Değerler ve Duygular

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunda (EPDK) tarife uzmanı olarak görev yapan Tarık, kurum yönetiminin çalışma koşullarında yaptığı ani bir kısıtlamaya karşı anlık ve şiddetli bir tepki göstermiştir. Takip eden haftalarda ise olayın sıcaklığı geçmesine rağmen, belirgin bir odak noktası olmaksızın mesai saatleri boyunca nispeten düşük yoğunluklu ve genel bir karamsarlık hali yaşamaya başlamıştır. Tarık bu süreçte yürüttüğü zorlu bir denetim toplantısında, denetlenen şirket yetkilisinin sadece agresif üslubundan yola çıkarak şirketin tüm faaliyetlerini tamamen olumsuz ve şüpheli değerlendirme eğilimi göstermiştir. Toplantı esnasında iç dünyasında büyük bir kızgınlık hissetmesine rağmen; içsel duygularını değiştirmeye çalışmaksızın, yalnızca kurumun 'tarafsız ve soğukkanlı' görünme kuralına uymak amacıyla mimiklerini kontrol etmiş ve sahte bir sükunet sergilemiştir. Tarık'ın kişisel yaşamında ise 'hırslı ve itaatkâr olmak' gibi vasıtalardan ziyade, 'adalet, eşitlik ve iç huzuru' gibi nihai varoluşsal amaçlara önem verdiği bilinmektedir.

Örgütsel davranış yazını dikkate alındığında, Tarık'ın yaşadığı süreçler ve sergilediği tutumlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumunda daire başkanı olarak görev yapan Kemal Bey, sabah işe gelirken trafikte yaşadığı küçük bir kaza nedeniyle ofise oldukça gergin bir şekilde gelmiştir. İlerleyen saatlerde bu olayın asıl kaynağını aklından çıkarmış olmasına rağmen gün boyu genel bir neşesizlik ve isteksizlik hissi yaşamış; gün içindeki olağan kararlarında ve katıldığı toplantılarda, doğrudan çalışanlarıyla ilgili belirgin bir sorun olmamasına karşın karamsar ve mesafeli bir tutum sergilemiştir.

Örgütsel davranış alanyazınına göre; Kemal Bey'in yaşadığı, belirli bir nesneye veya kişiye doğrudan yönelik olmayan, nispeten uzun süreli ve daha düşük yoğunluklu olan bu psikolojik kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İl Göç İdaresi Müdürlüğünde uzman olarak çalışan Elif Hanım'ın çalışma yaşamına dair gözlemlenen bazı durumları şöyledir:

I. Sabah uyandığından beri ortada belirgin bir sebep yokken kendini neşesiz ve enerjisi düşük hissetmesi.
II. Bekleme salonunda kasten sıra ihlali yapan bir vatandaşı uyardığında aldığı kaba tepki üzerine o an hissettiği şiddetli öfke.
III. Kamu hizmetinin hiçbir ayrım gözetilmeksizin eşit sunulmasının, meslek hayatındaki en temel ilke ve ulaşılması gereken nihai amaç olduğuna inanması.

Örgütsel davranış alanyazınına göre; numaralanmış bu ifadeler sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangilerine karşılık gelmektedir?

Bir bakanlığın strateji geliştirme başkanlığında görevli olan Selim Bey, personelinin motivasyon kaynaklarını ve iş etiği yaklaşımlarını anlamak için kapsamlı bir analiz yürütmektedir. Yapılan bu çalışma sonucunda, personelin günlük iş yapış şekillerinde 'dürüstlük, itaatkârlık ve mantıklılık' ilkelerini yoğun bir şekilde benimsediği; ancak yaşamlarındaki asıl gayelerinin 'iç huzuru, eşitlik ve güvenli bir gelecek' sağlamak olduğu tespit edilmiştir.

Milton Rokeach'in Değer Sınıflandırması dikkate alındığında, personelin iş yapış şekillerinde benimsediği ilkeler ile yaşamlarındaki asıl gayelerini ifade eden kavramlar sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunun halkla ilişkiler biriminde görev yapan personelin, gün içerisinde karşılaştığı tepkili vatandaşlar nedeniyle içsel olarak öfke veya stres hissetmesine rağmen, kurumun hizmet standartları gereği sürekli yapıcı, güler yüzlü ve sabırlı bir tutum sergilemesi beklenmektedir.

Bireyin hissettiği gerçek duygular ile örgütün ondan sergilemesini talep ettiği duygular arasındaki bu uyumsuzluğu yönetmek ve işin gerektirdiği davranışları göstermek için harcadığı çaba, örgütsel davranış disiplininde aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

Bir il özel idaresinde altyapı projeleri birim sorumlusu olan Hakan, çalışma ortamındaki bütçe kısıtlamaları ve üst yönetimin ani plan değişiklikleri nedeniyle günlük olarak çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır. Hakan'ın maruz kaldığı bu anlık ve günlük 'iş olayları', onda çoğu zaman öfke, kaygı veya hayal kırıklığı gibi hisler uyandırmaktadır. Zamanla biriken bu olumsuz duygusal deneyimler, Hakan'ın genel iş tatminini düşürmüş ve kuruma olan bağlılığını zayıflatarak istifa düşüncelerini artırmıştır.

Örgütlerde çalışma ortamı özelliklerinin belirli iş olaylarına zemin hazırladığını, bu olayların çalışanlarda anlık duygusal tepkiler (duygu ve duygudurumu) yarattığını ve nihayetinde bu tepkilerin iş tatmini ile örgütsel davranışları şekillendirdiğini savunan kuramsal yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu bankasının kredi tahsis biriminde yönetici olarak görev yapan Ozan Bey, sabah saatlerinde son derece neşeli, güler yüzlü ve pozitif bir enerjiyle işe başlamıştır. Gün ilerledikçe Ozan Bey'in bu olumlu ruh halinin, birimdeki diğer çalışanlara da yayıldığı ve ofisteki genel atmosferin belirgin şekilde olumlu bir hale dönüştüğü gözlemlenmiştir.

Örgütsel davranış yazınında, bir kişinin sahip olduğu duygu durumunun diğer kişilere geçmesi ve onları da benzer şekilde etkilemesi durumu aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

Ticaret Bakanlığı'na bağlı bir gümrük kapısında muhafaza memuru olarak görev yapan Zeynep Hanım, nihai yaşam hedefi olan 'iç huzur' ve 'güvenli bir toplum' ideallerine ulaşmak için mesleki hayatında 'dürüstlük' ve 'kurallara itaat' ilkelerini rehber edinmiştir. Yoğun bir mesai gününde, uzayan kuyruklar nedeniyle gerginleşen bir yolcu kendisine yüksek sesle hakaret etmiştir. Zeynep Hanım, yolcunun bu tek olumsuz tavrından yola çıkarak onun hayatın her alanında geçimsiz ve kötü biri olduğu yargısına varmış ve o an yolcuya karşı çok şiddetli bir öfke hissetmiştir. Ancak mesleki gereklilikler sebebiyle iç dünyasındaki bu öfkeyi değiştirmeye çalışmadan yalnızca yüz ifadesini kontrol ederek profesyonelce işlem yapmaya devam etmiştir. Olay kapanıp yolcu gittikten sonra ise Zeynep Hanım, doğrudan o yolcuyla ilgili olmamasına rağmen mesaisinin geri kalanını genel bir neşesizlik ve karamsarlık hissiyle geçirmiştir.

Örgütsel davranış disiplinindeki temel kavramlar dikkate alındığında, Zeynep Hanım'ın yaşadığı bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir dış temsilcilikte vize mülakat uzmanı olarak görev yapan Levent Bey, yaşam felsefesi olarak 'dürüstlük ve şeffaflığı' benimsemiş olup, nihai gayesi olan 'huzurlu bir vicdan' hedefine ulaşmak için çabalamaktadır. Görevi gereği, vize reddi alan ve öfkelenen başvuru sahiplerine karşı içsel olarak hiçbir suçluluk veya üzüntü hissetmemesine rağmen, kurumun 'vatandaş odaklı hizmet' politikası gereği onlara karşı mahcubiyet ve üzüntü hissediyormuş gibi mimiklerini ve ses tonunu ayarlamak zorundadır. Zamanla, kendi benimsediği şeffaflık ilkesi ile sergilemek zorunda kaldığı bu yapay tavır arasındaki çelişki onu yıpratmış; iş ortamında belirli bir nedene bağlanamayan, günlerce süren genel bir çökkünlük ve karamsarlık haline girmesine yol açmıştır.

Buna göre, Levent Bey'in yaşadığı bu durumla ilgili örgütsel davranış disiplini kavramları bağlamında yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) denetmeni olarak görev yapan Kerem Bey, sabah uyandığında görünürde belirgin bir neden olmamasına rağmen güne genel bir keyifsizlik, isteksizlik ve durgunluk haliyle başlamış; bu genel his durumu günün büyük bir bölümünde devam etmiştir. Ancak öğleden sonra gerçekleştirdiği bir işyeri denetimi sırasında, işverenin denetimi engellemek amacıyla kasıtlı olarak sahte evrak sunduğunu fark etmiş ve bu spesifik olaya karşı anında oldukça yoğun bir öfke hissetmiştir.

Örgütsel davranış literatürü dikkate alındığında, Kerem Bey’in sabah saatlerinde yaşadığı uzun süreli ve genel his hali ile öğleden sonra belirli bir olaya karşı gösterdiği anlık ve yoğun tepki, sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangileriyle ifade edilir?

Bir çağrı merkezinde müşteri temsilcisi olarak çalışan Burak'ın bir iş gününde yaşadığı bazı durumlar aşağıda verilmiştir:

I. Zorlu ve agresif bir müşteriyle yaptığı telefon görüşmesi esnasında, müşterinin kaba ifadeleri üzerine anlık, yoğun ve doğrudan müşteriye yönelik bir öfke hissetmesi
II. İçindeki öfkeye ve yaşadığı gerilime rağmen, kurumun hizmet standartları gereği bu hislerini tamamen gizleyerek müşteriye karşı son derece sakin, anlayışlı ve nazik bir ses tonuyla hizmet vermeye devam etmesi
III. Görüşme bittikten sonra, müşteriye yönelik anlık öfkesi yatışmış olmasına rağmen, günün geri kalanını nedenini tam olarak adlandıramadığı genel bir keyifsizlik, durgunluk ve çöküntü hissiyle geçirmesi

Örgütsel davranış literatürüne göre, Burak'ın yaşadığı bu üç durum sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangileriyle ifade edilir?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) insan kaynakları departmanı tarafından yayımlanan kurumsal etik ilkeler kılavuzunda, kurumun temel gayesinin 'ülkenin ekonomik istikrarını ve refahını kalıcı olarak sağlamak' olduğu belirtilmiştir. Kılavuzun devamında, personelin bu büyük gayeye ulaşabilmek için görevlerini ifa ederken mutlaka 'dürüstlük, şeffaflık, tarafsızlık ve liyakat' ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Rokeach'ın Değerler Sınıflaması'na göre, personelin günlük işleyişte benimsemesi beklenen bu 'dürüstlük, şeffaflık, tarafsızlık ve liyakat' ilkeleri aşağıdaki kavramlardan hangisi kapsamında değerlendirilir?

Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) bünyesinde kıdemli hava trafik kontrolörü olarak görev yapan Cihan Bey, mesleki yaşamında 'mantıklı ve analitik düşünmeyi' nihai hedefi olan 'kamu hizmetinde üstün başarıya' ulaşmak için temel bir vasıta olarak benimsemiştir. Kurum yönetiminin ani bir kararla Cihan Bey'in aylardır altyapısını hazırladığı yeni nöbet sistemini iptal etmesi üzerine, kararı alanlara karşı anlık ve şiddetli bir öfke yaşamıştır. İlerleyen günlerde bu keskin öfke, kaynağı belirsizleşen genel bir enerji düşüklüğüne ve karamsarlığa evrilmiştir. Bu karamsar ruh haliyle Cihan Bey, yönetimin sadece bu kararından yola çıkarak onların tüm idari vasıflarını tamamen yetersiz olarak değerlendirmeye başlamıştır. Kurumun atadığı yeni bir görev gücünde ise içsel olarak hiçbir heyecan duymamasına rağmen, 'Bu yeni görev, farklı kriz yönetimi yeteneklerimi keşfetmem için bir şans' şeklinde bilişsel bir yeniden değerlendirme yaparak, sadece pozitif görünmekle kalmamış, gerçekten coşkulu hissetmek için içsel dünyasını değiştirmeye çabalamıştır.

Bu vakada yer alan örgütsel davranış dinamikleri teorik açıdan incelendiğinde, aşağıdaki analizlerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Siber Olaylara Müdahale Merkezinde kıdemli analist olarak görev yapan Ayça, mesleki yaşamında 'mantıklı düşünme ve analitik olmayı' temel bir ilke olarak benimsemiştir. Hayattaki en büyük gayesi ise 'güvenli ve huzurlu bir toplum' idealine katkı sağlamaktır. Zorlu geçen bir nöbeti sırasında, kritik bir altyapıya yönelik siber saldırı girişimi tespit ettiğinde anlık olarak şiddetli bir 'öfke ve telaş' yaşamıştır. Saldırı kısa sürede püskürtülmüş olmasına rağmen, takip eden haftalar boyunca Ayça'nın üzerinde belirli bir tetikleyicisi olmayan, genel bir 'isteksizlik ve karamsarlık' hali hâkim olmuştur. Buna rağmen Ayça, birim içi olağan toplantılarda kurumun kendisinden beklediği pozitif ve enerjik tutumu sergileyebilmek adına; sadece dışarıya karşı gülümsemekle yetinmeyip, kendi içsel hislerini de bu beklentiye uygun hale getirmek için odaklanma ve bilişsel yeniden çerçeveleme çabası içine girmektedir.

Bu vakada yer alan örgütsel davranış kavramları ve süreçleriyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesinin kentsel dönüşüm proje ofisinde koordinatör olarak görev yapan Selma Hanım, genel olarak işini seven, mesleğine bağlılığı yüksek ve uzun vadeli kariyer hedeflerine bu kurumda ulaşacağına inanan bir çalışandır. Ancak perşembe günü, proje onay sisteminde yaşanan plansız ve uzun süreli bir çökme, Selma Hanım'ın o an için şiddetli bir öfke ve engellenmişlik hissetmesine neden olmuştur. Bu yoğun ve anlık hissin etkisiyle, o gün kendisine sıradan bir soru soran asistanına olağanın dışında sert bir tepki göstermiştir. Ertesi gün sistem düzeldiğinde ve işler yoluna girdiğinde, Selma Hanım eski yapıcı, sakin ve güler yüzlü hâline geri dönmüştür.

Örgütsel davranış disiplinindeki "Duygusal Olaylar Teorisi" (Affective Events Theory) ile "duygu ve tutum" kavramları dikkate alındığında, Selma Hanım'ın yaşadığı bu durumu en doğru şekilde açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

İl Göç İdaresi Müdürlüğünde mülakat uzmanı olarak görev yapan Yasin ve Merve, kurumun hizmet standartları gereği sığınmacılarla görüşmelerinde her koşulda güler yüzlü, anlayışlı ve sabırlı olmak zorundadır. Ancak görüşmeler sırasında zaman zaman travmatik öykülerle ve agresif tutumlarla karşılaşmaktadırlar. Yasin, bu tür kriz anlarında içsel olarak yaşadığı yoğun stres ve öfkeyi tamamen bastırıp, gerçek hislerinden bağımsız olarak sadece dış görünüşüyle mekanik bir gülümseme sergileyerek görüşmeyi tamamlamaktadır. Merve ise benzer durumlarda empati kurarak sığınmacıların geçmişte yaşadığı zorlukları zihninde canlandırmakta ve kurumun kendisinden beklediği şefkat duygusunu içsel olarak da gerçekten hissedebilmek için kendi duygu durumunu bilinçli olarak dönüştürmektedir. Buna göre, örgütsel davranış disiplinindeki duygular ve ilgili kavramlar bağlamında Yasin ve Merve'nin durumunu en doğru açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?