Examkin

Soru

Zorluk: ZorBasit Mevduat Çarpanı

Bir ticari bankanın bilançosunda yer alan bazı kalemler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Aktif KalemlerTutar (TL)Pasif KalemlerTutar (TL)
Rezervler16.00016.000Mevduatlar100.000100.000
Krediler84.00084.000Öz Kaynaklar00

Merkez Bankası'nın zorunlu karşılık oranını %10\%10'a düşürdüğü ve bankaların sadece zorunlu karşılık ayırdığı bir ekonomide, bankacılık sisteminde nakit sızıntısı ve atıl rezervlerin bulunmadığı varsayımıyla, sistemin yaratabileceği toplam ek (ilave) kredi miktarı kaç TL olur?

  1. A
    6.0006.000
  2. B
    54.00054.000
  3. 60.00060.000Cevap
  4. D
    100.000100.000
  5. E
    160.000160.000

Cevap

60.00060.000 TL
Merkez Bankası zorunlu karşılık oranını %16\%16'dan %10\%10'a düşürdüğünde, bankanın 100.000100.000 TL'lik mevcut mevduat yükümlülüğü için ayırması gereken tutar 16.00016.000 TL'den 10.00010.000 TL'ye düşer. Bu durum bankanın elinde 6.0006.000 TL tutarında bir atıl rezerv oluşmasına neden olur. Basit mevduat çarpanı mekanizmasında, sistemdeki toplam kredi genişlemesi ΔL=ΔER×(1/r)\Delta L = \Delta ER \times (1/r) formülüyle hesaplanır. Burada ΔER\Delta ER serbest kalan rezervi (6.0006.000 TL), rr ise yeni oranı (%10\%10) temsil eder. Sonuç olarak 6.000×10=60.0006.000 \times 10 = 60.000 TL tutarında bir ek kredi yaratımı gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Mevcut zorunlu karşılık oranının ve yeni durumdaki zorunlu karşılık gereksiniminin belirlenmesi.
Başlangıçta 100.000100.000 TL mevduat için 16.00016.000 TL karşılık ayrıldığına göre oran %16\%16'dır. Yeni oran %10\%10 olduğunda gereken karşılık: 100.000×0,10=10.000100.000 \times 0,10 = 10.000 TL olur.
Zorunlu karşılık oranındaki değişikliğin bankanın rezerv pozisyonunu nasıl etkilediğini bulmak gerekir.
2
Serbest kalan (atıl) rezerv miktarının hesaplanması.
Atıl Rezerv = Mevcut Rezerv - Yeni Gereken Rezerv = 16.000−10.000=6.00016.000 - 10.000 = 6.000 TL.
Kredi genişlemesine temel teşkil edecek olan miktar, bankanın elinde fazladan kalan rezervdir.
3
Yeni basit mevduat çarpanının bulunması.
Çarpan (mdm_d) = 1/r=1/0,10=101 / r = 1 / 0,10 = 10.
Nakit sızıntısı ve atıl rezerv olmadığı varsayıldığı için genişleme basit çarpan üzerinden gerçekleşir.
4
Toplam ek kredi yaratma kapasitesinin hesaplanması.
Ek Kredi = Atıl Rezerv \times Çarpan = 6.000×10=60.0006.000 \times 10 = 60.000 TL.
Sisteme giren her bir birim atıl rezerv, çarpan katsayısı kadar toplam kredi ve mevduat artışı yaratır.

Anahtar Kavram

Basit Mevduat Çarpanı ve Rezerv Politikası

İpuçları

1
Zorunlu karşılık oranı düştüğünde, bankanın daha önce 'kilitli' olan rezervlerinin bir kısmı 'atıl' hale gelir.
2
Önce mevcut mevduat üzerinden ne kadar rezervin serbest kaldığını bulun, ardından bu miktarı yeni çarpan (1/r1/r) ile çarpın.

Daha Fazla Pratik

Eğer ekonomide %10\%10 oranında bir nakit sızıntısı olsaydı, bu ek kredi miktarı nasıl değişirdi? (Para çarpanı formülünü kullanınız).

Alternatif Yöntem

Toplam mevduat kapasitesi üzerinden de gidilebilir: Başlangıçta 16.00016.000 TL rezervle %16\%16 oranında 100.000100.000 TL mevduat destekleniyordu. Yeni %10\%10 oranında 16.00016.000 TL rezerv toplam 160.000160.000 TL mevduat destekleyebilir. Mevcut mevduat 100.000100.000 TL olduğu için artış 160.000−100.000=60.000160.000 - 100.000 = 60.000 TL olur. Basit modelde mevduat artışı kredi artışına eşittir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Basit Mevduat Çarpanı

Bu konudan daha fazla soru