yerel güçlerin (Ayanlar) karşılıklı olarak birbirlerinin varlığını ve yetkilerini tanıdıkları bir belge olduğu için hukukçular tarafından 'sözleşme' olarak nitelendirilir. Bu durum, padişahın yetkilerinin tarihte ilk kez sınırlandırılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin taraflarını belirleyin.
Belge, Padişah II. Mahmut ve taşra eşrafı olan Ayanlar arasında imzalanmıştır.
Belgenin hukuki doğasını anlamak için tarafların kim olduğu kritiktir.
2
Belgenin ortaya çıkış yöntemini analiz edin.
Karşılıklı taahhütler içeren bir imza süreci söz konusudur.
Bu yöntem, belgenin bir 'ferman' (tek taraflı) mı yoksa 'misak' (iki taraflı) mı olduğunu belirler.
3
Diğer anayasal belgelerle karşılaştırın.
Tanzimat ve Islahat fermanları padişahın tek taraflı lütfu iken, Sened-i İttifak bir sözleşmedir.
Türk anayasa tarihindeki belgelerin farklarını ortaya koymak sorunun cevabına ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Sened-i İttifak'ın Sözleşme (Misak) Niteliği

Daha Fazla Pratik

Sened-i İttifak ile İngiliz Magna Carta (1215) arasındaki benzerlikleri inceleyerek padişahın yetkilerinin sınırlandırılması mantığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 64Soru

1856 Paris Barış Konferansı sürecinde ilan edilen Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı ile başlayan Osmanlı anayasallaşma sürecini özellikle gayrimüslim tebaanın hakları açısından ileriye taşımış ve fermanın metni Paris Barış Antlaşması'nın 9. maddesinde zikredilmiştir. Bu fermanın içeriği ve gayrimüslim tebaaya sağladığı yeni imkanlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Islahat Fermanı ile getirilen düzenlemelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müsadere usulünün kaldırılarak mülkiyet hakkının tüm tebaa için ilk kez kanun güvencesine alınması

Cevap

Müsadere usulünün kaldırılarak mülkiyet hakkının tüm tebaa için ilk kez kanun güvencesine alınması
Müsadere usulünün kaldırılması ve mülkiyet hakkının tüm Osmanlı tebaası (Müslüman ve gayrimüslim ayırımı yapılmaksızın) için ilk kez devlet ve kanun güvencesine alınması, 1839 tarihli Tanzimat Fermanı'nın getirdiği en temel yeniliklerden biridir. Islahat Fermanı bu hakkı teyit etmiştir ancak bu düzenlemenin 'ilk kez' getirilmesi Tanzimat dönemine aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Belge içeriklerini karşılaştır
Tanzimat Fermanı (1839) tüm tebaa için can, mal ve namus güvenliğini getirirken; Islahat Fermanı (1856) özellikle gayrimüslimlere yönelik spesifik haklara odaklanmıştır.
Müsadere (devletin mala el koyması) usulünün kaldırılması ve temel mülkiyet haklarının ilk kez tüm tebaayı kapsayacak şekilde ilanı Tanzimat Fermanı'nın temel özelliğidir.
2
Islahat Fermanı'nın özgün hükümlerini belirle
Gayrimüslimlerin memuriyeti, il idare meclislerine katılımı, aşağılayıcı tabirlerin yasaklanması ve bedelli askerlik (bedel-i nakdi) Islahat Fermanı'na özgüdür.
Bu düzenlemeler Tanzimat'taki genel eşitlik ilkesini, gayrimüslimler lehine detaylandırmıştır.
3
Uluslararası bağlamı kontrol et
Islahat Fermanı'nın Paris Barış Antlaşması'nda yer alması, Osmanlı'nın iç işlerine müdahaleyi engelleyici bir hamle olsa da belgeye uluslararası bir boyut katmıştır.
Paris Antlaşması'nın 9. maddesi bu fermana doğrudan atıfta bulunur.

Anahtar Kavram

Tanzimat ve Islahat Fermanları Arasındaki İçerik Farkları
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 65Soru

Sened-i İttifak (1808), Osmanlı-Türk anayasacılık hareketlerinin başlangıcı kabul edilse de modern anlamda bir anayasa metni değil, Orta Çağ Avrupa'sındaki Magna Carta Libertatum benzeri bir "misak" (pakt/sözleşme) karakteri taşır. Bu belgenin hukuk tekniği, tarafları ve otorite üzerindeki etkisi dikkate alındığında, Türk anayasa tarihindeki özgün konumuna ilişkin en doğru saptama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Padişahın mutlak otoritesinin, halkın genelinden gelen bir talep yerine yerel bir güç odağı olan Âyanlarla yapılan bir sözleşme aracılığıyla ilk kez hukuki sınırlamaya tabi tutulması

Cevap

Padişahın yetkilerinin yerel bir güç odağı olan Âyanlarla yapılan bir sözleşme (pakt) aracılığıyla ilk kez sınırlandırılması
Sened-i İttifak, Padişah'ın yetkilerini kendi iradesi dışında başka bir güç odağıyla (Ayanlar) yaptığı bir anlaşma yoluyla kısıtladığı ilk belgedir. Bu durum, 'yukarıdan aşağıya' bir bağış değil, 'karşılıklı' bir uzlaşma olması nedeniyle onu Türk anayasa tarihinde tekil ve özgün bir konuma yerleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin taraflarını belirle
Padişah II. Mahmut ve taşradaki yerel otoriteler olan Âyanlar
Belgenin hukuki niteliği tarafların statüsüne bağlıdır.
2
Belgenin hukuki kaynağını analiz et
İki tarafın karşılıklı taahhüdüne dayanan bir 'misak' (sözleşme)
Tek taraflı fermanlardan farkını ortaya koymak için gereklidir.
3
Otorite üzerindeki etkisini değerlendir
Padişahın mutlak ve sınırsız yetkilerinin ilk kez hukuken kısıtlanması
Belgenin anayasal tarihteki en temel sonucudur.

Anahtar Kavram

Sened-i İttifak'ın Sözleşme (Misak) Niteliği
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 66Soru

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda 29 Ekim 1923 tarihinde yapılan değişiklikler ile hükümetin kurulma usulünde değişikliğe gidilerek "Meclis Hükümeti" sisteminden "Kabine Sistemi"ne geçişin temelleri atılmıştır.

Buna göre, 1923 anayasa değişikliği ile Başvekil'in (Başbakan) belirlenme usulü aşağıdakilerden hangisi olarak düzenlenmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilmesi

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilmesi
1923 yılında 1921 Anayasası'nda yapılan değişikliklerle Cumhuriyet ilan edilmiş ve Cumhurbaşkanlığı makamı oluşturulmuştur. Bu yeni düzende (Kabine Sistemi), Cumhurbaşkanı Meclis üyeleri arasından bir Başvekil (Başbakan) seçer, Başvekil ise diğer bakanları seçerek Cumhurbaşkanı'nın onayıyla Meclis'e sunar. Bu durum yürütmenin oluşumunu hızlandırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1923 Değişikliklerinin içeriğini hatırla.
29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edilmiş ve hükümet sistemi revize edilmiştir.
Soru, bu tarihteki değişikliğin getirdiği spesifik usulü sormaktadır.
2
Kabine Sistemi ile Meclis Hükümeti sistemi arasındaki farkı analiz et.
Meclis Hükümeti'nde bakanlar Meclisçe tek tek seçilirken, Kabine Sistemi'nde bir Başbakan atanır.
Hükümet krizlerini aşmak için 1923'te Kabine Sistemi'ne geçilmiştir.
3
1923 değişikliğinin Başvekil atama maddesini belirle.
Anayasa değişikliğine göre Başvekil, Cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilir.
Bu düzenleme ile yürütme organının başı ve hükümetin kurulma hiyerarşisi netleşmiştir.

Anahtar Kavram

1923 Anayasa Değişiklikleri ve Kabine Sistemi

Alternatif Yöntem

Hükümet krizlerini aşmak için getirilen 'Kabine Sistemi' kavramı ile 'Başbakan' (Başvekil) kavramının aynı anda anayasaya girdiğini hatırlamak çözümü kolaylaştırır.
Tahmini Süre:45s
Soru 67Soru

1924 Anayasası’nın kurmuş olduğu "Karma Hükümet Sistemi" ve anayasanın hukuki nitelikleri göz önünde bulundurulduğunda, bu dönemdeki devlet yapısı ve erklerin işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hükümet sistemindeki dengeyi korumak amacıyla, Cumhurbaşkanı'na Meclis'i feshetme ve seçimleri yenileme yetkisi verilerek yürütmenin yasama üzerindeki etkisi artırılmıştır.

Cevap

Yürütme organına (Cumhurbaşkanı) Meclis'i feshetme yetkisi verildiğini iddia eden seçenek yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1924 Anayasası'nda Cumhurbaşkanı'na veya Bakanlar Kurulu'na Meclis'i feshetme yetkisi tanınmamıştır. 1924 sistemi, yasama organının (TBMM) üstünlüğü üzerine kuruludur ve Meclis, görev süresi dolmadan ancak kendi alacağı bir kararla seçimleri yenileyebilir. Yürütmenin yasamayı fesih yetkisi Türk anayasa tarihinde 1876 Kanun-i Esasi'de (padişah yetkisi olarak) ve 1961/1982 anayasalarında (belirli şartlarla yürütme yetkisi olarak) yer almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1924 Anayasası'nın hükümet sistemini tanımla.
Karma Hükümet Sistemi (Meclis Hükümeti ile Parlamenter Sistem arası geçiş).
Sistemin erkler arasındaki yetki paylaşımını belirlemek için gereklidir.
2
Yasama ve yürütme arasındaki güç dengesini analiz et.
Yasama (teşrii) üstünlüğü esastır; yürütme (icrai) Meclis'in içinden çıkar ve ona karşı sorumludur.
Meclis üstünlüğü ilkesi, yürütmenin yasamayı feshedip edemeyeceğini belirleyen temel kriterdir.
3
Fesih yetkisi ve erken seçim usullerini kontrol et.
1924 Anayasası'nda yürütmenin (Cumhurbaşkanı veya Hükümet) Meclis'i feshetme yetkisi bulunmamaktadır.
1924 sisteminde fesih yetkisi münhasıran TBMM'nin kendisine aittir.

