Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİnsani Gelişme ve Yoksulluk Endeksleri

2010 yılı İnsani Gelişme Raporu ile birlikte, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) hem İnsani Gelişme Endeksi (İGE) hesaplama yönteminde köklü değişikliklere gitmiş hem de Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (ÇBYE) gibi yeni ölçütleri literatüre kazandırmıştır. Bu çerçevede, söz konusu endekslerin teknik yapıları ve metodolojik temelleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    İGE hesaplamasında aritmetik ortalamadan geometrik ortalamaya geçilmesi, endeksi oluşturan boyutlar arasındaki tam ikame edilebilirliğin reddedildiği ve dengeli gelişimin ödüllendirildiği bir yapıyı yansıtır.
  2. Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi'nde (ÇBYE) yer alan 10 alt göstergenin her biri endeks içerisinde eşit ağırlığa (1/101/10) sahip olup, bir bireyin yoksul sayılabilmesi için bu göstergelerin en az üçünden yoksunluk çekmesi gerekir.Cevap
  3. C
    İGE'nin gelir boyutunda kişi başına GSYH yerine, dış alem net faktör gelirlerini de kapsadığı için ulusal refahı daha isabetli ölçen Kişi Başına Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) göstergesine geçilmiştir.
  4. D
    Eğitim boyutunda 'yetişkin okuryazarlık oranı' göstergesi kaldırılarak, yerine gelişmiş ülkelerdeki eğitim kalitesini ve potansiyelini daha iyi yansıtan 'ortalama öğrenim süresi' ve 'beklenen öğrenim süresi' göstergeleri getirilmiştir.
  5. E
    Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (IHDI), her bir boyuttaki eşitsizlik düzeyini dikkate alarak İGE değerini aşağı yönlü revize eder; eğer boyutlar arasında tam eşitlik varsa IHDI değeri İGE değerine eşit olur.

Cevap

Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi'nde göstergelerin eşit ağırlıklı olduğunu iddia eden ifade yanlıştır; çünkü gösterge ağırlıkları bağlı bulundukları boyutların içindeki dağılıma göre farklılık gösterir.
Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi'nde (ÇBYE) on gösterge bulunsa da bunlar eşit ağırlıklı değildir. Sağlık ve Eğitim boyutlarındaki göstergelerin her biri 1/61/6 ağırlığa sahipken, Yaşam Standartları boyutundaki 6 göstergenin her biri 1/181/18 ağırlığa sahiptir. Dolayısıyla bir bireyin sadece 3 yaşam standardı yoksunluğu çekmesi (3×1/18=1/63 \times 1/18 = 1/6) onu çok boyutlu yoksul yapmaz; toplam ağırlığın 1/31/3 (33.3%33.3\%) eşiğini aşması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
İGE 2010 revizyonunu analiz et.
Hesaplama yöntemi aritmetik ortalamadan geometrik ortalamaya dönüştürülmüştür.
Geometrik ortalama, boyutlar arası 'eksik ikame' varsayımını kabul eder; yani eğitimdeki bir artış, sağlıktaki dramatik bir düşüşü tam olarak telafi edemez.
2
İGE gösterge değişikliklerini kontrol et.
Gelirde GSYH'den GSMH'ye, eğitimde okuryazarlıktan öğrenim sürelerine geçilmiştir.
GSMH uluslararası gelir transferlerini kapsadığı için, öğrenim süreleri ise eğitim kalitesini okuryazarlıktan daha iyi ölçtüğü için tercih edilmiştir.
3
Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (ÇBYE) ağırlıklandırma sistemini incele.
Üç ana boyut (Sağlık, Eğitim, Yaşam Standartları) toplamın 1/31/3'ü ağırlığındadır. Sağlık ve Eğitim boyutlarındaki ikişer gösterge 1/61/6 (1/3÷21/3 \div 2) ağırlığındayken, Yaşam Standartları'ndaki 6 gösterge 1/181/18 (1/3÷61/3 \div 6) ağırlığındadır.
Göstergelerin eşit ağırlıklı (1/101/10) olduğu varsayımı teknik olarak hatalıdır.
4
Yoksulluk eşiğini doğrula.
Bireyin yoksul sayılması için ağırlıklandırılmış yoksunluk puanının toplamda 1/31/3 (33.3%33.3\%) veya daha fazla olması gerekir.
Puanlama sadece gösterge sayısına değil, o göstergelerin temsil ettiği ağırlığa bağlıdır.

Anahtar Kavram

ÇBYE Ağırlıklandırma ve İGE Geometrik Ortalama Metodolojisi

İpuçları

1
ÇBYE'de gösterge ağırlıklarının bağlı oldukları ana boyutların (Eğitim, Sağlık, Yaşam Standartları) ağırlığıyla nasıl ilişkili olduğunu düşünün.
2
ÇBYE'de her ana boyut toplamın 1/31/3'ü kadardır. Yaşam standartları boyutunda 6 gösterge varken, eğitim boyutunda sadece 2 gösterge vardır.
3
Eğer göstergeler eşit ağırlıklı olsaydı, her biri 1/101/10 (10%10\%) olurdu. Ancak ÇBYE'de bir eğitim göstergesi 1/61/6 (%16.7\%16.7), bir yaşam standardı göstergesi ise 1/181/18 (%5.5\%5.5) ağırlığındadır.

Daha Fazla Pratik

İnsani Gelişme Endeksi verilerini kullanarak geometrik ortalamanın aritmetik ortalamaya göre neden daha düşük sonuç verdiğini örnek bir hesaplama ile inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak ağırlık toplamını kontrol edin: 2×(1/6)+2×(1/6)+6×(1/18)=12 \times (1/6) + 2 \times (1/6) + 6 \times (1/18) = 1. Eğer hepsi eşit olsaydı 10×(1/10)=110 \times (1/10) = 1 olurdu, ancak bu durumda boyut ağırlıkları (1/31/3) korunamazdı.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

İnsani Gelişme ve Yoksulluk Endeksleri

Bu konudan daha fazla soru