Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorVerimlilik, Etkinlik ve Karlılık Kavramları

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğüne bağlı yeni nesil çipli pasaport basım tesisi, yıllık 2.500.0002.500.000 adet pasaport üretip İçişleri Bakanlığına teslim etmeyi hedeflemiştir. Yıl sonu faaliyet raporuna göre, tesis tam olarak 2.500.0002.500.000 adet pasaportu istenen kalite standartlarında basmış ve zamanında kuruma teslim etmiştir. Ancak bu üretim gerçekleştirilirken; çip tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle makinelerde sık sık duruşlar yaşanmış, hedefe ulaşabilmek için personelin standart çalışma sürelerinin çok ötesinde fazla mesai yapması gerekmiş ve birim ürün başına harcanan işçilik ile enerji miktarı planlanan standartların %45\%45 üzerine çıkmıştır. Ayrıca, artan üretim maliyetlerinin pasaport harç bedellerine yansıtılamaması sebebiyle, tesis ilgili faaliyet yılını mali zararla kapatmıştır.

Bu senaryoya göre, pasaport basım tesisinin üretim performansı (etkinlik, verimlilik ve kârlılık) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    Tesis, planlanan üretim hedefine tam ve zamanında ulaştığı için fiziksel verimliliğini en üst düzeye çıkarmış; ancak girdi maliyetlerindeki artışlar nedeniyle etkinlik ve kârlılık hedeflerinden sapmıştır.
  2. Üretim sürecinde hedeflenen çıktı miktarı eksiksiz sağlandığı için tesisin etkinliği yüksek kabul edilirken; standartların üzerinde kaynak tüketilmesi verimliliğin düşük olduğunu, gelirlerin maliyetleri karşılamaması ise kârlılığın sağlanamadığını gösterir.Cevap
  3. C
    Girdi kullanımında planlanan standartların %45\%45 oranında aşılması, tesisin üretim etkinliğinin düşük olduğunu gösterirken; teslimatın eksiksiz yapılması sistemin yüksek bir kapasite verimliliğiyle çalıştığını kanıtlar.
  4. D
    Tesisin ilgili yılı mali zararla kapatması üretim faaliyetinin kârlı olmadığını gösterdiğinden; fiziksel hedeflere ulaşılmış olması tesisin etkin olarak değerlendirilmesi için yeterli bir kriter değildir.
  5. E
    Üretim sürecindeki makine duruşları ve fazla mesailer tesisin sürekli üretim sisteminden kesikli üretim sistemine geçtiğini gösterirken; bu zorluklara rağmen hedefe ulaşılması tesisin kârlı olmasa bile yüksek verimlilikle çalıştığını ifade eder.

Cevap

Tesis hedeflenen çıktı miktarına tam olarak ulaştığı için etkin (effective) kabul edilir. Ancak bu çıktıyı elde etmek için planlanandan %45 daha fazla girdi kullanıldığı için verimsiz (inefficient) çalışmıştır. Maliyetler geliri aştığı için de kârlılık sağlanamamıştır.
Doğru cevap, hedeflenen çıktı miktarının zamanında ve eksiksiz teslim edilmesini 'yüksek etkinlik', planlanandan daha fazla işçilik ve enerji kullanılmasını (girdi artışını) 'düşük verimlilik' ve dönemin zararla kapatılmasını 'kârlılığın sağlanamaması' olarak kesin ve net bir biçimde tanımlamaktadır. Üretim yönetiminde bu üç kavram birbirinden bağımsız olarak ölçülebilir; bir işletme aynı anda çok etkin fakat çok verimsiz olabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Etkinlik (Effectiveness) durumunun analiz edilmesi.
Planlanan çıktı 2.500.000 adet, gerçekleşen çıktı 2.500.000 adet. Hedefe ulaşma oranı %100'dür. Dolayısıyla tesisin etkinliği yüksektir.
Etkinlik, işletmenin belirlediği amaçlara ve planlanan çıktı düzeyine ne derece ulaştığının ölçütüdür.
2
Verimlilik (Productivity) durumunun analiz edilmesi.
Aynı miktarda çıktıyı elde etmek için standartların %45 üzerinde işçilik ve enerji (girdi) harcanmıştır. Çıktı/Girdi oranı planlananın altında kalmıştır, yani tesis düşük verimlilikle çalışmıştır.
Verimlilik, fiziki çıktı miktarı ile bu çıktıyı elde etmek için harcanan fiziki girdi miktarı arasındaki orandır.
3
Kârlılık (Profitability) durumunun analiz edilmesi.
Artan girdi maliyetleri fiyatlara yansıtılamamış ve yıl mali zararla kapatılmıştır. Tesis kâr elde edememiştir.
Kârlılık, elde edilen satış gelirleri ile bu gelirleri sağlamak için katlanılan maliyetler arasındaki pozitif finansal farktır.
4
Seçeneklerin bu üç temel kavrama göre değerlendirilmesi.
Sadece yüksek etkinlik, düşük verimlilik ve kârlılığın sağlanamaması durumunu bir arada sunan ifade doğru cevaptır.
Soru metnindeki karmaşık senaryonun kavramsal karşılıklarının üretim yönetimi literatürüne uygun teşhis edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Üretim yönetiminde performans ölçütleri: Etkinlik (hedefe ulaşma), Verimlilik (çıktı/girdi optimizasyonu) ve Kârlılık (gelir/maliyet farkı).
Bu soruyu puanla

Konular

Verimlilik, Etkinlik ve Karlılık Kavramları

Bu konudan daha fazla soru