İdari Teşkilat

120 soru

$2017$ Anayasa değişiklikleri ile yürürlüğe giren yeni hükümet sistemi ve $1$ sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri dikkate alındığında, merkezi idarenin başkent teşkilatı içerisinde yer alan bakanlıkların merkez teşkilatı yapılanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Valilikler ve kaymakamlıklar, bakanlıkların merkez teşkilatı içerisinde hiyerarşik olarak doğrudan bakana bağlı "ana hizmet birimleri" statüsünde yer alır.

Bakanlık merkez teşkilatı bünyesinde bulunan Strateji Geliştirme Başkanlığı ve Personel Genel Müdürlüğü, "yardımcı birimler" kategorisinde sınıflandırılır.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görev ve yetkileri ile teşkilat yapısı, münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla düzenlenir.

İl özel idarelerinin karar organı olan il genel meclisleri, hiyerarşik olarak ilgili bakanlığın merkez teşkilatındaki "danışma birimleri" arasında sayılır.

Danıştay ve Sayıştay, bakanlıkların merkez teşkilatı içerisinde hiyerarşik olarak bakana bağlı görev yapan en üst düzey "denetim birimleri"dir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlık merkez teşkilatı bünyesinde bulunan Strateji Geliştirme Başkanlığı ve Personel Genel Müdürlüğü, "yardımcı birimler" kategorisinde sınıflandırılır.

Cevap

Bakanlık merkez teşkilatı bünyesinde bulunan Strateji Geliştirme Başkanlığı ve Personel Genel Müdürlüğü'nün yardımcı birimler kategorisinde yer aldığı ifadesi doğrudur.

Bakanlık merkez teşkilatı

1

sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenen üç ana birim grubundan oluşur: Ana hizmet birimleri (temel görevler), Danışma ve denetim birimleri (hukuk ve teftiş) ve Yardımcı birimler (personel, strateji, destek). Strateji Geliştirme Başkanlığı ve Personel Genel Müdürlüğü, bu yapı içerisinde 'yardımcı birimler' olarak tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Bakanlık merkez teşkilatının yasal dayanağını belirle.

1

sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca bakanlıkların merkez teşkilatı; ana hizmet birimleri, danışma ve denetim birimleri ile yardımcı birimlerden oluşur.

Merkezi idarenin başkent teşkilatındaki birimlerin görev ve sınıflandırmasını anlamak için temel mevzuatın analizi gereklidir.

Birimlerin işlevsel sınıflandırmasını kontrol et.

Strateji Geliştirme, Personel ve Destek Hizmetleri gibi birimler 'yardımcı'; Teftiş ve Hukuk Hizmetleri 'danışma/denetim'; ilgili bakanlığın ana görevlerini yürüten genel müdürlükler ise 'ana hizmet' birimidir.

Her birimin idari teşkilat şemasındaki yerini doğru tespit etmek sorunun çözümünü sağlar.

Merkez, taşra ve yardımcı kuruluş ayrımını yap.

Valilikler taşra teşkilatıdır; Danıştay/Sayıştay yardımcı kuruluştur; yerinden yönetim birimleri ise ayrı tüzel kişiliklerdir.

Başkent teşkilatının sınırlarını belirlemek için diğer idari birimlerle olan farkları ortaya koymak gerekir.

Anahtar Kavram

Bakanlık Merkez Teşkilatı Birimleri

İpuçları

Bakanlık teşkilatının hangi kararnâme ile düzenlendiğini ve ana bölümlerini hatırlayın.

Başkent teşkilatı ile taşra teşkilatı (Valilik vb.) arasındaki coğrafi ve hiyerarşik ayrımı dikkate alın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Ofisleri ile Cumhurbaşkanlığına bağlı kurulların başkent teşkilatı içindeki yerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 2Soru →

1982 Anayasası'nın hükümleri uyarınca, merkezi idareye yardımcı kuruluşlar arasında yer alan Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) gündeminin belirlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gündem; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Gündem, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri tarafından hazırlanır ve onaylanması için Cumhurbaşkanı'na sunulur.

Cumhurbaşkanı'nın katılamadığı toplantılarda gündem, toplantıya başkanlık eden Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından belirlenir.

Gündem, Genelkurmay Başkanı ve Milli Savunma Bakanı'nın ortak teklifi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından onaylanır.

Gündem, kurul üyelerinin salt çoğunluğunun yazılı teklifi ile toplantı başında belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gündem; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir.

1982 Anayasası'nın 118. maddesinin açık hükmü gereği, MGK gündemi Cumhurbaşkanı tarafından, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri doğrultusunda belirlenir. Bu düzenleme, kurulun danışma niteliğini ve yürütme içindeki hiyerarşik yapıyı yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Kurumun anayasal çerçevesini belirleme

Milli Güvenlik Kurulu (MGK), 1982 Anayasası'nın 118. maddesinde düzenlenen bir anayasal kuruluştur.

Sorunun hukuki dayanağını tespit etmek için ilgili anayasa maddesine odaklanmak gerekir.

Gündem belirleme sürecini inceleme

Anayasa metnine göre gündem; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

2017 anayasa değişiklikleri sonrası yürütme yetkisinin tek elde toplanmasıyla uyumlu olan bu prosedürün detaylarını hatırlamak doğru cevaba ulaştırır.

Seçenekleri karşılaştırma

Doğru olan ifade, öneri sahiplerini ve nihai karar vericiyi tam olarak belirten ifadedir.

Hatalı seçeneklerdeki Genel Sekreter veya Milli Savunma Bakanı gibi yanlış makamları elemek gerekir.

Anahtar Kavram

MGK Gündeminin Belirlenmesi

Daha Fazla Pratik

MGK'nın üye yapısında 2017 yılında yapılan değişiklikleri (Jandarma Genel Komutanı'nın çıkarılması gibi) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 3Soru →

Büyükşehir belediye idaresinin teşkilat yapısı, organlarının görev dağılımı ve kararların kesinleşme süreci ile ilgili olarak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Büyükşehir belediye encümeni; belediye başkanının başkanlığında, meclis üyeleri arasından seçilen beş üye ile genel sekreter ve mali hizmetler birim amiri dahil belediye başkanınca görevlendirilen beş birim amirinden oluşur.

İlçe belediye meclislerince kabul edilen bütçeler büyükşehir meclisine sunulur; ancak büyükşehir meclisinin bu bütçeleri değiştirerek onaylama yetkisi olmayıp sadece bütçe bütünlüğü açısından uygunluk görüşü bildirme yetkisi vardır.

Büyükşehir belediye meclisi tarafından alınan kararların kesinleşmesi için mülki idare amirinin (Vali) onayı şarttır; Vali tarafından yedi gün içinde onaylanmayan kararlar kendiliğinden iptal edilmiş sayılır.

Belediye başkanı, meclisin salt çoğunlukla ısrarı üzerine kesinleşen kararlar aleyhine, kararın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde doğrudan Danıştay'da iptal davası açmakla yükümlüdür.

Büyükşehir belediyeleri, ilçe belediyelerinin hazırladığı uygulama imar planlarını nazım imar planına uygunluk yönünden inceleme yetkisine sahip olmayıp bu yetki Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına aittir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyükşehir belediye encümeni; belediye başkanının başkanlığında, meclis üyeleri arasından seçilen beş üye ile genel sekreter ve mali hizmetler birim amiri dahil belediye başkanınca görevlendirilen beş birim amirinden oluşur.

Cevap

Büyükşehir belediye encümeninin oluşumu 5216 sayılı Kanun'un 16. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Buna göre encümen; belediye başkanının başkanlığında, meclisin kendi üyeleri arasından seçeceği 5 üye ile belediye başkanının birim amirleri arasından seçeceği 5 üyeden (toplam 11 kişi) oluşur. Atanmış üyeler arasında genel sekreter ve mali hizmetler birim amirinin bulunması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Büyükşehir belediye encümeninin yapısını analiz etme.

5216 sayılı Kanun m. 16 uyarınca encümenin 11 kişiden oluştuğu (Başkan + 5 seçilmiş + 5 atanmış) tespit edilir.

Normal belediyelerden farklı olarak büyükşehirlerde genel sekreter ve birim amirleri encümende zorunlu olarak yer alır.

Bütçe ve imar planı denetim yetkilerini değerlendirme.

Büyükşehir meclisinin ilçe bütçelerini 'değiştirerek onaylama' ve uygulama imar planlarını denetleme yetkisi olduğu görülür.

Bu yetkiler mahalli idareler arasındaki koordinasyon ve bütünlüğü sağlama amacına hizmet eder.

İdari vesayet ve yargısal başvuru sürelerini kontrol etme.

Meclis kararlarının kesinleşmesi için Vali onayı gerekmediği, sadece bildirim gerektiği ve dava açma süresinin 10 gün olduğu belirlenir.

İdari vesayet denetimi onay mekanizması değil, hukuki denetim amaçlı bildirim mekanizması üzerine kuruludur.

Anahtar Kavram

Büyükşehir Belediye Organları ve Denetim Yetkileri

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediye meclisi kararlarının iadesi, ısrarı ve Valiye bildirim süreciyle ilgili 5216 sayılı Kanun'un 14. maddesini detaylıca inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 4Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilatı içerisinde yer alan "merkezî idareye yardımcı kuruluşlar" (Danıştay, Sayıştay, MGK ve DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay’ın kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz sözleşmeleri hakkında bildirdiği istişari görüş, ilgili idare makamı için hukuken bağlayıcı ve kesin bir hüküm teşkil eder.

Sayıştay, mahalli idarelerin hesap ve işlemlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevli bir anayasal kuruluştur.

2017 anayasa değişiklikleri sonrasında Jandarma Genel Komutanı, Milli Güvenlik Kurulu'nun asil üyeleri arasındaki yerini korumaya devam etmektedir.

Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kuruluş olup idari soruşturma yetkisini yargı organlarını da kapsayacak şekilde kullanabilir.

Merkezi idareye yardımcı bir kuruluş olan Danıştay'ın tüm daireleri, idarenin eylem ve işlemlerini denetlemekle görevli 'yargısal yetki' ile donatılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, mahalli idarelerin hesap ve işlemlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevli bir anayasal kuruluştur.

Cevap

Sayıştay'ın mahalli idarelerin hesap ve işlemlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemesi ifadesi doğrudur.

Doğru olan seçenek, Sayıştay'ın mahalli idareler üzerindeki denetim yetkisini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına kullandığını belirtmektedir. 1982 Anayasası'nın 160. maddesine göre Sayıştay, kamunun mali kaynaklarının kullanımını yasama organı adına denetleyen, merkezi idareye yardımcı bir anayasal kuruluştur.

Adım Adım Çözüm

Merkezi idareye yardımcı kuruluşların (Danıştay, Sayıştay, MGK, DDK) temel görev ve özelliklerini hatırla.

Bu kurumlar yürütme organına (Cumhurbaşkanlığına) veya yasama organına (TBMM adına) teknik destek, denetim veya görüş sunar.

Anayasal kurumların görev alanlarını ayırt etmek için gereklidir.

Sayıştay'ın anayasal statüsünü (m. 160) kontrol et.

Sayıştay, merkezi yönetim ve mahalli idareleri denetler ve bu görevi TBMM adına yapar.

Sorudaki temel bilginin doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.

2017 Anayasa değişikliklerinin diğer kurumlar (MGK, DDK) üzerindeki etkisini analiz et.

Jandarma MGK'dan çıkarıldı; DDK'ya idari soruşturma yetkisi verildi ancak yargı dışarıda bırakıldı.

Çeldiricilerin neden yanlış olduğunu belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Merkezi İdareye Yardımcı Kuruluşların Anayasal Görev ve Sınırları

Soru 5Soru →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında 'idarenin bütünlüğü' ilkesini gerçekleştirmek amacıyla öngörülen idari vesayet denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari vesayet makamı, hiyerarşi yetkisinde olduğu gibi, denetlediği kurumun işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik açısından sınırsızca denetleyebilir.

Merkezi idare kuruluşları ile yerinden yönetim kuruluşları arasındaki denetim ilişkisi hiyerarşi; aynı kamu tüzel kişiliği içindeki üst ve ast arasındaki ilişki ise idari vesayettir.

İdari vesayet yetkisi, Anayasa'da belirtilen 'idarenin bütünlüğü' ilkesine dayanan, ancak kanunun açıkça yetki verdiği durumlarda ve kanunda çizilen sınırlar dahilinde kullanılabilen istisnai bir yetkidir.

İdari vesayet makamı, hukuka aykırı bulduğu bir yerinden yönetim işlemini iptal ettiğinde, kamu hizmetinin sürekliliği gereği onun yerine geçerek doğrudan yeni bir işlem tesis edebilir.

Valinin, ildeki bakanlık taşra teşkilatı müdürleri üzerindeki denetim yetkisi idari vesayet; belediye kararları üzerindeki denetim yetkisi ise hiyerarşi kapsamında yer alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari vesayet yetkisi, Anayasa'da belirtilen 'idarenin bütünlüğü' ilkesine dayanan, ancak kanunun açıkça yetki verdiği durumlarda ve kanunda çizilen sınırlar dahilinde kullanılabilen istisnai bir yetkidir.

Cevap

İdari vesayet yetkisinin Anayasa'daki idarenin bütünlüğü ilkesine dayanan, kanunla sınırlı ve istisnai bir yetki olduğunu belirten ifade doğrudur.

İdari vesayet yetkisi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 127. maddesinde mahalli idareler üzerinde merkezi idarenin denetimi olarak ve idarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca düzenlenmiştir. Bu yetki hiyerarşi gibi genel bir yetki değil, 'yetkisizlik kural, yetki istisna' prensibine tabi olan, sadece kanunun açıkça izin verdiği durumlarda kullanılabilen sınırlı bir yetkidir.

Adım Adım Çözüm

İdarenin bütünlüğünü sağlayan araçları tanımla.

Hiyerarşi (iç denetim) ve İdari Vesayet (dış denetim) olmak üzere iki temel araç vardır.

Soruda istenen denetim türünün çerçevesini çizmek için gereklidir.

İdari vesayetin hukuki sınırlarını belirle.

İdari vesayet ancak kanunla verilir (kanunilik), genel değil istisnadır ve 'yerine geçme' yetkisi tanımaz.

Vesayet yetkisinin hiyerarşiden farkını ve kullanım şartlarını anlamak için kritiktir.

Seçenekleri bu kurallara göre analiz et.

Seçeneklerde yer alan hiyerarşi ile karıştırma veya 'yerine geçme' gibi hatalı kurgular elenir ve istisnai/kanuni nitelik vurgusu bulunur.

Doğru hukuki tanıma ulaşmak için karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet Yetkisinin İstisnai ve Kanuni Niteliği

Soru 6Soru →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında "idarenin bütünlüğü" ilkesini gerçekleştirmek üzere öngörülen denetim mekanizmalarından biri olan "idari vesayet" denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini hukuka aykırı bulması durumunda, kural olarak bu işlemleri değiştiremez veya yerinden yönetim kuruluşu yerine geçerek yeni bir işlem tesis edemez.

İdari vesayet yetkisi, aynı kamu tüzel kişiliği içerisinde yer alan üstün, astın işlemleri üzerinde sahip olduğu genel ve hiyerarşik bir yetkidir.

Vesayet makamı, mahalli idare organlarına kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin bağlayıcı emir ve talimatlar verme yetkisine sahiptir.

İdari vesayet yetkisi, idarenin bütünlüğü ilkesinin doğal bir sonucu olduğu için kanunla açıkça düzenlenmemiş olsa dahi her türlü idari işlem üzerinde kullanılabilir.

Vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşunun hem hukukilik hem de yerindelik denetimini yaparak, uygun görmediği her türlü kararı doğrudan kendisi düzeltebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini hukuka aykırı bulması durumunda, kural olarak bu işlemleri değiştiremez veya yerinden yönetim kuruluşu yerine geçerek yeni bir işlem tesis edemez.

Cevap

İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini değiştiremez ve kural olarak yerine geçme yetkisine sahip değildir.

İdari vesayet denetimi, idarenin bütünlüğünü sağlamak adına merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerinde kullandığı bir denetim türüdür. Bu denetim, hiyerarşiden farklı olarak farklı kamu tüzel kişileri arasında gerçekleşir. Vesayet makamının denetlenen kuruluş yerine geçerek işlem yapma (yerine geçme/ikame) yetkisi kural olarak yoktur; çünkü bu durum yerinden yönetimin özerkliğiyle bağdaşmaz.

Adım Adım Çözüm

Kuruluşların tüzel kişilik yapısını belirle.

Merkezi idare (Devlet tüzel kişiliği) ve mahalli idareler (Belediye, Köy vb. ayrı kamu tüzel kişiliği) farklı tüzel kişilerdir.

Denetimin türünü belirlemek için tarafların aynı veya farklı tüzel kişiliklerde olup olmadığını bilmek gerekir.

İdari vesayetin temel kuralını uygula.

Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki denetim 'idari vesayet'tir ve bu denetim sınırlıdır.

Yerinden yönetimin özerkliğini korumak amacıyla, vesayet makamına 'yerine geçme' veya 'emir verme' yetkisi tanınmamıştır.

Kanunilik ve ikame yasağını kontrol et.

İdari vesayet yetkisi kanunla verilir ve kural olarak 'yerine geçme' (substitution) yasağına tabidir.

İdarenin bütünlüğü ilkesi, yerinden yönetimin özerkliği ile dengelenmek zorundadır.

Anahtar Kavram

İdari vesayet, merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki, kanunla sınırlı ve 'yerine geçme' yetkisi içermeyen denetimidir.

Daha Fazla Pratik

Valinin belediye kararları üzerindeki denetim yetkisinin sınırlarını inceleyen bir soru çözerek pekiştirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısı içerisinde 'İdarenin Bütünlüğü' ilkesini gerçekleştirmek amacıyla kullanılan hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari vesayet denetimi, merkezi idare ile kamu tüzel kişiliği bulunan yerinden yönetim kuruluşları arasındaki denetim ilişkisidir ve kanunla açıkça yetki verilmedikçe denetim makamı denetlenen kurumun yerine geçerek işlem tesis edemez.

Bakanlıklar ile mahalli idareler aynı kamu tüzel kişiliği içerisinde yer aldığından, aralarındaki denetim ilişkisi hiyerarşi denetimi olarak adlandırılır.

İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun organlarının aldığı bir kararı hukuka aykırı bulursa, bu kararı doğrudan iptal ederek yerine yeni bir karar alma yetkisine genel olarak sahiptir.

Vali ile belediye başkanı arasındaki denetim ilişkisi, valinin ildeki en yüksek devlet memuru olması nedeniyle hiyerarşi denetimi kapsamında değerlendirilir.

Hiyerarşi yetkisinin kullanılabilmesi için bu yetkinin kanunda her bir somut durum için ayrı ayrı düzenlenmiş olması gerekirken, idari vesayet yetkisi idarenin her kademesinde kendiliğinden var olan genel bir yetkidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari vesayet denetimi, merkezi idare ile kamu tüzel kişiliği bulunan yerinden yönetim kuruluşları arasındaki denetim ilişkisidir ve kanunla açıkça yetki verilmedikçe denetim makamı denetlenen kurumun yerine geçerek işlem tesis edemez.

Cevap

İdari vesayet denetimi, merkezi idare ile ayrı kamu tüzel kişiliği olan yerinden yönetim kuruluşları arasındaki ilişkiyi ifade eder ve kanunla sınırlıdır, yerine geçme yetkisi içermez.

İdari vesayet, Anayasa'nın 127. maddesinde tanımlandığı üzere merkezi idarenin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetim yetkisidir. Bu yetki ancak kanunla verilen sınırlarda kullanılabilir ve yerinden yönetimlerin özerkliği gereği, vesayet makamı kural olarak denetlenen birimin yerine geçerek (ikame yetkisi) işlem yapamaz.

Adım Adım Çözüm

Tüzel kişilik ayrımını yap.

Merkezi idare (Bakanlıklar, Valilik) devlet tüzel kişiliği içindedir; yerinden yönetimler (Belediye, Köy) ayrı kamu tüzel kişiliğine sahiptir.

Denetimin türünü belirlemek için tarafların aynı mı yoksa farklı mı tüzel kişilikte olduğu bilinmelidir.

Denetim türünü belirle.

Aynı tüzel kişilik içinde hiyerarşi, farklı tüzel kişilikler arasında idari vesayet geçerlidir.

İdarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca denetim mekanizması bu ayrıma göre şekillenir.

Yetkinin kapsamını değerlendir.

Hiyerarşide 'yerine geçme' (ikame) yetkisi varken, idari vesayette bu yetki kural olarak yoktur.

İdari vesayet yetkisi yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğine saygı gereği daha dar kapsamlıdır.

Anahtar Kavram

Hiyerarşi ve İdari Vesayet Ayrımı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8Soru →

2017 Anayasa değişiklikleri ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca, merkezi idarenin başkent teşkilatı içerisinde yer alan bakanlıkların hukuki statüsü ve teşkilatlanmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Bakanlık bünyesindeki 'Strateji Geliştirme Başkanlığı' ve 'Hukuk Müşavirliği' gibi birimler, doğrudan icracı görevleri olan ana hizmet birimleri statüsündedir.

Cumhurbaşkanı, bakanlar ve bakanlık işlemleri üzerinde, yerinden yönetim kuruluşlarında olduğu gibi idari vesayet yetkisini kullanır.

Bakanlıkların taşra teşkilatını oluşturan valilikler ve bölge müdürlükleri, merkezi idareden bağımsız ayrı birer kamu tüzel kişiliğine sahiptir.

Yeni bir bakanlık kurulması veya mevcut bir bakanlığın başka bir bakanlıkla birleştirilmesi ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılacak bir kanunla mümkündür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Cevap

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapısının Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlendiği ifadesi doğrudur.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilat yapıları (hem merkez hem taşra) 2017 Anayasa değişikliği sonrasında münhasıran Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir alan haline gelmiştir. Bu durum yürütmenin kendi iç yapısını belirleme yetkisinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Madde 106'daki güncel düzenlemeyi analiz etme

Bakanlıkların teşkilat yapısının CBK ile düzenleneceği kuralına ulaşılır.

2017 Anayasa değişikliği ile yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanı'na geçmesi sonucunda bakanlık kurma yetkisi idari bir tasarrufa (CBK) dönüştürülmüştür.

Merkezi idare içindeki hiyerarşik bağı değerlendirme

Cumhurbaşkanı ile bakanlar arasındaki bağın hiyerarşi olduğu doğrulanır.

Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içindeki üst-ast ilişkisidir; idari vesayet ise farklı tüzel kişilikler arasındadır.

Bakanlık birimlerinin sınıflandırılmasını inceleme

Yardımcı birimler ile ana hizmet birimleri arasındaki fark ayırt edilir.

Strateji geliştirme, personel ve hukuk gibi birimler tüm bakanlıklarda bulunan ortak yardımcı/danışma birimleridir.

Anahtar Kavram

Bakanlıkların Teşkilat Yapısı ve Hukuki Dayanağı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 9Soru →

442 sayılı Köy Kanunu hükümleri çerçevesinde; bir köyde normal şartlarda 'isteğe bağlı' (ihtiyari) olan bir işin o köy için 'mecburi' hale getirilmesine karar verilmesi ve bu işin finansmanı için köylüden toplanacak 'salma' miktarının belirlenmesi hususlarında yetkili organlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Köy Derneği - Köy İhtiyar Meclisi

Köy İhtiyar Meclisi - Köy Derneği

Köy Muhtarı - Köy İhtiyar Meclisi

Köy Derneği - Köy Muhtarı

Kaymakam - Köy İhtiyar Meclisi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köy Derneği - Köy İhtiyar Meclisi

Cevap

İsteğe bağlı işlerin mecburi hale getirilmesi yetkisi Köy Derneği'ne, salma miktarının belirlenmesi yetkisi ise Köy İhtiyar Meclisi'ne aittir.

442 sayılı Köy Kanunu uyarınca, köyün isteğe bağlı işlerinin o köy için mecburi kılınması kararını verme yetkisi Köy Derneği'ne (tüm seçmenler) aittir. Bu karar alındıktan sonra ortaya çıkan mali yükün karşılanması amacıyla köylüden toplanacak nakdi katkı olan 'salma'nın miktarını ve dağılımını belirlemek ise Köy İhtiyar Meclisi'nin görevleri arasındadır.

Adım Adım Çözüm

Köyün isteğe bağlı işlerinin hukuki niteliğini analiz etme.

442 sayılı Köy Kanunu'na göre köyün işleri mecburi ve isteğe bağlı olarak ikiye ayrılır.

Mecburi işler kanunen yapılması gerekenlerken, isteğe bağlı işler köylünün refahı için tercih edilen işlerdir.

İsteğe bağlı işlerin statüsünü değiştirme yetkisini belirleme.

Köydeki tüm seçmenlerin oluşturduğu Köy Derneği, salt çoğunlukla bu işlerin mecburi olmasına karar verebilir.

Demokratik bir katılım gerektirdiği için bu yetki doğrudan halka (derneğe) verilmiştir.

Finansal yükümlülüğün (salma) kim tarafından belirlendiğini saptama.

Köy İhtiyar Meclisi, işin maliyetini ve köylülerin ödeme gücünü gözeterek salma miktarını belirler.

İhtiyar Meclisi köyün karar organıdır ve bütçe/mali işlerden sorumludur.

Anahtar Kavram

Köy İdaresi Organlarının Yetki Dağılımı

Daha Fazla Pratik

Köy İhtiyar Meclisi'nin doğal üyeleri (öğretmen ve imam) ile seçilmiş üyeleri arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 10Soru →

$2017$ Anayasa değişiklikleri ile kurulan yeni yürütme yapısı ve $1$ sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri dikkate alındığında; bakanlıkların merkez teşkilat yapısı, birimlerin sınıflandırılması ve hiyerarşik işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakanlıkların merkez teşkilatı; ana hizmet birimleri, danışma ve denetim birimleri ile yardımcı birimlerden oluşur ve bu birimlerin kurulması, kaldırılması ile görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Bakan ile bakan yardımcıları arasındaki hukuki ilişki, bakanlık içindeki farklı birimlerin eş güdümünü sağlamaya yönelik bir 'idari vesayet' denetimidir.

Bakanlıkların taşra teşkilatında yer alan bölge müdürlükleri ve valilikler, merkez teşkilatının hiyerarşik bir uzantısı olmayıp kendilerine ait ayrı kamu tüzel kişilikleri bulunan yerinden yönetim kuruluşlarıdır.

Strateji Geliştirme Başkanlığı ve Hukuk Müşavirliği, bakanlığın icraatçı görevlerini yürüten 'ana hizmet birimleri' kategorisinde yer alan temel yapısal organlardır.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, bakanlıkların merkez teşkilat şeması içerisinde doğrudan bakana bağlı olarak çalışan en üst düzey danışma birimidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlıkların merkez teşkilatı; ana hizmet birimleri, danışma ve denetim birimleri ile yardımcı birimlerden oluşur ve bu birimlerin kurulması, kaldırılması ile görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Cevap

Bakanlıkların merkez teşkilatının ana hizmet, danışma-denetim ve yardımcı birimlerden oluştuğunu ve bu yapının Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlendiğini belirten ifade doğrudur.

Doğru cevap olan ifade,

2017

Anayasa değişikliği sonrası bakanlıkların teşkilat yapısının (kurulması, kaldırılması, birimleri ve görevleri) münhasıran Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenleneceğine dair Anayasa'nın

106

. maddesinin son fıkrasına ve

1

sayılı CBK hükümlerine tam uyum sağlar. Bakanlık merkez teşkilatı akademik ve hukuki olarak ana hizmet, danışma-denetim ve yardımcı birimler şeklinde üç temel grupta toplanır.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağın tespit edilmesi

Anayasa m.

106

1

sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) incelenir.

Bakanlıkların kuruluşu ve teşkilat yapısı

2017

değişikliği sonrası CBK ile düzenlenmektedir.

Merkez teşkilatı birimlerinin sınıflandırılması

Bakanlık merkez teşkilatının; Ana Hizmet Birimleri (icra), Danışma ve Denetim Birimleri (rehberlik/denetim) ve Yardımcı Birimler (destek) olarak üçe ayrıldığı teyit edilir.

Bu sınıflandırma bakanlığın fonksiyonel işleyişini belirler.

Hiyerarşik ilişkilerin analizi

Bakanlık içindeki tüm birimlerin (Bakan Yardımcısı, Genel Müdür vb.) aynı tüzel kişilikte olduğu ve hiyerarşiye tabi olduğu görülür.

İdari vesayet yalnızca farklı tüzel kişilikler arasında söz konusu olabilir.

Anahtar Kavram

Bakanlık Merkez Teşkilat Yapısı ve Hukuki Rejimi

İpuçları

Bakanlık teşkilatının hangi hukuki metinle (kanun mu, kararname mi) düzenlendiğini hatırlayın.

Aynı tüzel kişilik içindeki denetimin 'hiyerarşi', farklı tüzel kişilikler arasındakinin 'idari vesayet' olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bakanlıkların kurulması ve kaldırılmasında TBMM'nin bir yetkisinin olup olmadığını

2017

öncesi ve sonrası durumla karşılaştırınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 11Soru →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapısında "idarenin bütünlüğü" ilkesini gerçekleştirmek üzere öngörülen hiyerarşi ve idari vesayet denetimlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hiyerarşik amir, astın işlemlerini denetlerken kanunda açık bir hüküm bulunmasa dahi bu yetkiyi kullanabilir; ancak idari vesayet yetkisi yalnızca kanunun açıkça izin verdiği durumlarda kullanılabilir.

İdari vesayet makamı, hiyerarşik amir gibi denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun yerine geçerek (ikame ederek) doğrudan işlem tesis etme yetkisine sahiptir.

Bir bakanlığın kendi bünyesindeki bir genel müdürlük üzerindeki denetimi idari vesayet; bir belediye üzerindeki denetimi ise hiyerarşidir.

Vali ile bir ilçe belediye başkanı arasındaki denetim ilişkisi, valinin ildeki en yüksek mülki idare amiri olması nedeniyle hiyerarşi kapsamında değerlendirilir.

Hiyerarşi denetimi sadece hukukilik denetimi ile sınırlıyken, idari vesayet denetimi hem hukukilik hem de yerindelik denetimini kapsar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiyerarşik amir, astın işlemlerini denetlerken kanunda açık bir hüküm bulunmasa dahi bu yetkiyi kullanabilir; ancak idari vesayet yetkisi yalnızca kanunun açıkça izin verdiği durumlarda kullanılabilir.

Cevap

Hiyerarşi yetkisi idari teşkilatın doğal bir sonucuyken ve kanuni bir belirlemeye ihtiyaç duymazken; idari vesayet yetkisi Anayasa'nın

127

. maddesi gereği ancak kanunda belirtilen sınırlı hallerde kullanılabilen istisnai bir denetim yoludur.

Hiyerarşi yetkisi, idari teşkilatlanmanın doğal ve zorunlu bir sonucu olarak kabul edilir ve bu yetkinin kullanılabilmesi için kanunda ayrıca belirtilmesine gerek yoktur (genel yetki). Buna karşılık, Anayasa'nın merkezi idareye tanıdığı idari vesayet yetkisi, mahalli idarelerin özerkliğine müdahale niteliği taşıdığından ancak kanunda açıkça öngörülen durumlarda ve kanunla belirlenen sınırlarda kullanılabilir (istisnai yetki).

Adım Adım Çözüm

Kamu tüzel kişiliği ayrımını yapınız.

Merkezi idare içindeki birimler (Bakanlık, Valilik) tek bir Devlet tüzel kişiliğindedir; mahalli idareler ise ayrı kamu tüzel kişilikleridir.

Hiyerarşi aynı tüzel kişilikte, idari vesayet farklı tüzel kişilikler arasında olur.

Yetkinin kaynağını kontrol ediniz.

Hiyerarşi genel bir yetkidir; idari vesayet ise kanunla verilen istisnai bir yetkidir.

İdarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca merkez, yerinden yönetim kuruluşlarını ancak kanunla denetleyebilir.

Yetkinin kapsamını değerlendiriniz.

Hiyerarşide 'yerine geçme' yetkisi varken, idari vesayette kural olarak 'yerine geçme' yetkisi yoktur.

Vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşunun özerkliğine saygı duymak zorundadır.

Anahtar Kavram

İdarenin Bütünlüğü: Hiyerarşi (Genel Yetki) vs İdari Vesayet (İstisnai Yetki)

Daha Fazla Pratik

Vali ile Kaymakam arasındaki ilişkinin hukuki niteliğini hiyerarşi ve yetki genişliği kavramları üzerinden inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 12Soru →

İl özel idaresinin karar organı olan il genel meclisi ile bu idarenin başı ve yürütme organı olan vali arasındaki hukuki ilişki çerçevesinde, meclis kararlarının kesinleşme ve yürürlüğe girme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İl genel meclisi kararları, yerinden yönetim ilkesi gereği alındığı an kesinleşir; ancak valinin bu kararlar üzerinde 'onay' yetkisi bulunduğundan, vali tarafından onaylanmayan kararlar hukuki sonuç doğurmaz.

Meclis kararlarının yürürlüğe girmesi için valiye gönderilmesi zorunlu olup; vali, hukuka aykırı gördüğü kararları yedi gün içinde meclise iade edebilir; meclisin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kararında ısrar etmesi halinde ise karar kesinleşir.

İl genel meclisine vali başkanlık ettiğinden, meclis tarafından alınan kararlar valinin imzasıyla kendiliğinden kesinleşmiş sayılır ve bu kararlara karşı valinin idari yargıya başvurma yetkisi bulunmaz.

İl genel meclisi kararlarının kesinleşmesi için merkezi idarenin taşra teşkilatında yer alan il idare kurulunun uygun görüşü şarttır ve bu kurulun kararı üzerine vali tarafından yürürlüğe konulur.

Vali, kendisine gönderilen meclis kararlarını on beş gün içinde incelemekle yükümlü olup; meclisin bu kararlarda ısrar edebilmesi için toplantıya katılanların üçte iki çoğunluğunun oyu aranır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis kararlarının yürürlüğe girmesi için valiye gönderilmesi zorunlu olup; vali, hukuka aykırı gördüğü kararları yedi gün içinde meclise iade edebilir; meclisin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kararında ısrar etmesi halinde ise karar kesinleşir.

Cevap

İl genel meclisi kararları valiye gönderilmedikçe yürürlüğe girmez; valinin yedi gün içinde iade etmediği veya meclisin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar ettiği kararlar kesinleşir.

İl özel idaresinde karar organı olan meclis ile yürütme organı olan vali arasındaki denetim ilişkisi

5302

sayılı Kanun ile düzenlenmiştir. Kararların valiye gönderilmesi (vesayet denetimi için), valinin

7

gün içinde iade hakkı ve meclisin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar ederek kararı kesinleştirmesi bu sürecin temel aşamalarıdır. Kesinleşen karar valinin onayına gerek duymaksızın yürürlüğe girer, ancak vali hukuka aykırı bulduğu bu kesinleşmiş kararı idari yargıya taşıyabilir.

Adım Adım Çözüm

Hukuki dayanağın tespiti

5302

sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun

15

. maddesi

İl genel meclisi kararlarının valiye gönderilmesi, iadesi ve kesinleşme süreci bu maddede düzenlenmiştir.

Yürürlüğe girme şartının belirlenmesi

Kararların valiye gönderilmesi zorunluluğu

Valiye gönderilmeyen meclis kararları hukuken yürürlüğe girmez.

Valinin iade (veto) yetkisinin analizi

Hukuka aykırılık gerekçesiyle

7

gün içinde iade

İdari vesayet denetimi kapsamında vali, kararı tekrar görüşülmek üzere meclise geri gönderebilir.

Meclisin kararda ısrar usulü

Üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar

Meclis, salt çoğunlukla (

1/2 + 1

) aynı kararı alırsa karar kesinleşir; valinin artık iade yetkisi kalmaz, ancak

10

gün içinde idari yargıya gidebilir.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresi Karar Kesinleşme Süreci (İdari Vesayet)

Soru 13Soru →

$5216$ sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümleri uyarınca; büyükşehir belediye idaresinin ilçe belediyeleri üzerindeki denetim yetkisi, organlar arası kararların kesinleşme süreci ve idari vesayet ilişkisinin sınırları bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediyelerinden gelen bütçeleri yatırım programına uygunluk yönünden inceleyerek aynen veya değiştirerek kabul edebilir; ancak bu yetki hiyerarşik bir üstünlükten değil, kanunla tanınmış bir idari vesayet yetkisinden kaynaklanır.

Büyükşehir belediye başkanı, meclis kararlarını hukuka aykırı bulması halinde yedi gün içinde geri gönderebilir; meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kararında ısrar ederse karar kesinleşir ancak yürürlüğe girmesi için mülki idare amirine gönderilmesi zorunludur.

İlçe belediyesi tarafından hazırlanan imar planlarının büyükşehir belediye meclisince değiştirilerek onaylanması işlemi bir üst ölçekli plana uygunluk denetimi olup; ilçe belediyesinin bu değişikliğe karşı idari yargıda iptal davası açma ehliyeti bulunmamaktadır.

Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri arasında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve koordinatör kararlar almaya yetkilidir; bu yetki ilçe belediyesinin yetki alanını tamamen ortadan kaldırmaz.

Kesinleşen büyükşehir belediye meclisi kararlarının mülki idare amirine gönderilmesi, hukuka uygunluk denetiminin başlatılması için öngörülen bir usul olup; mülki idare amirinin bu kararlar üzerinde onama veya iptal etme yetkisi yoktur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlçe belediyesi tarafından hazırlanan imar planlarının büyükşehir belediye meclisince değiştirilerek onaylanması işlemi bir üst ölçekli plana uygunluk denetimi olup; ilçe belediyesinin bu değişikliğe karşı idari yargıda iptal davası açma ehliyeti bulunmamaktadır.

Cevap

İlçe belediyesi tarafından hazırlanan imar planlarının büyükşehir belediye meclisince değiştirilerek onaylanması işlemine karşı ilçe belediyesinin dava açma ehliyeti bulunmadığını belirten seçenek yanlıştır.

İdare hukukunun temel ilkelerine göre, her mahalli idare birimi (Büyükşehir, İlçe) ayrı birer kamu tüzel kişisidir. Büyükşehir belediye meclisinin ilçe belediyesi kararları üzerinde yaptığı denetim bir idari vesayet denetimidir. Vesayet makamının (Büyükşehir) asıl işlem sahibi idarenin (İlçe) kararlarını 'değiştirerek onaylaması' durumunda, ilçe belediyesinin kendi yetki alanına hukuka aykırı bir müdahale yapıldığı gerekçesiyle idari yargıda iptal davası açma hakkı ve ehliyeti her zaman mevcuttur. Bu hak, mahalli idarelerin anayasal özerkliğinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki hukuki ilişkinin niteliğini belirle.

Bu iki idare de ayrı kamu tüzel kişisidir. Aralarındaki ilişki 'hiyerarşi' değil, 'idari vesayet'tir.

Farklı kamu tüzel kişileri arasındaki denetim anayasal olarak idari vesayettir.

Büyükşehir belediye meclisinin ilçe meclis kararları üzerindeki 'değiştirerek onaylama' yetkisini analiz et.

Bu yetki, idari vesayetin 'onama' ve 'değiştirme' yetkilerini kapsayan özel bir görünümüdür.

5216

sayılı Kanun Madde

14

bu yetkiyi açıkça düzenler.

Dava ehliyeti (locus standi) kurallarını idareler arası uyuşmazlıklara uygula.

Bir kamu tüzel kişisinin işlemi, başka bir kamu tüzel kişisinin yetki alanına veya özerkliğine müdahale ediyorsa, müdahale edilen idare idari yargıya başvurabilir.

İdari yargıda menfaat ihlali ve yetki aşımı davalarında tüzel kişilerin birbirini dava etme ehliyeti esastır.

Sonuca ulaş.

İlçe belediyesinin, büyükşehirin yaptığı değişikliğe karşı iptal davası açamayacağı iddiası hukuken geçersizdir.

İlçe belediyesi özerk bir birim olarak kendi planının hukuka aykırı şekilde değiştirildiğini ileri sürerek yargı yoluna gidebilir.

Anahtar Kavram

İdareler Arası İdari Vesayet ve Yargısal Denetim

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyesi arasındaki yetki çatışmalarında Danıştay'ın emsal kararlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 14Soru →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve 442 sayılı Köy Kanunu hükümleri uyarınca; görevine ilişkin bir suçtan dolayı hakkında soruşturma açılan bir köy muhtarının, geçici bir tedbir olarak görevinden uzaklaştırılmasına ve görevine nihai olarak son verilmesine (muhtarlık sıfatının kaybettirilmesine) yetkili olan merciler aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

İçişleri Bakanı - Danıştay

Vali - İl İdare Kurulu

İçişleri Bakanı - İl veya İlçe İdare Kurulu

Kaymakam - İdare Mahkemesi

İçişleri Bakanı - Kaymakam

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçişleri Bakanı - İl veya İlçe İdare Kurulu

Cevap

Geçici uzaklaştırma için İçişleri Bakanı, görevine son verilmesi için ise İl veya İlçe İdare Kurulu yetkilidir.

Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'daki genel kural (İçişleri Bakanı - Uzaklaştırma) ile Köy Kanunu'ndaki özel usulü (İdari Kurul - Görevden Çıkarma) doğru şekilde bir araya getirmektedir.

Adım Adım Çözüm

Anayasal dayanağı belirle

Anayasa'nın 127. maddesinin 4. fıkrasına göre, görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organlarını İçişleri Bakanı geçici bir tedbir olarak uzaklaştırabilir.

Bu hüküm köy, belediye ve il özel idaresi ayrımı yapmaksızın tüm mahalli idare organları için geçerli üst normdur.

Köy Kanunu'ndaki özel hükmü tespit et

442 sayılı Köy Kanunu'nun 41. maddesi, muhtar ve ihtiyar meclisi üyelerinin görevine son verilmesi yetkisini İl veya İlçe İdare Kuruluna vermiştir.

Belediye organlarından farklı olarak, köy organlarının üyeliğinin sona ermesi yargısal (Danıştay) değil, idari kurul kararıyla gerçekleşir.

İstisnayı ve ayrımı doğrula

Belediye başkanları için 'Danıştay' yetkili iken, köy muhtarları için 'İl/İlçe İdare Kurulu' yetkilidir. Geçici uzaklaştırmada ise her ikisi için de 'İçişleri Bakanı' ortaktır.

KPSS hukuk sorularında bu tip organ bazlı yetki ayrımları sıkça test edilen ayırt edici detaylardır.

Anahtar Kavram

Mahalli İdare Organlarının Görevden Uzaklaştırılması ve Görevine Son Verilmesi Mercileri

Daha Fazla Pratik

Belediye başkanlarının görevine son verilmesi ile köy muhtarlarının görevine son verilmesi usullerini bir tablo üzerinde karşılaştırarak çalışmanız tavsiye edilir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 15Soru →

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın idari teşkilatlanmaya ilişkin ilkeleri dikkate alındığında, merkezi idarenin taşra teşkilatı (il genel ve ilçe idaresi) yapısı ve "Yetki Genişliği" ilkesi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Vali, il sınırları içerisinde hem Devletin hem de Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası sıfatına sahipken; Kaymakam ilçede sadece Cumhurbaşkanının temsilcisidir.

Yetki genişliği ilkesi, merkezi idarenin taşra teşkilatında yalnızca illerin idaresinde vali tarafından kullanılır ve bu ilke uyarınca vali, merkeze danışmadan devlet adına doğrudan harcama ve işlem yapabilir.

İl idare kurulu; Vali başkanlığında hukuk işleri müdürü, defterdar, milli eğitim, bayındırlık, sağlık ve tarım müdürlerinden oluşan merkezi idareye ait bir danışma ve karar organıdır.

Vali, yetki genişliği ilkesi uyarınca merkeze danışmadan karar alabildiği için, il genel idaresi merkezi idareden (devlet tüzel kişiliğinden) ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve müstakil bir bütçeye sahiptir.

Kaymakamlar, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca Cumhurbaşkanı onayı ile atanırken; Valiler doğrudan Cumhurbaşkanı kararı ile atanmaktadırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vali, yetki genişliği ilkesi uyarınca merkeze danışmadan karar alabildiği için, il genel idaresi merkezi idareden (devlet tüzel kişiliğinden) ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve müstakil bir bütçeye sahiptir.

Cevap

İl genel idaresinin ayrı bir kamu tüzel kişiliği ve müstakil bütçesi olduğu yönündeki ifade yanlıştır; taşra teşkilatı devlet tüzel kişiliğinin bir parçasıdır.

Merkezi idarenin taşra teşkilatı olan il genel idaresi, devlet tüzel kişiliğinin hiyerarşik yapısı içindedir. Bu idarenin kendine ait bir kamu tüzel kişiliği ve merkezi bütçeden bağımsız bir bütçesi bulunmaz. Yetki genişliği ilkesi, valiye devlet adına karar alma yetkisi verir ancak bu durum valiliğe ayrı bir tüzel kişilik kazandırmaz. Bu nedenle, il genel idaresinin bağımsız bir tüzel kişiliği ve bütçesi olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Merkezi idarenin taşra teşkilatının hukuki statüsünü belirle.

İl Genel İdaresi ve İlçe İdaresi, merkezi idarenin (başkent teşkilatının) taşradaki uzantılarıdır.

Bu birimlerin kendilerine ait ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur; doğrudan 'Devlet Tüzel Kişiliği'ni temsil ederler.

Yetki genişliği ilkesinin kapsamını analiz et.

Yetki genişliği, merkeze ait bazı karar yetkilerinin Valiye devredilmesidir, ancak bu vali adına değil devlet adına kullanılır.

Vali bu yetkiyi kullanırken merkezin gelirlerini ve bütçesini (Genel Bütçe) kullanır, ayrı bir 'taşra bütçesi' yoktur.

Mahalli idareler ile taşra teşkilatını karşılaştır.

İl Özel İdaresi bir mahalli idaredir ve ayrı tüzel kişiliği/bütçesi vardır. İl Genel İdaresi ise taşra birimidir ve tüzel kişiliği yoktur.

Soru kökündeki kavram karmaşasının kaynağı taşra (merkezi) ile mahalli (yerinden) yönetim ayrımıdır.

Anahtar Kavram

İl Genel İdaresinin Devlet Tüzel Kişiliği İçindeki Statüsü

Daha Fazla Pratik

İl Genel İdaresi ile İl Özel İdaresi arasındaki yetki ve organ farklarını bir tablo üzerinden çalışarak hiyerarşi ve idari vesayet farkını pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 16Soru →

5393 sayılı Belediye Kanunu hükümleri çerçevesinde; belediye organlarının statüsü, belediyenin kuruluşu ve organların görevlerine son verilmesi süreçleri ile ilgili aşağıdaki hukuksal değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Belediye başkanlığının, başkanın seçilme yeterliğini kaybetmesi nedeniyle sona erdirilmesine ilişkin karar, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay tarafından verilir.

Yeni bir belediyenin kurulması; nüfusun en az 5.000 olması, mevcut bir belediye sınırına en az 5.000 metre mesafede bulunması ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile karar altına alınmasıyla mümkündür.

Belediye meclisinin, kanunda belirtilen sebeplerle (siyasi karar alma vb.) feshedilmesi yetkisi, yerinden yönetim ilkesinin bir gereği olarak İçişleri Bakanı'nın onayıyla Valilik makamına aittir.

Belediye başkanının görevden uzaklaştırılması kararı, Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca Danıştay'ın uygun görüşü alındıktan sonra İçişleri Bakanı tarafından verilir.

Belediye meclisinin feshi durumunda, yeni meclis seçilinceye kadar meclis görevlerini belediye encümeninde bulunan seçilmiş üyeler arasından Valinin atayacağı bir heyet yürütür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye başkanlığının, başkanın seçilme yeterliğini kaybetmesi nedeniyle sona erdirilmesine ilişkin karar, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay tarafından verilir.

Cevap

Belediye başkanlığının, başkanın seçilme yeterliğini kaybetmesi nedeniyle sona erdirilmesine ilişkin karar, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay tarafından verilir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 44. maddesine göre, belediye başkanlığının seçilme yeterliğini kaybetmesi nedeniyle sona ermesi hali, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay tarafından karara bağlanır. Bu, seçilmiş bir makamın yargısal denetimle korunması ilkesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Belediye organlarının görevine son verilme usulünü inceleyiniz.

5393 sayılı Kanun (Art. 44 ve 30) uyarınca, seçilmiş organların (Meclis ve Başkan) görevine son verme yetkisinin yargı yoluyla (Danıştay) kullanıldığı görülür.

Anayasal güvence ve idari vesayet sınırları, seçilmiş organların ancak yargı kararıyla görevden alınabilmesini gerektirir.

Belediye başkanının statüsünün sona erme hallerini ayırt ediniz.

İstifa, ölüm gibi haller kendiliğinden; seçilme yeterliğinin kaybı ise Danıştay kararıyla sonuç doğurur.

Seçilme yeterliği objektif bir hukuksal durum olduğundan tespiti yargısal denetime tabidir.

Belediye kuruluşu için gerekli hukuki işlemi kontrol ediniz.

Kuruluş işlemi 5393 Sayılı Kanun madde 4 uyarınca 'Cumhurbaşkanı Kararı' ile yapılır.

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri genel ve düzenleyici işlemlerdir; belirli bir birimin kurulması ise bireysel/özel bir idari işlemdir (karar).

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Mahalli İdare Organlarının Güvencesi

Daha Fazla Pratik

Belediye sınırlarının kesinleşmesi ve sınır uyuşmazlıklarında hangi yargı yolunun izlendiğini (İdari Yargı vs. Danıştay Görüşü) inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 17Soru →

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın merkezi idarenin taşra teşkilatlanmasına ilişkin hükümleri uyarınca; mülki idare amirlerinin hukuki statüleri ile "yetki genişliği" (deconcentration) ilkesinin uygulanmasına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Vali, ilde hem Devletin hem de Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır; yetki genişliği ilkesini ise sadece il genel idaresi kapsamında ve giderleri merkeze ait olmak üzere kullanabilir.

Kaymakam, ilçede hem Devletin hem de Cumhurbaşkanının temsilcisi statüsünde olduğundan, valinin onayı ile kendi görev alanı içerisinde yetki genişliği ilkesini kullanma hakkına sahiptir.

Yetki genişliği ilkesi, merkezi idare ile mahalli idareler arasındaki bütünlüğü sağlamak amacıyla valinin belediye organları üzerinde hiyerarşi kurmasına olanak tanıyan bir hukuki araçtır.

İl Genel Meclisi, yetki genişliği ilkesine dayanarak ilin mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere doğrudan merkeze ait bütçeden ödenek ayırma ve kullanma yetkisine sahiptir.

Vali, yetki genişliği ilkesi uyarınca il sınırları içinde yer alan tüm kamu kurum ve kuruluşları üzerinde sınırsız takdir yetkisine sahip olup, yargı organlarının kararlarını idari gerekçelerle askıya alabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vali, ilde hem Devletin hem de Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır; yetki genişliği ilkesini ise sadece il genel idaresi kapsamında ve giderleri merkeze ait olmak üzere kullanabilir.

Cevap

Vali, ilde hem Devletin hem de Cumhurbaşkanının temsilcisi olup, yetki genişliği ilkesini sadece il genel idaresi bünyesinde ve merkezi bütçe kaynaklarıyla kullanabilir.

Doğru ifade, valinin mülki idare sistemindeki benzersiz konumunu yansıtmaktadır. Vali, ilde hem Devlet tüzel kişiliğini hem de yürütme organını (Cumhurbaşkanını) temsil eden tek makamdır. Anayasa'nın 126. maddesinde düzenlenen 'yetki genişliği' ilkesi, valiye merkeze danışmadan karar alma ve merkezi bütçeyi kullanma yetkisi verir; ancak bu yetki yerinden yönetim kuruluşları (belediye vb.) için değil, merkezi idarenin ildeki birimleri (il genel idaresi) için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

Mülki idare amirlerinin temsil sıfatlarını analiz etme

Vali hem Devletin hem Cumhurbaşkanının temsilcisidir; Kaymakam ise sadece Cumhurbaşkanının temsilcisidir.

Anayasa ve 5442 sayılı Kanun, valiye devlet tüzel kişiliğini temsil etme yetkisi vererek onu kaymakamdan ayırır.

Yetki genişliği ilkesinin öznesini belirleme

Yetki genişliği sadece valilere tanınan bir yetkidir.

Anayasa'nın 126. maddesi illerin idaresinin yetki genişliği esasına dayandığını belirtir ve bu yetkiyi kullanacak makam olarak valiyi işaret eder.

Yetki genişliğinin kullanım şartlarını değerlendirme

Giderler merkeze ait olmalı ve karar merkeze danışmadan alınmalıdır.

Yetki genişliği, merkezden yönetimin sakıncalarını gidermek için merkeze ait bir yetkinin taşrada (ilde) kullanılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Valinin Hukuki Statüsü ve Yetki Genişliği

Daha Fazla Pratik

Valinin idari vesayet yetkileri ile hiyerarşik yetkilerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkı netleştirin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 18Soru →

İdari teşkilat yapısı içerisinde yer alan hizmet yerinden yönetim kuruluşları (kamu kurumları), merkezi idarenin hiyerarşi alanı dışında, belirli bir uzmanlık gerektiren kamu hizmetlerini yürütmek üzere örgütlenen ve devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olan birimlerdir.

Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının hukuki statüsü ve bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları ile merkezi idare arasındaki denetim ilişkisi idari vesayet niteliğindedir ve bu yetkinin kapsamı ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle öngörülen hallerde kullanılabilir.

Merkezi idare, kamu tüzel kişiliğine sahip olan bu kuruluşların tüm işlemleri üzerinde sınırsız bir hiyerarşi yetkisine sahip olup, işlemler üzerinde her zaman yerindelik denetimi yapabilir.

Türkiye Barolar Birliği ve Türk Tabipleri Birliği gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, teknik bir kamu hizmeti sundukları için hizmet yerinden yönetim kuruluşları kategorisinde değerlendirilir.

Bu kuruluşlar devlet tüzel kişiliği içerisinde yer aldıklarından, kendilerine ait ayrı bir mal varlıkları ve bütçeleri bulunmamaktadır.

Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının tamamı sadece kanunla kurulabilir ve organlarının tamamı seçimle belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet yerinden yönetim kuruluşları ile merkezi idare arasındaki denetim ilişkisi idari vesayet niteliğindedir ve bu yetkinin kapsamı ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle öngörülen hallerde kullanılabilir.

Cevap

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları ile merkezi idare arasındaki ilişki idari vesayet ilişkisidir ve bu yetki ancak mevzuatta (kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi) açıkça düzenlenen durumlarda sınırlı olarak kullanılabilir.

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları, uzmanlık gerektiren bir kamu hizmetini yürütmek amacıyla devletten ayrı tüzel kişiliklerle örgütlenmişlerdir. Bu durum, merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetiminin hiyerarşi değil, 'idari vesayet' olmasını gerektirir. İdare hukukunun temel bir kuralı olarak idari vesayet yetkisi ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle öngörülen çerçevede kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

Kuruluşların tüzel kişilik yapısını belirleme

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları (Üniversiteler, TRT, SGK vb.), devlet tüzel kişiliğinden ayrı birer kamu tüzel kişisidir.

Denetim türünü belirlemek için kuruluşun merkezi idarenin içinde mi yoksa dışında mı olduğu saptanmalıdır.

Denetim mekanizmasını teşhis etme

Farklı kamu tüzel kişileri arasındaki denetim 'idari vesayet' olarak adlandırılır.

Hiyerarşi sadece aynı tüzel kişilik içindeki üst-alt ilişkisini ifade eder; oysa bu kuruluşlar merkezi idareye yabancıdır.

İdari vesayet yetkisinin hukuki sınırlarını analiz etme

İdari vesayet istisnai ve kanuni bir yetkidir; yani ancak kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde (CBK) açıkça belirtilen durumlarda kullanılabilir.

Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca kamu tüzel kişiliğinin kanun veya CBK ile kurulması kuralı denetim yetkisinin kaynağını da belirler.

Anahtar Kavram

İdari Teşkilatın Bütünlüğü: İdari Vesayet ve Hizmet Yerinden Yönetim

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 19Soru →

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yer alan hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının (kamu kurumları) özellikleri, sınıflandırılması ve merkezi idare ile olan hukuki ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (Barolar, Odalar vb.), yürüttükleri hizmetlerin teknik uzmanlık gerektirmesi nedeniyle 'hizmet yerinden yönetim kuruluşları' kategorisi içerisinde sınıflandırılırlar.

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları, mahalli idarelerden farklı olarak uzmanlık (ihtisas) ilkesine göre kurulur ve kural olarak 'kişi topluluğu' değil, 'mal topluluğu' niteliği taşırlar.

Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi 'idari vesayet' olup; bu yetki ancak kanunda öngörülen hallerde kullanılabilir ve kural olarak yerindelik denetimini kapsamaz.

Üniversiteler, TRT ve SGK; devlet tüzel kişiliğinden ayrı kamu tüzel kişiliğine, kendi bütçe ve personeline sahip olan hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının tipik örnekleridir.

Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının kamu tüzel kişiliği, Anayasa'nın 123. maddesi uyarınca sadece kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (Barolar, Odalar vb.), yürüttükleri hizmetlerin teknik uzmanlık gerektirmesi nedeniyle 'hizmet yerinden yönetim kuruluşları' kategorisi içerisinde sınıflandırılırlar.

Cevap

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, hizmet yerinden yönetim kuruluşları kategorisinde yer aldığını belirten ifade yanlıştır.

İdare hukuku öğretisinde ve Türk idari teşkilat yapısında yerinden yönetim kuruluşları üç temel başlıkta incelenir: Mahalli idareler (coğrafi), hizmet yerinden yönetim kuruluşları (fonksiyonel/kamu kurumları) ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (mesleki). Barolar ve odalar gibi meslek kuruluşları, hizmet yerinden yönetim kuruluşlarından farklı olarak 'mal topluluğu' değil, belirli bir mesleğe mensup olanların oluşturduğu 'kişi topluluğu' niteliğindedir ve bu nedenle aynı kategoride yer almazlar.

Adım Adım Çözüm

Yerinden yönetim türlerinin ayrımını yapın.

Yerinden yönetim; 'mahalli idareler' (coğrafi) ve 'hizmet yerinden yönetim' (fonksiyonel) olarak ikiye ayrılır. Ayrıca 'mesleki yerinden yönetim' ayrı bir kategori olarak değerlendirilir.

Teşkilat yapısındaki temel kategorik farkı belirlemek için.

Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının (Kamu Kurumları) yapısını inceleyin.

Bu kuruluşlar TRT, SGK, Üniversiteler gibi teknik uzmanlık gerektiren hizmetleri yürütmek için kurulan 'mal topluluklarıdır'.

HYYK'ların ayırt edici özelliklerini tespit etmek için.

Meslek kuruluşlarını (Anayasa m. 135) analiz edin.

Barolar ve odalar gibi kuruluşlar üyelik esasına dayalı 'kişi topluluğu' niteliğindedir ve hizmet değil 'mesleki yerinden yönetim' kapsamındadır.

Yanlış seçeneği doğrulamak için.

Denetim ve kuruluş usullerini kontrol edin.

Merkezi idare ile ilişkileri idari vesayettir ve kuruluşları kanun veya CBK ile olur.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Hizmet Yerinden Yönetim ve Mesleki Yerinden Yönetim Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamının, yerinden yönetim kuruluşunun kararları üzerindeki onama, iptal ve geri gönderme yetkilerini içeren somut olay sorularını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 20Soru →

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümleri uyarınca, büyükşehir belediye meclis kararlarının kesinleşmesi, yürürlüğe girmesi ve mülki idare amirinin (Vali) bu kararlar üzerindeki denetim yetkisinin hukuki mahiyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Büyükşehir belediye başkanı, meclis kararlarını yedi gün içinde geri göndermediği takdirde karar kesinleşir; ancak bu kesinleşme kararın yürürlüğe girmesi için yeterli değildir.

Kesinleşen meclis kararlarının, kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mülki idare amirine gönderilmesi zorunludur ve gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.

Mülki idare amiri, kendisine gönderilen meclis kararlarını 'hizmet yerinden yönetim' ilkesi çerçevesinde yerindelik denetimine tabi tutarak kamu yararına uygun bulmadığı kararları yedi gün içinde meclise iade edebilir.

Büyükşehir belediye meclisinin, ilçe belediyelerinden gelen imar planlarını nazım imar planına uygunluk açısından denetleyerek değiştirerek onaylama yetkisi, yerinden yönetim kuruluşları arasındaki bir idari vesayet yetkisidir.

Büyükşehir belediye başkanı, meclisin geri gönderilen bir karar üzerinde salt çoğunlukla ısrar etmesiyle kesinleşen kararlar aleyhine idari yargıda iptal davası açma hakkına sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülki idare amiri, kendisine gönderilen meclis kararlarını 'hizmet yerinden yönetim' ilkesi çerçevesinde yerindelik denetimine tabi tutarak kamu yararına uygun bulmadığı kararları yedi gün içinde meclise iade edebilir.

Cevap

Mülki idare amirinin kararları yerindelik denetimine tabi tutarak meclise iade edebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek, üç temel hukuk hatası içermektedir: Birincisi, büyükşehir belediyeleri 'hizmet' değil 'mahalli' yerinden yönetim kuruluşudur. İkincisi, merkezi idarenin (Vali) mahalli idareler üzerindeki denetimi 'yerindelik' denetimini kapsamaz, sadece 'hukukilik' denetimi ile sınırlıdır. Üçüncüsü, mülki idare amirinin meclis kararlarını 'iade etme' veya 'veto etme' yetkisi bulunmamaktadır; Vali ancak hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine idari yargıda iptal davası açabilir.

Adım Adım Çözüm

Meclis kararının kesinleşme sürecini incele

Başkanın iade etmemesi veya meclisin ısrarı ile karar kesinleşir (5216 S.K. m.14).

Kesinleşme, idari işlemin iç süreçlerinin tamamlanmasıdır.

Kararın yürürlüğe girme şartını belirle

Kesinleşen kararın 7 gün içinde mülki idare amirine gönderilmesi gerekir; aksi halde yürürlüğe girmez.

Mülki idare amirine bildirim, idari vesayet denetiminin başlayabilmesi için bir yürürlük (tekemmül) şartıdır.

İdari vesayet makamının (Vali) yetki sınırlarını analiz et

Vesayet makamı yerindelik (expediency) denetimi yapamaz, sadece hukukilik denetimi yapabilir ve veto/iade yetkisi yoktur.

Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca merkezi idarenin mahalli idareler üzerindeki denetimi kanunla sınırlıdır ve özerkliği zedeleyecek şekilde yerindelik denetimi yapılamaz.

Yerinden yönetim türünü doğrula

Belediyeler coğrafi esaslı 'mahalli' yerinden yönetim kuruluşlarıdır, fonksiyonel 'hizmet' yerinden yönetim (Üniversite, TRT vb.) değildir.

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları ile mahalli idarelerin tabi olduğu vesayet rejimleri farklılıklar içerebilir.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Mahalli İdarelerin Özerkliği

Sayfa 1 / 6Sonraki

İdari Teşkilat

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm