İhtiyati Hacizde Teminat ve İstisnaları

12 soru

Soru 1Soru

Alacaklı (A), borçlu (B) ile devam eden bir davası sırasında mahkeme huzurunda sulh olmuş ve bu sulh sözleşmesi mahkeme tutanağına geçirilmiştir. Alacaklı, daha sonra bu sulh tutanağına dayanarak mahkemeden ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca, bu talep karşısında mahkemenin teminat konusundaki yetkisi ve uygulamasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya dayandığı için mahkeme, teminat alınıp alınmamasını takdir eder.

Cevap

Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya dayandığı için mahkeme, teminat alınıp alınmamasını takdir eder.
İhtiyati haciz isteyen alacaklı, kural olarak borçlunun veya üçüncü şahısların uğrayabileceği zararlara karşı teminat vermelidir. İİK m. 259 uyarınca, alacak bir ilama (mahkeme kararına) dayanıyorsa teminat aranmaz. Ancak olaydaki gibi mahkeme huzurunda yapılan sulh gibi 'ilam mahiyetindeki' belgeler söz konusu olduğunda, mahkeme teminat isteyip istememe konusunda takdir yetkisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin hukuki niteliğinin tespiti
Mahkeme huzurunda yapılan sulh, İcra ve İflas Kanunu'nun 38. maddesi uyarınca 'ilam mahiyetindeki vesikalar' arasında sayılır.
Sözleşmenin bir mahkeme tutanağına geçirilmiş olması onu adi bir belgeden ayırarak ilam benzeri bir güç kazandırır.
2
Teminat kuralının uygulanması
İcra ve İflas Kanunu'nun 259. maddesine göre, alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ancak ilam mahiyetinde bir vesikaya dayanıyorsa mahkeme teminatın gerekip gerekmediğini takdir eder.
Kanun koyucu, ilam niteliğindeki belgelerin kesinliğinin bir mahkeme kararı (ilam) kadar mutlak olmadığını kabul ederek hakime takdir yetkisi tanımıştır.

Anahtar Kavram

İhtiyati hacizde teminat muafiyeti ve ilam mahiyetindeki belgelerin bu konudaki statüsü.

Alternatif Yöntem

Soruda bahsedilen belgenin İİK m. 38 kapsamındaki belgelerden (ilam mahiyetindeki vesikalar) olduğunu hatırlamak ve m. 259'daki 'takdir eder' ifadesini bu kategori ile eşleştirmek en hızlı çözümdür.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 2Soru

Alacaklı (A), borçlu (B) aleyhine başlatmak istediği takip öncesinde, noterlikçe re'sen düzenlenmiş ve kayıtsız şartsız para borcu ikrarını içeren bir senede dayanarak mahkemeden ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur. İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca, mahkemenin bu talebe ilişkin teminat hususundaki yetki ve sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacağın ilam mahiyetinde bir vesikaya dayanması sebebiyle, ihtiyati haciz kararı verilirken teminat aranıp aranmayacağı hususu mahkemenin takdirindedir.

Cevap

Alacağın ilam mahiyetinde bir vesikaya dayanması sebebiyle mahkemenin teminat konusunda takdir yetkisine sahip olduğu seçenek doğrudur.
İcra ve İflas Kanunu madde 259259 uyarınca asıl kural, ihtiyati haciz isteyen alacaklının borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlara karşı teminat göstermesidir. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrasında bu kuralın iki istisnası vardır: Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat hiç aranmaz; alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya (örneğin İİK 3838'deki belgeler) dayanıyorsa teminat aranıp aranmayacağı hakimin takdirine bırakılmıştır. Sorudaki noter senedi ilam mahiyetinde bir vesika olduğundan mahkeme takdir yetkisini kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Dayanak belgenin hukuki niteliğini belirle.
Noterlikçe re'sen düzenlenen ve kayıtsız şartsız para borcu ikrarı içeren senet, İİK m. 3838 uyarınca 'ilam mahiyetinde belge'dir.
İhtiyati hacizde teminat kuralının istisnaları belgenin türüne göre değişir.
2
İİK madde 259/2 hükmünü uygula.
Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ancak ilam mahiyetinde bir vesikaya dayanıyorsa mahkeme teminat aranıp aranmayacağını takdir eder.
Kanun koyucu ilam mahiyetindeki belgeleri, kesin hüküm gücü taşıyan ilamlardan ayırarak hakime esneklik tanımıştır.
3
Sonucu seçeneklerle karşılaştır.
Mahkemenin takdir yetkisine vurgu yapan ifade doğru cevaptır.
Diğer seçenekler ya belgeyi yanlış nitelendirmekte ya da takdir yetkisini emredici yasak veya zorunlulukla karıştırmaktadır.

Anahtar Kavram

İhtiyati haciz talebinde, alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya dayanıyorsa teminat gösterilmesi zorunlu değildir, ancak aranıp aranmayacağı mahkemenin takdirindedir.
Soru 3Soru

İcra ve İflas Kanunu uyarınca ihtiyati haciz isteyen alacaklı, haciz dolayısıyla borçlunun veya üçüncü şahsın uğrayabileceği zararlara karşılık teminat göstermekle yükümlüdür. Ancak kanun koyucu, alacağın dayandığı belgenin niteliğine göre bu kurala çeşitli istisnalar tanımıştır.

Buna göre, alacağı "kayıtsız şartsız bir para borcu ikrarını içeren re'sen düzenlenmiş noter senedine" dayanan bir alacaklının ihtiyati haciz talebinde bulunması halinde, mahkemenin teminat konusundaki yetkisi ve hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacak ilam niteliğindeki bir belgeye dayandığı için mahkeme teminat alınmasına gerek olup olmadığını takdir eder.

Cevap

Alacağın ilam niteliğindeki bir belgeye dayanması durumunda, mahkemenin teminat alınmasına gerek olup olmadığını takdir etme yetkisi bulunmaktadır.
İcra ve İflas Kanunu'nun 259. maddesinin 3. fıkrasına göre, alacak ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyorsa, mahkeme teminat gösterilmesine gerek olup olmadığını kendisi takdir eder. Re'sen düzenlenmiş noter senetleri de ilam niteliğinde belge sayıldığından bu kurala tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dayanak belgenin hukuki niteliğinin belirlenmesi
Noterlikçe re’sen düzenlenmiş kayıtsız şartsız para borcu ikrarı içeren senet, İİK md. 38 uyarınca bir 'ilam niteliğindeki belge'dir.
Soruda verilen belgenin ilam mı yoksa ilam niteliğindeki belge mi olduğu, uygulanacak teminat kuralını belirlemek için kritiktir.
2
İİK md. 259 hükümlerinin analizi
Kanun, mahkeme ilamına dayanan taleplerde teminat aranmayacağını (zorunlu istisna), ilam niteliğindeki belgelere dayanan taleplerde ise teminat aranıp aranmayacağının mahkemenin takdirinde olduğunu (ihtiyari istisna) düzenler.
Hukuki kuralın somut olaya doğru uygulanması gerekir.
3
Sonucun tespiti
Belge ilam niteliğinde olduğu için mahkeme teminat alınmasına gerek olup olmadığını takdir eder.
İİK md. 259/3'teki açık hüküm gereği takdir yetkisi mahkemededir.

Anahtar Kavram

İhtiyati haciz talebinde teminatın alacağın dayanağı olan belgenin türüne (ilam vs. ilam niteliğinde belge) göre değişen hukuki statüsü.

Daha Fazla Pratik

İhtiyati haciz kararının infazından sonra alacaklının takibi tamamlayan merasim sürelerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru

Alacaklı (A), borçlu (B) ile akdettiği bir satım sözleşmesine dayanarak borçlu aleyhine ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur. Alacaklı, talebine delil olarak noterlikçe sadece tarafların imzalarının onaylandığı ve borçlunun kayıtsız şartsız para borcu ikrarını içeren bir sözleşme nüshası sunmuştur.

İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca, mahkemenin bu talepte "teminat" hususuna ilişkin uygulaması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözleşme noterlikçe re'sen düzenlenmeyip sadece imza onayı içerdiği için "ilam mahiyetinde vesika" sayılmaz; bu nedenle mahkemece teminat miktarının takdir edilmesi gerekir.

Cevap

Sözleşme noterlikçe re'sen düzenlenmeyip sadece imza onayı içerdiği için ilam mahiyetinde vesika sayılmaz; bu nedenle mahkemece teminat miktarının takdir edilmesi gerekir.
İcra ve İflas Kanunu Madde 259/2'ye göre, ihtiyati haciz talebi bir ilama veya ilam mahiyetindeki bir vesikaya dayanıyorsa teminat aranmaz. Ancak İİK Madde 38'e göre noter senetlerinin ilam mahiyetinde kabul edilebilmesi için noterlikçe 're'sen düzenlenmiş' olması şarttır. Sorudaki olayda alacaklı sadece 'imza onaylı' bir belge sunduğu için bu belge ilam mahiyetinde değildir. Dolayısıyla mahkeme, Madde 259/3 uyarınca teminat miktarını takdir ederek alacaklıdan teminat istemelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin hukuki niteliğinin tespiti
Sunulan belge, noterlikçe re'sen düzenlenen bir senet değil, imzası onaylanmış bir sözleşmedir.
İİK Madde 38 uyarınca ilam mahiyetinde sayılan noter senetleri sadece re'sen (noter tarafından kaleme alınan) tanzim edilenlerdir.
2
İhtiyati haciz teminat kuralının uygulanması
İİK Madde 259/2 uyarınca sadece ilam mahiyetindeki vesikalar teminattan muaftır.
İmza onaylı belgeler (İİK Madde 68 kapsamındakiler) bu istisnaya girmediğinden genel kural olan teminat gösterme zorunluluğu devam eder.
3
Mahkemenin yetkisinin belirlenmesi
Mahkeme, İİK Madde 259/3 uyarınca teminatın miktarını takdir etmelidir.
Alacak ilam niteliğinde bir belgeye dayanmıyorsa, borçlunun veya üçüncü şahısların uğrayabileceği zararlar için mahkemece uygun bir teminat belirlenmesi kanuni bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

İhtiyati Hacizde Teminat İstisnaları (İİK Madde 259)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru

Bir alacak davası sonucunda lehine karar verilen alacaklı, bu kesinleşmiş mahkeme ilamına dayanarak borçlunun malları üzerine ihtiyati haciz konulmasını talep etmiştir. Mahkeme, alacaklının talebini yerinde bulmuş ancak borçlunun muhtemel zararlarını güvence altına almak amacıyla alacaklıdan %20\%20 oranında teminat yatırmasını istemiştir. İcra ve İflas Kanunu'nun 259259. maddesi dikkate alındığında, mahkemenin teminat istenmesine ilişkin bu kararı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacak bir ilama dayandığı için alacaklıdan teminat istenmesi kanuna aykırıdır.

Cevap

Alacağın bir mahkeme ilamına dayanması durumunda alacaklıdan teminat istenmesi kanunen mümkün değildir.
İcra ve İflas Kanunu'nun 259259. maddesinin 22. fıkrası uyarınca, ihtiyati haciz isteyen alacaklının alacağı bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz. Bu düzenleme emredici olup mahkemenin aksine bir karar verme veya teminat miktarını takdir etme yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla alacağın mahkeme ilamına dayandığı bir durumda teminat istenmesi kanuna açıkça aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacaklının talebine dayanak olan belgenin türünü belirlemek.
Belge bir 'mahkeme ilamı' niteliğindedir.
Soruda alacaklının kesinleşmiş bir mahkeme kararına (ilam) dayandığı belirtilmiştir.
2
İcra ve İflas Kanunu'nun 259/2259/2. fıkrasını uygulamak.
Kanun, alacağın bir ilama dayanması halinde teminat aranmayacağını açıkça emretmektedir.
İlamlar, alacağın varlığını kesin olarak ispatladığı için borçlunun haksız haciz nedeniyle zarar görme ihtimali hukuken korunmaya değer görülmemiştir.
3
Mahkemenin ara kararını kanun hükmüyle karşılaştırmak.
Mahkemenin %20\%20 oranında teminat istemesi İİK 259/2259/2 hükmüne aykırıdır.
Hakimin bu konuda bir takdir yetkisi bulunmamaktadır.

Anahtar Kavram

İhtiyati Hacizde Teminat İstisnaları (İİK Madde 259259)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

Alacaklı (A), borçlu (B) aleyhine başlattığı bir icra takibi sırasında, borca üçüncü kişi (C)'nin icra dairesi huzurunda kefil olduğunu gösteren bir "icra dairesi kefalet tutanağına" dayanarak, kefil (C) hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir. İcra ve İflas Kanunu'nun teminatla ilgili hükümleri uyarınca, bu durumda mahkemenin teminat hakkındaki yetkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacak ilam mahiyetinde bir belgeye dayandığı için mahkeme teminat gerekip gerekmediğini takdir eder.

Cevap

İcra dairesi kefalet tutanağı ilam mahiyetinde bir belge olduğundan, mahkeme ihtiyati haciz kararında teminat gerekip gerekmediğini takdir eder.
İcra ve İflas Kanunu madde 259/2 uyarınca, ihtiyati haciz talebi ilam mahiyetinde bir vesikaya (örneğin icra dairesi kefaletnamesi) dayanıyorsa, mahkeme teminat gerekip gerekmediğine karar verme konusunda takdir yetkisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin hukuki niteliğini belirlemek
İcra dairesi kefalet tutanağı, İİK madde 38 uyarınca 'ilam mahiyetindeki vesikalar' arasında yer alır.
İhtiyati hacizde teminat kuralının istisnasını belirlemek için belgenin ilam mı yoksa ilam mahiyetinde mi olduğu tespit edilmelidir.
2
İİK 259/2 maddesindeki düzenlemeyi uygulamak
Kanun, alacak ilama dayanıyorsa teminat aranmayacağını, ilam mahiyetinde bir vesikaya dayanıyorsa mahkemenin takdir yetkisinin olduğunu belirtir.
İlam mahiyetindeki belgeler için teminat zorunluluğu kalkmaz ancak mahkemeye takdir hakkı tanınır.
3
Mahkemenin yetkisini sonuçlandırmak
Soru kökündeki belge ilam mahiyetinde olduğundan mahkeme 'takdir' yetkisini kullanır.
İlamlar ile ilam mahiyetindeki belgeler arasındaki teminat usulü farkı budur.

Anahtar Kavram

İhtiyati Hacizde Teminat İstisnaları ve Mahkemenin Takdir Yetkisi
Soru 7Soru

Alacaklı, borçlu aleyhine yerel mahkemede kazandığı ve belirli bir miktar para alacağına ilişkin olan ancak henüz kesinleşmemiş (üst mahkemede kanun yolu incelemesi devam eden) mahkeme ilamına dayanarak ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir. İcra ve İflas Kanunu'nun teminatla ilgili hükümleri dikkate alındığında, bu hukuki durumda mahkemenin teminat konusundaki takdiriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacak bir ilama dayandığı için ilamın kesinleşmiş olup olmadığına bakılmaksızın alacaklıdan teminat aranmaz.

