Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİnsani Gelişme ve Yoksulluk Endeksleri

Kalkınma iktisadında yoksulluk, sadece parasal bir yetersizlik olarak değil; bireyin yaşamındaki sağlık, eğitim ve yaşam standartları gibi çeşitli boyutlarda karşılaştığı mahrumiyetlerin bir bileşimi olarak ele alınmaktadır. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDPUNDP) tarafından kullanılan Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (C\cBYEÇBYE) metodolojisine göre, bir hanehalkının "çok boyutlu yoksul" (multidimensionallymultidimensionally poorpoor) olarak tanımlanabilmesi için karşılaması gereken temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Günlük kişi başı harcamanın satın alma gücü paritesine göre 2,152,15 doların altında kalması
  2. B
    Hanehalkı toplam gelirinin ulusal medyan gelirin %50'sinden az olması
  3. Ağırlıklandırılmış göstergelerin en az üçte birinde (%33,3) yoksunluk çekilmesiCevap
  4. D
    Endekste yer alan on göstergeden herhangi birinde yoksunluk yaşanması
  5. E
    Bebek ölüm hızı ve okuryazarlık oranı gibi sadece sağlık ve eğitim boyutlarının her ikisinde de tam yoksunluk yaşanması

Cevap

Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (C\cBYEÇBYE) metodolojisinde bir hanehalkının yoksul kabul edilmesi için ağırlıklandırılmış göstergelerin en az üçte birinde (%33,3) yoksunluk çekilmesi gerekmektedir.
Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (MPIMPI), bireylerin veya hanehalklarının eğitim, sağlık ve yaşam standartları alanlarında aynı anda maruz kaldıkları yoksunlukları ölçer. Metodolojik olarak her bir hanehalkı için bir 'yoksunluk puanı' hesaplanır. Eğer bu puan, toplam ağırlığın üçte birine (1/31/3 veya %33,3) eşit veya bu değerden büyükse, o hanehalkı çok boyutlu yoksul olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Endeksin yapısını analiz etme
Endeks 3 boyut (Sağlık, Eğitim, Yaşam Standartları) ve bu boyutlar altında toplam 10 göstergeden oluşur.
ÇBYE'nin çok boyutlu yapısını anlamak için gösterge ve boyut ayrımını yapmak gerekir.
2
Ağırlıklandırma sistemini belirleme
Her ana boyut toplam endeksin 1/3'ü ağırlığına sahiptir; her bir gösterge ise kendi boyutu içindeki ağırlığına göre puanlanır.
Eşik değerinin nasıl hesaplandığını anlamak için ağırlık sistemini bilmek şarttır.
3
Yoksunluk eşiğini (k değeri) uygulama
Hanehalkının toplam yoksunluk skoru 1/3 (yaklaşık %33,3) veya üzerindeyse 'çok boyutlu yoksul', %20-%33,3 arasındaysa 'yoksulluk riski altında', %50 ve üzerindeyse 'şiddetli çok boyutlu yoksul' kabul edilir.
Soruda sorulan tanım kriteri tam olarak bu eşik değerine dayanmaktadır.

Anahtar Kavram

Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (MPIMPI) Yoksunluk Eşiği

İpuçları

1
Bu endeks gelir rakamlarından bağımsız olarak yaşam kalitesindeki eksikliklere odaklanır.
2
Bir hanehalkının yoksul sayılması için maruz kaldığı mahrumiyetlerin toplam ağırlık içinde belirli bir kritik sınırı aşması gerekir.
3
Kritik sınır, endeksi oluşturan üç ana boyuttan (sağlık, eğitim, yaşam standardı) bir tanesinin ağırlığına eşittir.

Daha Fazla Pratik

İnsani Gelişme Endeksi (HDIHDI) ile Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (C\cBYEÇBYE) arasındaki temel gösterge farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İnsani Gelişme ve Yoksulluk Endeksleri

Bu konudan daha fazla soru