Ekonomik Kalkınma Kavramı ve Ölçülmesi

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ($UNDP$) tarafından yoksulluğun farklı boyutlarını ölçmek amacıyla geliştirilen İnsani Yoksulluk Endeksi ($HPI$) ve yerini alan Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi ($ÇBYE$) ile ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

İktisadi kalkınmanın niceliksel bir büyümeden ziyade, yaşam kalitesindeki artışı ve insan refahını ifade ettiği görüşünden yola çıkarak hazırlanan İnsani Gelişme Endeksi (HDI), belirli alt göstergeler üzerinden hesaplanmaktadır. Endeksin metodolojisi ve kapsadığı boyutlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu endeksin hesaplanmasında kullanılan göstergelerden biri değildir?

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yayımlanan ve ülkelerin kalkınmışlık düzeylerini sadece gelir odaklı değil; sağlık ve eğitim gibi insani boyutlarla da değerlendiren İnsani Gelişme Endeksi (HDI) hesaplama yöntemi ve bileşenleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir ekonominin son beş yıllık dönemine ait temel makroekonomik ve sosyal göstergeleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Tablodaki veriler birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu ülke ekonomisi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İktisadi kalkınma literatüründe ülkelerin refah düzeyini sadece kişi başına düşen gelir gibi parasal göstergelerle ölçmenin yetersiz olduğu savunulmuş ve alternatif ölçüm yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden biri olan ve Morris David Morris tarafından önerilen Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI), ülkelerin sosyal gelişimini üç temel gösterge üzerinden değerlendirmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi'nin (PQLI) hesaplanmasında kullanılan temel göstergelerden biridir?

İktisadi literatürde ekonomik büyüme, üretim kapasitesindeki niceliksel artışları ifade ederken; ekonomik kalkınma, bu artışın yanı sıra sosyo-ekonomik yapıda meydana gelen köklü değişimleri kapsayan daha geniş bir süreci tanımlar.

Buna göre, bir ekonomide sadece niceliksel bir genişlemenin (büyüme) ötesine geçilerek 'ekonomik kalkınma' sürecinin yaşandığını söyleyebilmek için aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi zorunludur?

İktisadi kalkınma yazınında 1950 ve 1960'lı yıllarda hakim olan geleneksel yaklaşım, bir ülkenin kalkınma düzeyini ve başarısını ölçmek için temel kriter olarak aşağıdakilerden hangisini kullanmaktadır?

İktisadi kalkınma literatüründe, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini toplumsal cinsiyet perspektifinden değerlendirmek amacıyla kullanılan "Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi" (GDI) ve "Toplumsal Cinsiyet Yetkilendirme Ölçüsü" (GEM) arasındaki temel farklar dikkate alındığında, bu endekslerin kapsamı ve ölçüm yöntemleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yoksulluğu insani gelişme perspektifinden ölçmek amacıyla kullanılan İnsani Yoksulluk Endeksleri ($HPI-1$ ve $HPI-2$) arasındaki temel farklar ve gösterge yapıları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İktisadi literatürde ekonomik büyüme ve ekonomik kalkınma kavramları arasındaki temel farka ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İktisadi kalkınma süreci, ekonominin üretim yapısında, kurumsal çerçevesinde ve sosyal göstergelerinde meydana gelen uzun dönemli ve niteliksel değişimleri kapsamaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kalkınma sürecinde gözlemlenen temel yapısal değişim özelliklerinden biridir?

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından $2010$ İnsani Gelişme Raporu ile tanıtılan ve toplumsal cinsiyet temelli eşitsizliklerin insani gelişme üzerindeki maliyetini ölçen Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi (GII), metodolojik olarak üç temel boyutu esas almaktadır. Bu endeksin yapısı, daha önce kullanılan Toplumsal Cinsiyet Yetkilendirme Ölçüsü'nün (GEM) bazı kısıtlarını aşmak amacıyla tasarlanmıştır.

Buna göre, GII hesaplamasında kullanılan "güçlendirme" (empowerment) boyutu kapsamında değerlendirilen gösterge çifti aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Geleneksel kalkınma ölçütlerinden biri olan kişi başına düşen reel gayrisafi millî hasıla ($GSMH$), bir ekonomideki nicel büyümeyi yansıtsa da yapısal dönüşümleri ve toplumsal refahı içeren 'kalkınma' sürecini tam olarak temsil edememektedir. Bazı durumlarda bu ölçüt, ekonomik refahı ve kalkınma düzeyini gerçekte olduğundan daha yüksek ($overstatement$) göstermektedir.

Buna göre;
I. Üretim sürecinde ortaya çıkan negatif dışsallıkların (hava kirliliği, çevresel bozulma vb.) sosyal maliyetinin toplam çıktı değerinden düşülmemesi
II. Boş zamanın ($leisure$) bir refah unsuru olmasına rağmen üretim rakamlarında yer almaması ve çalışma saatlerinin artmasının çıktıya dahil edilmesi
III. Savunma harcamaları gibi doğrudan hanehalkı refahını ve yaşam kalitesini artırmayan kalemlerin toplam gelire dahil edilmesi
IV. Kayıt dışı ekonomideki faaliyetlerin ve pazara konu olmayan ev içi üretimin hesaplamalar dışında kalması

faktörlerinden hangileri, reel $GSMH$'nin toplumsal refah düzeyini olduğundan yüksek göstermesine neden olan unsurlar arasında yer alır?

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 2010 yılında İnsani Yoksulluk Endeksi (HPI) yerine kullanılmaya başlanan Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (ÇBYE); bireylerin eğitim, sağlık ve yaşam standartları alanlarındaki yoksunluklarını hanehalkı düzeyinde mikro verilerle ölçmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ÇBYE’nin "yaşam standartları" boyutu kapsamında değerlendirilen göstergelerden biridir?

Toplumsal Cinsiyet Gelişim Endeksi (GDI), İnsani Gelişme Endeksi'nin (HDI) temel boyutlarındaki başarıları kadın ve erkekler için ayrı ayrı hesaplayarak aralarındaki farkı ortaya koyan bir ölçüttür. GDI'nın bileşenleri ve hesaplama yöntemi göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İktisadi kalkınma yazınında, ülkelerin gelişmişlik düzeyini sadece kişi başına düşen gelir gibi parasal büyüklüklerle ölçmenin yetersiz olduğu savunulmaktadır. Bu eksikliği gidermek amacıyla $1979$ yılında Morris D. Morris tarafından geliştirilen Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI), refahı sosyal çıktılar üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Buna göre, PQLI'nın hesaplanmasında kullanılan üç temel gösterge dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu endeksin bileşenlerinden biridir?

İktisadi kalkınma literatüründe, ülkelerin gelişmişlik düzeyini sadece kişi başına düşen gelir gibi parasal büyüklüklerle ölçmenin yetersiz olduğu savunulmuş ve buna alternatif olarak gelir dışı sosyal göstergeleri temel alan endeksler geliştirilmiştir. Bu kapsamda $1979$ yılında Morris David Morris tarafından geliştirilen Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI), ülkelerin refah düzeyini üç farklı göstergenin basit aritmetik ortalamasını alarak $0$ ile $100$ arasında bir değerle ifade etmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi PQLI hesaplamasında kullanılan bu üç temel göstergeyi bir arada içermektedir?

İktisadi kalkınma literatüründe Kuznets, Chenery ve Syrquin gibi araştırmacıların vurguladığı yapısal değişim sürecinde; kişi başına düşen gelir arttıkça tarım sektörünün hem toplam hasıla hem de toplam istihdam içindeki payının azalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İktisadi kalkınma literatüründe Chenery ve Syrquin, kalkınma sürecinde gözlemlenen yapısal değişim özelliklerini; birikim süreçleri, kaynak tahsisi süreçleri ve demografik/dağılımsal süreçler olarak üç temel grupta sınıflandırmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu sınıflandırmada kaynak tahsisi (resource allocation) süreçleri içerisinde yer alan bir yapısal değişim özelliğidir?

1970'li yıllarda Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından savunulan "Temel İhtiyaçlar Yaklaşımı", kalkınmanın odağını üretim artışından doğrudan insan refahına kaydırmıştır. Bu yaklaşım, ekonomik büyümenin meyvelerinin yoksullara ulaşması için "sızıntı etkisi"nin (trickle-down) beklenmesine karşı çıkar. Buna göre, Temel İhtiyaçlar Yaklaşımı'nın başarısını değerlendirmede kullanılan temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?