Examkin

Soru

Zorluk: ZorEkonomik Sipariş Miktarı (ESM) Modeli

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) bölge müdürlüğü bakım tesislerinde, yüksek gerilim hatlarında kullanılan özel bir izolatörün stok yönetimi yapılmaktadır. Bu izolatöre ilişkin veriler aşağıda verilmiştir:

- Tesiste ayda ortalama 375375 adet izolatör tüketilmektedir.
- İzolatörün birim satın alma bedeli 10.00010.000 TL'dir.
- Her bir siparişin verilmesi, takibi ve teslim alınmasıyla ilgili katlanılan sipariş verme maliyeti 4.0004.000 TL'dir.
- İzolatörün elde bulundurma maliyeti; birim satın alma bedeli üzerinden yıllık %16 oranında sermaye fırsat maliyeti ve birim başına yıllık 900900 TL tutarında depolama ve sigorta giderinden oluşmaktadır.

Tesisin bu izolatör için stoksuzluğa izin vermediği ve teslim süresinin kesin olduğu varsayıldığında, toplam stok maliyetini minimize edecek Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) kaç adettir?

  1. A
    60
  2. B
    75
  3. 120Cevap
  4. D
    150
  5. E
    200

Cevap

120
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülü ESM=2DSHESM = \sqrt{\frac{2DS}{H}} şeklindedir. İlk adımda yıllık talep (DD) bulunmalıdır: 375×12=4.500375 \times 12 = 4.500 adet. İkinci adımda birim başına yıllık elde bulundurma maliyeti (HH) hesaplanır. Bu maliyet iki unsurdan oluşmaktadır: Sermaye fırsat maliyeti (10.000×0,16=1.60010.000 \times 0,16 = 1.600 TL) ve sabit depolama/sigorta gideri (900900 TL). Toplam H=1.600+900=2.500H = 1.600 + 900 = 2.500 TL olarak bulunur. Sipariş verme maliyeti (SS) 4.0004.000 TL olarak verilmiştir. Değerler formüle yerleştirildiğinde: ESM=2×4.500×4.0002.500=36.000.0002.500=14.400=120ESM = \sqrt{\frac{2 \times 4.500 \times 4.000}{2.500}} = \sqrt{\frac{36.000.000}{2.500}} = \sqrt{14.400} = 120 adet sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık talebi yıllık talebe (DD) dönüştürme
D=375×12=4.500D = 375 \times 12 = 4.500 adet/yıl
ESM formülünde kullanılan talep verisinin her zaman yıllık olması gerekir.
2
Birim başına yıllık elde bulundurma maliyetinin (HH) oransal kısmını (sermaye fırsat maliyeti) hesaplama
Sermaye Fırsat Maliyeti = 10.000×0,16=1.60010.000 \times 0,16 = 1.600 TL/yıl
Sermaye maliyeti, ürünün birim satın alma fiyatı üzerinden yüzde olarak hesaplanır.
3
Toplam birim elde bulundurma maliyetini (HH) hesaplama
H=1.600 TL (Sermaye)+900 TL (Depolama/Sigorta)=2.500H = 1.600 \text{ TL (Sermaye)} + 900 \text{ TL (Depolama/Sigorta)} = 2.500 TL/yıl
Toplam elde bulundurma maliyeti, soruda verilen tüm alt maliyet kalemlerinin toplamından oluşur.
4
Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) formülünü uygulama ve karekök alma
ESM=2×4.500×4.0002.500=36.000.0002.500=14.400=120ESM = \sqrt{\frac{2 \times 4.500 \times 4.000}{2.500}} = \sqrt{\frac{36.000.000}{2.500}} = \sqrt{14.400} = 120 adet
Optimum sipariş miktarını bulmak için standart ESM=2DSHESM = \sqrt{\frac{2DS}{H}} denklemi uygulanır.

Anahtar Kavram

Ekonomik Sipariş Miktarı modelinde aylık verilerin yıllığa çevrilmesi ve çok bileşenli (oransal + sabit) elde bulundurma maliyetinin formüle doğru entegre edilmesi.
Bu soruyu puanla

Konular

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Modeli

Bu konudan daha fazla soru