Soru

Zorluk: Ortaİnsani Gelişme ve Yoksulluk Endeksleri

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDPUNDP) tarafından yayımlanan İnsani Gelişme Raporu'nda yer alan İnsani Gelişme Endeksi (I˙GEİGE), ülkelerin kalkınma düzeylerini sadece gelir odaklı bir yaklaşımla değil; sağlık, eğitim ve yaşam standartları gibi çok boyutlu göstergelerle ölçmeyi hedeflemektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İnsani Gelişme Endeksi (I˙GEİGE) hesaplanırken kullanılan temel göstergelerden biri değildir?

  1. A
    Doğuşta beklenen yaşam süresi
  2. B
    Ortalama okullaşma yılı
  3. Bebek ölüm hızıCevap
  4. D
    Beklenen okullaşma yılı
  5. E
    Satın alma gücü paritesine (SGPSGP) göre kişi başına düşen gayrisafi milli hasıla

Cevap

Bebek ölüm hızı, İnsani Gelişme Endeksi (I˙GEİGE) bileşenlerinden biri olmayıp, Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLIPQLI) bileşenidir.
Bebek ölüm hızı göstergesi, İnsani Gelişme Endeksi (I˙GEİGE) hesaplamasında doğrudan kullanılan bir bileşen değildir. I˙GEİGE, sağlık boyutunu ölçmek için 'doğuşta beklenen yaşam süresi' göstergesini kullanır. Bebek ölüm hızı ise Morris D. Morris tarafından geliştirilen Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi'nin (PQLIPQLI) temel göstergelerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
I˙GEİGE'nin üç temel boyutunu belirle
Sağlık, Eğitim ve Yaşam Standardı.
Endeks bu üç temel kapasitenin geometrik ortalaması alınarak hesaplanır.
2
Boyutlara karşılık gelen göstergeleri eşleştir
Sağlık için 'Doğuşta beklenen yaşam süresi'; Eğitim için 'Ortalama ve beklenen okullaşma yılları'; Yaşam Standardı için 'Kişi başına düşen Gayrisafi Milli Hasıla (SGPSGP $)' göstergeleri kullanılır.
Her boyutun somut ve karşılaştırılabilir verilerle ölçülmesi gerekir.
3
Seçeneklerdeki yabancı göstergeyi tespit et
Bebek ölüm hızı, PQLIPQLI (Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi) içerisinde okuryazarlık ve 11 yaşındaki yaşam beklentisi ile birlikte yer alan bir göstergedir.
I˙GEİGE sağlık boyutunda bebek ölümü yerine doğuşta beklenen toplam yaşam süresini esas alır.

Anahtar Kavram

İnsani Gelişme Endeksi (I˙GEİGE) ve Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLIPQLI) arasındaki gösterge farkları.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla