Examkin

Soru

Zorluk: KolayZorunlu Karşılıklar

Merkez Bankası tarafından uygulanan para politikası araçlarından biri olan zorunlu karşılık oranlarının (rrrr) artırılması durumunda, ekonomide gerçekleşmesi beklenen temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Para çarpanı katsayısı küçülür ve buna bağlı olarak toplam para arzı azalır.Cevap
  2. B
    Para çarpanı katsayısı büyür ve piyasadaki likidite miktarı artış gösterir.
  3. C
    Bankaların kredi verme kapasitesi artar ve yatırım harcamaları genişler.
  4. D
    Ticari bankaların Merkez Bankası nezdinde tutmakla yükümlü olduğu rezerv miktarı azalır.
  5. E
    Bankaların serbest rezervleri artar ve piyasa faiz oranları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşur.

Cevap

Doğru cevap, zorunlu karşılık oranlarındaki artışın para çarpanı katsayısını küçülterek toplam para arzını azaltacağını ifade eden seçenektir.
Zorunlu karşılık oranları (rrrr), ticari bankaların topladıkları mevduatların Merkez Bankası bünyesinde tutmak zorunda oldukları kısmıdır. Bu oran artırıldığında, bankaların kredi olarak verebileceği fon miktarı azalır. Matematiksel olarak para çarpanı (m=1+cc+r+em = \frac{1+c}{c+r+e}) formülünde paydada yer alan rr değerinin artması, çarpan katsayısının küçülmesine yol açar. Çarpanın küçülmesi ise aynı parasal tabanla daha az para yaratılmasına, yani toplam para arzının azalmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Zorunlu karşılık oranı ile para çarpanı arasındaki ilişkiyi belirle.
Basit para çarpanı formülü m=1rm = \frac{1}{r} (veya daha kapsamlı haliyle m=1+cc+r+em = \frac{1+c}{c+r+e}) üzerinden bakıldığında, zorunlu karşılık oranının (rr) paydada yer aldığı görülür.
Zorunlu karşılık oranı, bankaların mevduatlarının ne kadarını rezerv olarak tutması gerektiğini belirler.
2
Oran artışının çarpan üzerindeki etkisini analiz et.
Paydadaki rr değerinin artması, çarpan değerinin (mm) küçülmesine neden olur.
Bankalar daha fazla rezerv tutmak zorunda kaldıklarında, daha az kaydi para yaratabilirler.
3
Para arzı üzerindeki nihai etkiyi saptayın.
Para arzı M=m×BM = m \times B (Çarpan ×\times Parasal Taban) formülüne göre, çarpan küçüldüğünde toplam para arzı da azalır.
Daraltıcı para politikası aracılığıyla piyasadaki likidite çekilmiş olur.

Anahtar Kavram

Zorunlu Karşılık Oranı ve Para Çarpanı İlişkisi

İpuçları

1
Zorunlu karşılık oranının para çarpanı formülünde (mm) payda kısmında yer aldığını hatırlayın.
2
Bankaların her 100 TL mevduatın 10 TL'si yerine 20 TL'sini Merkez Bankası'na yatırmak zorunda kaldığı bir durumu hayal edin; bu durumda piyasaya verebilecekleri kredi miktarı nasıl değişir?
3
Merkez Bankası zorunlu karşılıkları artırarak piyasadaki 'para yaratma' mekanizmasını yavaşlatır; bu da çarpanın küçülmesi ve para arzının daralması demektir.

Daha Fazla Pratik

Para arzı ve çarpan ilişkisini pekiştirmek için 'Açık Piyasa İşlemleri'nin rezervler üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Zorunlu Karşılıklar

Bu konudan daha fazla soru