Döviz Piyasası ve Kur Sistemleri

62 soru

Soru 21Soru

Döviz piyasalarında farklı finansal merkezlerdeki kur farklarından yararlanmak isteyen bir yatırımcı, eş anlı olarak aşağıdaki kotasyonları takip etmektedir:

İstanbul Piyasası (Spot):
11 ABD Doları (USD) = 32,4032,5032,40 - 32,50 TL

Londra Piyasası (Spot):
11 Euro (EUR) = 1,101,121,10 - 1,12 USD

Frankfurt Piyasası (Spot):
11 Euro (EUR) = 35,2035,3035,20 - 35,30 TL

Bu yatırımcının elinde bulunan 1.000.0001.000.000 TL ile bu üç piyasadaki fiyat dengesizliklerini kullanarak (arbitraj yoluyla) elde edebileceği maksimum kâr yaklaşık kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.632

Cevap

Arbitraj işlemi sonucunda elde edilecek maksimum kâr yaklaşık 9.632 TL'dir.
Yatırımcı, Frankfurt piyasasında daha ucuz olan Euro'yu (35,3035,30 TL) satın alıp, Londra ve İstanbul piyasaları üzerinden dolaylı yoldan (çapraz kurla) daha yüksek bir fiyata (35,6435,64 TL) satarak risksiz bir kâr elde etmektedir. Yapılan hesaplamalar sonucunda başlangıçtaki 1.000.0001.000.000 TL, işlem silsilesi sonunda 1.009.6321.009.632 TL'ye ulaşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dolaylı (çapraz) EUR/TL kurunu hesapla
Alış: 1,10×32,40=35,641,10 \times 32,40 = 35,64 TL; Satış: 1,12×32,50=36,401,12 \times 32,50 = 36,40 TL
Frankfurt'taki doğrudan EUR/TL kuru ile Londra ve İstanbul üzerinden oluşturulacak çapraz kuru karşılaştırarak kâr imkânını belirlemek gerekir.
2
Fiyat farkını ve işlem yönünü belirle
Frankfurt Satış (35,30) < Çapraz Piyasa Alış (35,64)
Frankfurt piyasasından doğrudan TL ile EUR alıp, bu EUR'yu Londra'da USD'ye, sonra İstanbul'da TL'ye çevirmek kârlıdır.
3
Frankfurt'tan EUR al
1.000.000/35,3028.328,611.000.000 / 35,30 \approx 28.328,61 EUR
Yatırımcı TL ile EUR alacağı için bankanın EUR satış kuru kullanılır.
4
EUR'yu Londra'da USD'ye çevir
28.328,61×1,10=31.161,4728.328,61 \times 1,10 = 31.161,47 USD
Yatırımcı EUR satıp USD alacağı için bankanın EUR alış kuru (Bid) kullanılır.
5
USD'yi İstanbul'da TL'ye çevir
31.161,47×32,40=1.009.631,6331.161,47 \times 32,40 = 1.009.631,63 TL
Yatırımcı USD satıp TL alacağı için bankanın USD alış kuru kullanılır.
6
Net kârı hesapla
1.009.631,631.000.000=9.631,631.009.631,63 - 1.000.000 = 9.631,63 TL
Elde edilen son tutardan başlangıç sermayesi çıkarılarak net kâr bulunur.

Anahtar Kavram

Üç uçlu (triangular) arbitraj ve çapraz kur hesaplamalarında alış-satış marjı (bid-ask spread) yönetimi.

Daha Fazla Pratik

Çapraz kurlardaki işlem maliyetlerinin (spread toplamı) arbitraj kârını sıfırladığı noktayı 'piyasa etkinliği' kavramı ile inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru

Döviz piyasasında belirli bir anda aşağıdaki kurların geçerli olduğu varsayılmaktadır:

Finansal MerkezGeçerli Döviz Kuru
İstanbul1 USD=32 TL1 \text{ USD} = 32 \text{ TL}
New York1 EUR=1,25 USD1 \text{ EUR} = 1,25 \text{ USD}
Frankfurt1 EUR=45 TL1 \text{ EUR} = 45 \text{ TL}

Bu verilere göre, üç uçlu (triangular) arbitraj imkanı ve kâr elde etme süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arbitraj kârı elde etmek için önce İstanbul'dan dolar alınmalı, bu dolarlar New York'ta avroya çevrilmeli ve elde edilen avrolar Frankfurt'ta satılmalıdır.

Cevap

Arbitraj kârı elde etmek için önce İstanbul'dan dolar alınmalı, bu dolarlar New York'ta avroya çevrilmeli ve elde edilen avrolar Frankfurt'ta satılmalıdır.
Verilen kurlara göre, bir yatırımcı İstanbul'da 32 TL32 \text{ TL}'ye 1 USD1 \text{ USD} alabilir. New York'ta bu 1,25 USD1,25 \text{ USD} ile 1 EUR1 \text{ EUR} alabilir (1,25×32=40 TL1,25 \times 32 = 40 \text{ TL} maliyetle). Frankfurt'ta ise bu 1 EUR1 \text{ EUR}'yu 45 TL45 \text{ TL}'ye satabilir. Bu süreç sonucunda her bir avro için 5 TL5 \text{ TL} risksiz kâr elde edilir. Bu nedenle doğru strateji dolaylı yoldan avro alıp Frankfurt'ta satmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Çapraz kurun (cross rate) hesaplanması
1 EUR=(1 EUR/ USD)×(1 USD/ TL)=1,25×32=40 TL1 \text{ EUR} = (1 \text{ EUR} / \text{ USD}) \times (1 \text{ USD} / \text{ TL}) = 1,25 \times 32 = 40 \text{ TL}
Üç farklı para birimi arasındaki arbitraj imkanını belirlemek için piyasalar arasındaki dolaylı fiyatı bulmak gerekir.
2
Hesaplanan çapraz kur ile piyasa kurunun karşılaştırılması
Çapraz Kur (40 TL40 \text{ TL}) < Frankfurt Kuru (45 TL45 \text{ TL})
Avro, Frankfurt piyasasında İstanbul ve New York üzerinden hesaplanan değerinden daha pahalıdır.
3
Arbitraj stratejisinin belirlenmesi
Ucuz olan kanaldan (TL \rightarrow USD \rightarrow EUR) alıp, pahalı olan piyasada (Frankfurt) satmak.
Arbitrajın temel mantığı düşük fiyattan alıp aynı anda yüksek fiyattan satarak risksiz kâr elde etmektir.

Anahtar Kavram

Üç uçlu (triangular) arbitraj, çapraz kurların doğrudan kurlarla uyumsuz olması durumunda ortaya çıkan risksiz kâr fırsatıdır.

Daha Fazla Pratik

İki uçlu (mekansal) arbitraj ile üç uçlu arbitraj arasındaki farkları ve faiz arbitrajı (kapalı/açık) kavramlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak her bir döviz kuru çiftini bir oran olarak yazıp çarptığımızda (USD/TL * EUR/USD * TL/EUR), sonuç 1'den farklı ise arbitraj imkanı vardır. 32×1,25×(1/45)0,88132 \times 1,25 \times (1/45) \approx 0,88 \neq 1.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 23Soru

Sermaye hareketlerinin tam serbest olduğu esnek döviz kuru sisteminin uygulandığı bir ekonomide, diğer şartlar sabitken yerli faiz oranlarının dış faiz oranlarına göre artış göstermesi durumunda döviz piyasasında meydana gelecek denge değişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkeye yönelik portföy yatırımları artacağı için döviz arzı artar, döviz arz eğrisi sağa kayar ve yerli para değer kazanır.

Cevap

Faiz oranlarının yükselmesi durumunda ülkeye sermaye girişi artar, bu da döviz arz eğrisini sağa kaydırarak yerli paranın değer kazanmasına yol açar.
Yerli faiz oranlarının artması, yabancı sermaye için ülkeyi bir cazibe merkezi haline getirir. Ülkeye giren sıcak para veya portföy yatırımları, döviz piyasasında döviz arzının artmasına neden olur. Grafiksel olarak döviz arz eğrisi sağa kayar ve yeni denge noktasında döviz kuru düşer, yani yerli para değer kazanır.

Adım Adım Çözüm

1
Faiz oranı değişiminin sermaye hareketleri üzerindeki etkisini belirlemek
Yerli faizlerin (ii) dış faizlerden (ii^*) yüksek olması (i>ii > i^*), yerli finansal varlıkların getirisini artırır.
Yatırımcılar her zaman daha yüksek getiri sunan piyasalara yönelme eğilimindedir.
2
Döviz piyasasındaki arz ve talep değişimini analiz etmek
Yabancı yatırımcılar yerli varlık satın almak için döviz satıp yerli para talep ederler, bu da piyasadaki döviz arzını (SfxS_{fx}) artırır.
Portföy yatırımları girişi, döviz piyasasına giren döviz miktarını doğrudan artırır.
3
Denge döviz kuru üzerindeki nihai etkiyi saptamak
Döviz arz eğrisinin sağa kaymasıyla denge döviz kuru (EE) düşer ve yerli para değer kazanır.
Arz artışı, talep sabitken fiyatın (döviz kurunun) düşmesine neden olur.

Anahtar Kavram

Faiz Oranı Farklılıkları ve Döviz Arzı İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Faiz oranlarındaki artışın Marshall-Lerner koşulu ile dış ticaret dengesi üzerindeki uzun dönemli etkilerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru

Spot döviz piyasasında 11 ABD dolarının (USDUSD) 34,0034,00 Türk lirası (TLTL) olduğu bir dönemde, bankalar arası piyasada 180180 gün vadeli dolar kuru 33,1533,15 TL olarak kote edilmiştir. Buna göre, ABD dolarının Türk lirasına karşı yıllık bazda vadeli iskonto (discount) oranı yüzde kaçtır? (Bir yıl 360360 gün olarak kabul edilecektir.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5

Cevap

Doların yıllık bazda vadeli iskonto oranı yüzde 5'tir.
Döviz piyasasında yıllık vadeli prim veya iskonto formülü Vadeli KurSpot KurSpot Kur×360Vade Gu¨nu¨×100\frac{Vadeli\ Kur - Spot\ Kur}{Spot\ Kur} \times \frac{360}{Vade\ Günü} \times 100 şeklindedir. Verilen değerler yerine konduğunda: 33,1534,0034,00×360180×100=0,025×2×100=%5\frac{33,15 - 34,00}{34,00} \times \frac{360}{180} \times 100 = -0,025 \times 2 \times 100 = -\%5 sonucuna ulaşılır. Sonucun negatif çıkması, vadeli kurun spot kurdan düşük olduğunu ve bir 'iskonto' (discount) durumunun mevcut olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Vadeli kur ile spot kur arasındaki farkı bulun.
33,1534,00=0,8533,15 - 34,00 = -0,85 TL
İskonto veya prim miktarını belirlemek için iki kur arasındaki mutlak fark hesaplanır.
2
180 günlük iskonto oranını spot kura bölerek hesaplayın.
0,85/34,00=0,025-0,85 / 34,00 = -0,025 (yani %2,5-\%2,5)
Döviz piyasasında getiri veya iskonto hesaplamalarında temel (baz) alınan değer daima spot kurdur.
3
Elde edilen oranı yıllık bazda (360 güne) uyarlayın.
0,025×(360/180)=0,05-0,025 \times (360 / 180) = -0,05 (yani %5-\%5)
Finansal piyasalarda kotalar genellikle yıllık bazda ifade edildiği için 180 günlük oran 360/180 katsayısı ile yıllıklandırılır.

Anahtar Kavram

Vadeli Döviz İskontosu Hesaplaması

İpuçları

1
Vadeli kur, spot kurdan düşükse bir 'iskonto' söz konusudur. Öncelikle aradaki kur farkını hesaplayın.
2
Hesapladığınız farkı spot kura bölerek 180 günlük oranı bulun. Paydada daima spot kurun olması gerektiğini unutmayın.
3
Formülün son aşamasında 360/180 katsayısını kullanarak bulduğunuz oranı yıllık bazda ifade edin.

Daha Fazla Pratik

Vadeli kurun spot kurdan yüksek olduğu (prim durumu) örnekleri ve faiz paritesi teorisi ile bu oranlar arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce kur farkının spot kura oranını bulup (0,85/34 = 0,025), bu oranın 180 güne ait olduğunu görüp, bir yılda iki tane 180 gün olduğu için sonucu doğrudan 2 ile çarparak yıllık iskonto oranına ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru

Bir ülkede nominal döviz kuru (yerli para/yabancı para) bir dönem içerisinde %18\%18 oranında artış göstermiştir. Aynı dönemde yurt içi fiyatlar genel düzeyinin %10\%10, dış alem (ticaret ortağı) fiyatlar genel düzeyinin ise %4\%4 oranında arttığı gözlemlenmiştir.

Buna göre, ilgili dönemde ülkenin reel döviz kuru ve uluslararası rekabet gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru %12 oranında artmıştır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü artmıştır.

Cevap

Reel döviz kuru %12 oranında artmıştır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü artmıştır.
Reel döviz kuru değişim oranı, nominal kur artış oranı ile dış enflasyonun toplamından yurt içi enflasyonun çıkarılmasıyla bulunur (18+410=1218 + 4 - 10 = 12). Sonucun pozitif çıkması, reel döviz kurunun arttığını (yerli paranın reel değer kaybettiğini) gösterir. Reel değer kaybı, ülkenin mallarının yabancı paralar cinsinden ucuzlamasına yol açtığı için uluslararası rekabet gücünü artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen ekonomik değişkenlerin değişim oranlarını belirleme
%\Delta E = 18 (Nominal kur), %ΔPf=4\%\Delta P_f = 4 (Dış fiyatlar), %ΔPd=10\%\Delta P_d = 10 (İç fiyatlar)
Reel döviz kuru değişimini hesaplamak için gerekli temel bileşenleri saptamak gerekir.
2
Reel döviz kuru değişim formülünü uygulama
%\Delta R = %\Delta E + %\Delta P_f - %\Delta P_d \Rightarrow 18 + 4 - 10 = 12
Reel döviz kuru; nominal kur ve dış fiyatlar ile doğru, iç fiyatlar ile ters orantılıdır.
3
Sonucu uluslararası rekabet gücü açısından yorumlama
Reel kurdaki %12\%12 artış, yerli paranın reel değer kaybı (depresyasyon) yaşadığını gösterir.
Reel döviz kurunun yükselmesi, yerli malların yabancı mallara göre ucuzlaması anlamına geldiğinden ülkenin ihracat rekabet gücünü artırır.

Anahtar Kavram

Reel Döviz Kuru ve Rekabet Gücü İlişkisi

İpuçları

1
Reel döviz kuru değişimi; nominal kur değişimi ve fiyat farklarının bir sonucudur.
2
Formülü hatırla: %ΔR%ΔE+πfπd\% \Delta R \approx \% \Delta E + \pi_f - \pi_d. Buradaki değerleri yerine koyarak sonucu hesaplayabilirsin.
3
Hesapladığın değer pozitifse reel döviz kuru artmıştır. Reel kurun artması yerli malların yabancı mallara göre daha ucuz hale geldiğini gösterir.

Daha Fazla Pratik

Satın Alma Gücü Paritesi'nin (PPP) geçerli olduğu bir durumda reel döviz kurunun nasıl değişmesi beklendiğini araştırınız.

Alternatif Yöntem

Oransal formül yerine endeks mantığıyla da düşünülebilir: Nominal kur 1,181,18 katına, dış fiyatlar 1,041,04 katına çıkarken iç fiyatlar 1,101,10 katına çıkmıştır. 1,18×1,04/1,101,18 \times 1,04 / 1,10 işlemi yaklaşık 1,1151,115 sonucunu verir, bu da yaklaşık %11,5%12\%11,5-\%12 civarı bir artışa tekabül eder.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 26Soru

Döviz piyasasında işlem yapan tarafların motivasyonları ve risk profilleri incelendiğinde; gelecekteki bir tarihte yapacağı hammadde ödemesi için kurlardaki belirsizliği ortadan kaldırmayı amaçlayan bir imalatçı firmanın işlemi ile kurların gelecekteki seviyesine dair sübjektif tahminlerine dayanarak risk üstlenen ve bu yolla kazanç hedefleyen bir fon yöneticisinin işlemi, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru adlandırılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hedging - Spekülasyon

Cevap

İmalatçı firmanın riskten korunma amaçlı işlemi 'Hedging', fon yöneticisinin risk üstlenerek kâr elde etme amaçlı işlemi ise 'Spekülasyon' olarak adlandırılır.
Döviz piyasasında hedging, bir firmanın veya bireyin maruz kaldığı kur riskini türev araçlar (forward, futures, opsiyon vb.) kullanarak devretmesi veya sabitlemesidir. Sorudaki imalatçı firma, hammadde borcu nedeniyle oluşabilecek kur artış riskini önlemek istediği için hedging yapmaktadır. Spekülasyon ise, piyasadaki fiyat hareketlerinden kazanç sağlamak amacıyla bilinçli olarak risk üstlenilmesidir. Fon yöneticisi, kendi tahminleri doğrultusunda bu riski aldığı için spekülatör konumundadır.

Adım Adım Çözüm

1
İmalatçı firmanın işlem motivasyonunu analiz etme
İmalatçı firma, gelecekteki bir ödeme için kur riskini (belirsizliği) ortadan kaldırmak istemektedir. Bu, temel bir hedging (riskten korunma) işlemidir.
Mevcut veya gelecekteki bir yükümlülükten kaynaklanan döviz kuru riskini minimize etme çabası hedging olarak tanımlanır.
2
Fon yöneticisinin işlem motivasyonunu analiz etme
Fon yöneticisi, gelecekteki kurlar hakkındaki beklentisine dayanarak risk almakta ve kâr hedeflemektedir. Bu, spekülasyon işlemidir.
Herhangi bir ticari yükümlülük olmaksızın, sadece fiyat beklentileri doğrultusunda açık pozisyon alarak kâr hedefleme eylemi spekülasyondur.
3
Sonuçları birleştirme ve kavramları doğrulama
İşlemler sırasıyla Hedging ve Spekülasyon'dur.
Arbitraj seçeneği, risksiz ve eş zamanlı fiyat farkı kazancı gerektirdiği için her iki senaryoya da uymamaktadır.

Anahtar Kavram

Döviz piyasasında hedging (riskten kaçınma) ve spekülasyon (risk üstlenme) kavramlarının temel ayrımı.

Daha Fazla Pratik

Stabilize edici ve bozucu spekülasyon kavramlarını inceleyerek piyasa üzerindeki etkilerini analiz ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru

Bir ekonomide incelenen dönemde yurt içi fiyatlar genel düzeyi %12\%12, dış alem fiyatlar genel düzeyi ise %4\%4 oranında artmıştır. Aynı dönemde nominal döviz kurunun (TL/\)) \%15$ oranında arttığı belirlendiğine göre, reel döviz kurundaki değişim ve bu değişimin ülkenin uluslararası rekabet gücü üzerindeki etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru %7\%7 oranında artmıştır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü artmıştır.

Cevap

Reel döviz kuru %7 oranında artmıştır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü artmıştır.
Reel döviz kuru değişim formülüne göre (%ΔR=%ΔE+%ΔPf%ΔPd)(\% \Delta R = \% \Delta E + \% \Delta P_f - \% \Delta P_d), nominal kurdaki %15\%15'lik artış ile dış alemdeki %4\%4'lük enflasyon toplanıp yurt içi %12\%12'lik enflasyon çıkarıldığında sonuç +%7+\%7 olarak bulunur. Reel döviz kurunun pozitif yönde değişmesi (artması), yerli paranın reel değer kaybı yaşadığını ve ülkenin ihraç mallarının nispi olarak ucuzlayarak uluslararası rekabet gücünün arttığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru değişimini hesaplamak için gerekli olan %ΔR=%ΔE+%ΔPf%ΔPd\% \Delta R = \% \Delta E + \% \Delta P_f - \% \Delta P_d formülünü hatırla.
Formül: %ΔR=%ΔE+%ΔPf%ΔPd\% \Delta R = \% \Delta E + \% \Delta P_f - \% \Delta P_d
Yüzdesel değişimler verildiğinde reel kurdaki net değişimi bulmak için bu doğrusal yaklaşım kullanılır.
2
Verilen değerleri formülde yerine koy: %ΔE=15\% \Delta E = 15, %ΔPf=4\% \Delta P_f = 4, %ΔPd=12\% \Delta P_d = 12.
%ΔR=15+412\% \Delta R = 15 + 4 - 12
Nominal kur artışı ve dış enflasyon reel kuru artırırken, yurt içi enflasyon reel kuru azaltıcı etki yapar.
3
İşlemi tamamla.
77
Reel döviz kuru %7\%7 oranında artmıştır.
4
Elde edilen sonucun iktisadi anlamını yorumla.
Reel döviz kurunun artması, yerli paranın reel olarak değer kaybettiği ve ülkenin mallarının yabancı mallar karşısında ucuzlayarak rekabet gücünün arttığı anlamına gelir.
Reel kurun tanımı gereği, artış (R'nin büyümesi) uluslararası rekabet gücünü iyileştirir.

Anahtar Kavram

Reel döviz kuru, nominal döviz kurunun nispi fiyatlarla düzeltilmiş halidir ve bir ülkenin dış ticaretindeki rekabet gücünün temel göstergesidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 28Soru

Esnek döviz kuru sisteminin uygulandığı bir ekonomide, tüketicilerin ithal mallara olan zevk ve tercihlerinin yerli mallar aleyhine arttığı varsayıldığında, diğer değişkenler sabitken (ceterisceteris paribusparibus) döviz piyasasında meydana gelecek değişim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz talep eğrisi sağa kayar ve denge döviz kuru yükselir.

Cevap

Döviz talep eğrisi sağa kayar ve denge döviz kuru yükselir.
Tüketicilerin ithal mallara olan talebinin artması, bu malların bedellerini ödemek için gereken yabancı paraya olan talebi artırır. Döviz piyasası grafiklerinde bu durum döviz talep eğrisinin bütünüyle sağa kaymasıyla temsil edilir. Döviz arzı sabitken talebin artması, döviz fiyatı olan döviz kurunun yükselmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Tercih değişiminin etkisini belirle.
Tüketicilerin ithal mallara olan tercihinin artması, ithalat hacminin (MM) artmasına neden olur.
Zevk ve tercihler ithalatın temel belirleyicilerinden biridir.
2
Döviz piyasasındaki yansımayı analiz et.
Artan ithalatı finanse etmek için daha fazla döviz gerekeceğinden, döviz talep eğrisi (DD) sağa (D1D2D_1 \rightarrow D_2) kayar.
İthalat, döviz piyasasında talebin ana kaynağıdır.
3
Denge kuru üzerindeki etkiyi saptan.
Döviz arzı (SS) sabitken talep eğrisinin sağa kayması, denge döviz kurunun (EE) yükselmesine yol açar.
Talep artışı, piyasa fiyatı olan döviz kurunu yukarı çeker.

Anahtar Kavram

Döviz Talebi ve Kur Dengesi

İpuçları

1
İthalatın döviz piyasasında arzı mı yoksa talebi mi temsil ettiğini düşünün.
2
Bir mala (döviz) olan talebin artması, o malın fiyatını (döviz kurunu) nasıl etkiler?
3
İthalat artışı döviz talep eğrisini sağa kaydırırken, sabit arz altında denge kurunu yukarı iter.

Daha Fazla Pratik

İhracat teşviklerinin döviz piyasası dengesi üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 29Soru

Esnek döviz kuru rejiminin uygulandığı açık bir ekonomide, temel ihraç pazarlarını oluşturan yabancı ülkelerin reel milli gelir düzeylerinde meydana gelen belirgin bir artışın, diğer değişkenler sabitken (ceterisceteris paribusparibus) yerel döviz piyasası üzerindeki temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz arz eğrisi sağa kayar ve yerli para yabancı paralar karşısında değer kazanır.

Cevap

Döviz arz eğrisinin sağa kayması ve yerli paranın değer kazanması
Dış ülkelerin milli gelirindeki artış, bu ülkelerin yerli mallara olan talebini artırarak ülkenin ihracat gelirlerini yükseltir. Döviz piyasasında döviz arzının temel kaynağı ihracat olduğu için, bu durum döviz arz eğrisini sağa kaydırır. Arz artışı, talep sabitken piyasa denge kurunu aşağı çeker, bu da yerli paranın yabancı paralar karşısında değer kazanması (takdir edilmesi) anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Dış gelir artışının ihracat üzerindeki etkisini belirlemek
Dış ülkelerin milli gelirindeki artış, bu ülkelerin ithalat talebini, dolayısıyla bizim ihracatımızı (XX) artırır.
Uluslararası iktisat teorisine göre bir ülkenin ihracatı, ticaret ortaklarının gelir düzeyinin bir fonksiyonudur.
2
İhracat artışının döviz piyasasındaki karşılığını tespit etmek
Artan ihracat gelirleri ülkeye daha fazla döviz girişi sağlar, bu da döviz piyasasında arzın artması anlamına gelir.
Döviz arzı temel olarak mal ve hizmet ihracatı ile sermaye girişlerinden oluşur.
3
Döviz arz eğrisindeki kayma yönünü belirlemek
Döviz arzındaki artış, arz eğrisini grafik üzerinde sağa doğru (S1S2S_1 \rightarrow S_2) kaydırır.
Belirli bir fiyat (kur) seviyesinde daha fazla mal/hizmet sunulması eğriyi sağa kaydırır.
4
Yeni denge noktasındaki kur ve değer değişimini analiz etmek
Sabit kalan döviz talebi karşısında artan arz, denge döviz kurunun (ee) düşmesine neden olur; bu da yerli paranın değer kazanmasıdır.
Döviz kurunun düşmesi, bir birim yabancı para almak için daha az yerli para gerektiğini gösterir.

Anahtar Kavram

Döviz Arzının Kayması ve Kur Dengesi

İpuçları

1
İhracatın artması ülkeye giren döviz miktarını nasıl etkiler?
2
Döviz piyasasında ihracatçılar döviz 'arz eden' tarafta mı yoksa 'talep eden' tarafta mı yer alır?
3
Döviz arzı arttığında (SS eğrisi sağa kaydığında), döviz kuru (ee) düşer mi yoksa yükselir mi?

Daha Fazla Pratik

İç gelir artışının (yerli büyümenin) ithalat kanalıyla döviz piyasası ve kur üzerindeki etkisini inceleyen sorulara bakabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ödemeler bilançosu yaklaşımıyla da düşünülebilir: Cari işlemler dengesindeki iyileşme (ihracat artışı) döviz fazlası yaratarak kur üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru

Döviz piyasasında işlem yapan bir banka, spot kurlarını aşağıdaki tabloda belirtilen alış ve satış fiyatları üzerinden ilan etmektedir:

Döviz ÇiftiAlış (Bid)Satış (Ask)
USD/TL32,4032,4032,6032,60
EUR/USD1,081,081,101,10

Buna göre, elindeki Türk Lirası ile bu bankadan Euro (EUR) satın almak isteyen bir müşteriye uygulanacak EUR/TL çapraz satış kuru kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35,86035,860

Cevap

Bankanın uygulayacağı EUR/TL çapraz satış kuru 35,86035,860 olarak hesaplanır.
Doğru yanıt olan değer, bankanın müşteriye EUR satarken uygulayacağı her iki ara işlemin (TL karşılığı USD satışı ve USD karşılığı EUR satışı) satış kurlarının çarpılmasıyla elde edilir. Döviz piyasası işleyişinde bankalar, müşterinin döviz satın alma talebine karşılık ilan ettikleri 'Satış' (Ask) kotasyonunu kullanırlar. EUR/TL çapraz kurunu hesaplamak için EUR/USD ve USD/TL paritelerinin satış kurları olan 1,101,10 ve 32,6032,60 değerlerinin çarpımı (1,10×32,60=35,8601,10 \times 32,60 = 35,860) sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem yönünü ve gerekli kurları belirle.
Müşteri TL verip EUR alacaktır. Bu, bankanın önce USD sonra EUR satması anlamına gelir (TL \rightarrow USD \rightarrow EUR).
Döviz piyasasında bir para birimiyle başka bir para birimi alınırken, banka 'satış' (Ask) kurunu uygular.
2
USD/TL ve EUR/USD satış kurlarını seç.
USD/TL Satış = 32,6032,60; EUR/USD Satış = 1,101,10.
Müşteri TL ile USD alacağı için USD/TL satış kuru; elde ettiği USD ile de EUR alacağı için EUR/USD satış kuru gereklidir.
3
Çapraz satış kurunu hesapla.
32,60×1,10=35,86032,60 \times 1,10 = 35,860.
EUR/TL (Satış) = EUR/USD (Satış) ×\times USD/TL (Satış) formülü uygulanır.

Anahtar Kavram

Çapraz Kur ve Alış-Satış Marjı (Bid-Ask Spread)

Daha Fazla Pratik

Vadeli işlem (Forward) kurları ile spot kurlar arasındaki ilişkiyi ve faiz paritesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru

Bir ülkede uygulanan ekonomi politikaları sonucunda belirli bir mali yıl içerisinde yurt içi enflasyon oranı %15\%15, ülkenin dış ticaret ortaklarındaki ortalama enflasyon oranı ise %5\%5 olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde nominal döviz kuru (yerli para/yabancı para) %8\%8 oranında artış gösterdiğine göre, reel döviz kuru ve ülkenin uluslararası rekabet gücü değişimi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru %2\%2 oranında azalmış ve ülkenin uluslararası rekabet gücü zayıflamıştır.

Cevap

Reel döviz kuru %2 oranında azalmış ve ülkenin uluslararası rekabet gücü zayıflamıştır.
Reel döviz kuru değişim formülü olan %ΔE+%ΔPf%ΔPd\% \Delta E + \% \Delta P_f - \% \Delta P_d uygulandığında, 8+515=28 + 5 - 15 = -2 sonucu elde edilir. Negatif sonuç, reel döviz kurunun düştüğünü (reel değerlenme) ifade eder. Reel kurun düşmesi ise ülkenin mallarının yurt dışı pazarlarda daha pahalı hale gelmesine, dolayısıyla uluslararası rekabet gücünün azalmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru değişimini hesaplamak için gerekli olan nispi değişim formülünü belirlemek.
%\Delta R \approx %\Delta E + %\Delta P_f - %\Delta P_d
Nominal döviz kuru (EE), dış fiyatlar (PfP_f) ve yurt içi fiyatlar (PdP_d) arasındaki ilişki reel kuru belirler.
2
Soruda verilen değerleri formülde yerine koymak.
%\Delta R = 8 + 5 - 15
Nominal kur artışı (%8), dış enflasyon (%5) ve iç enflasyon (%15) değişkenleri işleme dahil edilir.
3
Matematiksel işlemi sonuçlandırmak.
1315=213 - 15 = -2
Reel döviz kurundaki yüzde değişim negatif bir değer almıştır.
4
Elde edilen sonucu ekonomik olarak yorumlamak.
Reel döviz kurunun %2 azalması (reel değerlenme) ve rekabet gücünün düşmesi.
Reel döviz kurundaki azalma, yerli paranın yabancı paralar karşısında satın alma gücünün arttığını ancak yerli malların yabancılar için pahalılaşarak rekabet gücünün azaldığını gösterir.

Anahtar Kavram

Reel döviz kuru, bir ülkenin mallarının dış piyasalardaki nispi fiyatını temsil eder ve uluslararası rekabet gücünün temel göstergesidir.

İpuçları

1
Reel döviz kuru formülünde nominal kur artışı ile dış enflasyonu toplayıp iç enflasyonu çıkarmayı deneyin.
2
İşlem sonucunda negatif bir değer buluyorsanız bu, yerli paranın reel olarak değerlendiği anlamına gelir.
3
Yerli paranın reel olarak değerlenmesi, yerli malların yabancılar için daha pahalı hale gelmesi demektir.

Daha Fazla Pratik

Satın alma gücü paritesi kuramı ile reel döviz kuru arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Reel döviz kuru indeks formülünü (R=EPf/PdR = E \cdot P_f / P_d) kullanarak başlangıç değerlerini 100 kabul edip dönem sonu değerleri üzerinden (108 * 105 / 115) hesaplama yaparak da yaklaşık sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru

Döviz piyasası; farklı para birimlerinin birbiriyle değiştirildiği, yüksek likiditeye sahip ve 24 saat kesintisiz işleyen küresel bir mekanizmadır. Bu piyasanın mikro yapısı, katılımcı rolleri ve temel işleyiş kuralları dikkate alındığında, kurlar ve işlem türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz piyasasında işlem hacminin ve likiditenin artması, piyasa yapıcılar arasındaki rekabeti artırarak alış ve satış kurları arasındaki farkın (spread) daralmasına yol açar.

Cevap

Döviz piyasasında işlem hacminin ve likiditenin artması, alış ve satış kurları arasındaki farkın (spread) genellikle azalmasına yol açar.
Döviz piyasasında likiditenin (piyasadaki işlem derinliği) ve işlem hacminin yüksek olması, piyasa yapıcı bankaların ellerindeki dövizi hızla nakde çevirebilmelerini veya karşı pozisyon bulmalarını kolaylaştırır. Bu durum hem işlem maliyetlerini düşürür hem de kurumlar arası rekabeti artırarak alış kuru (BidBid) ile satış kuru (AskAsk) arasındaki farkın (_spread\_spread) minimize edilmesine olanak sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Alış-satış marjını (spread) etkileyen temel faktörleri belirle.
İşlem hacmi, piyasa likiditesi, fiyat oynaklığı (volatilite) ve rekabet.
Spread, piyasa yapıcının hem işlem maliyetini hem de üstlendiği riski yansıtan bir kâr marjıdır.
2
Hacim ve likidite artışının ekonomik sonucunu analiz et.
Likidite arttığında bir varlığı istenilen fiyattan satmak kolaylaşır, piyasa yapıcılar daha düşük marjlarla çalışabilir.
Yüksek likidite, işlem maliyetlerini düşürür ve piyasadaki rekabeti teşvik ederek spread'in daralmasını sağlar.
3
Diğer seçeneklerdeki kavramsal hataları ayıkla.
Banka alışta 'bid', satışta 'ask' kullanır; dolaylı kotasyonda yabancı para değerlenince kur düşer; arbitraj risksizdir.
Piyasa terminolojisindeki bu kesin ayrımlar, işlem türlerini ve piyasa sonuçlarını doğru anlamak için kritiktir.

Anahtar Kavram

Döviz Piyasası İşleyişi ve Alış-Satış Marjı (Bid-Ask Spread) Dinamikleri

İpuçları

1
Bankaların ilan ettiği kurlarda 'alış kuru' her zaman 'satış kuru'ndan daha düşüktür.
2
Bir piyasada katılımcı sayısı ve işlem yoğunluğu (likidite) arttıkça, rekabetin fiyatları (marjları) nasıl etkileyeceğini düşünün.
3
Spread'in daralması için piyasadaki belirsizliğin düşük, işlem hızının ve miktarının yüksek olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Kur marjı (spread) hesaplamalarında 'yüzde spread' formülünü çalışarak sayısal sorulara hazırlık yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru

Uluslararası döviz piyasalarında işlem yapan bir yatırımcı, farklı finansal merkezlerde kote edilen aşağıdaki döviz kurlarını gözlemlemektedir:

* 11 İngiliz Sterlini (GBPGBP) = 1,251,25 ABD Doları (USDUSD)
* 11 ABD Doları (USDUSD) = 0,900,90 Avro (EUREUR)
* 11 İngiliz Sterlini (GBPGBP) = 1,101,10 Avro (EUREUR)

Buna göre, elinde 10.00010.000 GBPGBP bulunan bu yatırımcının üç uçlu (dolaylı) arbitraj işlemi yaparak elde edebileceği kâr miktarı yaklaşık kaç GBPGBP olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 227,27

Cevap

Yatırımcının elde edeceği arbitraj kârı 227,27 sterlindir.
Verilen kurlar incelendiğinde, 1GBP1 GBP piyasada doğrudan 1,10EUR1,10 EUR ederken, USDUSD üzerinden dolaylı yoldan 1,25×0,90=1,125EUR1,25 \times 0,90 = 1,125 EUR etmektedir. Yatırımcı, sterlini dolaylı yoldan avroya çevirip piyasa fiyatından tekrar sterline döndüğünde her sterlin başına kâr elde eder. 10.00010.000 sterlin ile yapılan bu işlem dizisi sonunda elde edilen 10.227,2710.227,27 sterlinden başlangıç tutarı çıkarıldığında 227,27227,27 sterlin kâr elde edildiği görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Dolaylı yoldan (USD üzerinden) sterlin/avro çapraz kurunu hesaplayınız.
GBP/EUR=(GBP/USD)×(USD/EUR)=1,25×0,90=1,125GBP/EUR = (GBP/USD) \times (USD/EUR) = 1,25 \times 0,90 = 1,125
Üç uçlu arbitraj imkânını belirlemek için piyasadaki doğrudan kur ile çapraz kurun karşılaştırılması gerekir.
2
Hesaplanan çapraz kur ile piyasadaki doğrudan kuru karşılaştırarak işlem yönünü belirleyiniz.
Çapraz kur (1,1251,125) > Piyasa kuru (1,101,10)
Sterlin dolaylı yoldan daha değerli olduğu için (daha fazla avro aldığı için), sterlin satılıp dolar alınmalı, dolarla avro alınmalı ve avro piyasa kurundan sterline geri dönülmelidir.
3
İşlem adımlarını sırasıyla uygulayarak nihai tutarı hesaplayınız.
10.000GBP×1,25=12.500USD10.000 GBP \times 1,25 = 12.500 USD; 12.500USD×0,90=11.250EUR12.500 USD \times 0,90 = 11.250 EUR; 11.250EUR/1,1010.227,27GBP11.250 EUR / 1,10 \approx 10.227,27 GBP
Her bir değişim adımında geçerli kurlar kullanılarak başlangıç sermayesinin nihai sermayeye dönüşümü hesaplanır.
4
Başlangıç sermayesini nihai tutardan çıkararak kârı bulunuz.
10.227,27GBP10.000GBP=227,27GBP10.227,27 GBP - 10.000 GBP = 227,27 GBP
Arbitraj kârı, işlem sonunda elde edilen tutar ile başlangıç tutarı arasındaki farktır.

Anahtar Kavram

Üç uçlu arbitraj, çapraz kurun piyasada kote edilen doğrudan kurdan farklı olması durumunda risksiz kâr elde etme işlemidir.

İpuçları

1
Öncelikle USDUSD aracılığıyla GBP/EURGBP/EUR çapraz kurunu hesaplayarak işe başlayın.

Daha Fazla Pratik

İşlem maliyetlerinin (komisyonların) mevcut olduğu bir durumda arbitraj kârının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 34Soru

Döviz piyasasında piyasa yapıcı konumundaki bankalar, belirli bir yabancı para birimi için eş anlı olarak hem alış (bidbid) hem de satış (askask) fiyatı ilan ederler. Bu iki fiyat arasındaki fark olarak tanımlanan alış-satış marjı (spreadspread), piyasanın mikro yapısı ve işlem maliyetleri hakkında temel bilgiler sunar. Döviz piyasasındaki alış-satış fiyat kotasyonları ve marj işleyişi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alış fiyatı daima satış fiyatından daha düşük seviyede belirlenir ve aradaki fark piyasa yapıcı kurumun işlem maliyetleri ile risk primini temsil eder.

Cevap

Alış fiyatının satış fiyatından düşük belirlenmesi ve aradaki farkın kurumun maliyet ve risklerini temsil etmesi doğru bir ifadedir.
Döviz piyasasında fiyatlar piyasa yapıcı bankalar tarafından belirlenir. Bankanın kâr edebilmesi ve işlem risklerini (stok riski, operasyonel maliyetler vb.) karşılayabilmesi için müşteriden döviz aldığı fiyatın (alış), müşteriye sattığı fiyattan (satış) düşük olması gerekir. Bu fark (spreadspread), piyasanın likiditesi ve istikrarı hakkında bilgi verir.

Adım Adım Çözüm

1
Kotasyon türlerinin (Alış/Satış) tanımlanması
Alış (BidBid), piyasa yapıcının (bankanın) alım yapacağı; Satış (AskAsk), piyasa yapıcının satış yapacağı fiyattır.
İşlemin hangi tarafın perspektifinden yapıldığını anlamak için gereklidir.
2
Fiyatlar arasındaki ilişkinin analizi
Alıs\c<Satıs\cAlış < Satış (Bid < Ask) eşitsizliği her zaman geçerlidir.
Bankanın sürdürülebilir bir operasyon yürütmesi için düşükten alıp yüksekten satması (marj elde etmesi) şarttır.
3
Marjı (spreadspread) etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Düşük likidite, yüksek volatilite ve yüksek işlem maliyetleri marjı artırır.
Marjın sadece bir kâr marjı değil, aynı zamanda risk ve maliyet karşılayıcı bir unsur olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Alış-Satış Marjı (SpreadSpread) ve Piyasa Mikro Yapısı

İpuçları

1
Bankaların döviz bürolarındaki tabelaları düşünün; sizden dolar alırken verdikleri TL miktarı ile size dolar satarken istedikleri TL miktarı arasındaki ilişki nasıldır?
2
Piyasa yapıcı banka açısından alış (bidbid) fiyati 'alım maliyeti', satış (askask) fiyatı ise 'satış geliri'dir. Kâr elde etmek için hangisi daha büyük olmalıdır?
3
Alış-satış marjı (spreadspread) aslında bir tür 'işlem maliyeti'dir. Piyasa çok hareketli ve riskli olduğunda bankalar bu maliyeti (marjı) neden artırmak isteyebilirler?

Daha Fazla Pratik

Çapraz kur hesaplamalarında alış ve satış marjlarının nasıl etkileşime girdiğini inceleyen bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 35Soru

Esnek döviz kuru sisteminin uygulandığı bir ekonomide, diğer tüm değişkenler sabitken (ceterisceteris paribusparibus), bir ülkenin vadesi gelen dış borç anapara ve faiz ödemelerini gerçekleştirmesi döviz piyasasında aşağıdakilerden hangisine neden olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz talebi artar ve döviz talep eğrisi sağa kayar.

Cevap

Dış borç ödemeleri döviz talebinin artmasına ve talep eğrisinin sağa kaymasına neden olur.
Döviz piyasasında talep; ithalat, dış borç ödemeleri ve yurt dışına sermaye transferleri gibi işlemlerden kaynaklanır. Ülkenin dış borç ödemesi yapması, piyasada döviz satın alma ihtiyacını artırdığı için döviz talebini artırır ve döviz talep eğrisi sağa kayar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle.
Dış borç anapara ve faiz ödemesi, yurt dışındaki alacaklılara döviz cinsinden ödeme yapılmasını gerektirir.
Uluslararası yükümlülükler genellikle rezerv para birimleri (döviz) ile yerine getirilir.
2
Piyasa gücünü tespit et.
Döviz ödemesi yapmak isteyen birimlerin döviz piyasasına gelerek yerli para karşılığında döviz satın alması gerekir, bu da döviz talebidir.
Döviz talebi, ithalat veya borç ödemesi gibi döviz çıkışı gerektiren işlemlerden kaynaklanır.
3
Grafiksel etkisini analiz et.
Döviz talebindeki artış, döviz talep eğrisinin (DD) bütünüyle sağa (D1D2D_1 \rightarrow D_2) kaymasına neden olur.
Kur dışındaki faktörlerdeki (borç miktarı, ödeme takvimi vb.) değişimler eğriyi kaydırır.

Anahtar Kavram

Döviz Talebini Belirleyen Faktörler

İpuçları

1
Borç ödemesi yapmak için elinizde döviz olması mı gerekir yoksa piyasaya döviz mi satarsınız?
2
Döviz piyasasında döviz alma isteğine 'talep', döviz satma isteğine 'arz' denir.
3
Dış borç ödemesi için döviz satın alınması gerekir, bu da döviz talebinin artması demektir.

Daha Fazla Pratik

Turizm gelirlerindeki bir artışın döviz piyasası üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 36Soru

Enflasyon hedeflemesi rejimi uygulayan bir ekonomide, yıllık yurt içi enflasyon oranının %25 \%25 ve dış alem enflasyon oranının %5 \%5 olduğu bir dönemde; Merkez Bankası, ithalat maliyetleri kanalıyla enflasyon baskısını kırmak amacıyla yerli paranın reel olarak %4 \%4 oranında değer kazanmasını (R R endeksinin düşmesini) hedeflemektedir.

Buna göre, söz konusu hedefe ulaşılabilmesi için nominal döviz kurunda (yerli para/yabancı para) gerçekleşmesi gereken değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %16 \%16 oranında artış

Cevap

Nominal döviz kurunun yüzde 16 oranında artması gerekmektedir.
Yerli paranın reel olarak değer kazanması, reel döviz kuru endeksinin (R R ) düşmesi anlamına gelir. Formülde yerine konulduğunda (4=ΔE+525 -4 = \Delta E + 5 - 25 ), nominal kurdaki artışın (nominal değer kaybı) yüzde 16 olması gerektiği görülür. Çünkü yüzde 20'lik enflasyon farkına (255 25 - 5 ) rağmen kur sadece yüzde 16 artarsa, yerli para reel olarak yüzde 4 daha değerli hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin ve hedefin belirlenmesi
Yurt içi enflasyon (Pd P_d ) = %25 \%25 , Dış alem enflasyonu (Pf P_f ) = %5 \%5 , Hedeflenen reel değer kazancı (Reel kurda düşüş) = %4 -\%4 .
Reel döviz kurunun değer kazanması, endeksin düşmesi anlamına gelir.
2
Reel döviz kuru değişim formülünün uygulanması
%ΔR=%ΔE+%ΔPf%ΔPd \% \Delta R = \% \Delta E + \% \Delta P_f - \% \Delta P_d formülünde değerler yerine konur: 4=%ΔE+525 -4 = \% \Delta E + 5 - 25 .
Reel kurdaki yüzde değişim; nominal kur değişimi ile dış enflasyonun toplamından yurt içi enflasyonun çıkarılmasına eşittir.
3
Nominal kur değişiminin hesaplanması
4=%ΔE20 -4 = \% \Delta E - 20 ise %ΔE=16 \% \Delta E = 16 bulunur.
Eşitliğin her iki tarafındaki matematiksel denge nominal kur artışını verir.
4
Sonucun yorumlanması
Nominal döviz kuru yüzde 16 oranında artmalıdır.
Pozitif sonuç, nominal kurun (TL/$) yükseldiğini, yani yerli paranın nominal olarak değer kaybettiğini ancak enflasyon farkından az olduğu için reel olarak değer kazandığını gösterir.

Anahtar Kavram

Reel döviz kuru, nominal döviz kurunun ülkeler arası fiyat düzeyleri farkına göre düzeltilmiş halidir ve uluslararası rekabet gücünü gösterir.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, nominal kurun enflasyon farkı (255=20 25 - 5 = 20 ) kadar artması durumunda reel kurun sabit kalacağı düşünülebilir. Reel olarak yüzde 4 değer kazanmak demek, kurun bu farktan yüzde 4 daha az artması demektir: 204=16 20 - 4 = 16 .
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 37Soru

Bir ekonomide nominal döviz kuru (yerli para / yabancı para) %10\%10 oranında artarken, aynı dönemde yurt içi fiyatlar genel düzeyinin %20\%20 ve dış alem fiyatlar genel düzeyinin %5\%5 oranında arttığı görülmektedir. Bu verilere göre, reel döviz kuru ve ülkenin uluslararası rekabet gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru azalmıştır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü azalmıştır.

Cevap

Reel döviz kuru azalmıştır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü azalmıştır.
Reel döviz kuru (qq), yerli paranın yabancı mallar karşısındaki satın alma gücünü ifade eder ve q=(E×Pf)/Pdq = (E \times P_f) / P_d formülüyle hesaplanır. Değişim oranları üzerinden bakıldığında, nominal kurdaki %10\%10 artış ve dış fiyatlardaki %5\%5 artışın toplam etkisi (%15\%15), yurt içi fiyatlardaki %20\%20'lik artışın gerisinde kalmıştır. Bu durum reel döviz kurunun yaklaşık %5\%5 oranında azalmasına (yerli paranın reel değerlenmesine) neden olmuştur. Reel döviz kurunun azalması, yerli malların nispi fiyatının artması anlamına geldiği için ülkenin uluslararası rekabet gücü azalmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru değişim formülünü hatırla.
%Δq%ΔE+%ΔPf%ΔPd\% \Delta q \approx \% \Delta E + \% \Delta P_f - \% \Delta P_d
Reel kurdaki yüzde değişim; nominal kurdaki değişim ile dış fiyatlardaki değişimin toplamından yurt içi fiyatlardaki değişimin çıkarılmasına eşittir.
2
Verilen değerleri formüle yerleştirerek hesaplamayı yap.
%Δq=10%+5%20%=5%\% \Delta q = 10\% + 5\% - 20\% = -5\%
Reel döviz kurunun nasıl değiştiğini sayısal olarak belirlemek gerekir.
3
Sonucu uluslararası rekabet gücü açısından yorumla.
Reel döviz kuru azalmıştır (reel değerlenme), bu da rekabet gücünün azaldığı anlamına gelir.
Reel kurun düşmesi, yurt içi malların yabancı mallara göre nispi olarak pahalılaştığını gösterir.

Anahtar Kavram

Reel döviz kuru, nominal kurun fiyatlar genel düzeyi farkıyla düzeltilmiş halidir ve bir ülkenin uluslararası rekabet gücünün temel göstergesidir.
Soru 38Soru

Döviz piyasalarında, aynı dövizin farklı finansal merkezlerdeki fiyat farklılıklarından yararlanarak; dövizi ucuz olduğu piyasadan alıp aynı anda pahalı olduğu piyasada satarak risksiz kâr elde etme işlemine ne ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz Arbitrajı

Cevap

Döviz piyasalarındaki fiyat farklılıklarından yararlanarak risksiz kâr elde etme işlemine döviz arbitrajı denir.
Döviz arbitrajı, dövizin farklı piyasalardaki fiyat farklılıklarını kullanarak, aynı anda (eş anlı) ucuz olan yerden alınıp pahalı olan yerde satılmasıyla risksiz bir kâr elde edilmesini ifade eder. Bu işlem piyasalar arasında tek fiyat kanununun işlemesine yardımcı olur.

Adım Adım Çözüm

1
Tanımı analiz etme
İşlemin eş anlı (eş zamanlı) ve risksiz olduğu belirlendi.
Arbitrajın en temel belirleyici özelliği risk içermemesi ve fiyat farkından beslenmesidir.
2
Kavramları karşılaştırma
Spekülasyonun risk içerdiği, hedging'in koruma amaçlı olduğu, devalüasyonun ise kur sistemiyle ilgili olduğu görüldü.
Seçenekler arasındaki kavramsal farkları netleştirmek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.
3
Sonuca ulaşma
Verilen tanımın tam olarak döviz arbitrajını karşıladığı teyit edildi.
Döviz arbitrajı, piyasalar arasındaki fiyatları eşitleme işlevi görür.

Anahtar Kavram

Döviz Arbitrajı

İpuçları

1
Bu işlemde herhangi bir risk bulunmaz ve fiyatlar arasındaki farktan yararlanılır.
2
Dövizi Londra'da ucuzken alıp aynı saniyede New York'ta daha pahalıya satmayı düşünün.

Daha Fazla Pratik

İki uçlu arbitraj ile üç uçlu (dolaylı) arbitraj arasındaki farkları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 39Soru

Reel döviz kuru (RR), nominal döviz kuru (EE), dış fiyatlar genel düzeyi (PfP_f) ve iç fiyatlar genel düzeyi (PdP_d) arasındaki ilişkiyi ifade etmektedir. Buna göre, diğer değişkenler sabitken yurt içi fiyatlar genel düzeyinde (PdP_d) meydana gelen bir artışın reel döviz kuru üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru azalır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü düşer.

Cevap

Yurt içi fiyatların artması reel döviz kurunun azalmasına ve uluslararası rekabet gücünün düşmesine neden olur.
Reel döviz kuru formülünde (R=EPf/PdR = E \cdot P_f / P_d), yurt içi fiyatlar (PdP_d) paydada yer almaktadır. Diğer değişkenler sabitken paydanın artması, reel döviz kurunun (RR) değerini düşürür. Reel döviz kurundaki bir azalış, yerli paranın yabancı paralar karşısında reel olarak değer kazanması anlamına gelir. Bu durum, yerli malların yabancı mallara göre daha pahalı hale gelmesine ve dolayısıyla ülkenin uluslararası pazardaki rekabet gücünün azalmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru formülünü yazınız.
R=E×PfPdR = E \times \frac{P_f}{P_d}
Reel döviz kuru; nominal kur, yurt dışı fiyatlar ve yurt içi fiyatlar arasındaki matematiksel ilişkiyi gösterir.
2
Değişkenler arasındaki ilişkiyi analiz ediniz.
Yurt içi fiyatlar (PdP_d) payda kısmında yer aldığı için, PdP_d arttığında reel döviz kuru (RR) azalır.
Matematiksel olarak paydanın büyümesi, diğer değişkenler sabitken sonucun küçülmesine neden olur.
3
Sonucu iktisadi olarak yorumlayınız.
Reel kurun azalması (RR \downarrow), yerli paranın reel değer kazanması ve rekabet gücü kaybı demektir.
Yerli fiyatların yabancı fiyatlara göre daha hızlı artması, yerli malları yabancılar için pahalı hale getirir.

Anahtar Kavram

Reel Döviz Kuru ve Rekabet Gücü İlişkisi

İpuçları

1
Reel döviz kuru formülünü düşünün: Yurt içi fiyatlar payda mı yoksa pay kısmında mı yer alır?
2
Yerli malların fiyatı arttığında, yabancı bir tüketicinin bu malları alması zorlaşır mı kolaylaşır mı?
3
Reel kurun düşmesi yerli paranın değerlenmesi demektir; değerlenen para rekabet gücünü nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Devalüasyon durumunda reel döviz kurunun nasıl değişeceğini ve Marshall-Lerner koşulunun bu süreçteki önemini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Satın alma gücü paritesi mantığıyla yaklaşılabilir: İç fiyatlar dış fiyatlardan daha hızlı artıyorsa, paritenin sağlanması için nominal kurun artması gerekir. Eğer nominal kur sabitse, reel olarak yerli para değer kazanmış olur.
Tahmini Süre:45s
Soru 40Soru

Sabit döviz kuru rejimi uygulayan bir ekonomide, yurt içi enflasyon oranının %18\%18, dış alem (ticaret ortağı) enflasyon oranının ise %6\%6 olduğu bir dönemde; bu ülkenin reel döviz kuru ve uluslararası rekabet gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru azalır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü zayıflar.

Cevap

Reel döviz kuru azalır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü zayıflar.
Reel döviz kuru R=(E×Pf)/PdR = (E \times P_f) / P_d formülü ile hesaplanır. Sabit kur rejiminde nominal kur (EE) değişmediğinden, yurt içi enflasyonun (%18\%18) dış alem enflasyonundan (%6\%6) yüksek olması paydanın paydan daha fazla büyümesine ve dolayısıyla reel kurun (RR) düşmesine neden olur. Reel kurun düşmesi yerli paranın reel olarak değerlenmesi anlamına gelir; bu da yerli malların yabancı mallara göre nispi olarak pahalılaşmasına ve ülkenin uluslararası rekabet gücünün zayıflamasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru formülünü belirleme
R=E×PfPdR = \frac{E \times P_f}{P_d}
Değişkenler arasındaki ilişkiyi matematiksel olarak görmek için temel formül kullanılır.
2
Rejim ve fiyat değişimlerini formüle uygulama
ΔE=0\Delta E = 0, ΔPf=+%6\Delta P_f = +\%6, ΔPd=+%18\Delta P_d = +\%18
Sabit kur rejiminde nominal kurun (EE) değişmediği ve enflasyon farklarının reel kura etkisi analiz edilir.
3
Reel kurdaki değişim yönünü hesaplama
Paydanın (PdP_d) paydan (E×PfE \times P_f) daha fazla artması nedeniyle RR değeri düşer.
Yurt içi fiyatların dış fiyatlardan daha hızlı artması, paydanın payı baskılamasına neden olur.
4
Ekonomik yorumu yapma
RR \downarrow \Rightarrow Reel Değerlenme \Rightarrow Rekabet Gücü Azalır.
Reel kurun düşmesi, yerli paranın satın alma gücünün dış alemde artması ancak yerli malların nispi fiyatının yükselmesi demektir.

Anahtar Kavram

Reel Döviz Kuru ve Uluslararası Rekabet Gücü İlişkisi

İpuçları

1
Reel döviz kuru formülünü (R=E×Pf/PdR = E \times P_f / P_d) düşünün ve sabit kur rejiminde hangi değişkenin sabit kalacağını belirleyin.
2
Yurt içi enflasyonun dış enflasyondan yüksek olması durumunda formülün paydasının payından daha hızlı büyüdüğünü fark edin.
3
Reel kurun düşmesi yerli paranın reel değerlenmesi demektir. Bu durumun ihracat ve ithalat fiyatları üzerindeki etkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Esnek döviz kuru sisteminde yurt içi enflasyonun yüksek olması durumunda nominal kurun nasıl tepki vereceğini ve reel kurun dengeye nasıl geleceğini araştırınız.

Alternatif Yöntem

Yaklaşık değişim formülü kullanılabilir: %ΔR%ΔE+πfπd\% \Delta R \approx \% \Delta E + \pi_f - \pi_d. Burada %ΔE=0\% \Delta E = 0 (sabit kur), πf=6\pi_f = 6 ve πd=18\pi_d = 18 olduğunda %ΔR0+618=%12\% \Delta R \approx 0 + 6 - 18 = -\%12 olur. Negatif sonuç reel kurun düştüğünü gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki
Döviz Piyasası ve Kur Sistemleri Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 2 | Examkin