Kalite Yönetimi

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Kalite Yönetim Daire Başkanlığı, il müdürlüklerinde yürütülen süreç iyileştirme projelerini değerlendirirken, bazı proje ekiplerinin "7 Temel Kalite Kontrol Aracı"nı temel kullanım amaçlarına aykırı şekilde uyguladığını raporlamıştır.

Buna göre, aşağıdaki uygulamalardan hangisi söz konusu değerlendirme raporunda "kalite kontrol aracının yanlış kullanımı" olarak yer alması beklenen bir bulgudur?

Bir ulusal enerji dağıtım şirketi, kırsal bölgelerdeki şebeke arızalarının çözüm sürelerini iyileştirmeyi hedeflemektedir. Süreç iyileştirme ekibinin yürüttüğü veri analizi çalışmasının aşamaları aşağıda özetlenmiştir:

I. Adım: Geçmişe dönük tüm arıza bildirim verileri; coğrafi bölge, arızaya müdahale eden ekip ve hava durumu koşulları bazında alt kategorilere ayrılarak incelenmiş, böylece problemin spesifik bir grupta yoğunlaşıp yoğunlaşmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır.
II. Adım: Ekiplerin arıza noktasına olan uzaklıkları (kilometre) ile arızaya müdahale süreleri (dakika) eşleştirilerek grafiğe dökülmüş ve bu iki değişken arasında doğrusal bir bağıntı olup olmadığı analiz edilmiştir.

Buna göre, süreç iyileştirme ekibinin I. ve II. adımlarda kullandığı temel kalite kontrol araçları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir büyükşehir belediyesine bağlı raylı sistemler (metro) işletmesinde, sefer iptalleri ve rötar şikayetlerini azaltmak amacıyla stratejik bir kalite yönetim modeli benimsenmiştir. İşletme genel müdürlüğü, kalite güvence sürecini yönetmek için şu üç adımı zorunlu kılmıştır:

• Birinci aşamada; yolcu beklentileri doğrultusunda sefer sıklıkları, peron düzeni ve bakım standartlarının tanımlanarak yeni hatların eksiksiz biçimde bu standartlara göre tasarlanması sağlanacaktır.
• İkinci aşamada; günlük operasyonlar sırasında yaşanan arızî (anlık) sinyalizasyon hataları ve gecikmelerin anında tespit edilip standart sefer düzenine hızlıca geri dönülmesi güvence altına alınacaktır.
• Üçüncü aşamada ise; sistemin genel verimliliğini düşüren kronikleşmiş altyapı yetersizliklerinin ele alınarak, eski sistemlerin otonom altyapılarla değiştirilmesi gibi köklü iyileştirmelerle (atılımlarla) hizmet kalitesinin kalıcı olarak çok daha üst bir seviyeye çıkarılması sağlanacaktır.

İşletme yönergesinde yer alan bu aşamalar, aşağıdaki kalite öncülerinden hangisinin felsefesini ve temel kalite yönetimi modelini yansıtmaktadır?

Büyükşehir Belediyesine bağlı kent içi raylı sistem işletmesinin bakım atölyesinde, aynı vardiyada çalışan teknisyenler kendi istekleriyle haftada bir gün mesai bitiminde toplanmaktadır. Bu grup, son aylarda vagonların fren hidroliği değişim sürecinde yaşanan zaman kayıplarını PUKÖ (Planla-Uygula-Kontrol et-Önlem al) döngüsü çerçevesinde analiz etmiştir. Ekip, çalışma alanındaki el aletlerinin yerleşimini küçük maliyetli dokunuşlarla yeniden düzenleyerek değişim süresini standartlaştırmış, %15 oranında zaman tasarrufu sağlamış ve bu başarıyı üst yönetime bir raporla sunmuştur.

Bu senaryoda gerçekleştirilen iyileştirme faaliyeti ve ekibin yapısı dikkate alındığında, uygulanan kalite felsefesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesi ulaşım koordinasyon merkezi, akıllı kavşak kontrol modüllerinin kabul muayenesinde İşlem Karakteristiği (OC) eğrisine dayalı bir istatistiksel örnekleme planı uygulamaktadır. Yapılan kalite denetimlerinde, Kabul Edilebilir Kalite Düzeyindeki (AQL) partilerin haksız yere reddedilme olasılığının ve Parti Tolerans Hata Yüzdesindeki (LTPD) kusurlu partilerin sisteme kabul edilme olasılığının kurumun tolere edemeyeceği seviyelerde olduğu tespit edilmiştir. Kurum yönetimi, OC eğrisinin ideal (dik) forma daha fazla yaklaşmasını sağlayarak her iki hata olasılığını da eşanlı olarak düşürmeye karar vermiştir.

Kabul örneklemesi prensiplerine göre, metinde bahsedilen risklerin literatürdeki karşılıkları ve kurumun hedefine ulaşması için örneklem hacmi ($n$) ile risk seviyeleri arasındaki ilişki bağlamında alması gereken aksiyon aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Bir medikal cihaz üreticisi, cerrahi implantların titanyum kaplama kalınlıklarını mikron cinsinden izlemektedir. Kaplama sürecinde ortamın doğal dinamiklerinden kaynaklanan ve sürece içsel olan 'genel (rastgele) nedenli' varyasyonlar mevcuttur. Kalite ekibinin temel amacı; bu doğal dalgalanmalar ile makine kalibrasyonunun bozulması veya malzeme yorulması gibi dışsal bir müdahale gerektiren 'özel (atanabilir) nedenli' varyasyonları istatistiksel sınırlar yardımıyla birbirinden net bir şekilde ayırmaktır. Böylece aşırı tepki (over-adjustment) hatasına düşmeden, sadece sürecin istatistiksel olarak kontrolden çıktığı anlarda düzeltici eylem yapılması hedeflenmektedir.

Buna göre, genel ve özel nedenli varyasyonları birbirinden ayırt etmek amacıyla kullanılması gereken temel kalite kontrol aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Sağlık Bakanlığı'na bağlı yeni kurulan bir aşı üretim tesisinin kalite güvence yönergesinde aşağıdaki ilkelere yer verilmiştir:

I. Philip Crosby'nin kalite felsefesinde vurgulanan 'şartlara uygunluk' ilkesi gereği; üretim bandından çıkan her bir flakonun, önceden belirlenmiş teknik spesifikasyonlara ve tolerans sınırlarına tavizsiz bir şekilde uyması zorunludur.
II. Aşıların saha koşullarında nakliyesi için tasarlanan taşıma üniteleri, yapısal bütünlüğünü kaybetmeden ve deformasyona uğramadan en az 1000 transfer döngüsü boyunca kullanılabilmelidir.
III. Joseph Juran'ın 'kullanıma uygunluk' felsefesinin nihai yansıması olarak; aşının birincil tıbbi fonksiyonu olan antikor oluşturma işlevini, klinik denemelerde hedeflenen koruyuculuk oranlarında fiilen gerçekleştirmesi beklenmektedir.

Kalite yönetimi literatüründe yer alan Garvin'in ürün kalite boyutları dikkate alındığında; yönergede numaralandırılmış ilkelerin vurguladığı kalite boyutları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir il özel idaresine bağlı içme suyu arıtma tesisinde, şebekeye verilen suyun klor seviyesi (ppm) istatistiksel süreç kontrolü ile izlenmektedir. Kalite kontrol departmanı, sürecin değişkenliğini ve merkezi eğilimini kontrol altında tutmak için her saat başı $n=5$ hacminde örneklemler almaktadır. Yapılan ön çalışmada elde edilen 25 alt grup verisine göre; örneklem ortalamalarının genel ortalaması ($\overline{\overline{X}}$) $2,80$ ppm ve örneklem açıklıklarının ortalaması ($\overline{R}$) $0,40$ ppm olarak hesaplanmıştır.

Buna göre, sürecin merkezi eğilimini (ortalamasını) izlemek için oluşturulacak kontrol grafiğinin üst kontrol limiti (ÜKL) ile alt kontrol limiti (AKL) yaklaşık olarak hangi seçenekte doğru verilmiştir ve bir sonraki saatte alınan örneklemin ortalaması $3,10$ ppm çıkarsa sürecin durumu hakkında ne söylenmelidir?

(Bilgi: $n=5$ için kontrol grafiği katsayıları; $A_2 = 0,577$; $D_3 = 0$; $D_4 = 2,114$)