Examkin

Soru

Zorluk: ZorBasit Mevduat Çarpanı

Basit mevduat çarpanı mekanizmasının işlediği (nakit sızıntısı ve atıl rezervlerin bulunmadığı) bir ekonomide, zorunlu karşılık oranı %12,5\%12,5 olarak uygulanmaktadır. Merkez Bankası'nın açık piyasa işlemleri yoluyla bankacılık sisteminden 40.00040.000 TL tutarında devlet tahvili satın aldığı bir durumda; sistemin yaratacağı toplam mevduat artışı ile bu sürecin sonunda sistemde tutulması gereken toplam zorunlu karşılık tutarı arasındaki fark kaç TL olur?

  1. A
    40.00040.000
  2. 280.000280.000Cevap
  3. C
    320.000320.000
  4. D
    360.000360.000
  5. E
    460.000460.000

Cevap

Ekonomideki toplam mevduat artışı ile toplam zorunlu karşılıklar arasındaki fark 280.000280.000 TL'dir.
Basit mevduat çarpanı varsayımları altında, sisteme giren 40.00040.000 TL tutarındaki yeni rezerv (APİ alımı), %12,5\%12,5 zorunlu karşılık oranı ile 88 katlık bir genişleme yaratır (320.000320.000 TL). Süreç tamamlandığında, bankaların elindeki tüm fazla rezervler zorunlu karşılığa dönüşeceği için toplam zorunlu karşılık tutarı ilk rezerv girişi olan 40.00040.000 TL'ye eşit olur. Toplam mevduat artışı (320.000320.000) ile toplam zorunlu karşılıklar (40.00040.000) arasındaki fark olan 280.000280.000 TL, bankacılık sisteminin sıfırdan var ettiği kredi (kaydi para) miktarını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Basit mevduat çarpanını (mdm_d) hesaplayınız.
md=1r=10,125=8m_d = \frac{1}{r} = \frac{1}{0,125} = 8
Basit mevduat çarpanı, zorunlu karşılık oranının tersine eşittir.
2
Merkez Bankası'nın APİ alımı ile sisteme enjekte ettiği rezerv miktarını belirleyiniz ve toplam mevduat artışını hesaplayınız.
API˙=ΔR=40.000APİ = \Delta R = 40.000 TL; ΔD=ΔR×md=40.000×8=320.000\Delta D = \Delta R \times m_d = 40.000 \times 8 = 320.000 TL
Merkez Bankası tahvil aldığında bankaların rezervleri artar ve bu miktar çarpan etkisiyle mevduat genişlemesine yol açar.
3
Süreç sonunda tutulan toplam zorunlu karşılık miktarını bulunuz.
Toplam Zorunlu Kars\cılık=ΔD×r=320.000×0,125=40.000Toplam\ Zorunlu\ Karşılık = \Delta D \times r = 320.000 \times 0,125 = 40.000 TL
Basit modelde, sisteme giren ilk rezerv miktarının tamamı genişleme süreci bittiğinde zorunlu karşılık olarak tutulur.
4
Toplam mevduat artışı ile toplam zorunlu karşılıklar arasındaki farkı hesaplayınız.
320.000−40.000=280.000320.000 - 40.000 = 280.000 TL
Bu fark, bankacılık sisteminin yarattığı net kaydi para (kredi) miktarını temsil eder.

Anahtar Kavram

Basit Mevduat Çarpanı ve Kaydi Para Yaratımı

İpuçları

1
Zorunlu karşılık oranı %12,5\%12,5 ise, bankacılık sisteminin mevduatı kaç katına çıkaracağını (çarpanı) bulunuz.
2
Merkez Bankası tahvil satın aldığında bankaların kasasına taze rezerv girer. Bu miktar mevduat genişlemesinin başlangıç noktasıdır.
3
Toplam Mevduat Artışı - Toplam Zorunlu Karşılıklar = Yaratılan Kredi (Kaydi Para). Basit modelde toplam zorunlu karşılıkların ilk rezerv artışına eşit olacağını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Eğer ekonomide halkın nakit tutma eğilimi olsaydı, mevduat genişlemesi bu miktardan daha mı az yoksa daha mı fazla olurdu?

Alternatif Yöntem

Doğrudan 'kredi çarpanı' üzerinden gidilebilir. Kredi çarpanı k=(1−r)/rk = (1-r)/r formülü ile hesaplanır. Burada r=0,125r = 0,125 ise k=(0,875)/0,125=7k = (0,875) / 0,125 = 7 bulunur. Yaratılan net kredi = İlk Rezerv ×k=40.000×7=280.000\times k = 40.000 \times 7 = 280.000 TL olur.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Basit Mevduat Çarpanı

Bu konudan daha fazla soru