Uluslararası bir liman işletmecisi, konteyner terminalinin kapasitesini artırmak amacıyla birbirini dışlayan (alternatif) iki farklı vinç sistemi (Sistem X ve Sistem Y) yatırımını değerlendirmektedir. Her iki sistem için de anında peşin bir yatırım harcaması yapıldığı ve takip eden yıl boyunca yıllık bazda net pozitif nakit akışları sağlandığı geleneksel bir nakit akışı profili olduğu bilinmektedir.
İşletmenin ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti 'dir. Sistem X için İç Verim Oranı (İVO) , Sistem Y için ise İVO olarak hesaplanmıştır. Ancak, 'lik sermaye maliyeti üzerinden yapılan hesaplamalarda Sistem Y'nin Net Bugünkü Değeri (NBD), Sistem X'in NBD'sinden daha yüksek bulunmuştur. Finansal analist, her iki projenin NBD profillerini çıkardığında, profillerin 'lik iskonto oranında (Fisher kesişim oranı) kesiştiğini tespit etmiştir.
Bu durumla ilgili olarak sermaye bütçelemesi teorisi bağlamında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- İVO yöntemi, ara dönem nakit girişlerinin yine kendi oranı üzerinden yeniden yatırıma dönüştürüleceğini varsaydığından bu sıralama çelişkisi doğmuştur; firmanın değerini mutlak olarak maksimize etmek için NBD'si daha yüksek olan Sistem Y tercih edilmelidir.Cevap
- BBirbirini dışlayan projelerde temel amaç oransal getiriyi maksimize etmek olduğundan, Sistem Y'nin NBD'si daha yüksek olsa dahi, İVO'su daha yüksek olan Sistem X kesinlikle seçilmelidir.
- CKarşılaşılan bu sıralama çelişkisi, projelerin nakit akışlarında birden fazla işaret değişimi olmasından kaynaklanan çoklu İVO (multiple IRR) sorunudur; hesaplamadan son yılın hurda değeri çıkarılarak bu sorun giderilebilir.
- DİVO, tanımı gereği projenin net bugünkü değerini sıfıra eşitleyen iskonto oranı olduğundan; sermaye maliyetinin (\%12) kesişim oranının (\%15) altında kalması her iki projenin NBD'sinin negatif olduğu anlamına gelir ve yatırımlar reddedilmelidir.
- ESıralama çelişkilerini gidermek için işletmenin, projelerin beklenen getirilerini Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli (CAPM) ile yeniden hesaplayıp, beta katsayısını doğrudan İVO oranlarına çarpması gerekir.