Soru

Zorluk: ZorDeğerler ve Duygular

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Siber Olaylara Müdahale Merkezinde kıdemli analist olarak görev yapan Ayça, mesleki yaşamında 'mantıklı düşünme ve analitik olmayı' temel bir ilke olarak benimsemiştir. Hayattaki en büyük gayesi ise 'güvenli ve huzurlu bir toplum' idealine katkı sağlamaktır. Zorlu geçen bir nöbeti sırasında, kritik bir altyapıya yönelik siber saldırı girişimi tespit ettiğinde anlık olarak şiddetli bir 'öfke ve telaş' yaşamıştır. Saldırı kısa sürede püskürtülmüş olmasına rağmen, takip eden haftalar boyunca Ayça'nın üzerinde belirli bir tetikleyicisi olmayan, genel bir 'isteksizlik ve karamsarlık' hali hâkim olmuştur. Buna rağmen Ayça, birim içi olağan toplantılarda kurumun kendisinden beklediği pozitif ve enerjik tutumu sergileyebilmek adına; sadece dışarıya karşı gülümsemekle yetinmeyip, kendi içsel hislerini de bu beklentiye uygun hale getirmek için odaklanma ve bilişsel yeniden çerçeveleme çabası içine girmektedir.

Bu vakada yer alan örgütsel davranış kavramları ve süreçleriyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

  1. Ayça'nın toplantılarda kendisinden beklenen enerjik tutumu yansıtabilmek adına içsel hislerini de değiştirmeye çalışarak bilişsel çaba harcaması, duygusal emek boyutlarından 'derinden rol yapma' (deep acting) davranışını ifade eder.Cevap
  2. B
    Siber saldırı anında yaşanan şiddetli 'öfke ve telaş' belirgin bir odağı olmayan uzun süreli 'duygudurumunu' (mood) yansıtırken; takip eden haftalardaki 'karamsarlık' spesifik bir nesneye yönelmiş 'duygu' (emotion) halidir.
  3. C
    Vakada bahsedilen 'mantıklı düşünme ve analitik olma' ilkesi Rokeach'ın tipolojisinde ulaşılmak istenen nihai durumu gösteren amaç değerlere; 'güvenli ve huzurlu bir toplum' ideali ise araçsal değerlere örnektir.
  4. D
    Ayça'nın içsel olarak hissettiği karamsarlık ile dışarıya yansıtması gereken pozitif tutum arasındaki farkı kapatmak için gösterdiği çaba, onun örgütsel bağlılığının 'devamlılık' boyutunun çok yüksek olduğunun temel göstergesidir.
  5. E
    Ayça'nın saldırı anında yaşadığı tekil olumsuz duygunun etkisini genelleştirerek tüm haftalarını kapsayan bir karamsarlık süreci olarak algılaması, bireysel algı süreçlerindeki 'hale (halo) etkisi' yanılmasından kaynaklanmaktadır.

Cevap

Doğru seçenek, Ayça'nın kendi içsel hislerini kurumun beklentilerine uydurmak için bilişsel düzeyde çaba harcamasının duygusal emek süreçlerinden 'derinden rol yapma' (deep acting) olduğunu belirten ifadedir.
Duygusal emek teorisinde, çalışanların örgüt tarafından istenen duyguları sergilemek için kullandıkları iki temel strateji vardır. 'Yüzeysel rol yapma'da çalışan gerçek hislerini korur ancak dışarıya istenen duyguyu maskeleyerek yansıtır. Vakadaki gibi çalışanın beklenen duyguyu (enerjik ve pozitif olma) bizzat hissetmek için kendi içsel hislerini ve bilişsel süreçlerini değiştirmeye çalışması ise 'derinden rol yapma' olarak adlandırılır. Doğru cevap bu teorik mekanizmayı eksiksiz açıklamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki değerlerin analiz edilmesi
Mantıklı/analitik olmak araca yönelik (araçsal/instrumental) bir değerken, huzurlu toplum nihai amaca yönelik (amaç/terminal) bir değerdir.
Rokeach'ın değerler tipolojisinde davranış tarzları ile varoluşsal nihai hedeflerin ayrımını yapabilmek için.
2
Duygu (emotion) ve Duygudurumu (mood) kavramlarının ayırt edilmesi
Saldırı anındaki öfke kısa süreli ve odaklı bir 'duygu' iken; haftalarca süren karamsarlık belirsiz ve uzun süreli bir 'duygudurumu'dur.
Organizasyonel davranışta duyuşsal olayların niteliğini belirlemek için.
3
Duygusal emek boyutlarının incelenmesi
Beklenen duyguyu sadece dışarıdan yansıtmak yüzeysel rol yapma (surface acting) iken; hisleri gerçekten o yönde değiştirmeye çalışmak derinden rol yapma (deep acting) olarak sınıflandırılır.
Toplantılardaki hisleri düzenleme çabasının teorik karşılığını bulmak için.
4
Seçeneklerin eşleştirilmesi
Derinden rol yapmayı doğru tanımlayan ifade dışındaki tüm analizlerin kavramları ters verdiği veya hatalı teorilerle eşleştirdiği tespit edilmiştir.
Tek doğru ve kesin analizi belirlemek için.

Anahtar Kavram

Değerler ve Duygular, Duygusal Emek, Rokeach Değerler Sınıflandırması
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla