Karlılık Oranları Alıştırma Soruları — KPSS İşletme

Bir işletmenin belirli bir döneme ait özet finansal verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	400.000
Duran Varlıklar	600.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	200.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	200.000
Net Satışlar	1.500.000
Faaliyet Kârı	240.000
Dönem Net Kârı	120.000

Buna göre, işletmenin Özkaynak Kârlılığı (Mali Rantabilite) oranı yüzde kaçtır?

%8

%12

%15

%20

%40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %20

Cevap

İşletmenin Özkaynak Kârlılığı (Mali Rantabilite) oranı %20'dir.

Özkaynak Kârlılığı (Mali Rantabilite), işletme sahiplerinin işletmeye sağladığı fonların getiri oranını ifade eder ve 'Dönem Net Kârı / Özkaynaklar' formülü ile hesaplanır. İşletmenin özkaynakları (Toplam Aktifler - Toplam Borçlar) = (1.000.000 - 400.000) = 600.000 TL'dir. Dönem Net Kârı olan 120.000 TL, 600.000 TL'lik özkaynaklara bölündüğünde %20 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin toplam varlıklarını (aktiflerini) hesaplayın.

Toplam Aktifler = Dönen Varlıklar (400.000) + Duran Varlıklar (600.000) = 1.000.000 TL

Özkaynak tutarını bulabilmek için temel muhasebe denkliği gereği öncelikle aktif toplamına ihtiyaç vardır.

2

İşletmenin toplam yabancı kaynaklarını (borçlarını) hesaplayın.

Toplam Yabancı Kaynaklar = Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (200.000) + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (200.000) = 400.000 TL

Varlıklardan düşülecek olan toplam borç yükünün belirlenmesi gerekir.

3

Özkaynak tutarını hesaplayın.

Özkaynaklar = Toplam Aktifler (1.000.000) - Toplam Yabancı Kaynaklar (400.000) = 600.000 TL

Özkaynak kârlılığı oranının paydası özkaynak toplamından oluşmaktadır.

4

Özkaynak Kârlılığı oranını (ROE) hesaplayın.

Özkaynak Kârlılığı = Dönem Net Kârı / Özkaynaklar = 120.000 / 600.000 = 0,20 (%20)

İşletme sahiplerinin (ortakların) tahsis ettiği sermayenin getirisini ölçmek için net kâr, özkaynaklara oranlanır.

Anahtar Kavram

Özkaynak Kârlılığı (Mali Rantabilite) Oranı

Soru 2Soru →

Zeta A.Ş.'nin 2025 yılı sonu itibarıyla hazırlanan bilançosu ve gelir tablosundan derlenen veriler aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	600.000
Duran Varlıklar	900.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	400.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	500.000
Faaliyet Kârı (FVÖK)	240.000
Dönem Net Kârı	180.000

Buna göre, işletmenin aktif kârlılığı (ROA) ve özsermaye kârlılığı (ROE) sırasıyla yüzde kaçtır?

%12 ve %30

%30 ve %12

%12 ve %20

%16 ve %40

%20 ve %30

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %12 ve %30

Cevap

Aktif kârlılığı %12 ve özsermaye kârlılığı %30 olarak hesaplanan seçenektir.

Aktif kârlılığı (ROA), dönem net kârının aktif toplamına bölünmesiyle (180.000 / 1.500.000 = %12) bulunur. Özsermaye kârlılığı (ROE) ise dönem net kârının özkaynaklara bölünmesiyle hesaplanır. Aktif toplamı 1.500.000 TL, toplam yabancı kaynaklar ise 900.000 TL olduğundan özkaynaklar 600.000 TL'dir. Buna göre ROE (180.000 / 600.000) işlemiyle %30 olarak tespit edilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin Aktif Toplamını (Toplam Varlıklar) hesaplayın.

Dönen Varlıklar (600.000 TL) + Duran Varlıklar (900.000 TL) = 1.500.000 TL

Aktif kârlılığını (ROA) bulabilmek ve özkaynakları hesaplayabilmek için bilançonun aktif büyüklüğüne ihtiyaç vardır.

2

İşletmenin Özkaynaklarını (Özsermaye) hesaplayın.

Aktif Toplamı (1.500.000 TL) - Toplam Yabancı Kaynaklar (400.000 TL + 500.000 TL) = 600.000 TL

Özsermaye kârlılığını (ROE) hesaplarken paydada özkaynaklar kullanılmalıdır.

3

Aktif Kârlılığını (ROA) hesaplayın.

Dönem Net Kârı / Aktif Toplamı = 180.000 / 1.500.000 = 0,12 (%12)

Aktif kârlılığı, net kârın toplam varlıklara (aktiflere) oranlanmasıyla bulunur.

4

Özsermaye Kârlılığını (ROE) hesaplayın.

Dönem Net Kârı / Özkaynaklar = 180.000 / 600.000 = 0,30 (%30)

Özsermaye kârlılığı, net kârın sadece ortakların sağladığı kaynağa (özsermayeye) oranlanmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Aktif ve Özsermaye Kârlılığı Hesaplaması

Soru 3Soru →

Kuzey Endüstri A.Ş.'nin faaliyet gösterdiği hesap dönemine ait bazı finansal verileri ve oranları aşağıda verilmiştir:

- Net kâr marjı: $\%5$
- Aktif devir hızı: $2,0$
- Yabancı kaynak / Özkaynak oranı: $1,5$

Buna göre, DuPont analiz sistemi dikkate alındığında Kuzey Endüstri A.Ş.'nin özkaynak kârlılığı (ROE) yüzde kaçtır?

7,5

10

12,5

15

25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25

Cevap

DuPont sistemine göre işletmenin özkaynak kârlılığı (ROE) %25'tir.

DuPont analiz sistemine göre özkaynak kârlılığı (ROE); Net Kâr Marjı, Aktif Devir Hızı ve Özkaynak Çarpanının çarpımına eşittir. İlk adımda, Net Kâr Marjı (

\% 5

) ile Aktif Devir Hızı (

2,0

) çarpılarak Aktif Kârlılığı (

\% 10

) bulunur. İkinci adımda, Yabancı Kaynak / Özkaynak oranı (

1,5

) kullanılarak Özkaynak Çarpanı (Aktif / Özkaynak) hesaplanır. Bilanço denkliğine göre Aktif = Yabancı Kaynak + Özkaynak olduğu için, çarpan

1,5 + 1 = 2,5

olur. Son adımda, Aktif Kârlılığı (

\% 10

) ile Özkaynak Çarpanı (

2,5

) çarpılarak Özkaynak Kârlılığı

\% 25

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif Kârlılığının (ROA) hesaplanması

\%5 \times 2,0 = \%10

DuPont analizinde aktif kârlılığı, net kâr marjı ile aktif devir hızının çarpımına eşittir.

2

Özkaynak Çarpanının (Aktif/Özkaynak) bulunması

1,5 + 1 = 2,5

Bilanço temel denklemine (Aktif = Yabancı Kaynak + Özkaynak) göre her iki taraf özkaynağa bölündüğünde, Aktif/Özkaynak = (Yabancı Kaynak/Özkaynak) + 1 formülü elde edilir.

3

Özkaynak Kârlılığının (ROE) hesaplanması

\%10 \times 2,5 = \%25

Genişletilmiş DuPont denklemine göre özkaynak kârlılığı, aktif kârlılığı ile özkaynak çarpanının çarpımıdır.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) Hesaplaması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 4Soru →

Pusula Teknoloji A.Ş.'nin 2025 yılı sonu itibarıyla hazırlanan özet bilançosu ve gelir tablosundan alınan bazı kalemler aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	$700.000$
Duran Varlıklar	$1.300.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$600.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$900.000$
Net Satışlar	$2.500.000$
Faaliyet Kârı	$350.000$
Dönem Net Kârı	$200.000$

Buna göre, işletmenin net kâr marjı ve özsermaye kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

%8 ve %40

%8 ve %10

%14 ve %40

%14 ve %10

%8 ve %70

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %8 ve %40

Cevap

İşletmenin net kâr marjı %8, özsermaye kârlılığı (ROE) ise %40'tır.

Soruda istenen iki temel kârlılık oranı vardır. Birincisi Net Kâr Marjı olup, Dönem Net Kârı / Net Satışlar formülü ile hesaplanır (

200.000 / 2.500.000 = \%8

). İkincisi Özsermaye Kârlılığıdır (ROE) ve hesaplanması için bilançodan Özkaynak toplamının bulunması gerekir. Toplam Aktifler (

700.000 + 1.300.000 = 2.000.000

TL) ile Toplam Yabancı Kaynaklar (

600.000 + 900.000 = 1.500.000

TL) arasındaki fark Özkaynakları (

500.000

TL) verir. Dönem Net Kârı / Özkaynaklar oranı ise

200.000 / 500.000 = \%40

olarak doğru sonuca ulaştırır.

Adım Adım Çözüm

1

Net kâr marjını hesaplamak için dönem net kârını net satışlara böl.

Net Kâr Marjı =

200.000 / 2.500.000 = 0,08 = \%8

Net kâr marjı, her bir liralık satıştan ne kadar net kâr elde edildiğini gösterir.

2

Özsermayeyi (Özkaynakları) bulmak için temel muhasebe denkleminden (Aktif = Pasif) yararlan.

Toplam Aktif =

700.000 + 1.300.000 = 2.000.000

TL. Toplam Yabancı Kaynak =

600.000 + 900.000 = 1.500.000

TL. Özkaynaklar =

2.000.000 - 1.500.000 = 500.000

TL.

Özsermaye kârlılığını hesaplamak için öncelikle bilançodaki özkaynaklar toplamının bilinmesi gerekir.

3

Özsermaye kârlılığını (ROE) hesaplamak için dönem net kârını özkaynaklara böl.

ROE =

200.000 / 500.000 = 0,40 = \%40

Özsermaye kârlılığı, ortakların sağladığı fonların ne kadar kârlı kullanıldığını ölçer.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları ve Bilanço Eşitliği

Soru 5Soru →

Sinerji Üretim A.Ş.'nin 2025 yılı finansal verileri incelendiğinde; işletmenin sahip olduğu toplam varlıkların $2.500.000$ TL olduğu, bu varlıkların finansmanında $600.000$ TL kısa vadeli ve $400.000$ TL uzun vadeli yabancı kaynak kullanıldığı görülmüştür. İşletme ilgili dönemde $3.000.000$ TL net satış hasılatı elde etmiş ve dönemi $300.000$ TL net kâr ile kapatmıştır.

Buna göre, Sinerji Üretim A.Ş.'nin Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%10

ve

\%12

\%12

ve

\%20

\%12

ve

\%30

\%20

ve

\%12

\%10

ve

\%20

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%12$ ve $\%20$

Cevap

İşletmenin Aktif Kârlılığı (ROA)

\%12

ve Özkaynak Kârlılığı (ROE)

\%20

'dir.

Aktif Kârlılığı (ROA), Net Dönem Kârının (

300.000

TL) Toplam Aktiflere (

2.500.000

TL) bölünmesiyle

\%12

olarak bulunur. Özkaynak Kârlılığını (ROE) bulmak için öncelikle bilanço denkliğinden Özkaynaklar (

2.500.000 - 1.000.000 = 1.500.000

TL) hesaplanır. Net Kârın Özkaynaklara bölünmesiyle (

300.000 / 1.500.000

) ROE oranı

\%20

çıkar. Soruda sırasıyla Aktif Kârlılığı ve Özkaynak Kârlılığı istendiğinden doğru sıralama

\%12

ve

\%20

şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif Kârlılığını (ROA) hesaplayınız.

ROA = Net Dönem Kârı / Toplam Aktifler =

300.000 / 2.500.000 = 0,12

(yani

\%12

).

Aktif kârlılığı, işletmenin tüm varlıklarının kâr yaratma gücünü gösterir ve net kârın toplam varlıklara bölünmesiyle bulunur.

2

İşletmenin Özkaynak tutarını bulunuz.

Özkaynaklar = Aktif Toplamı - Toplam Yabancı Kaynaklar =

2.500.000 - (600.000 + 400.000) = 1.500.000

TL.

Bilanço denkliğine (Varlıklar = Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar) göre, özkaynak kârlılığını bulmak için öncelikle özkaynak tutarının hesaplanması gerekir.

3

Özkaynak Kârlılığını (ROE) hesaplayınız.

ROE = Net Dönem Kârı / Özkaynaklar =

300.000 / 1.500.000 = 0,20

(yani

\%20

).

Özkaynak kârlılığı, işletme sahiplerinin (ortakların) koyduğu sermayenin getirisini ölçer ve net kârın özkaynak toplamına bölünmesiyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları (Aktif ve Özkaynak Kârlılığı)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 6Soru →

Gelişim Endüstri A.Ş.'nin 2025 yılına ait özet finansal verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi / Finansal Veri	Tutar / Oran
Net Satışlar	$10.000.000$ TL
Vergi Öncesi Kâr	$1.000.000$ TL
Kurumlar Vergisi Oranı	$\%20$
Toplam Varlıklar	$5.000.000$ TL
Özkaynak Çarpanı	$2,5$

Bu verilere göre, işletmenin Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

\%16

ve

\%40

\%20

ve

\%50

\%8

ve

\%20

\%40

ve

\%16

\%16

ve

\%16

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%16$ ve $\%40$

Cevap

İşletmenin Aktif Kârlılığı (ROA)

\%16

ve Özkaynak Kârlılığı (ROE)

\%40

'tır.

Aktif kârlılığı (ROA), vergi sonrası net kârın toplam varlıklara bölünmesiyle bulunur ve

\%16

olarak hesaplanır. Özkaynak kârlılığı (ROE) ise net kârın özkaynak tutarına bölünmesiyle veya doğrudan ROA ile özkaynak çarpanının çarpılmasıyla bulunur ve

\%40

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Vergi kesintisi yapılarak Net Kâr tutarının hesaplanması.

Net Kâr = 1.000.000 - (1.000.000 \times 0,20) = 800.000

TL

Kârlılık oranlarının (ROA ve ROE) hesaplanmasında vergi sonrası net kâr kullanılır.

2

Net Kârın Toplam Varlıklara bölünmesiyle Aktif Kârlılığının (ROA) bulunması.

ROA = \frac{800.000}{5.000.000} = 0,16 \Rightarrow \%16

Aktif kârlılığı, işletmenin sahip olduğu varlıkların ne kadar verimli kullanılarak kâr üretildiğini gösterir.

3

Özkaynak Çarpanı formülünü kullanarak Özkaynaklar tutarının hesaplanması.

2,5 = \frac{5.000.000}{Özkaynaklar} \Rightarrow Özkaynaklar = 2.000.000

TL

Özkaynak kârlılığını (ROE) bulabilmek için işletmenin toplam özkaynak tutarına ihtiyaç vardır.

4

Net Kârın Özkaynaklara bölünmesiyle Özkaynak Kârlılığının (ROE) bulunması.

ROE = \frac{800.000}{2.000.000} = 0,40 \Rightarrow \%40

Özkaynak kârlılığı, ortakların koyduğu sermayenin getirisini ölçer.

Anahtar Kavram

Karlılık Oranları ve DuPont Analizi

Alternatif Yöntem

Özkaynak tutarını bilançodan çekmek yerine, DuPont denkleminden doğrudan faydalanılabilir:

ROE = ROA \times Özkaynak Çarpanı

. Aktif kârlılığı (ROA)

\%16

bulunduktan sonra oran doğrudan

2,5

ile çarpılarak

ROE = \%40

sonucuna hızlıca ulaşılabilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

Atlas Ambalaj Sanayi A.Ş.'nin $2026$ yılı sonu itibarıyla hazırlanan finansal tablolarından alınan bazı kalemler (Bin TL) aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi	Tutar (Bin TL)
Brüt Satışlar	$4.800$
Satış İndirimleri (-)	$800$
Satışların Maliyeti (-)	$2.400$
Faaliyet Giderleri (-)	$600$
Finansman Giderleri (-)	$250$
Vergi Karşılığı (-)	$150$
Dönen Varlıklar	$2.000$
Duran Varlıklar	$3.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.800$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.200$

Buna göre, Atlas Ambalaj Sanayi A.Ş.'nin net kâr marjı ve özsermaye kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%15

ve

\%30

\%15

ve

\%12

\%25

ve

\%30

\%15

ve

\%20

\%25

ve

\%12

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%15$ ve $\%30$

Cevap

İşletmenin net kâr marjı

\%15

ve özsermaye kârlılığı (ROE)

\%30

'dur.

Soruda istenilen ilk oran olan net kâr marjı, dönem net kârının net satışlara bölünmesiyle bulunur. Dönem net kârı

600.000

TL, net satışlar

4.000.000

TL olduğundan bu oran

\%15

'tir. İkinci oran olan özsermaye kârlılığı (ROE) ise dönem net kârının özkaynaklara bölünmesiyle hesaplanır. Özkaynaklar, toplam aktiflerden (

5.000.000

TL) toplam yabancı kaynakların (

3.000.000

TL) çıkarılmasıyla elde edilir ve

2.000.000

TL olarak bulunur. Sonuç olarak

\%15

net kâr marjı ve

\%30

özsermaye kârlılığı değerlerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net satışlar tutarının hesaplanması

4.800 - 800 = 4.000

Bin TL

Net kâr marjı oransal analizinde satış gelirleri bazının netleştirilmesi gerekir.

2

Dönem net kârının hesaplanması

4.000 - 2.400 = 1.600

(Brüt Kâr).

1.600 - 600 = 1.000

(Faaliyet Kârı).

1.000 - 250 - 150 = 600

Bin TL

Kârlılık oranlarında pay kısmında yer alan nihai işletme kârını bulmak için tüm gider ve vergiler düşülmelidir.

3

Özkaynaklar tutarının hesaplanması

Toplam Varlıklar (

2.000 + 3.000 = 5.000

) - Toplam Yabancı Kaynaklar (

1.800 + 1.200 = 3.000

) =

2.000

Bin TL

Özsermaye kârlılığı (ROE) için bilançonun pasif tarafındaki özkaynaklar (Aktif - Yabancı Kaynaklar) hesaplanmalıdır.

4

Kârlılık oranlarının formüle edilmesi

Net Kâr Marjı =

600 / 4.000 = \%15

. Özsermaye Kârlılığı =

600 / 2.000 = \%30

.

İlgili tutarlar formüllerde yerine konarak sonuçlar elde edilir.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları (Net Kâr Marjı ve Özsermaye Kârlılığı)

Soru 8Soru →

Marmara Dokuma A.Ş.'nin $2023$ yılına ait finansal tablolarından alınan bazı veriler (TL) aşağıdadır:

Hesap Kalemi	Tutar
Brüt Satışlar	$1.200.000$
Satış İndirimleri	$200.000$
Satışların Maliyeti	$600.000$
Faaliyet Giderleri	$150.000$
Finansman Giderleri	$50.000$
Vergi Karşılığı	$40.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$300.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$
Özkaynaklar	$500.000$

Verilen bilgilere göre, işletmenin net kâr marjı ve özkaynak kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%16

ve

\%32

\%16

ve

\%16

\%13,33

ve

\%16

\%40

ve

\%32

\%25

ve

\%50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%16$ ve $\%32$

Cevap

İşletmenin net kâr marjı

\%16

, özkaynak kârlılığı ise

\%32

'dir.

Doğru cevap

\%16

ve

\%32

değerlerini içeren seçenektir. İşletmenin net satışları

1.200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL'dir. Net dönem kârı ise tüm giderler ve vergiler düşüldükten sonra

160.000

TL olarak bulunur. Net Kâr Marjı =

160.000 / 1.000.000 = \%16

'dır. Özkaynak Kârlılığı (ROE) ise net kârın özkaynaklara (

500.000

TL) bölünmesiyle

160.000 / 500.000 = \%32

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Net satışların hesaplanması

Net Satışlar =

1.200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL

Net kâr marjı hesaplanırken gelir tablosundaki baz değer brüt değil net satışlardır.

2

Net dönem kârının hesaplanması

Net Kâr =

1.000.000

(Net Satışlar)

- 600.000

(SMM)

- 150.000

(Faal. Gid.)

- 50.000

(Fin. Gid.)

- 40.000

(Vergi) =

160.000

TL

Kârlılık oranlarının payında yer alacak net dönem kârına ulaşmak için gelir tablosu kalemleri sırasıyla düşülmelidir.

3

Net kâr marjının bulunması

Net Kâr Marjı =

160.000 / 1.000.000 = 0,16

(

\%16

)

Net kâr marjı, her

1

TL'lik net satışın ne kadarının net kâr olarak kaldığını gösterir.

4

Özkaynak kârlılığının (ROE) bulunması

Özkaynak Kârlılığı =

160.000 / 500.000 = 0,32

(

\%32

)

ROE, ortakların koyduğu sermayenin (özkaynakların) getirisini ölçer. Yabancı kaynaklar tabana dâhil edilmez.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları (Net Kâr Marjı ve Özkaynak Kârlılığı - ROE)

Soru 9Soru →

Kutup Yıldızı Lojistik A.Ş.'nin 2025 yılı faaliyetlerine ilişkin özet finansal verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	5.200.000
Satış İndirimleri ve İadeleri	200.000
Satışların Maliyeti	3.500.000
Faaliyet Giderleri	600.000
Finansman Giderleri	200.000
Vergi Karşılığı	140.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	1.200.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	800.000
Özkaynaklar	2.000.000

Bu verilere göre, işletmenin Net Kâr Marjı ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%11,2

ve

\%28,0

\%18,0

ve

\%14,0

\%11,2

ve

\%14,0

\%14,0

ve

\%28,0

\%30,0

ve

\%45,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%11,2$ ve $\%28,0$

Cevap

İşletmenin Net Kâr Marjı

\%11,2

ve Özkaynak Kârlılığı

\%28,0

'dir.

Verilen tabloda net satışlar

5.000.000

TL, sırasıyla tüm giderler düşüldüğünde ulaşılan net kâr ise

560.000

TL'dir. Net Kâr Marjı, net kârın net satışlara bölünmesiyle (

\frac{560.000}{5.000.000} = \%11,2

); Özkaynak Kârlılığı (ROE) ise net kârın özkaynaklara bölünmesiyle (

\frac{560.000}{2.000.000} = \%28,0

) doğru bir biçimde hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışların Hesaplanması

Net Satışlar =

5.200.000 - 200.000 = 5.000.000

TL.

Kâr marjı oranlarında baz alınacak doğru satış tutarı, brüt satışlardan indirim ve iadelerin düşülmesiyle bulunan net satışlardır.

2

Dönem Net Kârının Hesaplanması

Brüt Kâr =

1.500.000

TL. Faaliyet Kârı =

1.500.000 - 600.000 = 900.000

TL. Vergi Öncesi Kâr =

900.000 - 200.000 = 700.000

TL. Net Kâr =

700.000 - 140.000 = 560.000

TL.

Kârlılık oranları için gelir tablosu kalemleri sırasıyla düşülerek nihai net kâra ulaşılmalıdır.

3

Net Kâr Marjının Hesaplanması

Net Kâr Marjı =

\frac{560.000}{5.000.000} = 0,112

(yani

\%11,2

).

Net Kâr Marjı, elde edilen net kârın net satışlara bölünmesiyle bulunur.

4

Özkaynak Kârlılığının (ROE) Hesaplanması

Özkaynak Kârlılığı =

\frac{560.000}{2.000.000} = 0,28

(yani

\%28,0

).

Özkaynak kârlılığı, işletme sahiplerinin koyduğu sermayenin getirisini ölçmek için net kârın özkaynak toplamına oranlanmasıyla hesaplanır.

Anahtar Kavram

Kârlılık Oranları: Net Kâr Marjı ve Özkaynak Kârlılığı (ROE)

Soru 10Soru →

Bora Teknoloji A.Ş.'nin 2025 yılı sonu itibarıyla hazırlanan özet bilançosu ve gelir tablosuna ait bazı kalemler aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	400.000
Duran Varlıklar	600.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	200.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	300.000
Özkaynaklar	500.000
Net Satışlar	2.800.000
Faaliyet Kârı	400.000
Dönem Net Kârı	280.000

Bu verilere göre, Bora Teknoloji A.Ş.'nin Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%40

ve

\%80

\%56

ve

\%28

\%28

ve

\%56

\%28

ve

\%35

\%10

ve

\%28

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%28$ ve $\%56$

Cevap

İşletmenin Aktif Kârlılığı (ROA) %28, Özkaynak Kârlılığı (ROE) ise %56 olarak hesaplanmalıdır.

Aktif Kârlılığı (ROA), Dönem Net Kârının Toplam Aktiflere (Dönen + Duran Varlıklar) bölünmesiyle bulunur (280.000 TL / 1.000.000 TL = %28). Özkaynak Kârlılığı (ROE) ise Dönem Net Kârının salt Özkaynaklara bölünmesiyle hesaplanır (280.000 TL / 500.000 TL = %56). Verilen seçenekler arasında bu iki oran sırasıyla doğru yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam aktiflerin hesaplanması.

Toplam Aktifler = Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar = 400.000 + 600.000 = 1.000.000 TL

Aktif kârlılığı formülünün paydasında yer alan toplam varlık büyüklüğünü bulmak için.

2

Aktif Kârlılığının (ROA) hesaplanması.

ROA = Dönem Net Kârı / Toplam Aktifler = 280.000 / 1.000.000 = 0,28 (%28)

İşletmenin sahip olduğu tüm varlıkların kârlılık yaratma gücünü (verimliliğini) ölçmek için.

3

Özkaynak Kârlılığının (ROE) hesaplanması.

ROE = Dönem Net Kârı / Özkaynaklar = 280.000 / 500.000 = 0,56 (%56)

Şirket ortaklarının koyduğu sermayenin (özkaynakların) net getirisini ölçmek için.

Anahtar Kavram

İşletmelerde verimlilik ve ortak getirisi analizi: Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) hesaplamaları.

Soru 11Soru →

Çınar Mobilya Sanayi A.Ş.'nin $2025$ yılına ait bazı finansal verileri aşağıdaki gibidir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Net Satışlar	2.000.000
Dönem Net Kârı	300.000
Dönen Varlıklar	1.000.000
Duran Varlıklar	1.500.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	600.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	400.000

Buna göre, işletmenin özkaynak kârlılığı (ROE) yüzde kaçtır?

\%12

\%15

\%20

\%30

\%50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%20$

Cevap

İşletmenin özkaynak kârlılığı (ROE)

\%20

'dir.

Özkaynak kârlılığı (ROE), dönem net kârının toplam özkaynaklara bölünmesiyle elde edilir. Soruda özkaynaklar doğrudan verilmemiş, bilanço eşitliği yoluyla (Toplam Aktifler - Toplam Yabancı Kaynaklar) hesaplanması istenmiştir.

2.500.000

TL toplam varlıktan

1.000.000

TL toplam borç çıkarıldığında özkaynaklar

1.500.000

TL olarak bulunur. Dönem net kârı (

300.000

TL) bu değere bölündüğünde oran

\%20

çıkar.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam Varlıkları (Aktif Toplamı) bulun.

Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar =

1.000.000 + 1.500.000 = 2.500.000 \text{ TL}

Bilançonun aktif tarafının toplamını belirlemek, pasif tarafındaki özkaynakları bulmak için temel oluşturur.

2

Toplam Yabancı Kaynakları (Borçları) hesaplayın.

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar =

600.000 + 400.000 = 1.000.000 \text{ TL}

İşletmenin dış kaynaklı borçlarının toplamını bulmak gerekir.

3

Özkaynakları hesaplayın.

Toplam Varlıklar - Toplam Yabancı Kaynaklar =

2.500.000 - 1.000.000 = 1.500.000 \text{ TL}

Temel muhasebe denklemine (Aktif = Borç + Özkaynak) göre özkaynak tutarı tespit edilmelidir.

4

Özkaynak Kârlılığını (ROE) hesaplayın.

Dönem Net Kârı / Özkaynaklar =

300.000 / 1.500.000 = 0,20 \Rightarrow \%20

Özkaynak kârlılığı, net kârın yatırılan özkaynaklara bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Özkaynak Kârlılığı (ROE) ve Bilanço Denklemi

Soru 12Soru →

Aşağıdaki tabloda Zirve Gıda Sanayi A.Ş.'nin $2025$ yılı sonu itibarıyla hazırlanan finansal tablolarından alınan bazı veriler bulunmaktadır:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Net Satışlar	$1.200.000$
Dönen Varlıklar	$800.000$
Duran Varlıklar	$700.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$400.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$
Özkaynaklar	$900.000$
Dönem Net Kârı	$180.000$

Buna göre, işletmenin özkaynak (özsermaye) kârlılığı aşağıdakilerden hangisidir?

\%12

\%15

\%20

\%30

\%45

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%20$

Cevap

İşletmenin özkaynak (özsermaye) kârlılığı

\%20

'dir.

Özkaynak kârlılığı, işletmenin dönem net kârının toplam özkaynaklara bölünmesiyle bulunur. Verilen tabloda Dönem Net Kârı

180.000

TL ve Özkaynaklar

900.000

TL'dir. İlgili formül uygulandığında

\frac{180.000}{900.000} = 0,20

(yani

\%20

) sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynak kârlılığı formülünü belirle.

\text{Özkaynak Kârlılığı} = \frac{\text{Dönem Net Kârı}}{\text{Özkaynaklar}}

Bu oran, işletme sahiplerinin (ortakların) sağladığı sermaye karşılığında ne kadar net kâr elde edildiğini ölçmek için kullanılır.

2

Tablodan hesaplama için gerekli olan verileri tespit et.

Dönem Net Kârı =

180.000

TL, Özkaynaklar =

900.000

TL

Formülde kullanılacak doğru kalemlerin, dikkat dağıtıcı diğer hesap kalemleri arasından seçilmesi gerekir.

3

Değerleri formülde yerine koyarak oranı hesapla.

\frac{180.000}{900.000} = 0,20 \Rightarrow \%20

İstenen oran, net kârın özkaynaklara matematiksel olarak oranlanmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

Özkaynak (Özsermaye) Kârlılığı (ROE)

Soru 13Soru →

Lidya Seramik A.Ş.'nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ait bazı özet finansal verileri aşağıdadır:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	$600.000$
Duran Varlıklar	$400.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$300.000$
Net Satışlar	$1.500.000$
Net Dönem Kârı	$150.000$

Buna göre, işletmenin Aktif Karlılığı (ROA) ve Özkaynak Karlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

\%15

ve

\%30

\%10

ve

\%30

\%30

ve

\%15

\%15

ve

\%15

\%10

ve

\%15

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%15$ ve $\%30$

Cevap

İşletmenin Aktif Karlılığı (ROA)

\%15

, Özkaynak Karlılığı (ROE) ise

\%30

'dur.

Aktif Karlılığı (ROA), net dönem kârının toplam aktiflere bölünmesiyle hesaplanır. Aktif toplamı, dönen ve duran varlıkların toplamı olan

1.000.000

TL'dir. Buna göre

ROA = 150.000 / 1.000.000 = \%15

bulunur. Özkaynak Karlılığı (ROE) ise net dönem kârının özkaynaklara bölünmesiyle bulunur. Özkaynaklar; aktif toplamından toplam yabancı kaynakların (

200.000 + 300.000 = 500.000

TL) çıkarılmasıyla elde edilen

500.000

TL'dir. Buna göre

ROE = 150.000 / 500.000 = \%30

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam aktiflerin hesaplanması

Aktif Toplamı = Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar =

600.000 + 400.000 = 1.000.000

TL

Aktif Karlılığı (ROA) hesaplamasında payda olarak toplam aktif tutarına ihtiyaç vardır.

2

Özkaynakların hesaplanması

Toplam Borçlar =

200.000 + 300.000 = 500.000

TL. Özkaynaklar = Aktif Toplamı - Toplam Borçlar =

1.000.000 - 500.000 = 500.000

TL

Özkaynak Karlılığı (ROE) hesaplamasında payda olarak kullanılacak özkaynak tutarını bulmak için temel bilanço eşitliği kullanılır.

3

Aktif Karlılığının (ROA) hesaplanması

ROA = Net Dönem Kârı / Aktif Toplamı =

150.000 / 1.000.000 = 0,15

(

\%15

)

İşletmenin varlıklarını ne kadar verimli kullanarak kâr ürettiğini ölçmek için.

4

Özkaynak Karlılığının (ROE) hesaplanması

ROE = Net Dönem Kârı / Özkaynaklar =

150.000 / 500.000 = 0,30

(

\%30

)

Ortakların koyduğu sermaye başına elde edilen net kârlılığı ölçmek için.

Anahtar Kavram

Karlılık oranlarının hesaplanmasında doğru payda (baz) kullanımı ve bilanço kalemleri arasındaki ilişkiler.

Soru 14Soru →

Lodos Ticaret A.Ş.'nin belirli bir döneme ait özet finansal verilerinden bazıları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	800.000
Duran Varlıklar	1.200.000
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	500.000
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	700.000
Ödenmiş Sermaye	400.000
Geçmiş Yıllar Kârları	200.000
Net Satışlar	2.500.000
Satışların Maliyeti	1.800.000
Faaliyet Giderleri	300.000
Dönem Net Kârı	200.000

Buna göre işletmenin Özsermaye Kârlılığı (ROE) ve Aktif Kârlılığı (ROA) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

\%10

ve

\%25

\%50

ve

\%20

\%25

ve

\%10

\%50

ve

\%10

\%87,5

ve

\%35

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%25$ ve $\%10$

Cevap

Doğru cevap

\%25

ve

\%10

değerlerini içeren seçenektir.

İşletmenin ROE (Özsermaye Kârlılığı) oranı Net Kârın Özkaynaklara bölünmesiyle (

200.000 / 800.000 = \%25

), ROA (Aktif Kârlılığı) oranı ise Net Kârın Aktif Toplamına bölünmesiyle (

200.000 / 2.000.000 = \%10

) bulunur. Bu nedenle doğru sırlama

\%25

ve

\%10

'dur.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin Aktif Toplamını hesaplayın.

\text{Aktif Toplamı} = \text{Dönen Varlıklar} + \text{Duran Varlıklar} = 800.000 + 1.200.000 = 2.000.000 \text{ TL}

Aktif kârlılığı oranında payda olarak kullanılacak toplam varlık değerini bulmak.

2

İşletmenin Toplam Özkaynaklarını belirleyin.

\text{Özkaynaklar} = \text{Ödenmiş Sermaye} + \text{Geçmiş Yıl Kârları} + \text{Dönem Net Kârı} = 400.000 + 200.000 + 200.000 = 800.000 \text{ TL}

Özsermaye kârlılığında payda olarak kullanılacak işletme sermayesi değerini tespit etmek.

3

Özsermaye Kârlılığını (ROE) hesaplayın.

\text{ROE} = \frac{\text{Dönem Net Kârı}}{\text{Özkaynaklar Toplamı}} = \frac{200.000}{800.000} = 0,25 \implies \%25

Özkaynakların işletmeye ne oranda net kâr sağladığını ölçmek.

4

Aktif Kârlılığını (ROA) hesaplayın.

\text{ROA} = \frac{\text{Dönem Net Kârı}}{\text{Aktif Toplamı}} = \frac{200.000}{2.000.000} = 0,10 \implies \%10

İşletmenin sahip olduğu tüm varlıkların kâr yaratma verimliliğini bulmak.

Anahtar Kavram

İşletmelerde temel kârlılık oranları hesaplaması: Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özsermaye Kârlılığı (ROE)

Soru 15Soru →

Gökada Endüstriyel Ürünler A.Ş.'nin 2025 yılı faaliyet dönemine ait bazı hesap kalemleri ve tutarları aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$8.200.000$
Satış İndirimleri (-)	$200.000$
Satışların Maliyeti (-)	$5.600.000$
Faaliyet Giderleri (-)	$1.200.000$
Finansman Giderleri (-)	$300.000$
Dönem Karı Vergi Karşılığı (-)	$180.000$
Dönen Varlıklar	$2.500.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.800.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$1.200.000$

İşletmenin ilgili dönemde olağandışı gelir/kâr veya gider/zararı bulunmamaktadır. Yapılan finansal analiz sonucunda işletmenin Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranının $\%24$ olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, Gökada Endüstriyel Ürünler A.Ş.'nin bilançosunda yer alan Duran Varlıklar toplamı kaç TL'dir?

500.000

3.000.000

3.500.000

4.250.000

5.500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3.500.000$

Cevap

İşletmenin Duran Varlıklar toplamı

3.500.000

TL'dir.

Duran varlıkları bulmak için öncelikle Gelir Tablosu kalemleri yukarıdan aşağıya doğru indirilerek Dönem Net Kârı (

720.000

TL) hesaplanmalıdır. Ardından,

ROE = Net Kâr / Özkaynaklar

bağıntısı kullanılarak Özkaynaklar (

3.000.000

TL) bulunur. Bilanço denkliğine göre Aktif Toplamı, Yabancı Kaynaklar (

3.000.000

TL) ile Özkaynakların toplamına eşittir (

6.000.000

TL). Son olarak, Aktif Toplamından Dönen Varlıklar (

2.500.000

TL) çıkarılarak Duran Varlıklar (

3.500.000

TL) elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Gelir tablosu mantığıyla Dönem Net Kârı'nı hesaplayın.

Net Satışlar =

8.200.000 - 200.000 = 8.000.000

TL. Brüt Kâr =

8.000.000 - 5.600.000 = 2.400.000

TL. Faaliyet Kârı =

2.400.000 - 1.200.000 = 1.200.000

TL. Vergi Öncesi Kâr =

1.200.000 - 300.000 = 900.000

TL. Dönem Net Kârı =

900.000 - 180.000 = 720.000

TL.

Özkaynak kârlılığını (ROE) kullanabilmek için, işletmenin tüm faaliyet ve finansman giderleri ile vergiler düşüldükten sonra kalan nihai kâr rakamına (Dönem Net Kârı) ulaşmak gereklidir.

2

Özkaynak Kârlılığı (ROE) formülünü kullanarak Toplam Özkaynaklar tutarını bulun.

ROE = Dönem Net Kârı / Toplam Özkaynaklar

\Rightarrow 0,24 = 720.000 / Özkaynaklar \Rightarrow Özkaynaklar = 720.000 / 0,24 = 3.000.000

TL.

Kârlılık analizi çerçevesinde, ROE'nin bir bileşeni net kâr, diğer bileşeni özkaynaklardır. Kâr ve oran bilindiğinde payda (Özkaynaklar) denklemden çekilir.

3

Bilanço temel denkliğini kullanarak Pasif (Kaynak) Toplamını ve dolayısıyla Aktif (Varlık) Toplamını hesaplayın.

Pasif Toplamı = Kısa Vadeli YK + Uzun Vadeli YK + Özkaynaklar =

1.800.000 + 1.200.000 + 3.000.000 = 6.000.000

TL. Aktif Toplamı = Pasif Toplamı olduğundan Aktif Toplamı =

6.000.000

TL'dir.

Bir işletmenin bilançosunda Aktifler (Varlıklar) toplamı her zaman Pasifler (Kaynaklar) toplamına eşittir.

4

Aktif yapı denkleminden yararlanarak Duran Varlıklar tutarını belirleyin.

Aktif Toplamı = Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar

\Rightarrow 6.000.000 = 2.500.000 + Duran Varlıklar \Rightarrow Duran Varlıklar = 3.500.000

TL.

Soruda istenen hedef kaleme ulaşmak için, toplam varlıklardan verilen dönen varlıklar kaleminin çıkarılması son adımdır.

Anahtar Kavram

Özkaynak Kârlılığı (ROE) ve Bilanço/Gelir Tablosu Entegrasyonu

Soru 16Soru →

Bağımsız denetim sürecinden geçen bir üretim işletmesinin dönem sonu finansal tablolarından alınan özet veriler aşağıdaki gibidir:

Finansal Veri / Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.200.000$
Satış İndirimleri ve İadeleri	$200.000$
Faaliyet Karı (FVÖK)	$200.000$
Finansman Giderleri	$50.000$
Dönen Varlıklar	$300.000$
Duran Varlıklar	$500.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$150.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$350.000$

İşletmenin tabi olduğu kurumlar vergisi oranının $\%20$ olduğu bilinmektedir.

Buna göre, işletmenin Net Kar Marjı ve Özkaynak Karlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

\%12

ve

\%40

\%12

ve

\%15

\%15

ve

\%50

\%10

ve

\%40

\%12

ve

\%24

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%12$ ve $\%40$

Cevap

İşletmenin Net Kar Marjı %12 ve Özkaynak Karlılığı (ROE) %40 oranındadır.

Verilen bilgilerden yola çıkılarak önce gelir tablosu kalemlerinden net satışlar (1.000.000 TL) ve vergi sonrası net dönem karı (120.000 TL) hesaplanır. Bilanço kalemlerinden ise temel bilanço denkliği kullanılarak özkaynaklar (300.000 TL) bulunur. Net Kar Marjı (Net Kar / Net Satışlar) formülünden %12, Özkaynak Karlılığı (Net Kar / Özkaynaklar) formülünden ise %40 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışların Hesaplanması:

1.200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL.

Net Satışlar

1.000.000

TL olarak bulunur.

Net kar marjı oranının hesaplanabilmesi için öncelikle satış indirimlerinin brüt satışlardan düşülerek net satışların bulunması gerekir.

2

Net Dönem Karının Hesaplanması: Vergi Öncesi Kar = FVÖK - Finansman Giderleri =

200.000 - 50.000 = 150.000

TL. Net Kar =

150.000 - (150.000 \times 0,20) = 120.000

TL.

Net Dönem Karı

120.000

TL olarak elde edilir.

Karlılık oranlarının pay kısmında kullanılacak vergi sonrası net kar tutarına ulaşmak için faiz ve vergi düşülmelidir.

3

Özkaynakların Hesaplanması: Toplam Aktif =

300.000 + 500.000 = 800.000

TL. Toplam Borç =

150.000 + 350.000 = 500.000

TL. Özkaynaklar =

800.000 - 500.000 = 300.000

TL.

Özkaynak toplamı

300.000

TL olarak hesaplanır.

ROE hesabı için temel bilanço denkliği kullanılarak işletme sahiplerinin payı (özkaynaklar) bulunmalıdır.

4

Karlılık Oranlarının Hesaplanması: Net Kar Marjı =

120.000 / 1.000.000 = 0,12

(

\%,12

). ROE =

120.000 / 300.000 = 0,40

(

\%,40

).

Net Kar Marjı

\%12

, ROE

\%40

bulunur.

Bulunan net kar değeri, ilgili baz tutarlara (net satışlar ve özkaynaklar) bölünerek nihai oranlar elde edilir.

Anahtar Kavram

Karlılık Oranları ve Bilanço-Gelir Tablosu İlişkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 17Soru →

Kuzey Rüzgarı Enerji A.Ş.'nin $2025$ yılı faaliyet sonuçları ve finansal durumu ile ilgili yapılan DuPont analizinde aşağıdaki oranlar tespit edilmiştir:

Finansal Oran	Değer
Aktif Devir Hızı	$0,80$
Net Kâr Marjı	$\%15$
Borç/Aktif (Kaldıraç) Oranı	$\%60$

Buna göre, işletmenin Özkaynak Kârlılığı (ROE) aşağıdakilerden hangisidir?

\%7,2

\%12

\%20

\%30

\%37,5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%30$

Cevap

İşletmenin Özkaynak Kârlılığı (ROE)

\%30

'dur.

DuPont analiz sistemine göre Özkaynak Kârlılığı (ROE); Net Kâr Marjı, Aktif Devir Hızı ve Özkaynak Çarpanının çarpımına eşittir. Verilenlere göre önce Aktif Kârlılığı (

ROA = \%15 \times 0,80 = \%12

) bulunur. Borç oranı

\%60

olduğuna göre işletmenin özkaynak oranı

\%40

'tır. Buradan Özkaynak Çarpanı (

1 / 0,40 = 2,5

) olarak hesaplanır. Son aşamada ROE,

ROA \times Özkaynak Çarpanı

(

0,12 \times 2,5 = \%30

) işlemi ile bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif Kârlılığının (ROA) hesaplanması.

ROA = 0,15 \times 0,80 = 0,12

(

\%12

)

DuPont sistemine göre Aktif Kârlılığı, Net Kâr Marjı ile Aktif Devir Hızının çarpımına eşittir.

2

Özkaynak Oranının bulunması.

Özkaynak Oranı =

1 - 0,60 = 0,40

(

\%40

)

Bir işletmenin varlıkları yabancı kaynaklar ve özkaynaklarla finanse edilir. Toplam varlık oranı

1

'e eşit olduğundan, borç oranı çıkarılarak özkaynak oranı bulunur.

3

Özkaynak Çarpanının hesaplanması.

Özkaynak Çarpanı =

1 / 0,40 = 2,5

Özkaynak çarpanı, toplam varlıkların özkaynaklara oranıdır ve işletmenin finansal kaldıraç düzeyini gösterir.

4

Özkaynak Kârlılığının (ROE) hesaplanması.

ROE = 0,12 \times 2,5 = 0,30

(

\%30

)

DuPont genişletilmiş denklemine göre ROE, Aktif Kârlılığı ile Özkaynak Çarpanının çarpımına eşittir.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi ile Kârlılık Oranları Arasındaki İlişkiler

Soru 18Soru →

Poyraz Endüstriyel Üretim A.Ş.'nin finansal tabloları üzerinde yapılan analiz sonucunda aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

- Aktif Devir Hızı: $1,5$
- Net Kâr Marjı: $\%8$
- Özsermaye Kârlılığı (ROE): $\%20$

İşletmenin toplam kısa ve uzun vadeli yabancı kaynakları (borçları) $1.600.000 \text{ TL}$ olduğuna göre, Poyraz Endüstriyel Üretim A.Ş.'nin net satışları kaç TL'dir?

2.400.000

3.600.000

4.000.000

4.800.000

6.000.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6.000.000

Cevap

İşletmenin net satışları 6.000.000 TL'dir.

Doğru değer olan 6.000.000 TL, DuPont analiz sistemi kullanılarak tersten gidildiğinde bulunur. Önce Net Kâr Marjı ile Aktif Devir Hızı çarpılarak Aktif Kârlılığı (ROA) %12 olarak hesaplanır. Ardından, ROE (%20) ROA'ya bölünerek Özsermaye Çarpanı (5/3) bulunur. Bu çarpan, işletmenin varlıklarının özsermayesinin 1,66 katı olduğunu gösterir; bilanço denkleminden yola çıkılarak yabancı kaynakların özsermayeye oranının 2/3 olduğu saptanır. 1.600.000 TL'lik yabancı kaynak tutarı ile orantı kurularak özsermaye 2.400.000 TL ve aktif toplamı 4.000.000 TL olarak belirlenir. Son aşamada Aktif Devir Hızı (1,5) formülüne yerleştirilen aktif toplamı ile net satışların 6.000.000 TL olduğu ortaya çıkar.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif Kârlılığının (ROA) hesaplanması

ROA = Net Kâr Marjı x Aktif Devir Hızı = 0,08 x 1,5 = %12

DuPont analiz sisteminde işletmenin varlık kârlılığını bulabilmek için elde edilen kâr marjının varlık devir hızı ile çarpılması gerekir.

2

Özsermaye Çarpanının (Aktif / Özsermaye) bulunması

ROE = ROA x Özsermaye Çarpanı formülünden, %20 = %12 x Özsermaye Çarpanı işlemiyle Çarpan = 5/3 olarak bulunur.

İşletmenin borç-özkaynak yapısını çözümleyebilmek için DuPont sisteminin diğer bir bileşeni olan aktif-özsermaye ilişkisinin kurulması zorunludur.

3

Özsermaye ve Aktif Toplamının tespit edilmesi

Aktif / Özsermaye = 5/3 ise bilanço denklemine göre (Yabancı Kaynaklar + Özsermaye) / Özsermaye = 5/3 olur. Buradan Yabancı Kaynak / Özsermaye = 2/3 bulunur. Yabancı Kaynaklar 1.600.000 TL olduğuna göre, 1.600.000 = (2/3) x Özsermaye denkleminden Özsermaye 2.400.000 TL, Aktif Toplamı ise 4.000.000 TL hesaplanır.

Satışlara ulaşmak için kullanılacak olan Aktif Devir Hızı formülünün paydasındaki toplam yatırım (aktif) değerinin sayısal olarak belirlenmesi gerekir.

4

Net Satışların hesaplanması

Aktif Devir Hızı = Net Satışlar / Aktif Toplamı formülünde; 1,5 = Net Satışlar / 4.000.000 TL denklemiyle Net Satışlar 6.000.000 TL olarak bulunur.

Soru kökünde istenen değere ulaşabilmek adına bilinen aktif toplamı ve devir hızı oranlanarak işlem tamamlanır.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi ve Özsermaye Kârlılığı Çarpanları

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak oranlar doğrudan kâr rakamlarına çevrilebilir. Yabancı kaynak / özsermaye oranının 2/3 olduğu bulunup özsermaye 2.400.000 TL olarak hesaplandıktan sonra; ROE = Net Kâr / Özsermaye formülüyle Net Kâr = 480.000 TL (0,20 x 2.400.000) bulunur. Ardından Net Kâr Marjı = Net Kâr / Net Satışlar formülünden %8 = 480.000 / Net Satışlar işlemiyle de 6.000.000 TL tutarına ulaşılır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 19Soru →

Erciyes Endüstri A.Ş.'nin $2025$ yılına ait bazı finansal verileri ve oranları aşağıda verilmiştir:

- Özkaynaklar: $1.600.000$ TL
- Özkaynak Çarpanı: $2,5$
- Aktif Devir Hızı: $1,5$
- Brüt Satış Kârı Marjı: $\%40$
- Faaliyet Giderleri: $900.000$ TL
- Finansman Giderleri: $300.000$ TL
- Kurumlar Vergisi Oranı: $\%20$

İşletmenin gelir tablosunda olağan dışı gelir veya gider kalemi bulunmamaktadır.

Buna göre, Erciyes Endüstri A.Ş.'nin Özsermaye Kârlılığı (ROE) yüzde kaçtır?

\%16

\%24

\%60

\%75

\%93,75

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%60$

Cevap

İşletmenin Özsermaye Kârlılığı (ROE) %60'tır.

Özsermaye Kârlılığı (ROE), Dönem Net Kârının Özkaynaklara bölünmesiyle bulunur. Sorudaki veriler kullanıldığında; Özkaynak Çarpanı üzerinden Toplam Aktifler

4.000.000

TL (

1.600.000 \times 2,5

) olarak bulunur. Aktif Devir Hızı ile Net Satışlar

6.000.000

TL (

4.000.000 \times 1,5

) olarak hesaplanır. Brüt Satış Kârı Marjı

\%40

olduğundan Brüt Satış Kârı

2.400.000

TL'dir. Bu tutardan

900.000

TL Faaliyet Giderleri ve

300.000

TL Finansman Giderleri düşüldüğünde

1.200.000

TL Vergi Öncesi Kâr kalır.

\%20

Kurumlar Vergisi (

240.000

TL) çıkarıldığında Net Kâr

960.000

TL olarak gerçekleşir. Sonuç olarak,

960.000 \text{ TL} / 1.600.000 \text{ TL} = 0,60

(

\%)60

) Özsermaye Kârlılığına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynaklar ile Özkaynak Çarpanını çarparak Toplam Aktifleri hesaplayın.

1.600.000 \times 2,5 = 4.000.000

TL (Toplam Aktifler)

Net satışlara ulaşabilmek için öncelikle işletmenin toplam varlık büyüklüğünün (aktif toplamının) bilinmesi gerekir.

2

Toplam Aktifler ile Aktif Devir Hızını çarparak Net Satışları bulun.

4.000.000 \times 1,5 = 6.000.000

TL (Net Satışlar)

Gelir tablosu analizine başlayabilmek ve kâr marjını uygulayabilmek için net satış hasılatı gereklidir.

3

Net Satışlardan yola çıkarak Brüt Satış Kârını, ardından faaliyet ve finansman giderlerini düşerek Vergi Öncesi Kârı hesaplayın.

Brüt Kâr:

6.000.000 \times \%40 = 2.400.000

TL. VÖK:

2.400.000 - 900.000 - 300.000 = 1.200.000

TL

Net kâra ulaşmak için gelir tablosunda gelir ve gider kalemleri sırasıyla dikkate alınarak aşağı doğru inilmelidir.

4

Vergi Öncesi Kârdan vergi karşılığını düşerek Net Kârı bulun ve Özkaynaklara bölün.

Net Kâr:

1.200.000 \times \%80 = 960.000

TL. ROE:

960.000 / 1.600.000 = 0,60

(

\%)60

)

Özsermaye Kârlılığı (ROE), işletmenin net kârının yatırılan özsermayeye oranıdır.

Anahtar Kavram

Özsermaye Kârlılığı (ROE) ve DuPont Analizi Bileşenleri

Soru 20Soru →

Kuantum İleri Malzemeler A.Ş.'nin $2026$ yılı faaliyetlerine ilişkin finansal tablolarından elde edilen bazı veriler aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi / Finansal Gösterge	Tutar (TL) / Oran
Brüt Satışlar	$2.500.000$
Satış İndirimleri ve İadeleri	$500.000$
Satışların Maliyeti	$1.100.000$
Faaliyet Giderleri	$300.000$
Finansman Giderleri	$100.000$
Vergi Karşılığı	$100.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$400.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$200.000$
Aktif Devir Hızı	$1,25$

Buna göre işletmenin Net Kar Marjı, Aktif Karlılığı (ROA) ve Özsermaye Karlılığı (ROE) oranları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

\%20

-

\%25

-

\%40

\%16

-

\%25

-

\%40

\%20

-

\%40

-

\%25

\%25

-

\%31,25

-

\%50

\%20

-

\%25

-

\%33,33

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%20$ - $\%25$ - $\%40$

Cevap

İşletmenin Net Kar Marjı %20, Aktif Karlılığı (ROA) %25 ve Özsermaye Karlılığı (ROE) %40'tır.

Doğru seçenekte, verilen gelir tablosu ve bilanço kesitlerinden yola çıkılarak öncelikle Net Satışlar (2.000.000 TL) ve Net Kar (400.000 TL) eksiksiz hesaplanmıştır. Ardından Aktif Devir Hızı üzerinden Toplam Aktifler (1.600.000 TL) ve bilanço denkliğiyle Özkaynaklar (1.000.000 TL) bulunarak, tüm oranlar (\%20, \%25, \%40) formüllerine uygun şekilde çıkarılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışların Hesaplanması

2.500.000 - 500.000 = 2.000.000 TL

Kar marjı ve devir hızı oranlarında brüt satışlar değil, net satışlar kullanılır.

2

Net Dönem Karının Hesaplanması

2.000.000 - 1.100.000 - 300.000 - 100.000 - 100.000 = 400.000 TL

Tüm giderler ve vergiler düşülerek net dönem karına ulaşılmalıdır.

3

Net Kar Marjının Bulunması

400.000 / 2.000.000 = 0,20 (\%20)

Net Kar Marjı = Net Kar / Net Satışlar formülü ile bulunur.

4

Toplam Aktiflerin Bulunması

2.000.000 / 1,25 = 1.600.000 TL

Aktif Devir Hızı (Net Satışlar / Toplam Aktifler) formülü kullanılarak bilanço büyüklüğü tersten hesaplanır.

5

Aktif Karlılığı (ROA) Hesaplanması

400.000 / 1.600.000 = 0,25 (\%25)

ROA = Net Kar / Toplam Aktifler formülü ile bulunur.

6

Özkaynakların Bulunması

1.600.000 - (400.000 + 200.000) = 1.000.000 TL

Bilanço temel denkliğine göre Özkaynaklar = Toplam Aktifler - Toplam Yabancı Kaynaklar'dır.

7

Özsermaye Karlılığı (ROE) Hesaplanması

400.000 / 1.000.000 = 0,40 (\%40)

ROE = Net Kar / Özkaynaklar formülü ile işletme sahiplerinin karlılığı bulunur.

Anahtar Kavram

Karlılık oranlarının (Net Kar Marjı, ROA, ROE) bilanço ve gelir tablosu etkileşimiyle kapsamlı analizi.

Karlılık Oranları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap