Kıymetli Evrak Hukuku

141 soru

Soru 41Soru

Kıymetli evrak hukukunda senedin tedavül kabiliyeti ile borçlunun hak sahibini belirleme yetkisi ve ödevi (teşhis fonksiyonu) senedin türüne göre farklılık arz etmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, senetlerin sınıflandırılması ve bu sınıflara bağlanan hukuki sonuçlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emre yazılı senetlerde borçlu, ödeme yaparken hamilin hak sahipliğini sadece ciro silsilesinin kopuksuz olup olmadığını (şekli hak sahipliğini) incelemekle yükümlü olup cirantaların imzalarının sıhhatini araştırmak zorunda değildir.

Cevap

Emre yazılı senetlerde borçlunun yükümlülüğü, ciro silsilesinin şekli bir kopukluk içermediğini kontrol etmekle sınırlıdır; imzaların geçerliliğini araştırma zorunluluğu yoktur.
Türk Ticaret Kanunu m. 646/2 uyarınca, emre yazılı bir senedin (poliçe, bono, çek) borçlusu, ödeme yaparken hamilin hak sahipliğini ciro silsilesinin şekli düzenine göre denetlemekle yükümlüdür. Borçlu, ciroların birbirini takip edip etmediğine bakar ancak cirantaların imzalarının geçerliliğini veya sahteliğini araştırmakla yükümlü tutulmamıştır. Bu durum, senedin tedavül kabiliyetini ve işlem güvenliğini koruma amacına hizmet eder.

Adım Adım Çözüm

1
Senet türlerine göre teşhis fonksiyonunu analiz etme
Emre yazılı senetlerde borçlunun 'şekli hak sahipliği' üzerinden inceleme yapması gerektiği belirlendi.
TTK m. 646 (Poliçe hükümleri yollamasıyla) borçluya ciro silsilesini denetleme görevi yükler.
2
Borçlunun özen borcunun sınırlarını tespit etme
Borçlunun cirantaların imzalarının doğruluğunu veya sahteliğini araştırma yükümlülüğünün olmadığı anlaşıldı.
Kıymetli evrakın tedavül süratini korumak amacıyla borçlunun sorumluluğu sınırlanmıştır.
3
Diğer senet türlerindeki hatalı yaklaşımları eleme
Nama yazılı senetlerin temlik gerektirdiği, hamiline yazılı senetlerde ise araştırmanın zorunlu değil yetki dahilinde olduğu saptandı.
Sınıflandırma farkları devir usulü ve teşhis fonksiyonu arasındaki dengeyi belirler.

Anahtar Kavram

Kıymetli Evrakta Teşhis Fonksiyonu ve Borçlunun İnceleme Yükümlülüğü

Daha Fazla Pratik

Emre yazılı senetlerde ciro silsilesinin kopuk sayılması durumunda borçlunun ödeme yapıp yapamayacağı konusundaki yargıtay kararlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 42Soru

Kıymetli evrak hukukunda, senedin devri için ciro veya alacağın temliki gibi ek işlemlere gerek kalmaksızın sadece senedin tesliminin (zilyetliğin devrinin) yeterli olduğu kıymetli evrak türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hamiline yazılı senetler

Cevap

Sadece senedin teslimi ile devredilebilen kıymetli evrak türü hamiline yazılı senetlerdir.
Türk Ticaret Kanunu'na göre hamiline yazılı senetler, senedin metninden veya şeklinden hamili kim ise o kişinin hak sahibi sayılacağı anlaşılan senetlerdir ve bu senetlerin devri için sadece zilyetliğin devri (teslim) yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kıymetli evrakın devir usullerini türlerine göre belirleyin.
Nama yazılı senetler 'alacağın temliki + teslim', emre yazılı senetler 'ciro + teslim', hamiline yazılı senetler ise sadece 'teslim' ile devredilir.
Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca her senet türünün tedavül (dolaşım) gücü ve buna bağlı devir şartları farklıdır.
2
Soru kökündeki 'sadece zilyetliğin devrinin (teslimin) yeterli olması' şartını kıyaslayın.
Bu basit devir usulü sadece hamiline yazılı senetler için geçerlidir.
Hamiline yazılı senetlerde hak sahibi senedin zilyedi olarak kabul edildiği için zilyetliğin devri hakkın devri için yeterli görülmüştür.

Anahtar Kavram

Kıymetli Evrakın Devir Usulleri
Tahmini Süre:45s
Soru 43Soru

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, düzenlenen bir poliçede ödeme yerinin açıkça gösterilmemiş olması durumunda, senedin geçerliliği ve ödeme yeri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Muhatabın adının yanında gösterilen yer ödeme yeri ve aynı zamanda muhatabın yerleşim yeri sayılır.

Cevap

Muhatabın adının yanında gösterilen yer ödeme yeri ve aynı zamanda muhatabın yerleşim yeri sayılır.
Doğru yanıt olan seçenek, Türk Ticaret Kanunu'nun 672672. maddesinin birinci fıkrasındaki açık hükmü ifade etmektedir. Bu hükme göre, bir poliçede ödeme yeri açıkça belirtilmemiş olsa bile, muhatabın isminin yanında bir yer gösterilmişse, bu yer hem ödeme yeri hem de muhatabın yerleşim yeri kabul edilerek senet geçerli bir poliçe olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Poliçenin zorunlu unsurları ile ilgili yasal düzenlemeyi hatırla.
61026102 sayılı TTK'nın 671671. maddesine göre ödeme yeri poliçenin zorunlu unsurlarından biridir.
Senedin kambiyo senedi vasfını taşıyıp taşımadığını belirlemek için zorunlu unsurların kontrol edilmesi gerekir.
2
Eksik olan unsur için kanunda bir 'alternatif zorunlu unsur' veya 'tamamlayıcı varsayım' olup olmadığını kontrol et.
TTK 672/1672/1 maddesinde ödeme yeri gösterilmeyen poliçeler için özel bir düzenleme bulunmaktadır.
Kanun koyucu, bazı zorunlu unsurların eksikliğinin senedi hemen geçersiz kılmasını önlemek için alternatif çözümler sunar.
3
İlgili fıkradaki kanuni varsayımı tespit et ve doğru cevabı belirle.
Ödeme yeri yoksa, muhatabın isminin yanındaki yer hem ödeme yeri hem de muhatabın yerleşim yeri sayılır.
Poliçenin tedavül kabiliyetini korumak amacıyla getirilen bu hüküm, senedin şekil bakımından geçerli kalmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Poliçede Alternatif Zorunlu Unsurlar

Alternatif Yöntem

Poliçenin üç temel 'varsayımlı' unsurunu ezberlemek bu tarz soruları hızla çözmenizi sağlar: 1. Vade yoksa -> Görüldüğünde ödemeli. 2. Ödeme yeri yoksa -> Muhatabın yanındaki yer. 3. Düzenlenme yeri yoksa -> Düzenleyenin yanındaki yer.
Tahmini Süre:45s
Soru 44Soru

1616 yaşındaki (A)(A), (B)(B) lehine bir bono düzenlemiştir. Lehtar (B)(B), senedi usulüne uygun bir ciro ile (C)(C)'ye devretmiştir. (C)(C) ise, (D)(D) Anonim Şirketi'nin temsil yetkisine sahip olmadığı hâlde senet üzerine "(D)(D) A.Ş. adına vekili (C)(C)" ibaresini ekleyerek senedi imzalamış ve (E)(E)'ye ciro ederek teslim etmiştir.

Bu olayda imzaların bağımsızlığı, ehliyet ve temsil ilkeleri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düzenleyen (A)(A), ehliyetsizlik defini iyi niyetli hamile karşı bile ileri sürerek sorumluluktan kurtulabilir; ancak imzaların bağımsızlığı ilkesi gereği (B)(B) ve yetkisiz temsilci olarak imza atan (C)(C) senet bedelinden şahsen sorumludur.

Cevap

Düzenleyen ehliyetsiz olsa bile imzaların bağımsızlığı ilkesi uyarınca diğer imzalar geçerlidir ve yetkisiz temsilci senet bedelinden şahsen sorumlu olur.
Doğru cevap, kambiyo hukukunun üç temel prensibini doğru birleştirmiştir: 1) Ehliyetsizlik defini (mutlak defi) ileri süren kişinin sorumluluktan kurtulması, 2) İmzaların bağımsızlığı gereği senedin ve diğer imzaların geçerliliğini koruması, 3) Yetkisiz temsilcinin TTK m. 678 uyarınca doğan kişisel kambiyo sorumluluğu.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyen (A)(A)'nın hukuki ehliyetinin değerlendirilmesi
1616 yaşında olan (A)(A)'nın kambiyo taahhüdü ehliyetsizlik nedeniyle geçersizdir ve bu mutlak bir defidir.
Kambiyo senetlerinde ehliyet, medeni hakları kullanma ehliyetine tabidir ve eksikliği herkese karşı ileri sürülebilir.
2
İmzaların bağımsızlığı (müstakillik) ilkesinin uygulanması
(A)(A)'nın imzasının geçersiz olması, lehtar (B)(B)'nin cirosunun veya diğer imzaların geçerliliğini etkilemez.
TTK m. 677677 uyarınca bir poliçe geçersiz imzalar taşısa bile, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.
3
Yetkisiz temsilci (C)(C)'nin sorumluluğunun tespiti
(C)(C), (D)(D) Şirketi adına yetkisiz imza attığı için senet bedelinden şahsen sorumludur.
TTK m. 678678, temsil yetkisi olmaksızın imza atan kişinin senedi imzalayan kişi olarak bizzat sorumlu olacağını emreder.

Anahtar Kavram

İmzaların Bağımsızlığı ve Yetkisiz Temsilcinin Sorumluluğu

Daha Fazla Pratik

Avalistin sorumluluğu ile imzaların bağımsızlığı ilkesi arasındaki ilişkiyi inceleyen benzer senaryoları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 45Soru

Bir ticari alacak için düzenlenen ve aşağıda özellikleri belirtilen poliçe taslağı incelenmektedir:

- Senet metninde 'Poliçe' ibaresi ve kayıtsız şartsız bir ödeme havalesi bulunmaktadır.
- Muhatabın adının yanında herhangi bir yer gösterilmemiştir ancak ödeme yeri 'Ankara' olarak açıkça belirtilmiştir.
- Düzenlenme tarihi '15.05.202615.05.2026' olarak yazılmış; ancak düzenlenme yeri kısmı boş bırakılmıştır.
- Keşidecinin (düzenleyenin) imzasının hemen yanında 'İzmir' ibaresi yer almaktadır.
- Vade '30.10.202630.10.2026' (belirli bir gün) olarak tayin edilmiş ve senet metnine 'Vade tarihine kadar %15\%15 faiz işletilecektir' kaydı eklenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde, bu senedin hukuki niteliği ve içeriğindeki kayıtların geçerliliği ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Senet geçerli bir poliçe niteliğindedir ancak faiz şartı kanun gereği yazılmamış sayılır.

Cevap

Senet geçerli bir poliçe niteliğindedir ancak faiz şartı kanun gereği yazılmamış sayılır.
Söz konusu senet, zorunlu unsurları içermektedir. Düzenlenme yerinin açıkça gösterilmemesi, keşidecinin imzasının yanındaki 'İzmir' ibaresi ile giderildiği için senet geçerlidir (TTK m. 672/4). Ancak TTK m. 675/1-2 uyarınca, faiz şartı sadece 'görüldüğünde' veya 'görüldüğünden belirli bir süre sonra' ödenecek poliçelere konulabilir. Belirli bir gün vadeli poliçelere konulan faiz şartı geçersizdir ve 'yazılmamış sayılır'. Bu nedenle senet geçerli kalmaya devam ederken faiz talebi mümkün olmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Zorunlu şekil şartlarının kontrol edilmesi
Poliçe ibaresi, havale, muhatap, lehtar, düzenlenme tarihi ve imza mevcuttur.
Senedin kambiyo senedi vasfını kazanması için asgari unsurların varlığı incelenmelidir.
2
Alternatif zorunlu unsurların değerlendirilmesi
Düzenlenme yeri gösterilmemiştir ancak düzenleyenin imzasının yanında 'İzmir' yazılıdır. TTK m. 672/4 uyarınca bu yer düzenlenme yeri sayılır. Ödeme yeri zaten 'Ankara' olarak belirtilmiştir.
Eksik olan zorunlu unsurların kanuni varsayımlarla giderilip giderilmediği tespit edilmelidir.
3
Vade türüne göre faiz kaydının geçerliliğinin incelenmesi
Vade belirli bir gün (30.10.202630.10.2026) olarak tayin edilmiştir. TTK m. 675 uyarınca bu tür vadelerde faiz şartı yazılmamış sayılır.
Poliçede faiz şartının geçerliliği, senedin vade türüne sıkı sıkıya bağlıdır.

Anahtar Kavram

Poliçede Alternatif Zorunlu Unsurlar ve Faiz Kaydı Sınırları

Daha Fazla Pratik

Poliçede protestodan muafiyet kaydının (lehtar veya keşideci tarafından konulması durumuna göre) sonuçlarını inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 46Soru

1717 yaşında olan ve henüz ergin kılınmamış olan (A)(A), ticari bir borcu karşılığında (B)(B) lehine 150.000150.000 TL tutarında bir bono düzenlemiştir. Lehtar (B)(B), bu senedi tam ciro yoluyla (C)(C) Limited Şirketi’ne devretmiştir. Şirket müdürü (D)(D), şirket sözleşmesinde kendisine tanınan yetkinin üst sınırı olan 40.00040.000 TL’yi aşarak, şirket kaşesi üzerine kendi imzasını atmak suretiyle senedi (E)(E)’ye ciro etmiştir. Son olarak (E)(E) de senedi usulüne uygun bir ciro ile iyiniyetli hamil (H)(H)’ye devretmiştir.

Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, bu olaydaki sorumluluk ve imzaların geçerliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düzenleyen (A)’nın ehliyetsizliği nedeniyle imzası kendisini bağlamasa da imzaların bağımsızlığı ilkesi gereği (B) ve (E) senedin tamamından sorumludur; yetkisini aşan (D) ise senedin tamamından şahsen sorumlu olur.

Cevap

Düzenleyen (A)’nın ehliyetsizliği nedeniyle imzası kendisini bağlamasa da imzaların bağımsızlığı ilkesi gereği (B) ve (E) senedin tamamından sorumludur; yetkisini aşan (D) ise senedin tamamından şahsen sorumlu olur.
Kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı (mücerretlik ile karıştırılmamalıdır) ilkesi gereği, senet üzerindeki bir imzanın ehliyetsizlik, sahtelik veya başka bir nedenle geçersiz olması, diğer geçerli imzaların sahiplerini borçtan kurtarmaz. Olayda (A) küçük olduğu için mutlak defi sahibi olup sorumlu değildir ancak (B) ve (E) imzalarından sorumludur. Ayrıca TTK m. 678 uyarınca, temsil yetkisini aşan müdür (D), senedin tamamından bizzat sorumlu hale gelmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyen (A)'nın hukuki durumunu analiz et.
17 yaşındaki (A) sınırlı ehliyetsizdir. Kambiyo senedi düzenlemek kendisini borç altına sokan bir işlem olduğundan, kanuni temsilcisinin izni/icazeti yoksa (A) bu borçtan sorumlu tutulamaz.
Kambiyo senetlerinde ehliyetsizlik mutlak bir defi olup, ehliyetsiz kişi senedi imzalasa dahi sorumlu olmaz.
2
İmzaların bağımsızlığı ilkesini (TTK m. 677) uygula.
(A)'nın imzasının geçersiz olması, senet üzerindeki diğer geçerli imzaların (B ve E) sahiplerini sorumluluktan kurtarmaz.
Kambiyo hukukunda her imza bağımsızdır; bir imzanın sakatlığı diğerlerinin geçerliliğine halel getirmez.
3
Yetkisiz temsil/yetki aşımı durumunu (TTK m. 678) değerlendir.
Şirket müdürü (D), 40.000 TL limitini aşarak 150.000 TL'lik senet imzalamıştır. Bu durumda (D), senedin tamamından şahsen sorumlu olur.
Temsil yetkisi olmadan veya yetkisini aşarak imza atan kişi, temsil edilen kişi gibi senedin tamamından sorumlu olur.

Anahtar Kavram

İmza Bağımsızlığı ve Yetkisiz Temsil Sorumluluğu
Soru 47Soru

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre, poliçe hamilinin senet bedelini kendi adına tahsil etmesi için bir başkasını (genellikle bir bankayı) temsilci olarak yetkilendirmek amacıyla, senet üzerine "bedeli tahsil içindir", "vekaleten" veya "kabz içindir" gibi şerhler düşerek yaptığı ciro türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tahsil cirosu

Cevap

Tahsil cirosu, poliçe üzerindeki hakların mülkiyetini devretmeksizin, sadece senet bedelinin tahsili konusunda bir başkasına temsil yetkisi veren cirodur.
Tahsil cirosu, poliçeyi elinde bulunduran hamilin, senet bedelini kendi adına tahsil etmesi için bir başkasını vekil tayin etmesi amacıyla yapılır. Senet üzerine "bedeli tahsil içindir", "vekaleten", "kabz içindir" veya sadece temsil ilişkisini belirten bir kayıt düşülmesiyle gerçekleştirilir. Bu ciroda mülkiyet cirantada kalmaya devam eder, ciro edilen kişi sadece cirantanın temsilcisi sıfatıyla hareket eder.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki anahtar ifadeleri belirle.
"Bedeli tahsil içindir", "vekaleten" ve temsilci yetkilendirme ifadeleri tespit edildi.
Bu şerhler poliçede cironun amacını (tahsil/temsil) belirleyen yasal ifadelerdir.
2
Belirlenen özellikleri ciro türleri ile eşleştir.
Bu özellikler Türk Ticaret Kanunu'ndaki tahsil cirosu tanımıyla tam olarak örtüşmektedir.
Tahsil cirosu, mülkiyeti devretmeyen, sadece teşhis ve temsil fonksiyonu olan bir ciro türüdür.

Anahtar Kavram

Tahsil cirosunun tanımı ve yasal şerhleri
Tahmini Süre:45s
Soru 48Soru

Hamili bulunduğu emre yazılı bir çeki zayi eden hak sahibi, senedin borçlusu tarafından ödenmesini engellemek ve senedin iptalini sağlamak amacıyla mahkemeye başvurmuştur. Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, bu süreçte uygulanan usul ve kurallara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Senedin iptaline karar verilmeden önce mahkeme, borçluya senedi ödemekten menedebilir; bu ödeme yasağı kararı ihtiyati tedbir niteliğindedir.

Cevap

Senedin iptaline karar verilmeden önce mahkeme tarafından borçluya konulan ödeme yasağı kararı ihtiyati tedbir niteliğindedir.
Kıymetli evrakın zayi olması durumunda hak sahibi, senedin kötü niyetli üçüncü kişilere ödenmesini önlemek için mahkemeden ödeme yasağı talep edebilir. TTK m. 663 kapsamında verilen bu karar, davanın sonucunu bekleyen geçici bir koruma önlemi (ihtiyati tedbir) niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Davacının belirlenmesi
Senet zayi olduğunda hak sahibi olan hamil tespit edilir.
İptal davasını sadece senedi zayi eden meşru hamil açabilir.
2
Görevli ve yetkili mahkemenin tespiti
Ödeme yeri veya hamilin yerleşim yeri Asliye Ticaret Mahkemesi belirlenir.
Ticaret Kanunu'ndan doğan çekişmesiz yargı işlerinde Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir.
3
Ödeme yasağının niteliğinin değerlendirilmesi
Mahkemenin borçluya ödemeyi durdurması yönündeki kararı 'ihtiyati tedbir' olarak nitelendirilir.
Süreç tamamlanana kadar hakkın korunması amaçlanır; nihai iptal kararı henüz verilmemiştir.

Anahtar Kavram

Kıymetli evrakın iptali davasında ödeme yasağının hukuki niteliği ve aktif husumet şartı.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 49Soru

Kıymetli evrak hukukunda, senedin alacaklısı tarafından hakkın talep edilebilmesi için senedin mutlaka borçluya gösterilmesi (ibraz edilmesi) gerekir. Senet borçluya sunulmadan hukuki bir ifa talebinde bulunulamaz.

Bu uygulama, kıymetli evrakın aşağıdaki temel özelliklerinden hangisinin doğrudan bir gereğidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkın senede bağlılığı

Cevap

Hakkın senede bağlılığı ilkesi, kıymetli evrakta yer alan hakkın ancak senedin ibrazı ile ileri sürülebileceğini ve senedin teslimi ile devredilebileceğini öngörür.
Kıymetli evrak hukukunun temelini oluşturan hakkın senede bağlılığı ilkesi gereği, senette yer alan hak ile senedin kendisi arasında maddi bir bağ kurulmuştur. Bu bağın doğal bir sonucu olarak alacaklı, hakkını ancak senedi zilyetliğinde bulundurarak ve borçluya ibraz ederek (sunarak) talep edebilir. Borçlu da ancak senedin ibrazı karşılığında ödeme yaparak borcundan kurtulur.

Adım Adım Çözüm

1
Kıymetli evrakın yasal tanımını hatırlayın.
TTK m. 645: 'Kıymetli evrak öyle senetlerdir ki, bunların içerdikleri hak senetten ayrı olarak devredilemediği gibi ileri de sürülemez.'
Hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülememesi, senedin borçluya gösterilmesi (ibrazı) gerekliliğini doğurur.
2
İbraz mecburiyetinin hukuki dayanağını belirleyin.
Hak senede 'mündemiç' (gömülü) olduğu için, senedi elinde bulundurmayan kişi hak sahibi olduğunu kanıtlayamaz ve borçludan ifa isteyemez.
Bu durum, hakkın senede bağlılığı ilkesinin karakteristik bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Hakkın Senede Bağlılığı ve İbraz Mecburiyeti

Daha Fazla Pratik

Kıymetli evrakın zayi olması durumunda hakkın akıbetini (iptal davası) inceleyerek hakkın senede bağlılığı ilkesinin istisnai durumlarını öğrenebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 50Soru

1515 yaşında olan (A)(A), ticari bir işlem gerçekleştirmek amacıyla (B)(B) lehine bir bono düzenlemiştir. Lehtar (B)(B), bu senedi ciro yoluyla (C)(C)'ye devretmiştir. (C)(C) ise, herhangi bir temsil yetkisi bulunmadığı halde (D)(D) Anonim Şirketi'nin kaşesi üzerine kendi imzasını atarak senedi (E)(E)'ye devretmiştir. Bu durumda senedin geçerliliği ve borçluların sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düzenleyen (A)(A) ehliyetsizliği nedeniyle senet borcundan sorumlu tutulamaz; ancak imzaların bağımsızlığı ilkesi uyarınca (B)(B) ve yetkisiz temsilci sıfatıyla (C)(C) senet bedelinden bizzat sorumludur.

Cevap

Düzenleyen kişinin ehliyetsiz olması durumunda imzaların bağımsızlığı ilkesi gereği diğer imzalar geçerli kalır ve yetkisiz temsilci senet bedelinden bizzat sorumlu olur.
Doğru yanıt olan seçenek, kambiyo hukukunun iki temel direğini birleştirir: Birincisi, Türk Ticaret Kanunu m. 677 uyarınca kabul edilen 'imzaların bağımsızlığı' ilkesidir; bu ilke uyarınca düzenleyen (A)(A)'nın ehliyetsizliği nedeniyle imzasının geçersiz olması, (B)(B)'nin ve diğerlerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İkincisi ise TTK m. 678 uyarınca, yetkisiz temsilci (C)(C)'nin şirket adına attığı imzanın şirketi değil, bizzat kendisini borç altına sokmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyen (A)(A)'nın ehliyet durumunu değerlendir
(A)(A), 1515 yaşında olduğu için kambiyo taahhüdünde bulunma ehliyetine sahip değildir. Bu durum mutlak defi niteliğindedir.
Kambiyo senetlerinde ehliyet, medeni hakları kullanma ehliyetine (tam ehliyet) bağlıdır.
2
İmza Bağımsızlığı (İstiklali) İlkesini uygula
(A)(A)'nın imzasının geçersiz olması, lehtar (B)(B)'nin cirosunu veya diğer imzaların geçerliliğini etkilemez.
Türk Ticaret Kanunu m. 677 uyarınca, bir senedin ehliyetsiz kişilerin imzasını taşıması, diğer imzaların geçerliliğini ortadan kaldırmaz.
3
Yetkisiz temsilci (C)(C)'nin hukuki statüsünü belirle
(C)(C), temsil yetkisi olmadığı halde şirket adına imza attığı için senet bedelinden bizzat sorumlu hale gelir.
Türk Ticaret Kanunu m. 678'e göre yetkisiz temsilci senedi imzalarsa bizzat borçlu olur.

Anahtar Kavram

İmza Bağımsızlığı ve Yetkisiz Temsil

İpuçları

1
Kambiyo senetlerinde bir imzanın geçersizliği diğerlerini etkiler mi? TTK m. 677'yi hatırlayın.
2
Temsil yetkisi olmadan atılan bir imzanın hukuki sonucu nedir? Temsil olunan mı yoksa imzayı atan mı sorumlu olur?

Daha Fazla Pratik

İmzaların bağımsızlığı ilkesinin imzada sahtecilik durumunda nasıl işlediğini incelemek bu kavramı pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 51Soru

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine uygun olarak hazırlanan bir poliçede; vade "görüldüğünden 6060 gün sonra" olarak belirlenmiş, senet üzerinde ödeme yeri için ayrılan bölüm boş bırakılmış ancak muhatabın adının yanında "Çankaya / Ankara" adresi yazılmıştır. Ayrıca keşideci, senet metnine "yıllık %12\%12 faiz" kaydı eklemiştir.

Bu poliçenin geçerliliği ve içerdiği kayıtların hukuki sonucu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Senet geçerli bir poliçedir; muhatabın adının yanındaki adres ödeme yeri sayılır ve vadenin türü nedeniyle faiz kaydı geçerlidir.

Cevap

Senet geçerli bir poliçe niteliğindedir; ödeme yeri olarak muhatabın yanındaki adres kabul edilir ve 'görüldüğünden belirli bir süre sonra' vadesi nedeniyle faiz kaydı da geçerli hüküm doğurur.
Türk Ticaret Kanunu'na göre bir poliçede ödeme yeri açıkça yazılmamışsa, muhatabın isminin yanında gösterilen yer alternatif ödeme yeri ve muhatabın yerleşim yeri kabul edilir. Ayrıca, vadenin 'görüldüğünde' veya 'görüldüğünden belirli bir süre sonra' (6060 gün sonra gibi) olması durumunda poliçeye faiz şartı eklenebilir. Bu nedenle senet hem poliçe olarak geçerlidir hem de faiz kaydı hukuki sonuç doğurur.

Adım Adım Çözüm

1
Ödeme yeri unsuru incelenmelidir.
Senet üzerinde ödeme yeri açıkça belirtilmemiş olsa da muhatabın adının yanında bir adres (Çankaya/Ankara) bulunmaktadır.
TTK m. 672/2672/2 uyarınca, ödeme yeri gösterilmeyen poliçede muhatabın adının yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır.
2
Vade türü ve faiz kaydı arasındaki ilişki değerlendirilmelidir.
Vade 'görüldüğünden 6060 gün sonra' olarak belirlenmiştir. Bu vade türü, faiz kaydı konulabilen iki vade türünden biridir.
TTK m. 675675 gereği; görüldüğünde veya görüldüğünden belirli bir süre sonra ödenmesi şart kılınan poliçelere faiz şartı konulabilir.
3
Senedin hukuki sonucu belirlenmelidir.
Senet tüm zorunlu unsurları (alternatifli olarak) taşıdığı için geçerli bir poliçedir ve içerdiği faiz kaydı da hukuken geçerlidir.
Zorunlu şekil şartlarının alternatifiyle tamamlanması ve ihtiyari bir kayıt olan faiz şartının kanuna uygun vade türünde kullanılması senedi geçerli kılar.

Anahtar Kavram

Poliçenin Alternatif Zorunlu Unsurları ve Faiz Kaydı Geçerliliği
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 52Soru

Vadesine henüz 44 ay bulunan emre yazılı bir bonoyu zayi eden ve zilyetliğini iradesi dışında kaybeden hak sahibi, yetkili Asliye Ticaret Mahkemesinde iptal davası açmıştır. Mahkeme, senedi elinde bulunduran bilinmeyen hamile senedi getirmesi (ibrazı) için yapılacak ilan süresini belirleyecektir. Buna göre, mahkemenin tayin edeceği ibraz süresi ve bu sürenin işlemeye başlayacağı an ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İbraz süresi en az üç ay, en çok bir yıl olarak belirlenir; vadesi gelmemiş senetlerde bu süre vade gününden, vadesi gelmiş olanlarda ise ilk ilan gününden itibaren işlemeye başlar.

Cevap

İbraz süresi en az üç ay, en çok bir yıl olarak belirlenir; vadesi gelmemiş senetlerde bu süre vade gününden, vadesi gelmiş olanlarda ise ilk ilan gününden itibaren işlemeye başlar.
Türk Ticaret Kanunu'nun 664. maddesinin birinci fıkrasına göre, senedi elinde bulunduranın senedi ibraz etmesi için mahkemece verilecek süre en az üç ay ve en çok bir yıldır. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise bu süre, vadesi gelmiş senetlerde ilk ilan gününden, vadesi henüz gelmemiş senetlerde ise vadenin gelmesinden (vade gününden) itibaren işlemeye başlar. Soru kökündeki bono henüz vadesi gelmemiş bir senet olduğu için süre vade gününden itibaren hesaplanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Senedin durumunu tespit etme
Senet vadesine 44 ay bulunan, emre yazılı bir bonodur ve zayi olmuştur.
Sürenin başlangıcını belirlemek için senedin vadesinin gelip gelmediği kritik öneme sahiptir.
2
TTK 664/1 uyarınca sürenin uzunluğunu belirleme
Mahkemenin tayin edeceği süre en az 33 ay, en çok 11 yıl olmalıdır.
Kanun koyucu, bilinmeyen hamilin senedi ibraz edebilmesi için makul bir alt ve üst sınır çizmiştir.
3
TTK 664/2 uyarınca sürenin başlangıç anını belirleme
Vadesi gelmemiş senetlerde süre vade gününden itibaren işlemeye başlar.
Vadesi gelmemiş bir senedin hamili zaten vade gelmeden ödeme talep edemeyeceği için, ibraz çağrısına cevap vermesi gereken süre ancak vade ile başlayabilir.

Anahtar Kavram

İbraz Süresi ve Başlangıcı (TTK 664)

Daha Fazla Pratik

İptal kararı verilmeden önce muhataba yönelik 'ödeme yasağı' ihtiyati tedbirinin hukuki niteliğini ve bu yasağa rağmen yapılan ödemenin sonuçlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 53Soru

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca, bir poliçenin geçerli bir kambiyo senedi vasfını taşıyabilmesi için belirli şekil şartlarını içermesi gerekir. Bu şartlardan bazıları eksik olsa dahi kanuni varsayımlarla giderilebilirken (alternatif zorunlu unsurlar), bazılarının eksikliği senedin poliçe niteliğini tamamen ortadan kaldırır. Buna göre, bir poliçede aşağıdaki unsurlardan hangisinin bulunmaması durumunda senet, kanuni bir varsayımla geçerli kılınamaz ve poliçe niteliğini kaybeder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düzenlenme günü (tarihi)

Cevap

Düzenlenme günü (tarihi) bir poliçenin mutlak zorunlu unsurudur ve eksikliği kanuni bir varsayımla giderilemez.
Düzenlenme günü (tarihi), poliçenin geçerliliği için mutlak surette bulunması gereken unsurlardan biridir. Türk Ticaret Kanunu'nda bu unsurun eksikliğini giderecek herhangi bir varsayım düzenlenmemiştir. Dolayısıyla üzerinde düzenlenme tarihi bulunmayan bir senet poliçe vasfını kazanamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Poliçenin zorunlu unsurlarını ve kanuni varsayımları (alternatif unsurları) hatırla.
TTK madde 671671 ve 672672 uyarınca vade, ödeme yeri ve düzenlenme yeri eksikliği kanuni varsayımlarla giderilebilir.
Bu unsurlar senette bulunmasa bile kanun bu eksikliği belirli kurallarla tamamlar.
2
Mutlak zorunlu unsurları belirle.
Poliçe ibaresi, bedel, muhatap, lehtar, düzenlenme günü ve düzenleyenin imzası mutlak zorunludur.
Bu unsurlardan herhangi biri eksik olan senet poliçe hükmünde değildir.
3
Seçenekleri bu bilgilerle karşılaştır.
Vade, ödeme yeri ve düzenlenme yeri alternatifli unsurlarken; düzenlenme günü mutlak zorunludur.
Seçenekler arasında sadece düzenlenme gününün yokluğu senedi geçersiz kılar.

Anahtar Kavram

Poliçenin Mutlak ve Alternatif Zorunlu Unsurları

İpuçları

1
Senette yazılı olmasa bile kanunun 'öyleymiş gibi' kabul ettiği (varsaydığı) unsurları eleyin.
2
Vade, ödeme yeri ve düzenlenme yeri için TTK'da 'yoksa şu sayılır' şeklinde kurallar vardır.
3
Poliçenin ne zaman imzalandığına dair tarih (düzenlenme günü) yazmıyorsa kanun bu boşluğu dolduramaz.

Daha Fazla Pratik

Poliçenin diğer mutlak zorunlu unsurlarını (lehtar, muhatap, poliçe ibaresi) gözden geçirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 54Soru

1717 yaşında olan ve ayırt etme gücüne sahip (A)(A), yasal temsilcisinin rızası bulunmaksızın (B)(B) lehine 75.00075.000 TL tutarında bir bono düzenlemiştir. Lehtar (B)(B), bu senedi (C)(C) Limited Şirketi'ni temsile yetkili olmadığı hâlde şirket kaşesi üzerine kendi imzasını atarak (D)(D)'ye ciro etmiştir. (D)(D) ise senedi iyiniyetli (E)(E)'ye usulüne uygun bir ciro ile devretmiştir. Buna göre, senedin vadesinde ödenmemesi durumunda hamil (E)(E)'nin müracaat hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hamil (E), imzaların bağımsızlığı ilkesi uyarınca (B) ve (D)'ye başvurabilir; ayrıca (C) yetkisiz temsilci sıfatıyla senet bedelinden şahsen sorumlu tutulur.

Cevap

Hamil, imzaların bağımsızlığı ilkesi uyarınca senetteki diğer geçerli imza sahiplerine (B ve D) başvurabileceği gibi, yetkisiz temsil hükümleri gereği imzayı atan temsilciye (C) şahsen başvurabilir.
Doğru seçenek, Türk Ticaret Kanunu'ndaki iki temel ilkeyi birleştirmektedir: İlk olarak, 'imzaların bağımsızlığı' ilkesi gereği düzenleyenin ehliyetsizliği lehtar ve sonraki cirantaların sorumluluğunu etkilemez. İkinci olarak, 'yetkisiz temsil' kuralı gereği, temsil yetkisi olmaksızın şirket adına imza atan kişi, senedin borçlusu haline gelir ve hamil bu kişiye şahsen başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleyen (A)'nın hukuki durumunu belirle.
(A) ehliyetsiz olduğundan, ehliyetsizlik defini herkese karşı ileri sürebilir; hamil (E) ona başvuramaz.
Kambiyo taahhüdünde bulunmak için tam ehliyet gereklidir ve ehliyetsizlik mutlak bir defidir.
2
İmzaların bağımsızlığı ilkesini uygula.
(A)'nın imzasının geçersiz olması, (B) ve (D)'nin imzalarının geçerliliğini etkilemez.
TTK m. 677 uyarınca, senetteki bir imzanın geçersizliği diğer imza sahiplerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
3
Yetkisiz temsilcinin (C) sorumluluğunu değerlendir.
(C), yetkisi olmadığı halde şirket adına imza attığı için senet bedelinden bizzat sorumlu olur.
TTK m. 678 uyarınca, temsil yetkisi olmadığı halde bir kişi adına imza atan kimse, o senet dolayısıyla bizzat sorumlu olur.

Anahtar Kavram

İmzaların Bağımsızlığı ve Yetkisiz Temsil

Daha Fazla Pratik

Yetkisiz temsilcinin ödediği tutar için asıl temsil edilene rücu edip edemeyeceği konusundaki Yargıtay uygulamalarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 55Soru

Bir işletme sahibi, borcuna karşılık düzenlediği senet metninde; 'poliçe' ibaresine, belirli bir bedelin kayıtsız şartsız ödenmesi emrine, muhatabın ve lehtarın isimlerine, düzenleme tarihine ve kendi imzasına yer vermiştir. Ancak hazırlanan bu senette herhangi bir ödeme günü (vade) belirtilmemiştir.

Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, bu senedin hukuki geçerliliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Senet, vadesi gösterilmediği için görüldüğünde ödenecek bir poliçe olarak geçerlidir.

Cevap

Senet, vadesi gösterilmediği için görüldüğünde ödenecek bir poliçe olarak geçerliliğini korur.
Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca poliçede vade bulunması zorunlu değildir. Eğer bir poliçede vade gösterilmemişse, o poliçe 'görüldüğünde ödenecek' bir poliçe hükmündedir. Soruda belirtilen diğer tüm unsurlar (poliçe kelimesi, bedel, muhatap, lehtar, düzenlenme tarihi ve imza) mevcut olduğu için senet geçerli bir poliçedir.

Adım Adım Çözüm

1
Poliçenin zorunlu unsurlarının kontrol edilmesi
Senette poliçe ibaresi, ödeme emri, muhatap, lehtar, düzenlenme tarihi ve imza bulunmaktadır.
Bu unsurlar poliçenin varlığı için gereken temel şartlardır.
2
Vade unsurunun hukuki niteliğinin değerlendirilmesi
Vade, poliçede mutlak zorunlu bir unsur değildir.
Türk Ticaret Kanunu Madde 672/2'ye göre, vadesi gösterilmemiş bir poliçe görüldüğünde ödenecek bir poliçe sayılır.

Anahtar Kavram

Poliçede Vadenin Alternatif/Tamamlanabilir Niteliği

Daha Fazla Pratik

Poliçede düzenlenme yerinin veya ödeme yerinin gösterilmemesi durumunda hangi yasal varsayımların geçerli olduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 56Soru

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri dairesinde, bir tacir tarafından düzenlenen poliçede ödeme yeri açıkça gösterilmemiş; fakat muhatabın isminin yanında bir adres belirtilmiştir. Senet metnine ayrıca keşideci tarafından "kabul etmemeden ve ödememeden sorumlu olmayacağı" yönünde bir ibare eklenmiştir.

Bu senet ve içerdiği kayıtların hukukî akıbetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Muhatabın adının yanındaki yer ödeme yeri sayıldığı için senet geçerlidir; ancak keşidecinin ödemeden sorumlu olmayacağına dair kaydı yazılmamış sayılır.

Cevap

Muhatabın adının yanındaki yerin ödeme yeri kabul edilmesi sayesinde senet geçerli bir poliçe vasfını korur; keşidecinin ödemeden sorumlu olmayacağına dair kaydı ise kanunun emredici hükmü gereği yazılmamış sayılır.
Doğru seçenek, poliçenin şekil noksanlığının alternatif bir unsurla (muhatabın adresi) giderildiğini ve keşidecinin ödemeden sorumsuzluk kaydının geçersizliğini doğru bir şekilde birleştirmiştir. TTK m. 672/3672/3'e göre ödeme yeri gösterilmeyen poliçede muhatabın adresi ödeme yeri sayılır; TTK m. 679/2679/2'ye göre ise keşidecinin ödemeden sorumsuzluk kaydı hukukî sonuç doğurmaz (yazılmamış sayılır).

Adım Adım Çözüm

1
Alternatif zorunlu unsurların kontrolü
Senette ödeme yeri boş olsa da muhatabın adresi bulunduğu için 61026102 sayılı TTK m. 672/3672/3 uyarınca senet geçerlidir.
Ödeme yeri, yokluğu halinde başka bir unsurla tamamlanabilen (alternatifli) bir zorunlu unsurdur.
2
Keşidecinin kabulden sorumsuzluk kaydının incelenmesi
TTK m. 679/1679/1 uyarınca keşideci, poliçenin muhatap tarafından kabul edilmemesinden sorumlu olmayacağını senet üzerine yazabilir.
Kanun, keşideciye kabul yükümlülüğü konusunda sorumluluktan kurtulma imkanı tanımıştır.
3
Keşidecinin ödemeden sorumsuzluk kaydının incelenmesi
TTK m. 679/2679/2 uyarınca keşidecinin ödemeden sorumlu olmayacağına dair her türlü kayıt yazılmamış sayılır.
Poliçenin asli borçlusu haline gelmese de keşideci, senedin ödenmemesi durumunda başvurulacak kişi olduğu için bu sorumluluğu tamamen bertaraf edemez.
4
Sonuçların birleştirilmesi
Senet geçerlidir, kabulden sorumsuzluk kaydı geçerlidir, ödemeden sorumsuzluk kaydı ise geçersizdir (yazılmamış sayılır).
Poliçenin şekil şartları ve ihtiyari kayıtların geçerliliği kuralları bir arada uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Poliçede Alternatif Zorunlu Unsurlar ve Keşidecinin Sorumluluk Kayıtları
Soru 57Soru

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, poliçede ciro işleminin geçerliliği, şartlara bağlanması ve kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cironun kayıtsız ve şartsız olması gerekir; ciroya eklenen her türlü şart yazılmamış sayılırken, kısmi ciro ise batıldır.

Cevap

Poliçede cironun kayıtsız ve şartsız olması zorunludur; ciroya eklenen şartlar yazılmamış sayılırken, poliçe bedelinin bir kısmı için yapılan (kısmi) ciro batıldır.
Poliçede ciro işlemlerini düzenleyen Türk Ticaret Kanunu madde 682'ye göre, ciro işleminin kayıtsız ve şartsız yapılması esastır. Eğer ciro bir şarta bağlanmışsa, bu şart hukuk düzeninde hiç yazılmamış gibi kabul edilir ve ciro mülkiyeti devretmeye devam eder. Ancak poliçe bedelinin sadece bir kısmı için yapılan ciro (kısmi ciro), senedin bütünlüğü ilkesine aykırı olduğu için kesin olarak batıldır ve geçersiz sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ciroya eklenen şartların hukuki sonucunu belirleme
Yazılmamış sayılma (Şart yokmuş gibi ciro geçerli kalır)
TTK m. 682/2 uyarınca cironun kayıtsız şartsız olması ilkesi gereği.
2
Kısmi cironun hukuki geçerliliğini değerlendirme
Batıl (Geçersiz)
TTK m. 682/3 uyarınca poliçenin bölünmezliği ilkesi gereği kısmi ciro yasaklanmıştır.
3
Cirantanın sorumluluk kaydı ve imza yeri kurallarını kontrol etme
Sorumsuzluk kaydı geçerli, beyaz ciro arka yüze yapılmalı
TTK m. 685 ve m. 683/2 hükümlerindeki özel düzenlemeler gereği.

Anahtar Kavram

Cironun Şartsızlığı ve Bölünmezliği İlkesi

İpuçları

1
Ciroya eklenen 'şart' ile 'kısmi ciro'nun yaptırımları farklıdır; biri yazılmamış sayılır, diğeri ise işlemi tamamen geçersiz kılar.
2
TTK madde 682'yi hatırlayın: 'Ciro kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Ciroya eklenen her şart yazılmamış sayılır. Kısmi ciro batıldır.'

Daha Fazla Pratik

Poliçede vadenin geçmesinden sonra yapılan (gecikmiş) cironun, alacağın temliki hükmünde olduğunu ve bu durumun defiler üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 58Soru

Bir bono üzerinde düzenleyen (A)(A)'nın imzasının yanı sıra, temsil yetkisi olmaksızın (B)(B) adına atılmış bir imza ve senedi ciro eden (C)(C)'nin imzası bulunmaktadır. (B)(B), bu işleme sonradan onay (icazet) vermemiştir.

Türk Ticaret Kanunu hükümleri ve imzaların bağımsızlığı ilkesi uyarınca, bu senedin hukuki durumu ve imza sahiplerinin sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yetkisiz imza, diğer geçerli imzaların (düzenleyen AA ve ciranta CC) sahiplerini sorumluluktan kurtarmaz; ayrıca imzayı atan yetkisiz temsilci senedi bizzat imzalamış gibi sorumlu olur.

Cevap

Yetkisiz imza, diğer imzaların geçerliliğini etkilemez ve imzayı atan kişi bizzat sorumlu kalmaya devam eder.
Türk Ticaret Kanunu'na göre kambiyo senetlerinde 'imzaların bağımsızlığı' ilkesi geçerlidir. Bu ilke uyarınca, senet üzerindeki bir imzanın sahte olması, ehliyetsizlik veya yetkisiz temsil gibi nedenlerle geçersiz olması, aynı senet üzerindeki diğer geçerli imzaların sahiplerini sorumluluktan kurtarmaz. Dolayısıyla düzenleyen ve cirantanın imzaları geçerli kalmaya devam eder. Ayrıca yetkisiz temsilci, senedi bizzat kendi adına imzalamış gibi sorumlu olur.

Adım Adım Çözüm

1
Senet üzerindeki imzaların niteliğini belirle.
Senette geçerli imzalar (AA ve CC) ile yetkisiz bir imza (BB adına atılan) bulunmaktadır.
Sorumluluk saptanması için imza sahiplerinin durumunun analizi gerekir.
2
Türk Ticaret Kanunu m. 677'deki 'İmzaların Bağımsızlığı' ilkesini uygula.
Yetkisiz imza, diğer imza sahiplerinin (AA ve CC) senede dayalı borçluluk sıfatını etkilemez.
Kambiyo hukukunda her imza, senede bağlı diğer imzalardan bağımsız olarak kendi hukuki sonucunu doğurur.
3
Yetkisiz temsilcinin şahsi sorumluluğunu değerlendir.
Temsil yetkisi olmaksızın imza atan kişi, senedi bizzat kendi adına imzalamış gibi sorumlu olur.
TTK m. 678 uyarınca temsil yetkisi olmayan kişinin attığı imza kendisini bağlar.

Anahtar Kavram

İmzaların Bağımsızlığı İlkesi (TTK m. 677) ve Yetkisiz Temsilcinin Sorumluluğu (TTK m. 678)

Daha Fazla Pratik

İmzaların bağımsızlığı ilkesinin tam ehliyetsizlik ve sahtecilik durumlarındaki etkilerini karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 59Soru

Düzenleyen (A)(A), lehtar (B)(B) lehine bir bono düzenlemiştir. (B)(B), bu bonoyu ciro yoluyla (C)(C)'ye, (C)(C) ise (D)(D)'ye devretmiştir. (A)(A) ile (B)(B) arasındaki temel ilişki olan satış sözleşmesi, (B)(B)'nin edimini hiç yerine getirmemesi sebebiyle (A)(A) tarafından haklı nedenle feshedilmiştir. Mevcut hamil (D)(D), senedi (C)(C)'den devralırken (A)(A)'nın (B)(B)'ye karşı sahip olduğu bedelsizlik defisini ileri sürmesini engellemek amacıyla, bu durumu bilerek senedi iktisap etmiştir.

Buna göre, hamil (D)(D) tarafından başlatılan takibe karşı borçlu (A)(A)'nın ileri sürebileceği savunmalarla ilgili 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bedelsizlik savunması şahsi bir defi olup, kural olarak sadece doğrudan taraflar arasında ileri sürülebilirse de; hamil (D)(D) senedi iktisap ederken bilerek borçlu (A)(A)'nın zararına hareket ettiği için (A)(A), bu defiyi (D)(D)'ye karşı ileri sürebilir.

Cevap

Düzenleyen, bedelsizlik savunmasını (şahsi defi), hamilin senedi devralırken bilerek borçlunun zararına hareket ettiğini ispatlaması şartıyla üçüncü kişi hamile karşı ileri sürebilir.
Kıymetli evrak hukukunda, temel ilişkideki edimlerin yerine getirilmemesi (bedelsizlik) şahsi bir defi niteliğindedir. Türk Ticaret Kanunu'nun 687. maddesine göre, kambiyo senedi borçlusu, lehtar ile arasındaki kişisel ilişkilerden kaynaklanan defileri hamile karşı ileri süremez. Ancak bu kuralın istisnası, hamilin senedi iktisap ederken borçlunun zararına hareket ettiğinin (kötüniyetli olduğunun) ispatlanmasıdır. Olayda hamilin bu durumu bilerek ve borçlunun savunma hakkını engellemek amacıyla senedi devraldığı belirtildiğinden, şahsi defi olan bedelsizlik iddiası bu hamile karşı ileri sürülebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Savunmanın (definin) niteliğini belirle.
Temel ilişkideki sözleşmenin feshinden kaynaklanan bedelsizlik iddiası 'şahsi (nispi) defi' niteliğindedir.
Bu savunma senedin metninden veya senedin kendisindeki bir geçersizlikten değil, taraflar arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklanmaktadır.
2
TTK m. 687/1 uyarınca şahsi defilerin devir yasağını değerlendir.
Kambiyo senetlerinde şahsi defiler, kural olarak senedin devredildiği üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
Ticari hayatın güvenliği ve kıymetli evrakın tedavül kabiliyeti, iyiniyetli üçüncü kişilerin korunmasını gerektirir.
3
Olaydaki hamilin (D) durumunu kanuni istisna kapsamında analiz et.
Hamil (D), senedi devralırken bilerek borçlu (A)'nın zararına hareket etmiştir.
Hamilin sadece defiyi bilmesi yetmez; borçlunun bu defiyi lehtara karşı ileri sürme imkanını ortadan kaldırmak amacıyla senedi devralması (kötüniyet) gerekir.
4
İstisna kuralını sonuca uygula.
Borçlu (A), kötüniyetli olan (D)'ye karşı bedelsizlik defisini ileri sürebilir.
TTK 687/1 uyarınca 'hamil senedi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmişse' şahsi defiler hamile karşı da ileri sürülebilir.

Anahtar Kavram

Şahsi Defiler ve Kötüniyetli Hamil İstisnası (TTK 687)

Daha Fazla Pratik

Mutlak ve nispi defiler arasındaki ayrımı pekiştirmek için 'imza sahteliği' ve 'ehliyetsizlik' gibi mutlak defilerin iyiniyetli hamile karşı etkisini inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 60Soru

61026102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, kıymetli evrakın "nama yazılı" olarak sınıflandırılabilmesi için gerekli olan temel şartlar ve bu senetlerin hukuki devir usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Senedin belli bir kişinin adına yazılı olması, emre kaydını içermemesi ve kanunen emre yazılı senetlerden sayılmaması gerekir; devri ise senedin zilyetliğinin devri ve yazılı bir devir beyanı ile gerçekleştirilir.

Cevap

Senedin belli bir kişinin adına yazılı olması, emre kaydını içermemesi ve kanunen emre yazılı senetlerden sayılmaması gerekir; devri ise senedin zilyetliğinin devri ve yazılı bir devir beyanı ile gerçekleştirilir.
Türk Ticaret Kanunu'nun 654654. maddesi uyarınca, bir senedin nama yazılı sayılması için belli bir kişi adına düzenlenmiş olması, emre kaydı taşımaması ve kanunen emre yazılı senetlerden (poliçe, bono, çek gibi) olmaması gerekir. Ayrıca 647647. madde, bu senetlerin devrinin ancak senedin teslimi ve alacağın temliki niteliğindeki bir devir beyanıyla mümkün olduğunu açıkça düzenlemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Nama yazılı senedin yasal tanımını kontrol et.
TTK 654654. maddeye göre; belli bir şahsın adına yazılı olup emre kaydını içermeyen ve kanunen emre yazılı sayılmayan senetler nama yazılıdır.
Senedin türünü belirlemek için yasal unsurları saptamak gerekir.
2
Devir usulünü analiz et.
TTK 647647 ve 655655. maddeler uyarınca, nama yazılı senetler zilyetliğin devri ve alacağın temliki hükümlerine tabi bir devir beyanı ile devredilir.
Nama yazılı senetlerin en ağır devir usulüne sahip tür olduğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Nama Yazılı Senetlerin Tanımı ve Devri
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 8Sonraki