Ekonomik Kalkınma Kavramı ve Ölçülmesi

İktisadi kalkınma yazınında, ülkelerin insani gelişmişlik düzeylerindeki cinsiyetler arası farklılıkları ölçmek amacıyla geliştirilen **Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi ($GDI$)** ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İktisadi kalkınma yazınında, kalkınmanın temel olarak üretim artışı ve maddi refah üzerinden tanımlandığı geleneksel yaklaşımda, bir ülkenin ekonomik gelişmişlik düzeyini belirlemek için en yaygın kullanılan nicel gösterge aşağıdakilerden hangisidir?

Dünya Bankası tarafından geliştirilen ve sürdürülebilir kalkınmanın operasyonel bir göstergesi olarak kabul edilen "Gerçek Tasarruf" (Adjusted Net Savings - ANS) yaklaşımı, bir ekonominin toplam servetini oluşturan fiziksel, beşeri ve doğal sermaye stoklarındaki net değişimi ölçmeyi amaçlar. Bu endeksin hesaplanma yöntemi ve bileşenleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sürdürülebilir kalkınma kavramı ve bu kavramın ölçülmesinde kullanılan göstergeler (Yeşil GSYH, Ayarlanmış Net Tasarruf, Ekolojik Ayak İzi) ile Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Geleneksel kalkınma stratejileri, ekonomik büyümenin yarattığı refahın zamanla toplumun alt kesimlerine yayılacağını (sızıntı etkisi) varsayarken; $1970$'li yıllarda Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından geliştirilen "Temel İhtiyaçlar Yaklaşımı" bu süreci beklemek yerine yoksulluğa doğrudan müdahale edilmesini savunmuştur.

Buna göre, Temel İhtiyaçlar Yaklaşımı'nın diğer kalkınma stratejilerinden ayrılan temel uygulama prensibi aşağıdakilerden hangisidir?

1970'li yıllarda Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından geliştirilen ve kalkınma literatüründe 'insan odaklı' bir dönüşümü temsil eden 'Temel İhtiyaçlar Yaklaşımı' (Basic Needs Approach) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Uluslararası kalkınma analizlerinde, ülkelerin yaşam standartlarını karşılaştırmak amacıyla nominal GSYH rakamları yerine Satın Alma Gücü Paritesi (SGP) değerleri sıklıkla kullanılmaktadır. Aşağıdaki tabloda, gelişmiş bir ülke olan X ülkesi ile gelişmekte olan Y ülkesinin kişi başına düşen GSYH verileri yer almaktadır:

Tablodaki veriler ve SGP'nin teorik dayanağı olan 'Tek Fiyat Kanunu' birlikte değerlendirildiğinde, bu iki ülke arasındaki refah farkının ölçülmesine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Uluslararası iktisadi kalkınma analizlerinde, ülkelerin refah düzeylerini ve kişi başına düşen gelirlerini kıyaslarken nominal (piyasa) döviz kurları yerine Satın Alma Gücü Paritesi ($SGP$) değerlerinin kullanılması tercih edilmektedir.

Buna göre, uluslararası refah karşılaştırmalarında nominal döviz kurlarının yarattığı sapmaları gidermek amacıyla $SGP$ yönteminin kullanılmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Gelişmekte olan bir ülkede, doğal kaynak ihracatına bağlı olarak reel $GSYH$ düzeyinde ve kişi başına düşen milli gelirde uzun dönemli ve belirgin bir artış kaydedilmiştir. Ancak aynı dönemde; teknolojik yenilik kapasitesinin gelişmediği, beşeri sermaye yatırımlarının (eğitim ve sağlık) yetersiz kaldığı, demokratik kurumların zayıfladığı ve üretim yapısının sanayileşme yerine rantiye bir ekonomik modele evrildiği gözlemlenmiştir.

İktisadi büyüme ve kalkınma arasındaki kavramsal farklar çerçevesinde, bu ülkenin ekonomik durumuyla ilgili yapılabilecek en isabetli değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından $1990$ yılından bu yana hazırlanan İnsani Gelişme Endeksi (HDI), ülkelerin kalkınmışlık düzeyini sadece gelir odaklı değil, çok boyutlu bir perspektifle değerlendirmektedir. $2010$ yılında endeksin hesaplama yönteminde ve kullanılan göstergelerde önemli teknik güncellemeler yapılmıştır.

Bu bilgilere göre, HDI'nin güncel hesaplama yöntemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ($UNDP$) tarafından $2010$ yılından itibaren İnsani Yoksulluk Endeksi'nin ($HPI$) yerini almak üzere kullanılmaya başlanan Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi ($ÇBYE$); sağlık, eğitim ve yaşam standartları olmak üzere üç temel boyut üzerinden hesaplanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $ÇBYE$’nin 'yaşam standartları' boyutu altında yer alan ve hanehalkı düzeyinde yoksunluk belirlenirken kullanılan alt göstergelerden biri değildir?

İktisadi kalkınma yazınında, İnsani Gelişme Endeksi'nin (HDI) kapsadığı sağlık, eğitim ve gelir boyutlarındaki kazanımları kadın ve erkekler arasındaki eşitsizliklere göre düzelterek ölçen gösterge aşağıdakilerden hangisidir?

İktisadi kalkınma literatüründe geleneksel bir ölçüt olarak kullanılan kişi başına düşen reel milli gelir ($GSMH$), bir ülkenin ekonomik gücünü ve üretim kapasitesini yansıtmakla birlikte toplumsal refahın ölçülmesinde ciddi kısıtlara sahiptir. Bu kısıtlardan biri de üretilen mal ve hizmetlerin niteliği ve kullanım alanıyla ilgilidir. Buna göre, milli gelirdeki artışın "üretimin bileşimi" nedeniyle toplumsal refah artışını tam olarak yansıtamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İktisadi kalkınma analizlerinde, ülkelerin kişi başına düşen gelir düzeylerini karşılaştırırken kullanılan Satın Alma Gücü Paritesi (SGP) yöntemi, temel olarak aşağıdakilerden hangisindeki farklılıkları ortadan kaldırarak daha gerçekçi bir kıyaslama yapılmasına olanak sağlar?

İktisadi kalkınma literatüründe yer alan 'Temel İhtiyaçlar Yaklaşımı'na göre, bir ülkenin kalkınma performansının değerlendirilmesinde aşağıdakilerden hangisi temel ölçüt olarak kabul edilmektedir?

İnsani Yoksulluk Endeksi'nin ($HPI$) yerini almak üzere geliştirilen Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi ($ÇBYE$); yoksulluğu eğitim, sağlık ve yaşam standartları olmak üzere üç temel boyutta ölçmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $ÇBYE$ hesaplamasında "sağlık" boyutunu temsil eden göstergelerden biridir?

$1970$'li yıllarda Morris David Morris tarafından geliştirilen Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI), ülkelerin kalkınma düzeylerini sadece kişi başına düşen gelirle değil, sosyal refah göstergeleriyle ölçmeyi amaçlamaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi PQLI hesaplamasında kullanılan üç temel göstergeyi birlikte ve doğru olarak vermektedir?

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ($UNDP$) tarafından $2010$ yılında uygulamaya konulan Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi ($ÇBYE$ - $MPI$), yoksulluğu sadece gelir eksikliği olarak değil; eğitim, sağlık ve yaşam standartları alanlarındaki yoksunlukların hanehalkı düzeyindeki yoğunluğu üzerinden ölçmektedir. Bu endeks, daha önce kullanılan İnsani Yoksulluk Endekslerinin ($HPI$) yerini almış olsa da, özellikle gelişmiş ülkeler için tasarlanmış olan $HPI-2$ endeksindeki bazı özgün boyutları küresel ölçekteki genel hesaplamasına doğrudan dâhil etmemiştir.

Buna göre, $HPI-2$ kapsamında 'toplumsal dışlanma' ($social$ $exclusion$) olgusunu temsil eden bir gösterge olarak kullanılan ancak küresel $ÇBYE$ ($MPI$) gösterge setinde doğrudan yer almayan değişken aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası iktisadi karşılaştırmalarda 'Penn Etkisi' olarak da bilinen; gelişmekte olan ülkelerin kişi başına düşen GSYH rakamlarının Satın Alma Gücü Paritesi ($SGP$) ile hesaplandığında, piyasa döviz kuru ile hesaplanan değerden sistematik olarak daha yüksek çıkması olgusu kalkınma iktisadında önemli bir tartışma konusudur.

Bu sistematik sapmanın ve $SGP$ yönteminin gelişmekte olan ülkeler lehine daha yüksek bir refah düzeyine işaret etmesinin temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

İktisadi kalkınma literatüründe, ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin karşılaştırılmasında kullanılan ve kalkınmayı büyük ölçüde üretim kapasitesindeki niceliksel artışla eşdeğer gören geleneksel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?