Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 2010 yılından itibaren hesaplanmay… — KPSS İktisat

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ( $UNDP$ ) tarafından $2010$ yılından itibaren hesaplanmaya başlanan ve bir ülkedeki insani gelişme düzeyinin boyutlar arasındaki dağılım adaletini de yansıtan "Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi" ( $EUİGE$ ) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$EUİGE$ değeri, bir ülkede sağlık, eğitim ve gelir boyutlarındaki başarıların nüfus içindeki dağılımı tam eşit olduğunda İnsani Gelişme Endeksi ( $İGE$ ) değerine eşit olur.Cevap
B
$EUİGE$ hesaplanırken sadece gelir boyutundaki eşitsizlikler dikkate alınır, sağlık ve eğitim boyutlarındaki eşitsizlikler endekse dahil edilmez.
C
$EUİGE$ , boyutlar arasındaki ikame edilebilirliği artırmak ve düşük değerli boyutun etkisini azaltmak amacıyla aritmetik ortalama yöntemiyle hesaplanır.
D
Bir ülkede insani gelişmenin temel boyutlarındaki eşitsizlik arttıkça, $EUİGE$ değeri ile $İGE$ değeri arasındaki farkın azalması beklenir.
E
$EUİGE$ , ülkelerin kalkınma düzeyini ölçmek için bebek ölüm hızı ve yetişkin okuryazarlık oranı gibi Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi ( $PQLI$ ) göstergelerini kullanır.

Cevap

Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (

EUİGE

), insani gelişmenin temel boyutlarındaki dağılım tam eşit olduğunda İnsani Gelişme Endeksi'ne (

İGE

) eşit olur.

Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (

EUİGE

), bir ülkedeki insani gelişmenin ortalama başarısının, bu başarının toplum içindeki dağılımına göre düzeltilmiş halidir. Eğer sağlık, eğitim ve gelir boyutlarında nüfusun tüm kesimleri tam olarak eşit pay alıyorsa (hiçbir adaletsizlik yoksa), insani gelişmedeki kayıp oranı sıfır olur ve bu durumda

EUİGE

değeri doğrudan standart İnsani Gelişme Endeksi'ne (

İGE

) eşit çıkar.

Adım Adım Çözüm

EUİGE

kavramının temel mantığını belirleyin.

EUİGE

İGE

'nin eşitsizlik oranında 'indirilmiş' halidir.

İnsani gelişmenin toplum içindeki adaletsiz dağılımı, gerçek gelişme düzeyini potansiyelin altına düşürür.

Eşitlik durumunda endeksler arasındaki matematiksel ilişkiyi analiz edin.

Eşitsizlik oranı sıfır ise;

EUİGE = İGE \times (1 - 0) = İGE

Dağılımda hiçbir adaletsizlik yoksa, potansiyel insani gelişme ile gerçekleşen insani gelişme aynı değeri alır.

Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu teknik olarak doğrulayın.

Endeks sadece geliri değil, üç boyutu da kapsar; aritmetik değil geometrik ortalama kullanır.

Modern kalkınma göstergeleri çok boyutlu eşitsizliği ve boyutlar arası dengeyi (geometrik ortalama ile) esas alır.

Anahtar Kavram

Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (

EUİGE

IHDI

)

İpuçları

EUİGE

, insani gelişmedeki 'gerçek' durumu yansıtmak için adaletsizliği bir indirim faktörü olarak kullanır.

Eğer toplumda herkes eğitimden, sağlıktan ve gelirden aynı ölçüde yararlanıyorsa, herhangi bir 'indirim' yapmaya gerek kalır mı?

Dağılımda tam eşitlik olması durumunda kayıp oranı sıfırdır; dolayısıyla potansiyel gelişim (

İGE

) ile adalete uyarlanmış gelişim (

EUİGE

) çakışır.

Daha Fazla Pratik

Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (

MPI

) ile

EUİGE

arasındaki temel farkları (birinin yoksunluklara, diğerinin gelişme düzeyine odaklanması) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Matematiksel bir bakış açısıyla;

EUİGE = İGE \times (1 - \text{Toplam Kayıp})

formülünü düşünün. Kayıp oranı (

Loss

) sıfır olduğunda

EUİGE = İGE

olur.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Konular

Bu konudan daha fazla soru