Anahtar Kavram

1924 Anayasası'nda Meclis Üstünlüğü ve Fesih Yetkisi Yokluğu

Daha Fazla Pratik

1924 Anayasası ile 1961 Anayasası arasındaki temel haklar ve yargısal denetim farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 68Soru

18561856 Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı ile başlayan Osmanlı anayasallaşma sürecinde gayrimüslim tebaanın haklarını genişleten ve bu hakları uluslararası bir düzleme taşıyan kritik bir belgedir.

Fermanın içeriği ile 18561856 Paris Barış Antlaşması arasındaki hukukî ilişki ve Tanzimat Fermanı'ndan ayrılan özgün yönleri dikkate alındığında, Islahat Fermanı ile getirilen düzenlemeler hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gayrimüslimlerin il idare meclislerinde temsil edilmesine ve Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye'ye üye olabilmelerine imkân tanımış; fermanın Paris Antlaşması'nda zikredilmesiyle Osmanlı iç yetki alanındaki azınlık hakları uluslararası bir yükümlülüğe dönüşmüştür.

Cevap

Islahat Fermanı, gayrimüslimlere yerel yönetimlerde temsil ve Meclis-i Vâlâ üyeliği gibi idari haklar tanırken, Paris Antlaşması'ndaki varlığıyla azınlık haklarını uluslararası denetime açmıştır.
Islahat Fermanı, Tanzimat'tan farklı olarak gayrimüslimlerin 'temsil' haklarına odaklanmış, onlara il idare meclislerinde ve devletin en üst yargı/danışma organı olan Meclis-i Vâlâ'da üyelik vermiştir. Aynı zamanda 18561856 Paris Antlaşması'nda bu fermanın zikredilmesi, Osmanlı Devleti'nin 'iç mesele' olarak gördüğü azınlık haklarını uluslararası hukuk konusu haline getirerek egemenlik haklarını zedelemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Islahat Fermanı'nın (18561856) temel amacını belirle.
Tanzimat'ın genel haklarını gayrimüslimler lehine somutlaştırmak ve dış baskıları azaltmak.
Ferman, özellikle gayrimüslim tebaaya yönelik ayrımcılığı kaldırmayı ve onları devlet idaresine dahil etmeyi hedefler.
2
Fermanda yer alan idari ve yargısal temsil düzenlemelerini analiz et.
Gayrimüslimlere il idare meclislerine girme ve Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye (Yüksek Mahkeme/Konsey) üyeliği hakkı tanınmıştır.
Bu, Tanzimat'ın genel 'eşitlik' vaadinden daha ileri bir idari katılım aşamasıdır.
3
18561856 Paris Barış Antlaşması ile olan hukukî bağı değerlendir.
Antlaşmanın 99. maddesi fermanın tebliğ edildiğini belirtir; bu da belgenin uluslararası bir taahhüde dönüşmesine yol açar.
Metinde müdahale edilemez denilse de, fermanın uluslararası bir metinde yer alması Osmanlı'nın egemenlik haklarını kısıtlayan bir denetim mekanizması oluşturmuştur.

Anahtar Kavram

Islahat Fermanı'nın İdari Temsil ve Uluslararası Hukuk Niteliği
Soru 69Soru

1876 tarihli Kanun-i Esasi’nin 1909 yılındaki anayasa değişikliklerinden önceki ilk metni uyarınca, yasama sürecinin işleyişi ve Meclis-i Umumi'nin kanun yapma yetkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis üyelerinin kendi görev alanlarına giren konularda kanun teklifi hazırlayabilmeleri, öncelikle Padişah’ın bu konuda izin (irade) vermiş olması şartına bağlıdır.

Cevap

Meclis üyelerinin kanun teklifinde bulunabilmesi için öncelikle Padişah'tan izin alınması gerektiği ifadesi doğrudur.
1876 Kanun-i Esasi’nin orijinal metninin 53. maddesi uyarınca, hem Heyet-i Vükela hem de Meclis-i Umumi (Mebusan ve Ayan) kanun teklif etme hakkına sahiptir. Ancak meclis üyelerinin bu hakkı kullanabilmesi, teklif edilecek konunun öncelikle Padişah tarafından uygun görülmesine ve hazırlık için izin (irade) verilmesine bağlıdır. Bu durum, yasama organının bağımsız bir inisiyatif almasını engelleyen, Padişah’ın yasama üzerindeki en güçlü vesayet araçlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
1876 Kanun-i Esasi'nin orijinal metnindeki yasama yetkisi ve usulü incelenir.
Anayasanın 53. ve 54. maddelerinin Padişah'a yasama süreci üzerinde tam bir denetim yetkisi verdiği görülür.
Yasama sürecinin başlaması ve bitişi Padişah'ın iradesine bağlıdır.
2
Kanun teklifi (yasama inisiyatifi) süreci analiz edilir.
Meclis üyelerinin bir kanun taslağı hazırlayabilmesi için 'İzin Sistemi'nin (Ön İzin) yürürlükte olduğu saptanır.
Üyelerin doğrudan teklif verme yetkisinin olmaması, meclisin hükümet ve hükümdar karşısındaki zayıf konumunu pekiştirir.
3
Veto yetkisinin niteliği değerlendirilir.
Padişah'ın veto yetkisinin 'mutlak' olduğu, yani reddedilen bir kanunun meclis tarafından tekrar dayatılamayacağı anlaşılır.
Mutlak veto, kuvvetler ayrılığı ilkesinin yasama aleyhine bozulduğunun kanıtıdır.

Anahtar Kavram

İzin Sistemi (Yasama İnisiyatifi Sınırlaması)
Soru 70Soru

1961 Anayasası, devletin sosyal ve ekonomik alandaki görevlerini yerine getirebilmesi için planlı kalkınmayı bir anayasal zorunluluk hâline getirmiştir. Bu doğrultuda, ülke kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlamak ve kalkınma planlarını hazırlamak amacıyla ilk kez 1961 Anayasası ile düzenlenen kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Planlama Teşkilatı

Cevap

Devlet Planlama Teşkilatı
Doğru cevap olan Devlet Planlama Teşkilatı, 1961 Anayasası'nın getirdiği 'planlı kalkınma' ve 'sosyal devlet' anlayışının bir sonucu olarak, kalkınma planlarını hazırlamak ve kaynakları verimli yönetmek amacıyla ilk kez anayasal statüde kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
1961 Anayasası'nın getirdiği kurumsal yenilikleri hatırla.
1961 Anayasası; Anayasa Mahkemesi, Cumhuriyet Senatosu, Milli Güvenlik Kurulu ve Devlet Planlama Teşkilatı gibi kurumları ilk kez anayasal düzeye taşımıştır.
Soruda sorulan 'planlı kalkınma' ve 'kalkınma planlarını hazırlama' görevi bu kurumlardan biriyle eşleşmelidir.
2
Planlı ekonomi ve kalkınma ile ilgili olan spesifik kurumu belirle.
Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak ekonomik kalkınmayı koordine etmekle görevlendirilmiştir.
1961 Anayasası'nın 129. maddesi ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmanın bir plana bağlanacağını ve bu planın Devlet Planlama Teşkilatı tarafından hazırlanacağını belirtir.

Anahtar Kavram

1961 Anayasası'nın Kurumsal Yenilikleri
Tahmini Süre:45s
Soru 71Soru

24852485 sayılı Kurucu Meclis Hakkında Kanun ve 19821982 Anayasası'nın hazırlık süreci ile Geçici Maddeler kapsamında düzenlenen "Geçiş Dönemi" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, hazırlık aşamasında görev alan organlar ve halkoylamasının hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’nın halkoylaması ile kabul edildiği 77 Kasım 19821982 tarihinden itibaren Milli Güvenlik Konseyi üyeleri "Cumhurbaşkanlığı Konseyi" sıfatını kazandıkları için, bu tarihten itibaren Kurucu Meclis’in yasama yetkisi bütünüyle Danışma Meclisi’ne devredilmiştir.

Cevap

Anayasa’nın halkoylaması ile kabul edildiği tarihten itibaren yasama yetkisinin Danışma Meclisi’ne devredildiğini ve Milli Güvenlik Konseyi'nin yasama yetkisinin sona erdiğini belirten ifade yanlıştır.
Anayasa'nın kabul edildiği 77 Kasım 19821982 tarihi ile ilk genel seçimlerin yapıldığı 66 Kasım 19831983 arasındaki dönemde yasama yetkisi Milli Güvenlik Konseyi'nde kalmıştır. Milli Güvenlik Konseyi üyelerinin Cumhurbaşkanlığı Konseyi sıfatını kazanması, MGK'nın kurumsal varlığını sona erdirmemiş; aksine parlamentonun oluşumuna kadar MGK hem yasama görevine hem de yürütme organını denetleme yetkisine devam etmiştir. Danışma Meclisi ise bu süreçte bütünüyle bir yasama organına dönüşmemiş, yetkileri devralmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası hazırlık sürecindeki organları analiz etme.
Hazırlık süreci Milli Güvenlik Konseyi (MGK) ve Danışma Meclisi'nden (DM) oluşan Kurucu Meclis tarafından yürütülmüştür.
Organların yetki dağılımını anlamak yanlışı tespit etmek için gereklidir.
2
24852485 sayılı Kanun ve Geçici 1.1. Madde hükümlerini inceleme.
Anayasa kabul edildiğinde MGK üyelerinin aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı Konseyi üyesi olduğu ancak MGK'nın yasama yetkisinin devam ettiği görülür.
Geçiş dönemindeki kurumların hukuki statüsünü belirlemek gerekir.
3
Yasama yetkisinin devrini değerlendirme.
Milli Güvenlik Konseyi, yasama yetkisini ilk genel seçimler (66 Kasım 19831983) sonrasında yeni TBMM oluşana kadar bizzat kullanmaya devam etmiştir.
Danışma Meclisi'ne yasama yetkisi devredilmediği, aksine DM'nin 11 Eylül 19831983'te görevinin sona erdiği bilgisiyle yanlış seçenek doğrulanır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Geçiş Dönemi ve MGK'nın Sürekliliği
Soru 72Soru

19211921 Anayasası (Tes\ckilatıTeşkilat-ı EsasiyeEsasiye KanunuKanunu), hem normatif yapısı hem de öngördüğü iktidar mekanizması bakımından Türk anayasacılığında "olağanüstü dönemin esnek bir belgesi" olarak nitelendirilir. 19211921 Anayasası'nın anayasal nitelikleri ve 19231923 yılındaki hukuki gelişmeler ışığında, bu anayasanın "yumuşaklığı" ve hükümet sistemi içerisindeki dönüşümü hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en kapsamlı ve doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliği için kanunlardan farklı, nitelikli bir çoğunluk veya özel bir usul öngörmemesi onu "yumuşak" bir metin yaparken; 19231923 değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı makamının ihdası, Meclis Hükümeti sisteminden parlamenter sisteme geçişin ilk hukuki basamağını oluşturmuştur.

Cevap

Anayasa değişikliği için özel bir usul öngörülmemesi (yumuşaklık) ve 1923 değişikliklerinin Meclis Hükümeti sisteminden parlamenter sisteme geçişin (hibridleşme) ilk hukuki adımı olması.
19211921 Anayasası'nın en belirgin hukuki özelliği, anayasa değişikliği için hiçbir özel usul içermemesi, yani kanunların kabulüyle aynı prosedüre tabi olmasıdır; bu onu teorik olarak "yumuşak" kılar. Öte yandan, 19231923 yılında yapılan "Devletin hükümet şekli Cumhuriyettir" değişikliği, sadece bir isim koyma değil, aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı makamını yaratarak Meclis Hükümeti sisteminin (güçler birliği) içine parlamenter sistemin (yürütmenin yasamadan ayrışmaya başlaması) unsurlarını entegre etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasanın değiştirilme usulünü incele.
19211921 Anayasası'nda anayasa değişikliği için nitelikli çoğunluk veya özel bir yasak (sertlik) öngörülmemiştir.
Bir anayasanın adi kanunlarla aynı usulde değiştirilmesi onu "yumuşak anayasa" yapar.
2
Meclis Hükümeti sisteminin yapısını analiz et.
Yasama ve yürütme güçleri Meclis'te toplanmıştır; ayrı bir Devlet Başkanlığı makamı yoktur.
Sistem, güçler birliği ilkesine dayanmaktadır.
3
19231923 değişikliklerinin etkisini değerlendir.
"Cumhuriyet" ilanı ile birlikte "Cumhurbaşkanlığı" makamı kurulmuş, Başbakanlık (Başvekalet) sistemi belirginleşmiştir.
Bu durum, Meclis Başkanı ile Devlet Başkanı'nın ayrılmasını sağlayarak parlamenter sisteme doğru bir yapısal kayma başlatmıştır.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası'nın Yumuşaklık Niteliği ve 1923 Hükümet Sistemi Dönüşümü

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası'ndaki 1923 değişikliklerinin, 1924 Anayasası'ndaki 'karma hükümet sistemi'ne nasıl zemin hazırladığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 73Soru

1961 Anayasası, Türk anayasa hukukunda "Anayasanın Üstünlüğü" ilkesini tam olarak hayata geçirmek amacıyla yeni bir denetim mekanizması öngörmüştür. Buna göre, kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek üzere ilk kez 1961 Anayasası ile kurulan yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi

Cevap

Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası ile kurulan en temel yeniliklerden biridir.
Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası ile Türk hukuk sistemine dahil edilmiş bir yüksek mahkemedir. Temel amacı, yasama organının yaptığı kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleyerek anayasal düzeni korumaktır.

Adım Adım Çözüm

1
1961 Anayasası'nın getirdiği temel kurumsal yenilikleri belirle.
Anayasa Mahkemesi, Cumhuriyet Senatosu, Milli Güvenlik Kurulu ve Devlet Planlama Teşkilatı bu dönemde kurulmuştur.
Soru, kanunların anayasaya uygunluk denetimini yapan kurumu sormaktadır.
2
Seçeneklerdeki kurumların kuruluş dönemlerini karşılaştır.
Anayasa Mahkemesi 1961'de, Devlet Denetleme Kurulu 1982'de kurulmuştur; diğerleri ise daha eski kurumlardır.
1961 yeniliği olan tek mahkemeyi bulmak gerekir.

Anahtar Kavram

1961 Anayasası ile getirilen yargısal denetim ve Anayasa Mahkemesi'nin kuruluşu.
Tahmini Süre:45s
Soru 74Soru

Türk anayasa hukuku doktrininde Tanzimat Fermanı (1839), iktidarın sınırlandırılması yöntemi ve hukuki kaynağı bakımından 'anayasal belge' niteliği taşır. Bu fermanın hazırlanış süreci ve padişahın mutlak otoritesi karşısındaki hukuki konumu dikkate alındığında, fermanın getirdiği düzenleme hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Padişahın mutlak yetkilerini, kendi özgür iradesiyle ve tek taraflı bir işlemle (atıfet/ihsan) hukuk kurallarına tabi kılması sonucunda kanun üstünlüğü ilkesinin temelinin atılması

Cevap

Padişahın mutlak yetkilerini kendi iradesiyle tek taraflı olarak hukuk kurallarına tabi kılması ve kanun üstünlüğü ilkesini başlatması
Tanzimat Fermanı, padişahın yetkilerini kendi rızasıyla ve tek taraflı (unilateral) bir irade beyanıyla kanunlara tabi kıldığı bir gelişmedir. Bu belgeyle padişah, 'vazedilecek kanunlara bizzat uyacağı' sözünü vererek Osmanlı devlet sisteminde kanun üstünlüğü ilkesini (rule of law) başlatmıştır. Ancak bu bir anayasa değildir; çünkü devletin temel organlarını ve işleyişini düzenleyen bütünsel bir metin teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Fermanın ilan ediliş şeklinin analizi
Belgenin padişahın tek taraflı iradesine dayanan bir atıfet (grant) olduğu tespiti
Bir halk hareketi veya meclis onayı olmadan padişahın kendi rızasıyla hakları tanıması
2
Fermanda yer alan hukuki taahhüdün değerlendirilmesi
Padişahın da vazedilecek kanunlara uyacağını beyan etmesi
Hukukun üstünlüğü (rule of law) ilkesinin doktrine ilk kez giriş yapması
3
Belgenin anayasal niteliğinin belirlenmesi
Anayasa değil, 'anayasal belge' olarak sınıflandırılması
Devletin temel teşkilatını (meclis, hükümet vb.) kurmaması, sadece temel hak ve hürriyetlere dair genel ilkeler içermesi

Anahtar Kavram

Tanzimat Fermanı'nın Tek Taraflı (Unilateral) Niteliği ve Kanun Üstünlüğü

Daha Fazla Pratik

Tanzimat Fermanı ile Sened-i İttifak'ın hukuki niteliklerini (tek taraflı vs sözleşme) karşılaştırarak bu dönemin anayasal belgelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 75Soru

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Millî Mücadele döneminin olağanüstü şartlarında hazırlanmış, kısa ve öz bir metindir. Bu anayasanın hukuksal karakteri, kabul edildiği dönemdeki diğer anayasal düzenlemelerle ilişkisi ve 1923 değişiklikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1921 Anayasası, değiştirilmesi için kanunlardan farklı veya daha zor bir usul öngörmediği için Türk anayasa tarihindeki tek 'yumuşak' anayasadır ve 1876 Kanun-i Esasi'yi açıkça ve tamamen yürürlükten kaldırmamıştır.

Cevap

1921 Anayasası, değiştirilme usulü bakımından kanunlarla aynı prosedüre tabi olduğu için yumuşak bir anayasadır ve 1876 Kanun-i Esasi'yi tamamen yürürlükten kaldırmayarak ikili bir anayasal rejim oluşturmuştur.
1921 Anayasası, Türk hukuk tarihindeki tek yumuşak anayasadır çünkü anayasa değişikliği için kanun yapma usulünden farklı bir yöntem (nitelikli çoğunluk vb.) belirlememiştir. Ayrıca, yeni bir devlet kurulurken eski anayasa (1876) tamamen yürürlükten kaldırılmamış, 1921 metninin eksik kaldığı noktalarda 1876 hükümleri uygulanmaya devam etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasanın değiştirilme usulünü incele.
Yumuşak Anayasa niteliği tespit edildi.
1921 Anayasası'nda anayasa değişikliği için nitelikli çoğunluk veya özel bir yasak öngörülmemiştir.
2
1876 Kanun-i Esasi ile ilişkisini değerlendir.
İkili anayasal dönem (dualist yapı) belirlendi.
1921 metni kısa olduğu için devletin işleyişine dair diğer hususlar, çatışmadığı sürece 1876 hükümlerine göre yürütülmüştür.
3
1923 değişikliklerinin hukuki etkisini analiz et.
Hükümet şekli Cumhuriyet olarak belirlenmiş ancak anayasa 'sert' hale gelmemiştir.
Cumhuriyet ilanı bir hükümet sistemi değişikliğidir, anayasanın yumuşak karakterini o an için değiştirmemiştir.

Anahtar Kavram

İkili Anayasal Dönem ve Yumuşak Anayasa Kavramı
Soru 76Soru

1982 Anayasası'nın hazırlık süreci ve halkoylaması sonucunda yürürlüğe giren "Geçiş Dönemi" hükümleri (Geçici Maddeler) dikkate alındığında; 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan halkoylamasında Anayasa metninin kabul edilmesiyle birlikte eş zamanlı olarak gerçekleşen hukuki durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın, Anayasa'nın kabulüyle birlikte kendiliğinden yedi yıl için Cumhurbaşkanı sıfatını kazanması

Cevap

Anayasa'nın kabulüyle birlikte Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın yedi yıllık süre için kendiliğinden Cumhurbaşkanı olması
1982 Anayasası'nın Geçici 1. maddesi uyarınca, halkoylamasında Anayasa metninin kabul edilmesiyle birlikte, halkoylaması tarihindeki Milli Güvenlik Konseyi Başkanı (Kenan Evren), kendiliğinden Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı sıfatını kazanmış ve yedi yıllık bir görev süresi başlamıştır. Bu durum 'birleşik oy' ilkesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın halkoyuna sunulma usulünü ve Geçici 1. maddeyi analiz etmek.
Halkoylamasının sadece anayasa metni için değil, aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı seçimi için de yapıldığı sonucuna varılır.
1982 Anayasası'nın Geçici 1. maddesi, anayasa metni ile cumhurbaşkanlığı seçimini birbirine bağlamıştır.
2
Milli Güvenlik Konseyi'nin geçiş dönemindeki statüsünü belirlemek.
MGK Başkanı Kenan Evren'in, halkoylaması sonucuyla birlikte yedi yıl süreyle Türkiye Cumhuriyeti'nin 7. Cumhurbaşkanı olduğu teyit edilir.
Halkoylamasında kullanılan beyaz oylar (evet), hem anayasanın kabulünü hem de Kenan Evren'in cumhurbaşkanlığını onaylamıştır.

Anahtar Kavram

Birleşik Oy Sistemi ve Geçici Maddeler

Daha Fazla Pratik

1982 Anayasası'nın hazırlık aşamasında görev yapan Danışma Meclisi ve Milli Güvenlik Konseyi'nin üye yapısı ile yetki sınırlarını karşılaştıran soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 77Soru

Osmanlı Devleti'nin 18561856 Paris Barış Antlaşması sürecinde Avrupalı devletlerin desteğini sağlamak ve iç işlerine müdahaleyi önlemek amacıyla ilan ettiği Islahat Fermanı'nda, 18391839 Tanzimat Fermanı ile tüm tebaa için vatan hizmeti haline getirilen askerlik yükümlülüğü konusunda gayrimüslimlere tanınan özel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bedel-i nakdi usulü ile askerlik hizmetinden muafiyet hakkı tanınması

Cevap

Gayrimüslimlerin bedel-i nakdi ödeyerek askerlik hizmetinden muaf tutulabilmesi
Islahat Fermanı, gayrimüslim tebaanın haklarını genişletirken askerlik konusunda 'bedel-i nakdi' uygulamasını getirmiştir. Bu uygulama ile gayrimüslimler, belirli bir ücret ödeyerek vatan hizmeti yükümlülüğünden muaf tutulma hakkı kazanmışlardır. Bu durum, Tanzimat Fermanı'nın herkes için zorunlu askerlik ilkesinden önemli bir sapmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat Fermanı'ndaki askerlik düzenlemesini hatırla
18391839 Tanzimat Fermanı ile askerlik, tüm Osmanlı tebaası (Müslüman ve gayrimüslim ayrımı olmaksızın) için bir 'vatan borcu' haline getirilmişti.
Islahat Fermanı ile getirilen istisnayı anlamak için önceki genel kuralı bilmek gerekir.
2
Islahat Fermanı'nın gayrimüslimlere yönelik spesifik hükmünü tespit et
18561856 Islahat Fermanı, gayrimüslimlere askerlik hizmetine girme hakkı tanırken, aynı zamanda 'bedel-i nakdi' (para ödeyerek askerlikten muaf olma) sistemini getirmiştir.
Bu düzenleme, Tanzimat'taki zorunlu hizmet ilkesini gayrimüslimler lehine esneten özel bir imtiyazdır.

Anahtar Kavram

Islahat Fermanı ile Gayrimüslimlere Tanınan Bedel-i Nakdi Sistemi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 78Soru

19211921 Anayasası (Tes\ckilatıTeşkilat-ı EsasiyeEsasiye KanunuKanunu), hem değiştirilme usulü bakımından "yumuşak anayasa" özelliği göstermesi hem de hükümet sistemi olarak "Meclis Hükümeti"ni benimsemesiyle Türk anayasa tarihinde özgün bir yere sahiptir. Buna göre, 19211921 Anayasası'nın öngördüğü hükümet sisteminin işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır ve bakanlar Meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek seçilir.

Cevap

Meclis Başkanı'nın aynı zamanda hükümet başkanı olduğu ve bakanların Meclis tarafından tek tek seçildiği Meclis Hükümeti sistemi uygulanmıştır.
Doğru cevap, Meclis Hükümeti sisteminin en temel özelliğini yansıtmaktadır. Bu sistemde devletin başı ve hükümetin başı ayrımı yoktur; Meclis Başkanı aynı zamanda İcra Vekilleri Heyeti'nin başkanıdır ve bakanlar Meclis genel kurulunca tek tek oylanarak belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
19211921 Anayasası'nın hükümet sistemini tanımla.
Sistem, yasama ve yürütmenin Meclis'te toplandığı "Meclis Hükümeti Sistemi"dir.
Milli Mücadele döneminde hızlı karar alabilmek ve meclis üstünlüğünü korumak için bu sistem tercih edilmiştir.
2
Meclis Hükümeti sisteminde yürütmenin nasıl oluştuğunu analiz et.
Meclis Başkanı hükümetin (İcra Vekilleri Heyeti) doğal başkanıdır ve bakanlar (vekilller) Meclis tarafından tek tek seçilir.
Ayrı bir başbakanlık veya cumhurbaşkanlığı makamı henüz tanımlanmadığı için yürütme Meclis'in bir komisyonu gibi çalışır.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi ve Kuvvetler Birliği

İpuçları

1
19211921 Anayasası'nda güçlerin tek bir merkezde toplandığını hatırlayın.
2
Meclis Hükümeti sisteminde hükümetin Meclis'ten bağımsız bir başkanı olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

19231923 değişikliklerinin hükümet sistemindeki hangi tıkanıklıkları aşmak için yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 79Soru

Osmanlı hukuk tarihinde hükümdarın mutlak otoritesinin ilk kez hukuki bir metinle sınırlandırılmasına zemin hazırlayan Sened-i İttifak (18081808) hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuki niteliği itibarıyla padişah ile taşradaki yerel güçler (Âyanlar) arasında imzalanmış, karşılıklı hak ve borçlar doğuran bir sözleşmedir.

Cevap

Sened-i İttifak'ın hukuki niteliği itibarıyla padişah ile Âyanlar arasında imzalanmış, karşılıklı hak ve borçlar doğuran bir sözleşme (misak) olmasıdır.
Sened-i İttifak, Osmanlı hukuk tarihinde padişahın mutlak yetkilerini kendi rızasıyla da olsa bir belgeyle sınırlandırdığı ilk metindir. Bu metnin en belirgin özelliği, Tanzimat Fermanı gibi tek taraflı bir işlem olmayıp, Padişah ile Âyanlar arasında karşılıklı taahhütler içeren bir 'sözleşme' (misak) mahiyetinde olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin taraflarını belirle
Belge, Padişah II. Mahmut ve taşra aristokrasisini temsil eden Âyanlar arasındadır.
Otoritenin kimler arasında paylaşıldığını veya sınırlandığını anlamak için tarafların bilinmesi gerekir.
2
Belgenin hukuki oluşum sürecini analiz et
Hükümdarın tek taraflı iradesi (ferman) yerine, tarafların karşılıklı müzakeresi sonucu ortaya çıkmıştır.
Belgeyi bir 'sözleşme' (pakt/misak) kılan temel özellik karşılıklı irade beyanıdır.
3
Diğer anayasal belgelerle karşılaştır
Tanzimat (tek taraflı) ve Kanun-i Esasi'den (anayasa) farkı netleştirilir.
KPSS formatında kronolojik ve kavramsal ayrım yapmak hatayı önler.

Anahtar Kavram

Sened-i İttifak'ın 'Sözleşme' (Bilateral Contract) Niteliği
Tahmini Süre:50s
Soru 80Soru

1961 Anayasası, Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında "hukuk devleti" ilkesine ilk kez açıkça yer vermiş ve bu ilkeyi hayata geçirmek amacıyla çeşitli anayasal güvenceler ihdas etmiştir. Bu anayasa ile iktidarın sınırlandırılması ve yargı denetiminin kapsamının genişletilmesi hedeflenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası ile hukuk devleti ilkesini tahkim etmek amacıyla getirilen yeniliklerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlar Kuruluna, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisinin tanınması

Cevap

Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisinin tanınması, 1961 Anayasası'nın getirdiği ilk yeniliklerden biri değildir.
Bakanlar Kurulunun kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi, 1961 Anayasası'nın 1971 yılındaki köklü değişikliklerine kadar hukuk sistemimizde mevcut değildi. 1961 Anayasası'nın orijinal metni, yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesine sıkı sıkıya bağlı kalmıştır. Bu nedenle, yürütmeye bu tür bir düzenleyici işlem yetkisi verilmesi 1961'in getirdiği ilk yenilikler arasında sayılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
1961 Anayasası'nın kurumsal yeniliklerini analiz etme.
Anayasa Mahkemesi (AYM), Milli Güvenlik Kurulu (MGK), Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) ve Yüksek Hâkimler Kurulu bu dönemde kurulmuştur.
Soruda sorulan 'yeniliklerden biri değildir' ifadesini test etmek için kurumların kuruluş tarihlerini doğrulamak gerekir.
2
Hukuk devleti ilkesinin mekanizmalarını değerlendirme.
İdarenin yargısal denetimi ve hakların kanunla sınırlanması gibi esaslar 1961 ile pekiştirilmiştir.
1961 Anayasası'nın özgürlükçü yapısının temel taşlarını belirlemek gerekir.
3
Kanun hükmünde kararname (KHK) kurumunun tarihsel gelişimini inceleme.
KHK yetkisi ilk kez 1971 değişiklikleri ile yürütmeye tanınmıştır, 1961'in orijinal metninde yoktur.
Kronolojik olarak yanlış olan unsuru tespit ederek doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

1961 Anayasası'nın Kurumsal Yenilikleri ve Hukuk Devleti Güvenceleri
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 4 / 7Sonraki