Examkin

Soru

Zorluk: ZorEkonomik Sipariş Miktarı (ESM) Modeli

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) bakım onarım atölyesi, vagon revizyon işlemlerinde kullandığı özel bir rulman çeşidinden yılda 40.00040.000 adet tüketmektedir. Atölyenin satın alma departmanı, tedarikçiye verilen her bir sipariş için 375375 TL sipariş verme maliyetine katlanmaktadır. Rulmanın birim satın alma fiyatı 120120 TL olup, işletmenin yıllık stok bulundurma maliyeti oranı, birim fiyatın %25\%25'i olarak belirlenmiştir.

Mevcut durumda atölye yönetimi, tedarik işlemlerini standardize etmek amacıyla her siparişte sabit olarak 4.0004.000 adet rulman alımı yapmaktadır.

Buna göre, atölyenin sipariş miktarını Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) modeline göre yeniden düzenlemesi durumunda yıllık toplam değişken stok maliyetlerinde (sipariş ve elde bulundurma maliyetleri toplamı) nasıl bir değişim gerçekleşir?

  1. A
    30.00030.000 TL azalır
  2. B
    45.00045.000 TL azalır
  3. 33.75033.750 TL azalırCevap
  4. D
    33.75033.750 TL artar
  5. E
    183.750183.750 TL azalır

Cevap

Optimum modele geçilmesiyle birlikte toplam değişken stok maliyetleri 33.75033.750 TL azalır.
Doğru yanıt, mevcut durumdaki verimsiz stok politikasının ESM modeli ile optimize edilmesi sonucu ortaya çıkan net maliyet azalışını ifade etmektedir. Mevcut durumda sipariş miktarı (4.0004.000 adet) çok yüksek olduğu için elde bulundurma maliyeti (60.00060.000 TL) gereksiz yere artmıştır. ESM seviyesi olan 1.0001.000 adede inildiğinde, sipariş verme maliyeti 3.7503.750 TL'den 15.00015.000 TL'ye çıksa da, elde bulundurma maliyeti 15.00015.000 TL'ye düşmektedir. Böylece toplam maliyet 63.75063.750 TL'den 30.00030.000 TL'ye inmekte ve toplamda 33.75033.750 TL'lik bir maliyet azalışı (tasarruf) sağlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birim elde bulundurma maliyetinin (HH) hesaplanması
H=120×0,25=30H = 120 \times 0,25 = 30 TL/adet-yıl
ESM formülünde kullanılacak olan elde bulundurma maliyeti, birim fiyat ile stok bulundurma maliyeti oranının çarpımıyla bulunur.
2
Mevcut durumdaki yıllık toplam değişken maliyetin hesaplanması
Sipariş Maliyeti = (40.000/4.000)×375=3.750(40.000 / 4.000) \times 375 = 3.750 TL, Elde Bulundurma Maliyeti = (4.000/2)×30=60.000(4.000 / 2) \times 30 = 60.000 TL. Toplam = 63.75063.750 TL.
Maliyet değişimini (tasarruf tutarını) bulabilmek için öncelikle halihazırda uygulanan politikanın (Q=4.000Q = 4.000) toplam maliyeti bilinmelidir.
3
Ekonomik Sipariş Miktarının (ESMESM) hesaplanması
ESM=2×40.000×37530=1.000.000=1.000ESM = \sqrt{\frac{2 \times 40.000 \times 375}{30}} = \sqrt{1.000.000} = 1.000 adet.
Stok maliyetlerini en aza indiren optimum sipariş miktarını bulmak için kareköklü ESM formülü uygulanır.
4
ESM durumundaki yıllık toplam değişken maliyetin hesaplanması
Sipariş Maliyeti = (40.000/1.000)×375=15.000(40.000 / 1.000) \times 375 = 15.000 TL, Elde Bulundurma Maliyeti = (1.000/2)×30=15.000(1.000 / 2) \times 30 = 15.000 TL. Toplam = 30.00030.000 TL.
Mevcut durumla kıyaslama yapabilmek için optimum sipariş miktarındaki minimum toplam maliyet hesaplanır.
5
Maliyet değişiminin bulunması
63.750 TL−30.000 TL=33.750 TL azalır63.750 \text{ TL} - 30.000 \text{ TL} = 33.750 \text{ TL azalır}.
Mevcut politikadan elde edilen toplam maliyet ile ESM politikasından elde edilen toplam maliyet arasındaki fark net maliyet azalışını (tasarrufu) verir.

Anahtar Kavram

Mevcut stok politikası ile ESM politikası arasındaki toplam değişken maliyet farkının (tasarruf miktarının) analizi
Bu soruyu puanla

Konular

Ekonomik Sipariş Miktarı (ESM) Modeli

Bu konudan daha fazla soru