Cevap

Alacak bir ilama dayandığı takdirde, söz konusu ilamın kesinleşmiş olup olmadığına bakılmaksızın alacaklıdan teminat istenemez.
İcra ve İflas Kanunu'nun 259. maddesinin 2. fıkrasına göre, alacak bir ilama dayanıyorsa alacaklıdan teminat istenmesi mümkün değildir. Para borçlarına ilişkin mahkeme kararlarının (ilamların) icrası veya bu ilamlara dayalı koruma tedbirleri (ihtiyati haciz gibi) için ilamın kesinleşmiş olması yasal bir zorunluluk değildir. Bu nedenle, henüz kesinleşmemiş olsa dahi alacaklı bir ilama dayanıyorsa mahkeme teminat almadan ihtiyati haciz kararı vermek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın dayanağını teşhis etme
Alacak bir mahkeme ilamına (kararına) dayanmaktadır.
Teminat yükümlülüğünün belirlenmesi için alacağın türü ve dayanağı olan belge niteliği incelenmelidir.
2
İlamın kesinleşme durumunu değerlendirme
Para borçlarına ilişkin ilamlarda icraya koymak veya ihtiyati haciz istemek için kesinleşme şartı aranmaz.
İstisnai haller dışında (taşınmazın aynına veya aile hukukuna ilişkin ilamlar gibi) ilamlı takiplerde kesinleşme gerekmez.
3
İİK m. 259 hükmünü uygulama
İİK m. 259/2 gereği 'Alacak bir ilama müstenid ise teminat aranmaz' kuralı işletilir.
Yasa, ilamın varlığını alacaklının haklılığına dair en güçlü karine sayarak teminat yükünü ortadan kaldırmıştır.

Anahtar Kavram

İhtiyati Hacizde Teminat İstisnaları (İlam İstisnası)

Daha Fazla Pratik

İhtiyati hacizde teminatın hangi durumlarda borçluya iade edilebileceğini ve iade usulünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Alacaklı (A), borçlusu (B) tarafından imzalanmış ve imzası noterlikçe onaylanmış (tasdik edilmiş) bir borç ikrarı belgesine dayanarak mahkemeden ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur.

İcra ve İflas Kanunu'nun teminatla ilgili hükümleri dikkate alındığında, bu durumda mahkemenin teminat konusundaki yetki ve yükümlülüğü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belge ilam niteliğinde bir vesika sayılmadığı için alacaklı, borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararlara karşı teminat göstermek mecburiyetindedir.

Cevap

İmzası noterlikçe onaylanmış belgeler ilam niteliğinde sayılmadığı için alacaklının teminat göstermesi mecburidir.
İcra ve İflas Kanunu'nun 259. maddesine göre, ihtiyati haciz isteyen alacaklı genel kural olarak teminat göstermek zorundadır. Bu kuralın tek kesin istisnası alacağın bir 'ilama' (mahkeme kararına) dayanmasıdır. Eğer alacak 'ilam niteliğinde bir belgeye' dayanıyorsa mahkeme teminat isteyip istememekte takdir yetkisine sahiptir. Ancak soruda belirtilen 'imzası noterlikçe onaylanmış' belgeler, İİK'nın 38. maddesi kapsamında ilam niteliğinde bir vesika değildir. İlam niteliğinde sayılan noter senetleri sadece 're'sen düzenlenen' (noter tarafından kaleme alınan) senetlerdir. Bu nedenle, imzası onaylı belgeye dayanan alacaklı teminat göstermek mecburiyetindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin hukuki niteliğini belirle.
İmzası noterlikçe onaylanan (tasdikli) belge, adi belge hükmündedir.
İİK m. 38'e göre sadece noterlikçe 're'sen düzenlenen' senetler ilam niteliğindedir.
2
İİK m. 259 hükmünü uygula.
Alacaklı teminat göstermek zorundadır.
Alacak bir ilama dayanmıyorsa veya ilam niteliğinde bir vesikaya müstenid değilse teminat gösterilmesi mecburidir.

Anahtar Kavram

İhtiyati hacizde teminatın zorunlu olduğu haller ve istisnalar (İİK m. 259).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Mimar KK, yüklenici firma olan YY İnşaat A.Ş. aleyhine açtığı alacak davasını kazanmış ve yerel mahkemece KK lehine 850.000850.000 TL ödenmesine hükmedilerek karar (ilam) verilmiştir. Ancak KK, YY İnşaat A.Ş.'nin mevcut malvarlığını kaçırma hazırlığında olduğuna dair ciddi emareler elde etmiş ve ilamlı icra takibine başlamadan önce yetkili mahkemeden ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur.

İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre, mahkemenin ihtiyati haciz talebinde teminat şartı yönünden vereceği karar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacak bir ilama dayandığı için mahkeme, ihtiyati haciz kararı verirken teminat arayamaz.

Cevap

Alacak bir ilama dayandığı için mahkemenin ihtiyati haciz kararı verirken teminat arayamayacağını belirten seçenektir.
İcra ve İflas Kanunu madde 259 uyarınca, ihtiyati haciz isteyen alacaklı, kural olarak borçlunun ve üçüncü kişilerin haksız hacizden kaynaklanabilecek olası zararlarını karşılamak üzere teminat göstermek zorundadır. Ancak kanun koyucu bu kurala iki önemli istisna getirmiştir. Bunlardan ilki, alacağın bir 'ilama' dayanması durumudur. Alacak mahkeme ilamına dayanıyorsa, alacağın varlığı bir yargı kararıyla sabit hale geldiğinden, ihtiyati haciz talebinde bulunulurken alacaklıdan teminat aranmaz. Seçenekler incelendiğinde, alacağın ilama dayandığı durumlarda teminat aranmayacağını net biçimde ifade eden seçenek yasal düzenlemeye tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki alacağın hukuki niteliğinin tespiti
Alacaklının yerel mahkemede davayı kazanması sonucunda elde ettiği karar, hukuken bir 'ilam' teşkil etmektedir.
İhtiyati haciz şartlarının ve bu şartlara ilişkin istisnaların doğru uygulanabilmesi için dayanak belgenin türünün kesin olarak belirlenmesi gerekir.
2
İhtiyati hacizde teminat kuralı ve kanuni istisnalarının değerlendirilmesi
İİK madde 259 uyarınca ihtiyati hacizde kural olarak haksız haciz ihtimaline karşı teminat alınması zorunludur; ancak alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz.
Kanun koyucu, alacağın varlığı bir mahkeme kararıyla (ilam) resmi olarak tespit edildiği için haksızlık ihtimalini düşük görmüş ve teminat zorunluluğunu ortadan kaldırmıştır.
3
Doğru sonucun olayla ilişkilendirilmesi
Mahkeme, Mimar KK'nin talebini değerlendirirken alacağın mahkeme ilamına dayanması sebebiyle kendisinden herhangi bir teminat isteyemez.
Kanundaki açık ve mutlak istisna hükmünün somut olaya doğrudan uygulanması zorunluluğudur.

Anahtar Kavram

İhtiyati Hacizde Teminat İstisnaları (İlam ve İlam Niteliğindeki Belgeler)
Soru 10Soru

AŞ statüsündeki bir tekstil firması, tedarikçisi olduğu limited şirket aleyhine faturaya dayalı alacağının tahsili amacıyla yürüttüğü yargılama neticesinde, davalının 1.500.000 TL ödemesine yönelik bir mahkeme hükmü istihsal etmiştir. Davacı firma, söz konusu kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleşmesini beklemeksizin, davalının malvarlığı değerleri üzerine ihtiyati haciz tatbik edilmesi istemiyle yargı merciine başvurmuştur.

İcra ve İflas Kanunu'nun ihtiyati hacizde teminat aranmasına ilişkin kuralları dikkate alındığında, mahkemenin bu başvuru üzerine teminat şartı bakımından vereceği kararda izlemesi gereken hukuki yol aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Talep, mahkeme tarafından verilmiş bir ilama müstenit olduğundan, mahkemece herhangi bir teminat aranmaksızın ihtiyati haciz kararı verilmesi zorunludur.

Cevap

Talep, mahkeme tarafından verilmiş bir ilama müstenit olduğundan, mahkemece herhangi bir teminat aranmaksızın ihtiyati haciz kararı verilmesi zorunludur.
İcra ve İflas Kanunu'nun 259. maddesine göre, ihtiyati haciz talebinde bulunan alacaklı kural olarak borçlunun veya üçüncü kişilerin haksız hacizden doğabilecek zararlarını karşılamak üzere teminat göstermekle yükümlüdür. Ancak aynı maddenin açık hükmüne göre, alacak bir 'ilama' (mahkeme kararına) dayanıyorsa alacaklıdan teminat aranmaz. Somut olayda alacaklının elinde bir mahkeme kararı (ilam) mevcut olduğundan, karar kesinleşmemiş olsa bile hakimin teminat talep etme veya takdir etme yetkisi bulunmayıp talebi teminatsız olarak kabul etmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki belgenin hukuki niteliğini tespit et
Alacaklının elindeki belge, bir alacak davası sonucunda mahkemece verilen ve bir eda hükmü içeren bir 'ilam'dır.
İhtiyati hacizde teminat yükümlülüğü ve muafiyetler, tamamen dayanak belgenin hukuki niteliğine göre şekillenmektedir.
2
İİK madde 259'daki teminat kuralı ve istisnalarını uygula
Kanuna göre kural olarak ihtiyati haciz teminata tabidir; ancak alacak bir ilama dayanıyorsa kanun açıkça 'teminat aranmaz' emrini vermiştir.
Kanun koyucu, bağımsız yargı mercileri tarafından verilmiş kararlara yüksek bir güven atfettiği için ilama dayalı talepleri haksız çıkma ihtimaline karşı alınan teminattan muaf tutmuştur.
3
İlamın henüz kesinleşmemiş olmasının teminat kuralına etkisini değerlendir
Bir mahkeme ilamının ihtiyati haciz bağlamında teminat muafiyetinden yararlanabilmesi için kesinleşmiş olması şartı aranmaz.
Eda ilamları kural olarak kesinleşmeden icra edilebilir statüdedir. İlamın varlığı, teminat muafiyeti için kendi başına yeterlidir.

Anahtar Kavram

İhtiyati Hacizde Teminat İstisnaları (İlam ve İlam Niteliğinde Belge Ayrımı)
Soru 11Soru

Gıda toptancısı (G), perakende zinciri (P) aleyhine açtığı alacak davasını kazanmış ve mahkeme, (P)'nin (G)'ye 400.000 TL ödemesine hükmetmiştir. (G), lehine verilen bu karara dayanarak, (P)'nin mallarını kaçırma ihtimaline binaen ihtiyati haciz kararı almak üzere yetkili mahkemeye başvurmuştur.

Buna göre, (G)'nin ihtiyati haciz talebinde teminat gösterme yükümlülüğü hakkında aşağıdakilerden hangisi kanunen doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İhtiyati hacze konu alacak bir mahkeme kararıyla hüküm altına alınmış olduğundan, başvuru sahibinden herhangi bir teminat alınması söz konusu olmaz.

Cevap

İhtiyati hacze konu alacak bir mahkeme kararıyla hüküm altına alınmış olduğundan, başvuru sahibinden herhangi bir teminat alınması söz konusu olmaz.
İcra ve İflas Kanunu madde 259 uyarınca, ihtiyati haciz talep eden alacaklı, haksız çıkması durumunda borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayacağı zararları karşılamak üzere kural olarak teminat göstermek zorundadır. Ancak kanun koyucu bu kurala çok net bir istisna getirmiştir: Eğer alacak bir 'ilama' (mahkeme kararına) dayanıyorsa hiçbir şekilde teminat aranmaz. Olayda (G)'nin elinde hüküm altına alınmış bir mahkeme ilamı bulunduğundan, kanunun açık hükmü gereği kendisinden herhangi bir güvence talep edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki ihtiyati haciz talebinin dayandığı belgenin hukuki niteliğini belirle.
(G)'nin talebi, açtığı alacak davası sonucunda verilen bir mahkeme kararına (ilama) dayanmaktadır.
İhtiyati hacizde teminat yükümlülüğü, talebin dayandığı belgenin türüne göre doğrudan değişiklik gösterir.
2
İcra ve İflas Kanunu'nun ihtiyati hacizde teminatı düzenleyen genel kuralını ve istisnalarını değerlendir.
Kanuna göre kural olarak ihtiyati haciz isteyen alacaklı teminat vermekle yükümlüyken, alacağın bir 'ilama' veya 'ilam niteliğinde belgeye' dayanması durumunda istisnai hükümler uygulanır.
Borçlunun haksız ihtiyati haciz nedeniyle uğrayabileceği zararların güvence altına alınması kuralının, alacağın kesinliğine göre esnetilmesi kanunun bir gereğidir.
3
Olaydaki mahkeme kararı (ilam) için uygulanan kesin istisna kuralını tespit et.
İİK m. 259/2 uyarınca, alacak bir ilama dayanıyorsa mahkemenin takdir hakkı bulunmaksızın alacaklıdan teminat aranmaz.
Ortada bir mahkeme kararı olduğundan, alacağın varlığı kuvvetli bir şekilde ispatlanmıştır ve alacaklının haksız çıkma ihtimali ortadan kalkmıştır.

Anahtar Kavram

İhtiyati Hacizde Teminat İstisnaları
Soru 12Soru

Bir lojistik firması, taşıma sözleşmesinden doğan ücret alacağının tahsili amacıyla bir kimya fabrikasına karşı açtığı eda davasını yerel mahkemede kazanmıştır. Mahkeme, davalı fabrikanın belirli bir meblağı tazminat olarak ödemesine hükmetmiş, ancak bu karar henüz kesinleşmemiştir. Lojistik firması, borçlu fabrikanın mallarını gizlemeye ve devretmeye çalıştığını tespit ederek yetkili mahkemeden ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur.

İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre, mahkemenin bu talebi incelerken vereceği kararda teminat uygulamasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Talebe dayanak oluşturan belge bir ilam niteliğinde olduğundan, ihtiyati haciz kararı verilirken kural olarak teminat aranmaz.

Cevap

Talebe dayanak oluşturan belge bir ilam niteliğinde olduğundan, ihtiyati haciz kararı verilirken kural olarak teminat aranmaz.
İcra ve İflas Kanunu madde 259/2'ye göre, ihtiyati haciz talebine konu alacak bir ilama dayanıyorsa alacaklıdan teminat aranmaz. Olayda yerel mahkemenin verdiği eda kararı hukuken bir ilamdır. Türk hukukunda kural olarak para alacaklarına ilişkin ilamların icraya konulması veya ihtiyati haciz talebine konu edilmesi için kesinleşmeleri gerekmez. Bu nedenle karar kesinleşmemiş olsa bile, alacaklının teminat gösterme yükümlülüğü kanun gereği bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki dayanak belgenin hukuki niteliğinin tespiti
Yerel mahkemenin verdiği eda davası kararı bir 'ilam' niteliğindedir.
Mahkemelerin verdikleri nihai kararlar ilam hükmündedir ve ihtiyati hacze dayanak yapılabilirler.
2
İlamların kesinleşme şartının incelenmesi
Olaydaki mahkeme kararı kesinleşmemiş olsa da, para alacakları için ilamlı takip veya ihtiyati haciz talebinde bulunulabilmesi için kural olarak kesinleşme şartı aranmaz.
Kanun koyucu, para alacaklarına ilişkin hükümlerin derhal icra edilebilirliğini benimsemiştir.
3
İhtiyati hacizde teminat kuralı ve istisnalarının ilamlar açısından değerlendirilmesi
İcra ve İflas Kanunu madde 259/2 gereğince, alacak bir ilama dayanıyorsa ihtiyati haciz talebinde teminat aranmaz.
İlam, alacağın varlığı ve muacceliyeti konusunda yargılama faaliyeti neticesinde verilmiş güçlü bir karine olduğundan, haksız ihtiyati haciz ihtimali çok zayıf kabul edilir.

Anahtar Kavram

İhtiyati Hacizde Teminat İstisnaları (İlama Dayalı Alacaklar)