Karl Marx'ın iktisadi analizine göre, sermaye birikimi sürecinde teknolojik gelişmelere ba… — KPSS İktisat

Karl Marx'ın iktisadi analizine göre, sermaye birikimi sürecinde teknolojik gelişmelere bağlı olarak sermayenin organik bileşimindeki ( $c/v$ ) artışın, kâr oranları ( $r = \frac{s}{c+v}$ ) üzerinde aşağı yönlü bir eğilim yaratması için aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi matematiksel bir zorunluluktur?

Artı değer oranındaki ( $s/v$ ) artış hızının, sermayenin organik bileşimindeki artış hızından daha düşük kalmasıCevap
B
Üretim sürecinde kullanılan canlı emek miktarının (değişken sermaye) mutlak olarak azalması
C
Artı değer miktarının ( $s$ ) sermaye birikimi süreci boyunca mutlak olarak gerilemesi
D
İşçi ücretlerinin, emeğin yeniden üretim maliyetinin (değerinin) altına düşürülmesi
E
Teknolojik gelişmenin sadece değişmeyen sermaye unsurlarını ucuzlatacak şekilde gerçekleşmesi

Cevap

Artı değer oranındaki (

s/v

) artış hızının, sermayenin organik bileşimindeki artış hızından daha düşük kalması kâr oranlarının düşmesi için gerekli olan temel koşuldur.

Marx'ın kâr oranı formülünde (

r = s / (c+v)

), teknolojik gelişme sonucunda hem sömürü oranı (

s/v

) hem de organik bileşim (

c/v

) artar. Ancak makinelerin (c) canlı emeğe (v) göre çok daha hızlı artması, toplam sermaye miktarını artı değere oranla daha fazla büyütür. Kâr oranının düşmesi için paydadaki büyümenin (organik bileşim artışı), paydaki büyümeden (artı değer oranı artışı) daha hızlı olması şarttır.

Adım Adım Çözüm

Kâr oranı formülünü bileşenlerine ayırma

r = \frac{s}{c+v}

formülü pay ve payda

v

'ye bölünerek

r = \frac{s/v}{c/v + 1}

şeklinde yazılır.

Değişkenlerin (artı değer oranı ve organik bileşim) kâr oranı üzerindeki net etkisini görebilmek için.

Pay ve payda arasındaki ilişkiyi analiz etme

Pay kısmındaki

s/v

(artı değer oranı) artarken, payda kısmındaki

c/v

(organik bileşim) de artmaktadır.

Teknolojik gelişme hem işçinin sömürüsünü artırır hem de makineleşmeyi hızlandırır.

Matematiksel düşüş koşulunu belirleme

Bir rasyonel ifadede pay ve payda aynı anda artıyorsa, ifadenin değerinin düşmesi için paydadaki artışın daha baskın olması gerekir.

Organik bileşimdeki artışın sömürü oranındaki artışı dengelemesi ve aşması yasanın temel mantığıdır.

Anahtar Kavram

Kâr Oranlarının Düşme Eğilimi Yasası (Kâr Oranı ve Organik Bileşim İlişkisi)

Daha Fazla Pratik

Marx'ın kâr oranlarındaki düşüşü yavaşlatan 'karşıt etmenler' (dış ticaret, sömürü oranının artırılması vb.) üzerine çalışmak bu konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru