Examkin

Zorunlu Karşılıklar

11 soru

Soru 1Soru →

Merkez bankasının zorunlu karşılık oranlarını (rrrr) artırması durumunda, bankacılık sisteminin kaydi para yaratma süreci ve para arzı üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zorunlu karşılık oranının artması, para çarpanının paydasını büyüterek çarpan katsayısını düşürür ve bankaların kredi yaratma kapasitesini kısıtlar.

Cevap

Zorunlu karşılık oranının artması, para çarpanının paydasını büyüterek çarpan katsayısını düşürür ve bankaların kredi yaratma kapasitesini kısıtlar.
Zorunlu karşılık oranı (rrrr), para çarpanı formülünün paydasında yer alır. Bu oranın artırılması, çarpan katsayısının küçülmesine neden olur. Küçülen çarpan katsayısı, bankacılık sisteminin her bir birimlik rezervle yaratabileceği kaydi para miktarını azaltarak toplam para arzını ve bankaların kredi verme kapasitesini daraltır.

Adım Adım Çözüm

1
Para çarpanı formülünü hatırla
m=1+cc+rr+em = \frac{1 + c}{c + rr + e}
Zorunlu karşılık oranının (rrrr) çarpan katsayısı (mm) üzerindeki matematiksel etkisini görmek için gereklidir.
2
Oran değişiminin etkisini analiz et
rr↑⇒(c+rr+e)↑⇒m↓rr \uparrow \Rightarrow (c + rr + e) \uparrow \Rightarrow m \downarrow
Paydadaki bir artış, rasyonel bir ifadenin toplam değerini azaltır.
3
Para arzı ve kredi mekanizmasıyla ilişkilendir
M=m×HM = m \times H denklemine göre MM azalır ve kredi kapasitesi daralır.
Para çarpanındaki küçülme, merkez bankası parasıyla (H) yaratılabilecek toplam para arzını (M) düşürür.

Anahtar Kavram

Para Çarpanı ve Zorunlu Karşılık İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

Bir ekonomide hanehalkının nakit tercih oranı (cc) 0,200,20, bankaların zorunlu karşılık oranı (rrrr) 0,100,10 olarak belirlenmiş olup başlangıçta bankalar serbest rezerv (erer) tutmamaktadır. Merkez Bankası'nın (TCMB) genişleyici bir adım atarak zorunlu karşılık oranını %5\%5'e (0,050,05) düşürdüğü, buna karşın ticari bankaların likidite kaygısıyla mevduatlarının %15\%15'i (0,150,15) oranında serbest rezerv tutmaya başladığı bir senaryoda; para çarpanının (mm) değeri ve bu durumun para arzı üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para çarpanı 44'ten 33'e düşer ve para arzı daralır.

Cevap

Para çarpanının 44 seviyesinden 33 seviyesine gerilediği ve buna bağlı olarak para arzının daraldığı seçenek doğrudur.
Para çarpanı formülü m=(1+c)/(c+rr+er)m = (1+c) / (c+rr+er) şeklindedir. Başlangıçta çarpan değeri 44 iken (1,2/0,31,2 / 0,3), zorunlu karşılıklardaki 0,050,05 puanlık azalışa rağmen serbest rezervlerin 0,150,15 puan artması, payda kısmındaki toplam rezerv oranını yükseltmiştir. Yeni durumda payda 0,400,40 olmuş ve çarpan 33 değerine düşmüştür. Çarpanın küçülmesi, Merkez Bankası'nın piyasaya sürdüğü bir birimlik rezervin daha az kaydi para yaratmasına neden olacağı için para arzını daraltır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki para çarpanını (m1m_1) hesaplayın.
m1=1+0,200,20+0,10+0,00=1,200,30=4m_1 = \frac{1 + 0,20}{0,20 + 0,10 + 0,00} = \frac{1,20}{0,30} = 4
Para arzını belirleyen çarpan etkisini görmek için başlangıç verilerini standart formüle yerleştirmek gerekir.
2
Politika değişikliği ve piyasa tepkisi sonrası yeni değişkenleri belirleyin.
c=0,20c = 0,20; rr=0,05rr = 0,05; er=0,15er = 0,15
TCMB'nin indirimi ve bankaların ihtiyat güdüsüyle artırdığı serbest rezerv oranları yeni çarpanın temelini oluşturur.
3
Yeni durumdaki para çarpanını (m2m_2) hesaplayın.
m2=1+0,200,20+0,05+0,15=1,200,40=3m_2 = \frac{1 + 0,20}{0,20 + 0,05 + 0,15} = \frac{1,20}{0,40} = 3
Rezervlerdeki toplam artışın (zorunlu + serbest) sızıntı etkisini hesaplamak için yeni verilerle formül tekrar uygulanır.
4
Para arzı üzerindeki nihai etkiyi yorumlayın.
m1=4>m2=3m_1 = 4 > m_2 = 3 olduğu için para çarpanı azalmıştır, dolayısıyla para arzı daralır.
Para arzı (MM) = Para Çarpanı (mm) ×\times Parasal Taban (HH) ilişkisine göre, çarpanın küçülmesi para arzını azaltıcı etki yapar.

Anahtar Kavram

Para Çarpanı ve Rezerv Oranları Etkileşimi
Soru 3Soru →

Merkez Bankası tarafından uygulanan para politikası araçlarından biri olan zorunlu karşılık oranlarının (rrrr) artırılması durumunda, ekonomide gerçekleşmesi beklenen temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para çarpanı katsayısı küçülür ve buna bağlı olarak toplam para arzı azalır.

Cevap

Doğru cevap, zorunlu karşılık oranlarındaki artışın para çarpanı katsayısını küçülterek toplam para arzını azaltacağını ifade eden seçenektir.
Zorunlu karşılık oranları (rrrr), ticari bankaların topladıkları mevduatların Merkez Bankası bünyesinde tutmak zorunda oldukları kısmıdır. Bu oran artırıldığında, bankaların kredi olarak verebileceği fon miktarı azalır. Matematiksel olarak para çarpanı (m=1+cc+r+em = \frac{1+c}{c+r+e}) formülünde paydada yer alan rr değerinin artması, çarpan katsayısının küçülmesine yol açar. Çarpanın küçülmesi ise aynı parasal tabanla daha az para yaratılmasına, yani toplam para arzının azalmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Zorunlu karşılık oranı ile para çarpanı arasındaki ilişkiyi belirle.
Basit para çarpanı formülü m=1rm = \frac{1}{r} (veya daha kapsamlı haliyle m=1+cc+r+em = \frac{1+c}{c+r+e}) üzerinden bakıldığında, zorunlu karşılık oranının (rr) paydada yer aldığı görülür.
Zorunlu karşılık oranı, bankaların mevduatlarının ne kadarını rezerv olarak tutması gerektiğini belirler.
2
Oran artışının çarpan üzerindeki etkisini analiz et.
Paydadaki rr değerinin artması, çarpan değerinin (mm) küçülmesine neden olur.
Bankalar daha fazla rezerv tutmak zorunda kaldıklarında, daha az kaydi para yaratabilirler.
3
Para arzı üzerindeki nihai etkiyi saptayın.
Para arzı M=m×BM = m \times B (Çarpan ×\times Parasal Taban) formülüne göre, çarpan küçüldüğünde toplam para arzı da azalır.
Daraltıcı para politikası aracılığıyla piyasadaki likidite çekilmiş olur.

Anahtar Kavram

Zorunlu Karşılık Oranı ve Para Çarpanı İlişkisi

İpuçları

1
Zorunlu karşılık oranının para çarpanı formülünde (mm) payda kısmında yer aldığını hatırlayın.
2
Bankaların her 100 TL mevduatın 10 TL'si yerine 20 TL'sini Merkez Bankası'na yatırmak zorunda kaldığı bir durumu hayal edin; bu durumda piyasaya verebilecekleri kredi miktarı nasıl değişir?
3
Merkez Bankası zorunlu karşılıkları artırarak piyasadaki 'para yaratma' mekanizmasını yavaşlatır; bu da çarpanın küçülmesi ve para arzının daralması demektir.

Daha Fazla Pratik

Para arzı ve çarpan ilişkisini pekiştirmek için 'Açık Piyasa İşlemleri'nin rezervler üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru →

Bir ekonomide Merkez Bankası, fiyat istikrarını sağlamak amacıyla zorunlu karşılık oranlarını (rrrr) yükseltme kararı almıştır. Ancak aynı dönemde, bankacılık sisteminde likidite tercihinin azalması nedeniyle ticari bankaların aşırı rezerv oranının (ee), zorunlu karşılık oranındaki artış miktarından daha büyük bir oranda düştüğü gözlemlenmiştir. Diğer değişkenlerin (cc ve BB) sabit olduğu varsayımı altında, bu sürecin para çarpanı (mm) ve para arzı (MM) üzerindeki nihai etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para çarpanı büyür ve para arzı artar.

Cevap

Para çarpanı büyür ve para arzı artar.
Para çarpanı formülü m=1+cc+rr+em = \frac{1+c}{c+rr+e} şeklindedir. Soruda verilen koşullarda zorunlu karşılık oranı (rrrr) artarken, aşırı rezerv oranının (ee) mutlak değerce daha fazla azaldığı belirtilmiştir. Bu durum çarpanın paydasını (c+rr+ec+rr+e) net olarak küçültür. Payda küçüldüğü için para çarpanı (mm) büyür. Parasal taban (BB) sabitken, büyüyen para çarpanı para arzının (MM) artmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Para çarpanı (mm) formülünü tanımlama
m=1+cc+rr+em = \frac{1+c}{c+rr+e}
Para arzı analizlerinde değişkenlerin etkisini görmek için standart çarpan modeli kullanılır.
2
Paydadaki net değişimi analiz etme
rrrr yükselirken ee düşmektedir; ∣Δe∣>∣Δrr∣|\Delta e| > |\Delta rr| olduğu için (c+rr+e)(c + rr + e) toplamı azalır.
Payda küçüldüğünde rasyonel ifadenin değeri büyüyecektir.
3
Para arzı sonucunu belirleme
M=m×BM = m \times B denkleminde BB sabitken mm büyüdüğü için MM de artar.
Para arzı, parasal taban ile para çarpanının çarpımına eşittir.

Anahtar Kavram

Para Çarpanı ve Bileşenleri Arasındaki İlişki

İpuçları

1
Para çarpanı formülünü yazarak paydadaki bileşenlerin (rrrr ve ee) değişim yönlerini inceleyin.
2
Zorunlu karşılık oranındaki artış paydayı büyütürken, aşırı rezerv oranındaki düşüş paydayı küçültür. Hangisinin etkisi daha büyük?
3
∣Δe∣>∣Δrr∣|\Delta e| > |\Delta rr| ise payda net olarak küçülür. Paydası küçülen bir kesrin değeri nasıl değişir?

Daha Fazla Pratik

Bankaların zorunlu karşılıklara faiz ödenmesi durumunda aşırı rezerv tutma eğilimlerinin nasıl değişeceğini analiz edin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru →

Merkez Bankası'nın genişlemeci para politikası uygulaması kapsamında zorunlu karşılık oranlarını (rrrr) düşürmesi durumunda, diğer değişkenler sabitken aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para çarpanı katsayısının büyümesi ve bankaların kredi yaratma kapasitesinin artması

Cevap

Para çarpanı katsayısının büyümesi ve bankaların kredi yaratma kapasitesinin artması
Zorunlu karşılık oranları (rrrr) düşürüldüğünde, bankaların mevduatları üzerinden Merkez Bankası'nda tutmak zorunda oldukları tutar azalır. Bu durum, bankaların kredi olarak verebileceği fon miktarını (atıl rezervlerini) artırır. Matematiksel olarak m=(1+c)/(c+rr+e)m = (1+c)/(c+rr+e) formülündeki rrrr değerinin azalması, para çarpanı katsayısını (mm) büyütür. Sonuç olarak aynı parasal tabanla daha fazla kaydi para yaratılabilir ve kredi hacmi artar.

Adım Adım Çözüm

1
Zorunlu karşılık oranı (rrrr) ile para çarpanı (mm) arasındaki ilişkinin formülasyonu
m=1+cc+rr+em = \frac{1+c}{c+rr+e} formülünde rrrr paydada yer alır.
Değişkenlerin yönünü belirlemek için matematiksel ilişkiyi kurmak gerekir.
2
Politika değişikliğinin matematiksel analizi
rr↓⇒(c+rr+e)↓⇒m↑rr \downarrow \Rightarrow (c+rr+e) \downarrow \Rightarrow m \uparrow
Payda küçüldüğü için çarpan katsayısı matematiksel olarak büyüyecektir.
3
Para arzı ve kredi mekanizması üzerindeki etkisinin yorumlanması
Ms=m×HM_s = m \times H ilişkisine göre para arzı genişler.
Büyüyen çarpan, her bir birim parasal tabanın daha fazla kaydi para ve kredi yaratmasına olanak tanır.

Anahtar Kavram

Para Çarpanı Mekanizması
Soru 6Soru →

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), piyasadaki likidite bolluğunu çekmek ve enflasyonist baskıları azaltmak amacıyla zorunlu karşılık oranlarını (rrrr) yükseltme kararı almıştır. Diğer değişkenlerin sabit olduğu varsayımı altında, bu kararın ekonomik sonuçlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para çarpanı küçülür ve aynı parasal taban (HH) düzeyiyle daha az para arzı (MM) yaratılır.

Cevap

Zorunlu karşılık oranlarının artırılması para çarpanını küçültür ve aynı parasal taban seviyesinde daha düşük bir para arzı oluşmasına neden olur.
Para çarpanı formülünde (m=1+cr+c+em = \frac{1+c}{r+c+e}), zorunlu karşılık oranı (rr) paydada yer alır. Oran yükseldiğinde payda büyür ve katsayı küçülür. Para arzı (MM), parasal taban (HH) ile çarpanın çarpımına eşit olduğu için (M=m×HM = m \times H), küçülen bir çarpan aynı taban miktarıyla daha az para yaratılmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Para çarpanı formülü üzerinden analiz yapılması
Para çarpanı m=1+cr+c+em = \frac{1+c}{r+c+e} formülü ile ifade edilir. Burada rr zorunlu karşılık oranını temsil eder.
Politika aracının çarpan üzerindeki matematiksel etkisini görmek için.
2
Zorunlu karşılık oranındaki (rr) artışın etkisinin incelenmesi
Paydadaki rr değerinin artması, çarpan katsayısının (mm) değerini düşürür.
Rezerv oranları ile para yaratma kapasitesi arasındaki ters yönlü ilişkiyi saptamak için.
3
Para arzı denklemiyle sonucun ilişkilendirilmesi
M=m×HM = m \times H denkleminde, HH (parasal taban) sabitken mm (çarpan) küçüldüğü için MM (para arzı) azalır.
Merkez Bankası müdahalesinin nihai para arzı üzerindeki etkisini açıklamak için.

Anahtar Kavram

Zorunlu karşılık oranı, Merkez Bankası'nın bankaların kredi yaratma kapasitesini ve para çarpanını doğrudan etkileyen daraltıcı bir para politikası aracıdır.

İpuçları

1
Para çarpanı formülünde zorunlu karşılık oranının (rr) nerede yer aldığını hatırlayın.
2
Banka rezervleri arttıkça bankaların kredi verme kapasitesinin nasıl değişeceğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Zorunlu karşılıklar üzerinden ödenen faizlerin bankaların kredi arzı üzerindeki etkisini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru →

Bir ekonomide nakit tercih oranının (cc) 0,250,25, bankaların serbest rezerv oranının (ee) 0,050,05 ve zorunlu karşılık oranının (rrrr) 0,100,10 olduğu varsayılmaktadır. Merkez Bankası'nın para arzını dengelemek amacıyla zorunlu karşılık oranını %100 artırarak 0,200,20 seviyesine çıkarması durumunda, diğer değişkenler sabitken para çarpanı (mm) katsayısındaki değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 0,6250,625 azalır

Cevap

Para çarpanı katsayısı 0,6250,625 oranında azalır.
Para çarpanı formülünde (m=1+cc+rr+em = \frac{1+c}{c+rr+e}) yer alan zorunlu karşılık oranının (rrrr) payda kısmında olması, bu oran ile çarpan arasında ters yönlü bir ilişki kurar. Başlangıçta 3,1253,125 olan çarpan, rrrr oranının 0,100,10'dan 0,200,20'ye çıkmasıyla paydanın büyümesi sonucu 2,502,50'ye gerilemiştir. Bu durum çarpanın tam olarak 0,6250,625 birim azaldığını göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki para çarpanı (m1m_1) değerini hesaplayınız.
m1=1+cc+rr+e=1+0,250,25+0,10+0,05=1,250,40=3,125m_1 = \frac{1 + c}{c + rr + e} = \frac{1 + 0,25}{0,25 + 0,10 + 0,05} = \frac{1,25}{0,40} = 3,125
Mevcut ekonomik verilerle para yaratma kapasitesini belirlemek için formül uygulanır.
2
Yeni zorunlu karşılık oranı ile ikinci durumdaki para çarpanı (m2m_2) değerini hesaplayınız.
m2=1+0,250,25+0,20+0,05=1,250,50=2,50m_2 = \frac{1 + 0,25}{0,25 + 0,20 + 0,05} = \frac{1,25}{0,50} = 2,50
Merkez Bankası'nın müdahalesi sonrası değişen rrrr oranının çarpan üzerindeki yeni etkisi belirlenir.
3
İki çarpan arasındaki farkı bularak değişim miktarını ve yönünü belirleyiniz.
Değişim =m2−m1=2,50−3,125=−0,625= m_2 - m_1 = 2,50 - 3,125 = -0,625
Sonuç negatif olduğu için para çarpanı katsayısının azaldığı tespit edilir.

Anahtar Kavram

Zorunlu karşılık oranları ile para çarpanı arasında ters yönlü bir ilişki vardır; karşılık oranının artması çarpanı küçültür.

İpuçları

1
Para çarpanı formülünü hatırlayınız: m=1+cc+rr+em = \frac{1+c}{c+rr+e}.
2
Zorunlu karşılık oranının %100 artması, oranın 0,100,10 iken 0,200,20 olması demektir.

Daha Fazla Pratik

Para çarpanını etkileyen diğer sızıntı kalemlerinin (nakit tercihi ve serbest rezervler) yönlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Bir ekonomide hanehalkının nakit tercih oranının (cc) 0,250,25 ve ticari bankaların serbest rezerv oranının (ee) 0,150,15 olduğu bilinmektedir. Merkez Bankası, sıkı para politikası çerçevesinde zorunlu karşılık oranını (rrrr) %10\%10'dan %20\%20'ye yükseltmiştir. Ancak aynı dönemde ticari bankalar, kredi verme kapasitelerini korumak amacıyla likidite yönetimlerini değiştirmiş ve serbest rezerv oranlarını %5\%5 düzeyine indirmişlerdir.

Diğer tüm değişkenlerin ve parasal tabanın sabit kaldığı varsayıldığında, bu gelişmenin geniş tanımlı para arzı üzerindeki nihai etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para arzı değişmez.

Cevap

Para arzı değişmez.
Para arzı formülünde (M=m×HM = m \times H) yer alan para çarpanı (mm), paydasında zorunlu karşılık oranı (rrrr) ve serbest rezerv oranını (ee) toplamsal olarak bulundurur. Başlangıçta bu toplam 0,10+0,15=0,250,10 + 0,15 = 0,25 iken, politika sonrası 0,20+0,05=0,250,20 + 0,05 = 0,25 olmuştur. Toplam sızıntı oranı değişmediği için para çarpanı ve dolayısıyla para arzı sabit kalmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Politika öncesi para çarpanını hesaplayınız.
m1=1+0,250,25+0,10+0,15=1,250,50=2,5m_1 = \frac{1 + 0,25}{0,25 + 0,10 + 0,15} = \frac{1,25}{0,50} = 2,5
Para çarpanı (mm), sızıntı oranlarına (nakit tercihi, zorunlu rezerv ve serbest rezerv) bağlı olarak belirlenir.
2
Politika sonrası para çarpanını hesaplayınız.
m2=1+0,250,25+0,20+0,05=1,250,50=2,5m_2 = \frac{1 + 0,25}{0,25 + 0,20 + 0,05} = \frac{1,25}{0,50} = 2,5
Zorunlu karşılık oranındaki %10\%10'luk artış, serbest rezerv oranındaki %10\%10'luk azalışla tam olarak telafi edilmiştir.
3
Para arzındaki değişimi analiz ediniz.
M=m×HM = m \times H denkleminde mm ve HH sabit olduğundan MM de sabittir.
Para çarpanı değişmediği ve parasal taban sabit kaldığı için toplam para arzı etkilenmez.

Anahtar Kavram

Para Çarpanı ve Sızıntı Oranları Arasındaki İlişki
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

Merkez Bankası, piyasa likiditesini kontrol altına almak amacıyla zorunlu karşılık oranını (rrrr) %10'dan %20'ye yükseltmiştir. Aynı dönemde, finansal sistemdeki dijitalleşme ve güven artışına bağlı olarak hanehalkının nakit tercih oranı (cc) %20'den %5'e gerilemiştir. Bankaların serbest rezerv oranının (ee) %10 düzeyinde sabit kaldığı varsayıldığında, bu iki gelişmenin para çarpanı (mm) üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para çarpanı değişmez.

Cevap

Para çarpanı değişmez.
Para çarpanı formülü m=1+cc+rr+em = \frac{1+c}{c+rr+e} uyarınca; başlangıçta 1,20/0,40=31,20 / 0,40 = 3 olan çarpan değeri, yapılan değişiklikler sonucu 1,05/0,35=31,05 / 0,35 = 3 olarak kalmıştır. Zorunlu karşılık oranının artırılması (rrrr) çarpanı daraltıcı bir etki yaparken, nakit tercih oranının azalması (cc) çarpanı genişletici bir etki yapmış ve bu iki etki birbirini tam olarak sıfırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki para çarpanını (m1m_1) hesaplayınız.
m1=1+0,200,20+0,10+0,10=1,200,40=3m_1 = \frac{1 + 0,20}{0,20 + 0,10 + 0,10} = \frac{1,20}{0,40} = 3
Para çarpanı formülü m=1+cc+rr+em = \frac{1+c}{c+rr+e} kullanılarak mevcut durumun katsayısı bulunur.
2
Politika değişikliği ve davranışsal değişim sonrası yeni para çarpanını (m2m_2) hesaplayınız.
m2=1+0,050,05+0,20+0,10=1,050,35=3m_2 = \frac{1 + 0,05}{0,05 + 0,20 + 0,10} = \frac{1,05}{0,35} = 3
Yeni oranlar (c=0,05,rr=0,20,e=0,10c=0,05, rr=0,20, e=0,10) formüle yerleştirilerek yeni denge katsayısı bulunur.
3
İki çarpan değerini karşılaştırarak net değişimi belirleyiniz.
m2−m1=3−3=0m_2 - m_1 = 3 - 3 = 0
Her iki durumda da para çarpanı değeri 3 çıktığı için bir değişim söz konusu değildir.

Anahtar Kavram

Para Çarpanı ve Zorunlu Karşılık Oranı Arasındaki İlişki

İpuçları

1
Para çarpanı formülünü (m=(1+c)/(c+rr+e)m = (1+c)/(c+rr+e)) hatırlayın ve hem başlangıç hem de sonuç verilerini bu formülde yerine koyun.
2
Nakit tercih oranı (cc) hem payda hem de paydada yer alır. Bu yüzden cc oranındaki değişimin etkisi sadece basit bir payda artışı/azalışı gibi düşünülmemelidir.

Daha Fazla Pratik

Zorunlu karşılık oranlarının para politikası aktarım mekanizmasındaki rolünü ve 'rezerv opsiyon mekanizması' gibi gelişmiş araçları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 10Soru →

Bir ekonomide para çarpanı (mm) 2,52,5 olarak hesaplanmıştır. Hanehalkının nakit tercih oranının (cc) 0,200,20 ve ticari bankaların serbest rezerv oranının (ee) 0,100,10 olduğu bu ekonomide, Merkez Bankası para arzını genişletmek amacıyla para çarpanını 3,03,0 seviyesine yükseltmeyi hedeflemektedir. Buna göre, Merkez Bankası zorunlu karşılık oranını (rrrr) yüzde kaç seviyesine indirmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10

Cevap

Merkez Bankası, para çarpanını 3,0 seviyesine yükseltmek için zorunlu karşılık oranını %10 seviyesine indirmelidir.
Para çarpanı formülü m=1+cc+rr+em = \frac{1+c}{c+rr+e} şeklindedir. Mevcut verilerle (m=2,5m=2,5, c=0,20c=0,20, e=0,10e=0,10) başlangıçtaki zorunlu karşılık oranı %18 olarak hesaplanır. Merkez Bankası çarpanı 3,0'a çıkarmak istediğinde, formül yeniden düzenlenerek (3,0=1,200,30+rr′3,0 = \frac{1,20}{0,30+rr'}) yeni zorunlu karşılık oranı %10 (0,100,10) olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Mevcut durumdaki zorunlu karşılık oranını (rrrr) hesaplamak.
2,5=1+0,200,20+rr+0,10⇒2,5=1,200,30+rr⇒0,75+2,5rr=1,20⇒rr=0,182,5 = \frac{1 + 0,20}{0,20 + rr + 0,10} \Rightarrow 2,5 = \frac{1,20}{0,30 + rr} \Rightarrow 0,75 + 2,5rr = 1,20 \Rightarrow rr = 0,18
Mevcut ekonomik veriler ışığında başlangıçtaki politika parametresini belirlemek gerekir.
2
Hedeflenen para çarpanı (3,03,0) için gerekli yeni zorunlu karşılık oranını (rr′rr') hesaplamak.
3,0=1+0,200,20+rr′+0,10⇒3,0=1,200,30+rr′⇒0,90+3rr′=1,20⇒3rr′=0,30⇒rr′=0,103,0 = \frac{1 + 0,20}{0,20 + rr' + 0,10} \Rightarrow 3,0 = \frac{1,20}{0,30 + rr'} \Rightarrow 0,90 + 3rr' = 1,20 \Rightarrow 3rr' = 0,30 \Rightarrow rr' = 0,10
Para arzı genişlemesi hedefi doğrultusunda sızıntıların azaltılması gereken yeni denge noktasını bulmak için.

Anahtar Kavram

Para Çarpanı ve Zorunlu Karşılık İlişkisi

Alternatif Yöntem

Oransal değişim analizi yapılarak payda kısmındaki toplam sızıntı payının (c+rr+ec+rr+e) ne kadar azalması gerektiği üzerinden de sonuca gidilebilir. Çarpanın 2,5'ten 3,0'a çıkması için paydanın 0,48'den 0,40'a düşmesi gerekir (1,20/2,5=0,481,20 / 2,5 = 0,48; 1,20/3,0=0,401,20 / 3,0 = 0,40). Mevcut payda 0,20+0,18+0,10=0,480,20 + 0,18 + 0,10 = 0,48 iken, yeni paydanın 0,400,40 olması için rrrr oranının 0,080,08 puan azalması (0,18−0,08=0,100,18 - 0,08 = 0,10) gerekir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 11Soru →

Para politikasının bir aracı olarak kullanılan zorunlu karşılıkların (rrrr) yukarı yönlü revize edilmesi durumunda, bankacılık sektörünün bilanço yapısı ve kaydi para yaratma süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bankaların ayırmak zorunda olduğu rezerv miktarı artacağından, ödünç verilebilir fon arzı daralır ve para çarpanı küçülür.

Cevap

Zorunlu karşılık oranlarının artırılması, bankaların ödünç verilebilir fon arzını daraltır ve para çarpanının küçülmesine neden olur.
Zorunlu karşılık oranlarındaki artış, bankaların mevduat yoluyla yarattıkları kaynakların daha az bir kısmını krediye dönüştürebilmesine neden olur. Bu durum, ödünç verilebilir fon arzını azaltırken aynı zamanda para çarpanını da küçülterek para arzı üzerinde daraltıcı bir etki yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
Zorunlu karşılık oranındaki (rrrr) artışın rezervler üzerindeki etkisini belirleyin.
Bankaların Merkez Bankası'nda tutmak zorunda olduğu 'Zorunlu Rezervler' miktarı artar.
Zorunlu karşılıklar, mevduatın yasal olarak Merkez Bankası'nda tutulması gereken kısmıdır.
2
Rezerv artışının ödünç verilebilir fonlar (krediler) üzerindeki etkisini analiz edin.
Bankaların kredi olarak kullandırabileceği serbest fonlar azalır.
Mevduatın daha büyük bir kısmının rezerv olarak ayrılması, kredi yaratma potansiyelini kısıtlar.
3
Para çarpanı (mm) formülünü kullanarak matematiksel sonucu kontrol edin.
m=1+cc+rr+em = \frac{1+c}{c+rr+e} formülünde rrrr paydada yer aldığı için çarpan küçülür.
Rezerv oranlarındaki artış, sızıntı oranını artırarak kaydi para mekanizmasının etkinliğini azaltır.

Anahtar Kavram

Zorunlu karşılıklar ile para çarpanı ve kredi genişlemesi arasındaki ters orantılı ilişki.

Daha Fazla Pratik

Para çarpanı formülündeki diğer sızıntılar olan nakit tercih oranı (cc) ve serbest rezerv oranının (ee) etkilerini inceleyen bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Zorunlu Karşılıklar Alıştırma Soruları — KPSS İktisat | Examkin