Finansal Tablolar Analizi Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 2

Gelişim Endüstri A.Ş.'nin 2025 yılına ait özet finansal verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi / Finansal Veri	Tutar / Oran
Net Satışlar	$10.000.000$ TL
Vergi Öncesi Kâr	$1.000.000$ TL
Kurumlar Vergisi Oranı	$\%20$
Toplam Varlıklar	$5.000.000$ TL
Özkaynak Çarpanı	$2,5$

Bu verilere göre, işletmenin Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

\%16

ve

\%40

\%20

ve

\%50

\%8

ve

\%20

\%40

ve

\%16

\%16

ve

\%16

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%16$ ve $\%40$

Cevap

İşletmenin Aktif Kârlılığı (ROA)

\%16

ve Özkaynak Kârlılığı (ROE)

\%40

'tır.

Aktif kârlılığı (ROA), vergi sonrası net kârın toplam varlıklara bölünmesiyle bulunur ve

\%16

olarak hesaplanır. Özkaynak kârlılığı (ROE) ise net kârın özkaynak tutarına bölünmesiyle veya doğrudan ROA ile özkaynak çarpanının çarpılmasıyla bulunur ve

\%40

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Vergi kesintisi yapılarak Net Kâr tutarının hesaplanması.

Net Kâr = 1.000.000 - (1.000.000 \times 0,20) = 800.000

TL

Kârlılık oranlarının (ROA ve ROE) hesaplanmasında vergi sonrası net kâr kullanılır.

2

Net Kârın Toplam Varlıklara bölünmesiyle Aktif Kârlılığının (ROA) bulunması.

ROA = \frac{800.000}{5.000.000} = 0,16 \Rightarrow \%16

Aktif kârlılığı, işletmenin sahip olduğu varlıkların ne kadar verimli kullanılarak kâr üretildiğini gösterir.

3

Özkaynak Çarpanı formülünü kullanarak Özkaynaklar tutarının hesaplanması.

2,5 = \frac{5.000.000}{Özkaynaklar} \Rightarrow Özkaynaklar = 2.000.000

TL

Özkaynak kârlılığını (ROE) bulabilmek için işletmenin toplam özkaynak tutarına ihtiyaç vardır.

4

Net Kârın Özkaynaklara bölünmesiyle Özkaynak Kârlılığının (ROE) bulunması.

ROE = \frac{800.000}{2.000.000} = 0,40 \Rightarrow \%40

Özkaynak kârlılığı, ortakların koyduğu sermayenin getirisini ölçer.

Anahtar Kavram

Karlılık Oranları ve DuPont Analizi

Alternatif Yöntem

Özkaynak tutarını bilançodan çekmek yerine, DuPont denkleminden doğrudan faydalanılabilir:

ROE = ROA \times Özkaynak Çarpanı

. Aktif kârlılığı (ROA)

\%16

bulunduktan sonra oran doğrudan

2,5

ile çarpılarak

ROE = \%40

sonucuna hızlıca ulaşılabilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 22Soru →

Toptan ticaret sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın cari yıl sonu mali tablolarından alınan bazı veriler aşağıdadır:

Bilanço Kalemi	Tutar (TL)
Kasa ve Bankalar	$80.000$
Geçici Yatırımlar	$20.000$
Ticari Alacaklar	$100.000$
Stoklar	$150.000$
Ticari Borçlar	$120.000$
Kısa Vadeli Banka Kredileri	$130.000$

İşletme yönetimi, izleyen yılın ilk gününde sahip olduğu nakit varlıkların $50.000$ TL'lik kısmını kullanarak vadesi gelen banka kredilerini ödemiştir.

Bu finansal işlem sonrasında işletmenin Asit-Test (Likidite) Oranı aşağıdakilerden hangisidir?

0,75

0,80

1,00

1,40

1,50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,75$

Cevap

İşlem sonrasında Asit-Test Oranı

0,75

olmuştur.

Asit-Test (Hassas) Oran, Dönen Varlıklar toplamından paraya çevrilmesi nispeten daha yavaş olan Stoklar kaleminin çıkarılması ve sonucun Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara (KVYK) bölünmesiyle bulunur. İşlem öncesi Dönen Varlıklar

350.000

TL, KVYK ise

250.000

TL'dir. İşletme

50.000

TL nakit ile borç ödediğinde, hem Kasa (

50.000

TL) hem de Banka Kredileri (

50.000

TL) azalır. Yeni durumda Dönen Varlıklar

300.000

TL ve Yeni KVYK

200.000

TL olur. Asit-Test Oranı = (

300.000 - 150.000) / 200.000 = 150.000 / 200.000 = 0,75

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlem öncesi dönen varlıklar ve kısa vadeli yabancı kaynakları (KVYK) tespit etmek.

Dönen Varlıklar = Kasa (

80.000

) + Yatırımlar (

20.000

) + Alacaklar (

100.000

) + Stoklar (

150.000

) =

350.000

TL. KVYK = Borçlar (

120.000

) + Krediler (

130.000

) =

250.000

TL.

Bilanço kalemlerinin işlem öncesi toplam büyüklüklerini ve bileşenlerini belirlemek.

2

Banka kredisinin nakit ödenmesi işleminin mali tablolara etkisini yansıtmak.

Kasa (Dönen Varlık)

50.000

TL azalır, yeni Dönen Varlıklar =

300.000

TL olur. Banka Kredisi (KVYK)

50.000

TL azalır, yeni KVYK =

200.000

TL olur.

Nakit borç ödemesi bilançonun her iki tarafını (aktif ve pasif) eşit tutarda azaltır.

3

İşlem sonrası güncel verilerle Asit-Test (Hassas) Oranı formülünü uygulamak.

Asit-Test Oranı = (Dönen Varlıklar - Stoklar) / KVYK = (

300.000 - 150.000) / 200.000 = 150.000 / 200.000 = 0,75

.

Asit-Test oranında stoklar dönen varlıklardan çıkarılarak nakit ve nakde hızlı dönebilen varlıkların kısa vadeli borçları karşılama gücü ölçülür.

Anahtar Kavram

İşlemlerin Likidite Oranlarına Etkisi ve Asit-Test Oranı Analizi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 23Soru →

Aşağıdaki tabloda, bir işletmenin 2022-2025 yıllarına ait net satışlar ve satılan malın maliyeti (SMM) verileri yer almaktadır:

Yıllar	Net Satışlar (TL)	Satılan Malın Maliyeti (TL)
2022	500.000	300.000
2023	600.000	390.000
2024	750.000	510.000
2025	900.000	630.000

2022 yılı baz (temel) yıl olarak (100) kabul edildiğinde, bu işletmenin finansal tablolarının "Eğilim Yüzdeleri (Trend) Yöntemi" ile analizi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

2025 yılı için satılan malın maliyetinin eğilim yüzdesi %210, net satışların eğilim yüzdesi ise %180 olarak gerçekleşmiş olup, brüt kâr marjı baz yıla göre daralmıştır.

2024 yılında satılan malın maliyetinin eğilim yüzdesi %68'dir ve bu durum maliyetlerin satışlar içindeki payını gösterir.

2024 yılı net satışlarının eğilim yüzdesi, bir önceki yılın satış performansına göre hesaplandığında %125 olarak bulunur.

2025 yılı net satışlarının eğilim yüzdesi, o yılın maliyetlerine göre oransal olarak hesaplanarak yaklaşık %143 seviyesinde gerçekleşmiştir.

2023 yılı için satılan malın maliyeti eğilim yüzdesi, baz yıl maliyetinin cari yıl maliyetine oranlanmasıyla yaklaşık %77 olarak hesaplanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2025 yılı için satılan malın maliyetinin eğilim yüzdesi %210, net satışların eğilim yüzdesi ise %180 olarak gerçekleşmiş olup, brüt kâr marjı baz yıla göre daralmıştır.

Cevap

2025 yılı için SMM eğilim yüzdesinin %210, net satışların eğilim yüzdesinin %180 olarak belirlendiğini ve maliyet artışının kâr marjını daralttığını ifade eden seçenek doğrudur.

Doğru ifadede, 2025 yılı net satışlar (900.000 / 500.000 = %180) ve SMM (630.000 / 300.000 = %210) hesaplamaları eksiksiz uygulanmıştır. Eğilim analizinin en önemli faydalarından biri kalemlerin büyüme hızlarının karşılaştırılmasıdır. SMM endeksinin satış endeksini aşması (210 > 180), oransal maliyet yükünün arttığını ve brüt kâr marjının daraldığını kesin olarak ispatlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Eğilim yüzdesi temel formülünü belirle.

\text{Eğilim Yüzdesi} = \left( \frac{\text{Cari Yıl Kalem Tutarı}}{\text{Baz Yıl Kalem Tutarı}} \right) \times 100

Eğilim analizinde her bir döneme ait veriler, başlangıç (baz) kabul edilen yıla oranlanarak zaman içindeki gelişim izlenir.

2

2025 yılı için net satışların ve satılan malın maliyetinin eğilim yüzdelerini hesapla.

Net Satışlar Eğilimi =

(900.000 / 500.000) \times 100 = 180

SMM Eğilimi =

(630.000 / 300.000) \times 100 = 210

Baz yıl olan 2022 değerleri paydaya, cari yıl olan 2025 değerleri paya yazılarak trendler bulunur.

3

Hesaplanan eğilim yüzdelerini karşılaştırarak kârlılık durumunu yorumla.

SMM artış hızı (endeks 210), Net Satışların artış hızından (endeks 180) daha yüksektir. Gider kalemindeki bu daha hızlı artış, satış kârlılığını (brüt kâr marjını) olumsuz etkiler ve daraltır.

Maliyetlerin gelirlerden daha hızlı artması, işletmenin her 100 TL'lik satışından elde ettiği brüt kârın azaldığı anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Eğilim Yüzdeleri (Trend) Analizinde hesaplama yöntemi ve kalemler arası hız karşılaştırması

Soru 24Soru →

Atlas Ambalaj Sanayi A.Ş.'nin $2026$ yılı sonu itibarıyla hazırlanan finansal tablolarından alınan bazı kalemler (Bin TL) aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi	Tutar (Bin TL)
Brüt Satışlar	$4.800$
Satış İndirimleri (-)	$800$
Satışların Maliyeti (-)	$2.400$
Faaliyet Giderleri (-)	$600$
Finansman Giderleri (-)	$250$
Vergi Karşılığı (-)	$150$
Dönen Varlıklar	$2.000$
Duran Varlıklar	$3.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.800$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.200$

Buna göre, Atlas Ambalaj Sanayi A.Ş.'nin net kâr marjı ve özsermaye kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%15

ve

\%30

\%15

ve

\%12

\%25

ve

\%30

\%15

ve

\%20

\%25

ve

\%12

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%15$ ve $\%30$

Cevap

İşletmenin net kâr marjı

\%15

ve özsermaye kârlılığı (ROE)

\%30

'dur.

Soruda istenilen ilk oran olan net kâr marjı, dönem net kârının net satışlara bölünmesiyle bulunur. Dönem net kârı

600.000

TL, net satışlar

4.000.000

TL olduğundan bu oran

\%15

'tir. İkinci oran olan özsermaye kârlılığı (ROE) ise dönem net kârının özkaynaklara bölünmesiyle hesaplanır. Özkaynaklar, toplam aktiflerden (

5.000.000

TL) toplam yabancı kaynakların (

3.000.000

TL) çıkarılmasıyla elde edilir ve

2.000.000

TL olarak bulunur. Sonuç olarak

\%15

net kâr marjı ve

\%30

özsermaye kârlılığı değerlerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net satışlar tutarının hesaplanması

4.800 - 800 = 4.000

Bin TL

Net kâr marjı oransal analizinde satış gelirleri bazının netleştirilmesi gerekir.

2

Dönem net kârının hesaplanması

4.000 - 2.400 = 1.600

(Brüt Kâr).

1.600 - 600 = 1.000

(Faaliyet Kârı).

1.000 - 250 - 150 = 600

Bin TL

Kârlılık oranlarında pay kısmında yer alan nihai işletme kârını bulmak için tüm gider ve vergiler düşülmelidir.

3

Özkaynaklar tutarının hesaplanması

Toplam Varlıklar (

2.000 + 3.000 = 5.000

) - Toplam Yabancı Kaynaklar (

1.800 + 1.200 = 3.000

) =

2.000

Bin TL

Özsermaye kârlılığı (ROE) için bilançonun pasif tarafındaki özkaynaklar (Aktif - Yabancı Kaynaklar) hesaplanmalıdır.

4

Kârlılık oranlarının formüle edilmesi

Net Kâr Marjı =

600 / 4.000 = \%15

. Özsermaye Kârlılığı =

600 / 2.000 = \%30

.

İlgili tutarlar formüllerde yerine konarak sonuçlar elde edilir.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları (Net Kâr Marjı ve Özsermaye Kârlılığı)

Soru 25Soru →

Marmara Dokuma A.Ş.'nin $2023$ yılına ait finansal tablolarından alınan bazı veriler (TL) aşağıdadır:

Hesap Kalemi	Tutar
Brüt Satışlar	$1.200.000$
Satış İndirimleri	$200.000$
Satışların Maliyeti	$600.000$
Faaliyet Giderleri	$150.000$
Finansman Giderleri	$50.000$
Vergi Karşılığı	$40.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$300.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$
Özkaynaklar	$500.000$

Verilen bilgilere göre, işletmenin net kâr marjı ve özkaynak kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%16

ve

\%32

\%16

ve

\%16

\%13,33

ve

\%16

\%40

ve

\%32

\%25

ve

\%50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%16$ ve $\%32$

Cevap

İşletmenin net kâr marjı

\%16

, özkaynak kârlılığı ise

\%32

'dir.

Doğru cevap

\%16

ve

\%32

değerlerini içeren seçenektir. İşletmenin net satışları

1.200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL'dir. Net dönem kârı ise tüm giderler ve vergiler düşüldükten sonra

160.000

TL olarak bulunur. Net Kâr Marjı =

160.000 / 1.000.000 = \%16

'dır. Özkaynak Kârlılığı (ROE) ise net kârın özkaynaklara (

500.000

TL) bölünmesiyle

160.000 / 500.000 = \%32

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Net satışların hesaplanması

Net Satışlar =

1.200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL

Net kâr marjı hesaplanırken gelir tablosundaki baz değer brüt değil net satışlardır.

2

Net dönem kârının hesaplanması

Net Kâr =

1.000.000

(Net Satışlar)

- 600.000

(SMM)

- 150.000

(Faal. Gid.)

- 50.000

(Fin. Gid.)

- 40.000

(Vergi) =

160.000

TL

Kârlılık oranlarının payında yer alacak net dönem kârına ulaşmak için gelir tablosu kalemleri sırasıyla düşülmelidir.

3

Net kâr marjının bulunması

Net Kâr Marjı =

160.000 / 1.000.000 = 0,16

(

\%16

)

Net kâr marjı, her

1

TL'lik net satışın ne kadarının net kâr olarak kaldığını gösterir.

4

Özkaynak kârlılığının (ROE) bulunması

Özkaynak Kârlılığı =

160.000 / 500.000 = 0,32

(

\%32

)

ROE, ortakların koyduğu sermayenin (özkaynakların) getirisini ölçer. Yabancı kaynaklar tabana dâhil edilmez.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları (Net Kâr Marjı ve Özkaynak Kârlılığı - ROE)

Soru 26Soru →

Bir üretim işletmesinin üst yönetimi, son üç yıla ait finansal ve operasyonel verileri karşılaştırmalı olarak inceleyerek, uygulanan maliyet kontrol politikalarının verimlilik ve kârlılık üzerindeki etkilerini ölçmek istemektedir. Bu doğrultuda işletmenin finansman birimi; kamuya açıklanan temel finansal tablolarla yetinmeyip, kurum dışına verilmeyen maliyet merkezleri raporlarını, kapasite kullanım oranlarını ve bütçe sapma analizlerini de kullanarak detaylı bir inceleme gerçekleştirmiştir.

Bu bilgilere göre, finansman birimi tarafından gerçekleştirilen finansal analizin kapsamına, amacına ve zamanına göre sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Dış analiz - Kredi analizi - Dinamik analiz

İç analiz - Yatırım analizi - Statik analiz

İç analiz - Yönetim analizi - Dinamik analiz

Dış analiz - Yönetim analizi - Dinamik analiz

İç analiz - Yönetim analizi - Statik analiz

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İç analiz - Yönetim analizi - Dinamik analiz

Cevap

İç analiz - Yönetim analizi - Dinamik analiz

Verilen senaryoda, kurum dışına verilmeyen maliyet merkezleri raporları ve bütçe sapmaları kullanıldığı için analiz kapsamına göre 'İç Analiz'dir. Analiz, doğrudan üst yönetimin verimlilik ve kontrol kararları alması amacıyla yapıldığı için amacına göre 'Yönetim Analizi'dir. Son olarak, sadece bir dönemin değil, son üç yılın verileri karşılaştırmalı olarak incelendiği için zamanına göre 'Dinamik Analiz'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Analizin kapsamını (iç veya dış) belirlemek.

İç analizdir.

İşletme personeline özel, kamuya açık olmayan veriler (maliyet merkezleri raporları, bütçe sapmaları) kullanılmıştır.

2

Analizin amacını (yönetim, yatırım veya kredi) belirlemek.

Yönetim analizidir.

Üst yönetimin maliyet politikalarını, operasyonel verimliliği ve kârlılığı ölçmek amacıyla iç karar alma süreçleri için yaptırdığı bir çalışmadır.

3

Analizin zaman boyutunu (statik veya dinamik) belirlemek.

Dinamik analizdir.

İnceleme tek bir dönemi (örneğin sadece cari yılı) değil, 'son üç yıla ait' verileri karşılaştırmalı olarak ele almaktadır.

Anahtar Kavram

Finansal Analiz Türleri ve Sınıflandırması

Soru 27Soru →

X A.Ş.'nin yıl sonu itibarıyla bazı finansal bilgileri aşağıdaki gibidir:

Kalem	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	500.000
Özkaynaklar Toplamı	3.000.000
Dönem Net Kârı	1.500.000

İşletmenin hisse senetlerinin nominal değeri $1\text{ TL}$ olup, borsadaki cari piyasa fiyatı $12\text{ TL}$ 'dir.

Buna göre işletmenin Fiyat/Kazanç (F/K) oranı kaçtır?

0,25

2

3

4

6

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

İşletmenin Fiyat/Kazanç (F/K) oranı 4'tür.

Fiyat/Kazanç (F/K) oranı, hisse senedi piyasa fiyatının Hisse Başına Kâra (HBK) bölünmesiyle bulunur. Nominal değer 1 TL olduğundan, 500.000 TL ödenmiş sermaye 500.000 adet hisseye denk gelir. Hisse Başına Kâr (HBK) = Dönem Net Kârı / Hisse Sayısı = 1.500.000 TL / 500.000 adet = 3 TL'dir. F/K oranı ise 12 TL / 3 TL = 4 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Dolaşımdaki toplam hisse senedi sayısının hesaplanması.

500.000 / 1 = 500.000 adet

Hisse Başına Kârı (HBK) bulabilmek için ödenmiş sermayenin hisse nominal değerine bölünmesiyle toplam pay adedinin bulunması gerekir.

2

Hisse Başına Kârın (HBK) hesaplanması.

1.500.000 TL / 500.000 adet = 3 TL

Fiyat/Kazanç oranının paydasında işletmenin her bir hisse senedi başına elde ettiği net kâr rakamı kullanılır.

3

Fiyat/Kazanç (F/K) oranının hesaplanması.

12 TL / 3 TL = 4

Yatırımcıların elde edilecek 1 TL'lik kâra karşılık piyasada ne kadar ödemeye razı olduklarını gösteren oran, piyasa fiyatının HBK'ya bölünmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Fiyat/Kazanç (F/K) Oranı

Soru 28Soru →

Kutup Yıldızı Lojistik A.Ş.'nin 2025 yılı faaliyetlerine ilişkin özet finansal verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	5.200.000
Satış İndirimleri ve İadeleri	200.000
Satışların Maliyeti	3.500.000
Faaliyet Giderleri	600.000
Finansman Giderleri	200.000
Vergi Karşılığı	140.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	1.200.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	800.000
Özkaynaklar	2.000.000

Bu verilere göre, işletmenin Net Kâr Marjı ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%11,2

ve

\%28,0

\%18,0

ve

\%14,0

\%11,2

ve

\%14,0

\%14,0

ve

\%28,0

\%30,0

ve

\%45,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%11,2$ ve $\%28,0$

Cevap

İşletmenin Net Kâr Marjı

\%11,2

ve Özkaynak Kârlılığı

\%28,0

'dir.

Verilen tabloda net satışlar

5.000.000

TL, sırasıyla tüm giderler düşüldüğünde ulaşılan net kâr ise

560.000

TL'dir. Net Kâr Marjı, net kârın net satışlara bölünmesiyle (

\frac{560.000}{5.000.000} = \%11,2

); Özkaynak Kârlılığı (ROE) ise net kârın özkaynaklara bölünmesiyle (

\frac{560.000}{2.000.000} = \%28,0

) doğru bir biçimde hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışların Hesaplanması

Net Satışlar =

5.200.000 - 200.000 = 5.000.000

TL.

Kâr marjı oranlarında baz alınacak doğru satış tutarı, brüt satışlardan indirim ve iadelerin düşülmesiyle bulunan net satışlardır.

2

Dönem Net Kârının Hesaplanması

Brüt Kâr =

1.500.000

TL. Faaliyet Kârı =

1.500.000 - 600.000 = 900.000

TL. Vergi Öncesi Kâr =

900.000 - 200.000 = 700.000

TL. Net Kâr =

700.000 - 140.000 = 560.000

TL.

Kârlılık oranları için gelir tablosu kalemleri sırasıyla düşülerek nihai net kâra ulaşılmalıdır.

3

Net Kâr Marjının Hesaplanması

Net Kâr Marjı =

\frac{560.000}{5.000.000} = 0,112

(yani

\%11,2

).

Net Kâr Marjı, elde edilen net kârın net satışlara bölünmesiyle bulunur.

4

Özkaynak Kârlılığının (ROE) Hesaplanması

Özkaynak Kârlılığı =

\frac{560.000}{2.000.000} = 0,28

(yani

\%28,0

).

Özkaynak kârlılığı, işletme sahiplerinin koyduğu sermayenin getirisini ölçmek için net kârın özkaynak toplamına oranlanmasıyla hesaplanır.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları: Net Kâr Marjı ve Özkaynak Kârlılığı (ROE)

Soru 29Soru →

Otomotiv yan sanayi alanında parça üretimi gerçekleştiren Sigma A.Ş.'nin ilgili döneme ait finansal bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Finansal Kalemler	Tutar (TL)
Net Satışlar	60.000.000
Satışların Maliyeti	48.000.000
Kredili Alışlar	36.000.000
Ortalama Ticari Alacaklar	5.000.000
Ortalama Stoklar	6.000.000
Ortalama Ticari Borçlar	4.000.000

İşletmenin tüm satışları kredili olarak yapılmış olup, bir yıl 360 gün olarak dikkate alınacaktır.

Buna göre, Sigma A.Ş.'nin faaliyet verimliliğini gösteren nakit döngüsü (nakit dönüşüm süresi) kaç gündür?

26

35

55

75

115

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35

Cevap

İşletmenin nakit döngüsü 35 gündür.

Nakit dönüşüm süresi (nakit döngüsü), paranın hammadde alımından nihai ürünün satılıp tahsil edilmesine kadar geçen süreden, tedarikçilere yapılan ödeme süresinin çıkarılmasıyla bulunur. Verilere göre Stokta Kalma Süresi 45 gün, Alacak Tahsil Süresi 30 gün ve Ticari Borç Ödeme Süresi 40 gün olarak hesaplanır. Formül gereği (

45 + 30 - 40

) işlemi yapıldığında sonuç 35 gün çıkar.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak tahsil süresini hesapla.

Alacak Devir Hızı = 60.000.000 / 5.000.000 = 12 kez. Alacak Tahsil Süresi = 360 / 12 = 30 gün.

Nakit döngüsünün ilk bileşeni olan alacakların ortalama tahsil edilme süresini bulmak için net satışlar ortalama ticari alacaklara bölünür.

2

Stokta kalma süresini hesapla.

Stok Devir Hızı = 48.000.000 / 6.000.000 = 8 kez. Stokta Kalma Süresi = 360 / 8 = 45 gün.

Stokların nakde dönüşme sürecini ölçmek için satışların maliyeti ortalama stoklara bölünür ve yıla oranlanır.

3

Ticari borç ödeme süresini hesapla.

Ticari Borç Devir Hızı = 36.000.000 / 4.000.000 = 9 kez. Ticari Borç Ödeme Süresi = 360 / 9 = 40 gün.

İşletmenin tedarikçilerinden sağladığı finansman süresini belirlemek için kredili alışlar ortalama ticari borçlara bölünür.

4

Nakit döngüsünü formüle et ve hesapla.

Nakit Döngüsü = 45 + 30 - 40 = 35 gün.

Faaliyet döngüsünden (Stokta Kalma + Alacak Tahsil) ticari borçların ödenme süresi çıkarılarak işletmenin net finansman gereksinimi olan nakit döngüsü bulunur.

Anahtar Kavram

Nakit Döngüsü ve Faaliyet Verimliliği Oranları

Alternatif Yöntem

Oranlar (Devir Hızları) bulunduktan sonra ayrı ayrı gün hesaplamak yerine, direkt

\frac{360}{8} + \frac{360}{12} - \frac{360}{9}

işlemi tek seferde kurularak hesaplama süresi kısaltılabilir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 30Soru →

Bora Teknoloji A.Ş.'nin 2025 yılı sonu itibarıyla hazırlanan özet bilançosu ve gelir tablosuna ait bazı kalemler aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	400.000
Duran Varlıklar	600.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	200.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	300.000
Özkaynaklar	500.000
Net Satışlar	2.800.000
Faaliyet Kârı	400.000
Dönem Net Kârı	280.000

Bu verilere göre, Bora Teknoloji A.Ş.'nin Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%40

ve

\%80

\%56

ve

\%28

\%28

ve

\%56

\%28

ve

\%35

\%10

ve

\%28

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%28$ ve $\%56$

Cevap

İşletmenin Aktif Kârlılığı (ROA) %28, Özkaynak Kârlılığı (ROE) ise %56 olarak hesaplanmalıdır.

Aktif Kârlılığı (ROA), Dönem Net Kârının Toplam Aktiflere (Dönen + Duran Varlıklar) bölünmesiyle bulunur (280.000 TL / 1.000.000 TL = %28). Özkaynak Kârlılığı (ROE) ise Dönem Net Kârının salt Özkaynaklara bölünmesiyle hesaplanır (280.000 TL / 500.000 TL = %56). Verilen seçenekler arasında bu iki oran sırasıyla doğru yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam aktiflerin hesaplanması.

Toplam Aktifler = Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar = 400.000 + 600.000 = 1.000.000 TL

Aktif kârlılığı formülünün paydasında yer alan toplam varlık büyüklüğünü bulmak için.

2

Aktif Kârlılığının (ROA) hesaplanması.

ROA = Dönem Net Kârı / Toplam Aktifler = 280.000 / 1.000.000 = 0,28 (%28)

İşletmenin sahip olduğu tüm varlıkların kârlılık yaratma gücünü (verimliliğini) ölçmek için.

3

Özkaynak Kârlılığının (ROE) hesaplanması.

ROE = Dönem Net Kârı / Özkaynaklar = 280.000 / 500.000 = 0,56 (%56)

Şirket ortaklarının koyduğu sermayenin (özkaynakların) net getirisini ölçmek için.

Anahtar Kavram

İşletmelerde verimlilik ve ortak getirisi analizi: Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) hesaplamaları.

Soru 31Soru →

Bir portföy yönetim şirketinde analist olarak çalışan Ayşe, Borsa İstanbul'da işlem gören bir üretim işletmesinin piyasa performansını değerlendirmektedir. İşletmenin yıl sonu finansal tablolarından ve piyasa verilerinden derlediği bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Finansal Kalem / Veri	Tutar (TL)
Toplam Varlıklar	$50.000.000$
Toplam Yabancı Kaynaklar	$30.000.000$
Ödenmiş Sermaye (Nominal değer $1$ TL/Hisse)	$4.000.000$
Dönem Net Kârı	$12.000.000$
Dağıtılan Toplam Nakit Temettü	$4.000.000$
Hisse Senedi Kapanış Fiyatı	$45$

Buna göre, söz konusu işletmenin Fiyat/Kazanç (F/K) ve Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

F/K = 15 ; PD/DD = 9

F/K = 9 ; PD/DD = 15

F/K = 45 ; PD/DD = 9

F/K = 15 ; PD/DD = 3,6

F/K = 0,06 ; PD/DD = 0,11

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: F/K = 15 ; PD/DD = 9

Cevap

İşletmenin F/K oranı 15, PD/DD oranı ise 9'dur.

İşletmenin Hisse Başına Kâr (HBK) tutarı,

12.000.000

TL net kârın

4.000.000

adet hisseye bölünmesiyle

3

TL olarak bulunur. Fiyat/Kazanç oranı (

45 / 3

)

15

olarak hesaplanır. İşletmenin özkaynakları (

50.000.000 - 30.000.000

)

20.000.000

TL'dir. Hisse Başına Defter Değeri (

20.000.000 / 4.000.000

)

5

TL'dir. Piyasa Değeri/Defter Değeri oranı (

45 / 5

)

9

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynaklar ve Hisse Adedinin bulunması

Özkaynaklar = Toplam Varlıklar - Toplam Yabancı Kaynaklar =

50.000.000 - 30.000.000 = 20.000.000

TL. Hisse adedi =

4.000.000

/

1

TL =

4.000.000

adet.

Hisse başına düşen kâr ve defter değeri oranlarını bulabilmek için öncelikle özkaynak büyüklüğü ve toplam hisse senedi sayısının bilinmesi gerekir.

2

Hisse Başına Kâr (HBK) ve Fiyat/Kazanç (F/K) oranının hesaplanması

HBK = Net Kâr / Hisse Adedi =

12.000.000 / 4.000.000 = 3

TL. F/K = Piyasa Fiyatı / HBK =

45 / 3 = 15

.

Yatırımcıların işletmenin

1

TL'lik kârı için ne kadar ödemeye razı olduklarını gösteren F/K oranını bulmak için piyasa fiyatı hisse başına kâra bölünür.

3

Hisse Başına Defter Değeri ve Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranının hesaplanması

Hisse Başına Defter Değeri = Özkaynaklar / Hisse Adedi =

20.000.000 / 4.000.000 = 5

TL. PD/DD = Piyasa Fiyatı / Hisse Başına Defter Değeri =

45 / 5 = 9

.

Piyasanın şirketin muhasebe değerine (özkaynaklarına) biçtiği katsayıyı belirlemek için fiyat, hisse başına özkaynak tutarına bölünür.

Anahtar Kavram

Piyasa Performansı Oranları (Fiyat/Kazanç ve Piyasa Değeri/Defter Değeri)

Soru 32Soru →

Halka açık bir sanayi işletmesinin finansal durum tablosunda toplam varlıkları $10.000.000 \text{ TL}$ ve toplam borçları (yabancı kaynakları) $6.000.000 \text{ TL}$ olarak raporlanmıştır. İşletmenin çıkarılmış sermayesi, her biri $1 \text{ TL}$ itibari (nominal) değere sahip paylara bölünmüş olup toplam $1.000.000 \text{ TL}$ 'dir.

İlgili hesap döneminde işletme $800.000 \text{ TL}$ net kâr elde etmiş ve borsada işlem gören paylarının birim fiyatı dönem sonunda $12 \text{ TL}$ olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, işletmenin Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) ile Fiyat / Kazanç (F/K) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

3 ve 15

12 ve 15

1,2 ve 15

3 ve 3

12 ve 3

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3 ve 15

Cevap

Piyasa Değeri / Defter Değeri oranı 3, Fiyat / Kazanç oranı ise 15'tir.

Piyasa performans oranlarının hesaplanabilmesi için öncelikle özkaynakların tespit edilmesi gerekir. Bilanço denkliğinden hareketle Özkaynaklar = Toplam Varlıklar - Toplam Borçlar formülüyle 10.000.000 - 6.000.000 = 4.000.000 TL bulunur. İşletmenin 1.000.000 adet hissesi olduğundan, hisse başına defter değeri 4.000.000 / 1.000.000 = 4 TL'dir. Bu durumda PD/DD oranı 12 / 4 = 3 olur. Diğer yandan, hisse başına kâr (HBK) 800.000 / 1.000.000 = 0,8 TL'dir. Fiyat/Kazanç (F/K) oranı ise 12 / 0,8 = 15 olarak gerçekleşir. '3 ve 15' değerlerini içeren seçenek doğru oranları yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin özkaynaklar toplamını ve hisse senedi sayısını hesaplamak.

Özkaynaklar = 10.000.000 - 6.000.000 = 4.000.000 TL. Hisse Sayısı = 1.000.000 / 1 = 1.000.000 adet.

Defter değeri, işletmenin sahip olduğu özkaynakların hisse senedi sayısına bölünmesiyle bulunur.

2

Hisse Başına Defter Değerini (HBDD) hesaplayarak PD/DD oranını bulmak.

HBDD = 4.000.000 / 1.000.000 = 4 TL. PD/DD = 12 / 4 = 3.

Piyasa Değeri / Defter Değeri oranı, hisse senedinin piyasa fiyatının hisse başına defter değerine bölünmesiyle hesaplanır.

3

Hisse Başına Kâr (HBK) değerini hesaplayarak F/K oranını bulmak.

HBK = 800.000 / 1.000.000 = 0,8 TL. F/K = 12 / 0,8 = 15.

Fiyat / Kazanç oranı, piyasa fiyatının hisse başına düşen kâr payına bölünmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Piyasa Değeri/Defter Değeri ve Fiyat/Kazanç oranlarının hesaplanması ve temel bileşenleri.

Alternatif Yöntem

Piyasa oranları, hisse başına değerler üzerinden hesaplanabileceği gibi doğrudan toplam değerler üzerinden de hesaplanabilir. Toplam Piyasa Değeri = 1.000.000 adet × 12 TL = 12.000.000 TL bulunur. PD/DD = Toplam Piyasa Değeri / Toplam Özkaynaklar = 12.000.000 / 4.000.000 = 3 olarak hesaplanır. F/K = Toplam Piyasa Değeri / Toplam Net Kâr = 12.000.000 / 800.000 = 15 olarak bulunur.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 33Soru →

Hazır giyim sektöründe ihracat yapan Karesi Tekstil A.Ş.'nin 2025 yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Finansal Kalemler	Tutar (TL)
Net Satışlar	14.400.000
Satışların Maliyeti	10.800.000
Ortalama Ticari Alacaklar	2.400.000
Ortalama Stoklar	1.800.000
Ortalama Ticari Borçlar	1.200.000

İşletmenin faaliyetleri yıl boyunca eşit dağılmış olup, bir yıl 360 gün olarak kabul edilmektedir.

Buna göre Karesi Tekstil A.Ş.'nin nakit döngüsü (nakit dönüşüm süresi) kaç gündür?

3

20

65

80

160

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

Doğru hesaplanan nakit döngüsü 80 gündür.

İşletmenin stokta bekleme süresi 60 gün, alacak tahsil süresi 60 gün ve borç ödeme süresi 40 gün olarak hesaplanmıştır. Nakit döngüsü, faaliyet döngüsünden (stok + alacak süreleri) borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla

60 + 60 - 40 = 80

gün olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Stok devir hızını ve stokta bekleme süresini hesaplayın.

Stok Devir Hızı =

10.800.000 / 1.800.000 = 6

. Stokta Bekleme Süresi =

360 / 6 = 60

gün.

Stokların nakde dönüşüm sürecindeki ilk adımı belirlemek için maliyetler üzerinden stok devir hızı bulunur.

2

Alacak devir hızını ve alacak tahsil süresini hesaplayın.

Alacak Devir Hızı =

14.400.000 / 2.400.000 = 6

. Alacak Tahsil Süresi =

360 / 6 = 60

gün.

Satışlardan kaynaklanan alacakların ortalama kaç günde tahsil edildiğini bulmak gereklidir.

3

Ticari borç devir hızını ve borç ödeme süresini hesaplayın.

Ticari Borç Devir Hızı =

10.800.000 / 1.200.000 = 9

. Borç Ödeme Süresi =

360 / 9 = 40

gün.

İşletmenin tedarikçilerinden sağladığı ticari kredilerin işletmede ne kadar süre kaldığını (ödeme süresini) bulmak için satılan malın maliyeti borçlara oranlanır.

4

Nakit döngüsü (Nakit Dönüşüm Süresi) formülünü uygulayın.

Nakit Döngüsü = Stokta Bekleme Süresi + Alacak Tahsil Süresi - Borç Ödeme Süresi =

60 + 60 - 40 = 80

gün.

İşletmenin fiilen nakde ihtiyaç duyduğu süreyi (finansman açığını) hesaplamak için faaliyet döngüsünden borç erteleme süresi çıkarılır.

Anahtar Kavram

Nakit Döngüsü ve Faaliyet Oranları

Soru 34Soru →

Yenilenebilir enerji sistemleri alanında faaliyet gösteren Lodos Enerji A.Ş.'nin 2025 yılı faaliyet dönemine ait bazı temel finansal verileri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Finansal Kalemler	Tutar (TL)
Net Satışlar	72.000.000
Satışların Maliyeti	48.000.000
Ortalama Ticari Alacaklar	8.000.000
Ortalama Stoklar	12.000.000
Ortalama Ticari Borçlar	6.000.000

(Not: Bir yıldaki gün sayısı 360 olarak kabul edilecek olup, şirketin tüm satışları ve ticari mal alışları kredili gerçekleşmiştir.)

Bu verilere göre, faaliyet verimlilik oranları üzerinden hesaplandığında şirketin nakit döngüsü süresi kaç gündür?

70

85

95

130

175

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 85

Cevap

İşletmenin nakit döngüsü süresi 85 gündür.

Doğru yanıt, işletmenin stok ve alacak devir hızlarından elde edilen gün sayılarının (Faaliyet Döngüsü) toplamından, borç devir hızı üzerinden hesaplanan tedarikçi finansmanı süresinin çıkarılmasıyla ulaşılan süredir. Stokların maliyet üzerinden devir hızı

4

(

\frac{360}{4}=90

gün), alacakların devir hızı

9

(

\frac{360}{9}=40

gün) ve borçların devir hızı

8

'dir (

\frac{360}{8}=45

gün). Formülde yerine konulduğunda

90 + 40 - 45 = 85

gün sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak tahsilat süresinin hesaplanması

Alacak Devir Hızı =

9

, Alacak Tahsilat Süresi =

40

gün

Alacak devir hızı

\frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Ortalama Ticari Alacaklar}}

formülüyle

\frac{72.000.000}{8.000.000} = 9

bulunur. Tahsilat süresi ise

\frac{360}{9} = 40

gündür.

2

Stokta kalma süresinin hesaplanması

Stok Devir Hızı =

4

, Stokta Kalma Süresi =

90

gün

Stok devir hızında pay olarak satışların maliyeti dikkate alınır.

\frac{48.000.000}{12.000.000} = 4

bulunur. Stok süresi ise

\frac{360}{4} = 90

gündür.

3

Ticari borç ödeme süresinin hesaplanması

Borç Devir Hızı =

8

, Borç Ödeme Süresi =

45

gün

Borç devir hızında kredili alışlar (veya yaklaşık olarak satışların maliyeti) kullanılır.

\frac{48.000.000}{6.000.000} = 8

bulunur. Ödeme süresi

\frac{360}{8} = 45

gündür.

4

Nakit döngüsü süresinin hesaplanması

Nakit Döngüsü =

85

gün

Nakit Döngüsü = Stokta Kalma Süresi + Alacak Tahsilat Süresi - Borç Ödeme Süresi formülünden;

90 + 40 - 45 = 85

gün olarak elde edilir.

Anahtar Kavram

Faaliyet oranları aracılığıyla tahsilat, stok ve borç sürelerinin bulunarak çalışma sermayesi nakit döngüsünün hesaplanması.

Soru 35Soru →

Bir işletmenin 2024 ve 2025 yıllarına ait bazı gelir tablosu kalemleri aşağıda verilmiştir:

Kalemler	2024 (₺)	2025 (₺)
Satış Gelirleri	500.000	550.000
Satışların Maliyeti	300.000	480.000
Faaliyet Giderleri	100.000	110.000

İşletmenin finansal performansını değerlendiren bir analist, karşılaştırmalı tablolar analizi (yatay analiz) yöntemini kullanmıştır.

Buna göre, analiz sonucunda tespit edilen ve işletmenin brüt kârlılığını en olumsuz yönde etkileyen temel eğilim (trend) hangi kalemde yaşanmıştır ve bu kalemin yatay analiz (yüzdesel) değişim değeri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Satışların Maliyeti; %60 artış

Satışların Maliyeti; %37,5 artış

Satışların Maliyeti; 180.000 ₺ artış

Satış Gelirleri; %10 artış

Faaliyet Giderleri; %10 artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satışların Maliyeti; %60 artış

Cevap

İşletme kârlılığını en olumsuz etkileyen kalem Satışların Maliyeti'dir ve bu kalemdeki artış %60 olarak gerçekleşmiştir.

Doğru seçenekte belirtilen Satışların Maliyeti,

\frac{480.000 - 300.000}{300.000} \times 100 = \%60

formülü ile doğru hesaplanmıştır. İşletmenin satışları yalnızca %10 artış gösterirken, maliyetlerin %60 oranında devasa bir hızla artması brüt kârı daraltan ana unsurdur ve işletme finansmanı açısından en belirgin olumsuz gelişmedir.

Adım Adım Çözüm

1

Yatay analiz formülünü hatırlamak ve uygulamak.

Formül:

\frac{\text{Cari Yıl Değeri} - \text{Baz Yıl Değeri}}{\text{Baz Yıl Değeri}} \times 100

Karşılaştırmalı tablolar analizinde zaman içindeki eğilimi (trendi) yüzdesel olarak belirlemek için bu temel formül kullanılır.

2

Satış Gelirleri ve Faaliyet Giderleri kalemlerindeki değişimi hesaplamak.

Satış Gelirleri:

\frac{550.000 - 500.000}{500.000} = \%10

artış. Faaliyet Giderleri:

\frac{110.000 - 100.000}{100.000} = \%10

artış.

Diğer kalemlerdeki eğilimi belirleyerek işletmenin genel tablosunu anlamak gereklidir.

3

Satışların Maliyeti kalemindeki değişimi hesaplamak.

Satışların Maliyeti:

\frac{480.000 - 300.000}{300.000} = \frac{180.000}{300.000} = \%60

artış.

Maliyetlerdeki artış hızını tespit etmek için yatay analiz uygulanır.

4

Sonuçları kârlılık eğilimi açısından karşılaştırmak.

Satışlar sadece %10 artarken, bu satışların maliyetinin %60 oranında artması işletmenin brüt kârlılığını doğrudan düşüren en büyük olumsuz faktördür.

Soruda sadece hesaplama değil, aynı zamanda işletme kârlılığını en olumsuz etkileyen trendin analitik tespiti istenmektedir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz)

Soru 36Soru →

Bir işletmenin 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait gelir tablosundan alınan bazı kalemler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Yıllar	Net Satışlar (TL)	Faaliyet Giderleri (TL)
2023	300.000	50.000
2024	360.000	60.000
2025	450.000	90.000

2023 yılı baz (temel) yıl olarak kabul edilerek eğilim yüzdeleri (trend) analizi yapıldığında; 2025 yılına ait Faaliyet Giderleri eğilim yüzdesi kaçtır ve 2023-2025 dönemi dikkate alındığında işletmenin genel durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

180; faaliyet giderleri, net satışlara kıyasla daha hızlı bir artış eğilimi göstermiştir.

150; faaliyet giderleri ile net satışlar aynı oranda artış eğilimi göstermiştir.

20; faaliyet giderleri, net satışlara kıyasla oldukça yavaş bir artış eğilimi göstermiştir.

30; faaliyet giderlerinin artış eğilimi, net satışların artış eğiliminin gerisinde kalmıştır.

120; faaliyet giderlerindeki artış hızı, net satışların artış hızından daha düşüktür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180; faaliyet giderleri, net satışlara kıyasla daha hızlı bir artış eğilimi göstermiştir.

Cevap

180; faaliyet giderleri, net satışlara kıyasla daha hızlı bir artış eğilimi göstermiştir.

Eğilim yüzdeleri (trend) analizinde, belirlenen baz yılın değeri 100 olarak kabul edilir ve izleyen yılların değerleri bu baz yıla oranlanarak yüzdesel endeksler bulunur. 2023 yılı baz alındığında; 2025 yılı Faaliyet Giderleri endeksi

(\frac{90.000}{50.000}) \times 100 = 180

olarak hesaplanır. Karşılaştırma yapabilmek için 2025 yılı Net Satışlar endeksi hesaplandığında

(\frac{450.000}{300.000}) \times 100 = 150

bulunur. Faaliyet giderlerindeki artış eğilimi (180), net satışlardaki artış eğiliminden (150) daha büyük olduğu için, giderlerin satışlara kıyasla daha hızlı bir artış gösterdiği sonucuna varılır.

Adım Adım Çözüm

1

2025 yılı için Net Satışlar eğilim yüzdesini (endeksini) hesapla.

(\frac{450.000}{300.000}) \times 100 = 150

Faaliyet giderlerindeki artışın, satışlardaki artışa göre durumunu karşılaştırabilmek için satışların temel artış oranını belirlemek.

2

2025 yılı için Faaliyet Giderleri eğilim yüzdesini (endeksini) hesapla.

(\frac{90.000}{50.000}) \times 100 = 180

Soruda istenen faaliyet giderleri eğilim değerine ulaşmak.

3

Bulunan iki endeks değerini karşılaştırarak yorumla.

180 endeksi, 150 endeksinden büyük olduğu için faaliyet giderleri satışlardan daha hızlı artmıştır.

İşletmenin operasyonel verimlilik trendini doğru şekilde analiz etmek.

Anahtar Kavram

Eğilim Yüzdeleri (Trend) Analizinde Endeks Hesaplama ve Karşılaştırmalı Yorumlama

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 37Soru →

Aşağıdaki tabloda endüstriyel mutfak ekipmanları üreten GastroTek A.Ş.'nin ilgili faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri sunulmuştur:

Finansal Kalemler	Tutar (TL)
Net Kredili Satışlar	2.160.000
Satılan Malın Maliyeti	1.440.000
Kredili Alışlar	1.200.000
Ortalama Ticari Alacaklar	360.000
Ortalama Stoklar	180.000
Ortalama Ticari Borçlar	100.000

(İşlemlerde 1 yıl 360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Buna göre, GastroTek A.Ş.'nin nakit döngüsü (nakit dönüşüm süresi) kaç gündür?

30

75

90

105

135

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 75

Cevap

Doğru cevap 75 gündür.

Nakit döngüsü; stokta bekleme süresi ile alacak tahsil süresinin toplamından (faaliyet döngüsü), borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla bulunur. Rakamlara göre; Stok Süresi (

360 / (1.440.000 / 180.000) = 45

), Alacak Süresi (

360 / (2.160.000 / 360.000) = 60

) ve Borç Süresi (

360 / (1.200.000 / 100.000) = 30

) şeklindedir. Nakit Döngüsü =

45 + 60 - 30 = 75

gün olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Stokta bekleme süresinin hesaplanması

Stok Devir Hızı =

1.440.000 / 180.000 = 8

. Stokta Bekleme Süresi =

360 / 8 = 45

gün.

Stokların işletmeye girmesi ile satılması arasında geçen ortalama süreyi belirlemek için.

2

Alacak tahsil süresinin hesaplanması

Alacak Devir Hızı =

2.160.000 / 360.000 = 6

. Alacak Tahsil Süresi =

360 / 6 = 60

gün.

Kredili satışların müşterilerden ne kadar sürede tahsil edildiğini bulmak için.

3

Borç ödeme süresinin hesaplanması

Borç Devir Hızı =

1.200.000 / 100.000 = 12

. Borç Ödeme Süresi =

360 / 12 = 30

gün.

Tedarikçilerin sağladığı ticari kredilerin ortalama geri ödeme süresini saptamak için.

4

Nakit döngüsünün hesaplanması

45 + 60 - 30 = 75

gün.

Faaliyet döngüsünden (stok süresi + alacak süresi) borç ödeme süresini çıkararak işletmenin kendi nakdini bağladığı süreyi bulmak için.

Anahtar Kavram

Faaliyet Oranları ve Nakit Döngüsü Hesaplamaları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 38Soru →

Bir tekstil işletmesinin cari yıl sonu bilançosundan alınan verilere göre; dönen varlıkları $800.000 \text{ TL}$ , duran varlıkları ise $1.200.000 \text{ TL}$ 'dir. İşletmenin kısa vadeli yabancı kaynakları $400.000 \text{ TL}$ olup, finansman oranı (Özkaynaklar / Toplam Yabancı Kaynaklar) $0,60$ olarak hesaplanmıştır.

Buna göre, işletmenin uzun vadeli yabancı kaynak tutarı ve kaldıraç oranı (yabancı kaynak oranı) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

850.000 \text{ TL}

ve

\%62,5

350.000 \text{ TL}

ve

\%37,5

400.000 \text{ TL}

ve

\%40,0

1.250.000 \text{ TL}

ve

\%62,5

850.000 \text{ TL}

ve

\%42,5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $850.000 \text{ TL}$ ve $\%62,5$

Cevap

İşletmenin uzun vadeli yabancı kaynak tutarı

850.000 \text{ TL}

ve kaldıraç oranı

\%62,5

'tir.

Doğru seçenekteki değerler bilanço denkliği kurularak elde edilir. Aktif toplamı

2.000.000 \text{ TL}

'dir. Finansman oranı

0,60

olduğundan, Özkaynaklar yabancı kaynakların

0,60

katıdır.

\text{YK} + 0,60\text{YK} = 2.000.000 \text{ TL}

denkleminden Toplam Yabancı Kaynak

1.250.000 \text{ TL}

bulunur. Bu tutardan

400.000 \text{ TL}

'lik kısa vadeli yabancı kaynaklar düşüldüğünde uzun vadeli yabancı kaynak

850.000 \text{ TL}

olur. Kaldıraç oranı ise Toplam Yabancı Kaynak / Pasif Toplamı formülünden (

1.250.000 / 2.000.000

)

\%62,5

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin aktif toplamını (ve dolayısıyla pasif toplamını) hesaplamak.

Aktif Toplamı = Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar =

800.000 + 1.200.000 = 2.000.000 \text{ TL}

. (Pasif Toplamı =

2.000.000 \text{ TL}

)

Bilanço denkliği gereği aktif toplamı pasif toplamına (Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar) eşittir.

2

Finansman oranı denkliği üzerinden toplam yabancı kaynak tutarını (YK) bulmak.

Finansman Oranı = Özkaynak / YK =

0,60

ise Özkaynak =

0,60 \times \text{YK}

olur. Pasif =

\text{YK} + 0,60\text{YK} = 1,60\text{YK}

. Buradan

1,60\text{YK} = 2.000.000

ve

\text{YK} = 1.250.000 \text{ TL}

bulunur.

Pasif toplamının içinde yabancı kaynak ve özkaynağın oransal dağılımını belirlemek.

3

Uzun vadeli yabancı kaynak (UVYK) tutarını hesaplamak.

UVYK = Toplam Yabancı Kaynak - Kısa Vadeli Yabancı Kaynak =

1.250.000 - 400.000 = 850.000 \text{ TL}

.

Soruda istenen ilk parametre olan UVYK değerine ulaşmak.

4

Kaldıraç oranını hesaplamak.

Kaldıraç Oranı = Toplam Yabancı Kaynak / Pasif Toplamı =

1.250.000 / 2.000.000 = 0,625

yani

\%62,5

.

İşletmenin varlıklarının ne kadarının borçla finanse edildiğini gösteren ikinci istenen parametreyi bulmak.

Anahtar Kavram

Finansal Yapı Oranları: Finansman Oranı ve Kaldıraç Oranı İlişkisi

Soru 39Soru →

Makine parçaları üreten bir sanayi işletmesinin mali servisinden $31$ Aralık $2025$ tarihi itibarıyla alınan bilanço kesiti aşağıdaki verileri içermektedir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Kasa	$15.000$
Bankalar	$25.000$
Hisse Senetleri	$10.000$
Alıcılar	$30.000$
İlk Madde ve Malzeme	$20.000$
Yarı Mamuller	$15.000$
Mamuller	$30.000$
Gelecek Aylara Ait Giderler	$5.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$100.000$

Buna göre, işletmenin asit-test (likidite) oranı kaçtır?

0,50

0,80

0,85

1,20

1,50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,80$

Cevap

İşletmenin asit-test oranı

0,80

'dir.

Asit-test (likidite) oranı, işletmenin stoklarını satmaya gerek kalmadan kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü gösterir. Hesaplamada Kasa (

15.000

), Bankalar (

25.000

), Hisse Senetleri (

10.000

) ve Alıcılar (

30.000

) toplamı olan

80.000

TL dikkate alınır. Stokların alt kırılımları (İlk Madde, Yarı Mamul, Mamul toplamı

65.000

TL) ve paraya çevrilemeyen Gelecek Aylara Ait Giderler (

5.000

TL) dâhil edilmez. Likit varlıklar (

80.000

TL), Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklara (

100.000

TL) bölündüğünde oran

0,80

çıkar.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen varlıkların ve stok kalemlerinin toplamını belirleme

Dönen Varlıklar =

150.000

TL, Stoklar (İlk Madde + Yarı Mamul + Mamul) =

65.000

TL.

Tablodaki tüm aktif kalemler dönen varlık niteliğindedir. Asit-test oranını bulmak için öncelikle toplamı bilmek gerekir.

2

Likit varlıkları (pay kısmını) hesaplama

Likit Varlıklar = Dönen Varlıklar - Stoklar - Gelecek Aylara Ait Giderler =

150.000 - 65.000 - 5.000 = 80.000

TL.

Asit-test oranında stoklar satılamama riski taşıdığı için, gelecek aylara ait giderler ise paraya çevrilemeyeceği için hesaba katılmaz. (Alternatif yol: Kasa + Banka + Hisse Senedi + Alıcılar =

80.000

TL)

3

Asit-test oranını formüle uygulama

Asit-Test Oranı = Likit Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar =

80.000 / 100.000 = 0,80

İşletmenin her

1

TL'lik kısa vadeli borcuna karşılık anında kullanabileceği

0,80

TL'si olduğunu görmek için bölme işlemi yapılır.

Anahtar Kavram

Asit-Test (Hassas/Likidite) Oranı

Soru 40Soru →

Bir kamu iştiraki olan enerji şirketinin finansal performans değerlendirmesinde genişletilmiş DuPont analiz sistemi kullanılmıştır. Yapılan incelemede şirketin aktif kârlılığı (ROA) $\%12$ , net kâr marjı $\%4$ ve özkaynak kârlılığı (ROE) $\%30$ olarak tespit edilmiştir. Finansal sürdürülebilirlik raporunu hazırlayan uzman, şirketin varlık kullanım etkinliğini ve finansal kaldıraç düzeyini belirlemek istemektedir.

Buna göre, şirketin aktif devir hızı ve özkaynak çarpanı değerleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

3,0 ve 2,5

0,33 ve 0,4

2,5 ve 3,0

7,5 ve 2,5

0,48 ve 3,6

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3,0 ve 2,5

Cevap

Şirketin aktif devir hızı 3,0 ve özkaynak çarpanı 2,5'tir.

Genişletilmiş DuPont denkleminde aktif kârlılığı (ROA), net kâr marjı ile aktif devir hızının çarpımına eşittir. Verilen oranlar denklemde yerine konulduğunda aktif devir hızı (

12 / 4

)

3,0

olarak bulunur. Özkaynak kârlılığı (ROE) ise ROA ile özkaynak çarpanının çarpımıyla elde edilir. Bu denklem çözüldüğünde ise özkaynak çarpanı (

30 / 12

)

2,5

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif kârlılığı (ROA) denklemini kullanarak aktif devir hızını hesapla.

ROA = Net Kâr Marjı

\times

Aktif Devir Hızı

\Rightarrow

\%12 = \%4 \times

Aktif Devir Hızı

\Rightarrow

Aktif Devir Hızı =

12 / 4 = 3,0

DuPont sisteminde aktif kârlılığı, kârlılık marjı ile varlıkların ne kadar verimli kullanıldığını gösteren devir hızının çarpımından oluşur.

2

Özkaynak kârlılığı (ROE) denklemini kullanarak özkaynak çarpanını hesapla.

ROE = ROA

\times

Özkaynak Çarpanı

\Rightarrow

\%30 = \%12 \times

Özkaynak Çarpanı

\Rightarrow

Özkaynak Çarpanı =

30 / 12 = 2,5

Genişletilmiş DuPont analizi, özkaynak kârlılığını aktif kârlılığı ile finansal kaldıracın (özkaynak çarpanının) çarpımı olarak tanımlar.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi

Finansal Tablolar Analizi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar