Kalite Yönetimi

Bir kamu kurumu, tedarik ettiği standart ofis mobilyalarının kabul muayenelerinde istatistiksel süreç kontrolü uygulamaya karar vermiştir. Kalite birimi, muayene edilen her bir çalışma masası üzerindeki çizik, vernik hatası ve kaplama kabarcığı gibi uygunsuzlukların (kusurların) toplam sayısını tespit etmektedir. Bir masada birden fazla uygunsuzluk bulunabilmekte ve örneklem büyüklüğü (her seferinde bir masa) sabit tutulmaktadır.

Buna göre, masalardaki toplam uygunsuzluk sayısının zaman içindeki seyrini izlemek için aşağıdaki kontrol grafiklerinden hangisinin kullanılması en uygundur?

Bir kamu iktisadi teşebbüsüne (KİT) ait vagon bakım ve onarım fabrikasında, süreçleri iyileştirmek amacıyla yönetimin aldığı kararla yeni bir uygulama başlatılmıştır. Fabrika müdürü, farklı atölyelerden (kaynak, boya, torna ve montaj) alanında en kıdemli ikişer personeli resmî bir yazıyla görevlendirerek özel bir proje grubu kurmuştur. Bu gruptan, fabrikanın genel yerleşim planını üç ay içerisinde tamamen değiştirerek üretim kapasitesini tek seferde %40 artıracak radikal bir dönüşüm projesi hazırlamaları istenmiştir. Üst yönetim, oluşturulan bu yapıyı "Kalite Çemberi", hedeflenen süreci ise "Kaizen" olarak duyurmuştur.

Buna göre, yönetimin kurduğu bu yapının Kalite Çemberleri ve Kaizen felsefesinin doğasına aykırı olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Endüstriyel soğutma sistemleri üreten bir firma, uyguladığı yeni kalite stratejisiyle geçen yıl bütçesinde en büyük paya sahip olan 'ürün iadeleri ve garanti kapsamındaki parça değişimleri' kalemini sıfıra indirmeyi başarmıştır. Firma bu başarıyı; tedarikçi seçim kriterlerini katılaştırarak, montaj hattında çalışan tüm personele istatistiksel kalite kontrol eğitimleri vererek ve son ürün kontrolü için hatta yüksek hassasiyetli sensörler entegre ederek sağlamıştır. Yeni sistemde, entegre edilen bu sensörlerin periyodik kalibrasyonu için de düzenli bir bütçe ayrılmaya başlanmıştır.

Buna göre, firmanın kalite stratejisindeki değişim kalite maliyetleri açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir seramik fabrikasında, fırınlama işleminden sonra yapılan kalite kontrollerinde standart dışı renk tonuna sahip olduğu tespit edilen fayanslar, müşteriye sevk edilmeden önce üretim bandından ayrılarak hurdaya çıkarılmaktadır.

İşletmenin katlandığı bu hurda maliyeti, kalite maliyetleri sınıflandırmasına göre aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihsel süreçte kalite kavramı önceleri yalnızca 'kullanıma uygunluk' gibi dar çerçevelerde tanımlanırken, günümüzde rekabetin artmasıyla çok boyutlu bir yapıya bürünmüştür. Örneğin, TCDD Taşımacılık tarafından işletilen Yüksek Hızlı Tren (YHT) setlerinde, yolcuların hedeflerine hızlı ve güvenli ulaşması temel işlevdir. Ancak bu temel ulaşım işlevinin yanı sıra yolculara ücretsiz Wi-Fi, koltuk arkası multimedya ekranları ve kişisel okuma lambaları gibi ilave donanımlar da sunulmaktadır.

David Garvin'in kalite boyutları dikkate alındığında, ürün veya hizmetin temel işlevini destekleyen ve kullanıcıya ekstra fayda sunan bu ilave donanımlar aşağıdaki boyutlardan hangisi kapsamında değerlendirilir?

Bir mobilya fabrikasında üretilen yemek masaları, paketleme bölümüne geçmeden önce yapılan son muayenede incelenmiş ve bazı masaların yüzey cilasında dalgalanmalar olduğu tespit edilmiştir. Bu ürünler müşteriye sevk edilmeden önce üretim bandından ayrılmış, hatalı cila kazınarak masalara yeniden cilalama (yeniden işleme) yapılmıştır.

İşletmenin bu yeniden işleme faaliyeti nedeniyle katlandığı ek malzeme ve işçilik giderleri, kalite maliyetleri sınıflandırmasına göre aşağıdakilerden hangisidir?

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı, merkezi sınavlardaki optik form değerlendirme süreçlerinde yaşanan işlem gecikmelerini minimize etmek istemektedir. Yapılan ön veri toplama çalışmasında, gecikmeye yol açan 12 farklı hata türü (eksik imza, silik işaretleme, optik okuyucu kalibrasyon sorunu vb.) tespit edilmiştir. Kalite iyileştirme ekibinin ilk hedefi; toplam gecikme süresinin büyük bir kısmını oluşturan 'hayati azınlık' niteliğindeki en büyük etkiye sahip birkaç hata türünü belirleyerek iyileştirme çabalarını öncelikle bu problemlere odaklamaktır. Bu aşama tamamlandıktan sonra ise, tespit edilen en öncelikli problemin (örneğin optik okuyucu hatalarının) ortaya çıkmasına yol açan personel, donanım, yöntem ve ortam kaynaklı tüm olası temel ve alt nedenleri uzman personelin katılımıyla beyin fırtınası yaparak sistematik bir şekilde sınıflandırmak hedeflenmektedir.

Buna göre, kalite iyileştirme ekibinin belirtilen hedeflere sırasıyla ulaşabilmesi için kullanması gereken en uygun kalite kontrol araçları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Hassas havacılık parçaları üreten bir tesiste, kritik bir bağlantı milinin çap uzunluğu (mm) kalite kontrol departmanı tarafından İstatistiksel Süreç Kontrolü (İSK) ile takip edilmektedir. Süreçten geçmişte alınan verilere göre genel ortalama çap uzunluğu $\overline{\overline{X}} = 120,00$ mm ve ortalama açıklık (range) değeri $\overline{R} = 4,00$ mm olarak hesaplanmıştır.

Üretim hattından $n=4$ birimlik yeni bir örneklem alınmış ve mil çapları sırasıyla $122,5$ mm, $124,0$ mm, $123,5$ mm ve $122,0$ mm olarak ölçülmüştür.

(Örneklem büyüklüğü $n=4$ için kontrol grafiği katsayıları: $A_2 = 0,729$, $D_3 = 0$, $D_4 = 2,282$)

Bu ölçüm sonuçlarına göre, sürecin mevcut istatistiksel kontrol durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir mobilya üretim tesisinde, hatalı ürünlerin sadece üretim bandının sonundaki denetimlerde tespit edilmesinin firmaya büyük zaman ve maliyet kayıpları yaşattığı görülmüştür. Bu sorunu kökünden çözmek isteyen fabrika yönetimi, kalite işinin sadece kalite kontrol departmanına bırakılamayacağı, tasarımdan üretime, pazarlamadan satış sonrası hizmetlere kadar tüm çalışanların bu sürece aktif olarak dahil olması gerektiği anlayışına geçiş yapmıştır.

Buna göre, fabrika yönetiminin benimsediği Toplam Kalite Yönetimi (TKY) ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayımlanan Kalite ve Çevre Yönetim Sistemi standartları, işletmelerin kurumsal süreçlerini iyileştirmeyi ve bu süreçlerin tutarlılığını güvence altına almayı hedefler. Bu standartların yapısı, kapsamı ve temel kullanım amaçları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir il tarım ve orman müdürlüğünde, çiftçi kayıt sistemi işlemlerindeki evrak hatalarını en aza indirmek ve işlem sürelerini kısaltmak amacıyla yeni bir uygulama başlatılmıştır. Bu uygulama kapsamında, aynı serviste görev yapan memurlar gönüllülük esasına dayalı olarak mesai saatleri içinde düzenli aralıklarla bir araya gelmekte, karşılaştıkları problemleri PUKÖ (Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al) döngüsü çerçevesinde analiz etmekte ve çözüm önerilerini üst yönetime sunmaktadır.

Çalışanların katılımını temel alan ve tabandan tavana doğru sürekli bir iyileştirme sağlayan bu grup çalışması aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunun hizmet içi eğitim programında, kalite kültürünün yerleştirilmesi amacıyla bir sunum yapılmaktadır. Eğitmen sunumunda, 'Kalite sorunlarının %85'i çalışanlardan değil, sistemden kaynaklanır. Bu nedenle sistemi iyileştirmek yönetimin temel sorumluluğudur.' diyerek yöneticilere yönelik geliştirilen '14 İlke'den (14 Nokta) bahsetmiş ve sürekli iyileştirme için PUKÖ döngüsünün önemini vurgulamıştır.

Bu eğitimde görüşlerine ve yaklaşımlarına yer verilen kalite öncüsü aşağıdakilerden hangisidir?

Devlet Malzeme Ofisi (DMO) merkez deposunda, son altı aylık dönemde kamu kurumlarına yapılan sevkiyatlarda yanlış ürün veya eksik miktar gönderimine ilişkin hata bildirimlerinde artış yaşanmıştır. Kalite geliştirme ekibi süreci iyileştirmek için başlattığı çalışmada ilk olarak hataların %80'inin, ürün kategorilerinin sadece %20'sinden kaynaklandığını tespit ederek öncelikli müdahale alanını belirlemiştir. Ardından bu spesifik alandaki hataların kök nedenlerini; insan, makine, malzeme ve yöntem temel başlıkları altında görselleştirerek analiz etmiştir. Ekip, tespit edilen sorunlara yönelik süreç iyileştirmelerini devreye aldıktan sonra, yeni sürecin günlük hata oranlarının hesaplanan istatistiksel kontrol limitleri içerisinde istikrarlı bir şekilde kalıp kalmadığını ve zaman ekseninde özel nedenli (sistematik) değişkenliklerin ortaya çıkıp çıkmadığını günlük olarak izleme kararı almıştır.

Buna göre, kalite geliştirme ekibinin iyileştirmeler sonrasında sürecin istikrarlılığını zaman boyutunda izlemek amacıyla son aşamada kullanması gereken en uygun kalite kontrol aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Ulusal bir demiryolu araçları (vagon ve lokomotif) üretim fabrikasının genel müdürü, teslimatlarda yaşanan gecikmelerin ve artan müşteri şikayetlerinin kök nedenini araştırmak üzere bir görev gücü oluşturmuştur. Görev gücünün hazırladığı raporda; "Kalite denetimlerinin yalnızca ürünün hattan çıkışından hemen önceki testlere indirgendiği, montaj hattındaki operatörlerin kendi istasyonlarındaki işlemleri bir sonraki aşamaya devrederken otokontrol yapmadığı ve 'nasıl olsa son testte fark edilir' algısıyla hareket ettiği, bu durumun da fire, hurda ve garanti giderlerini olağanüstü boyutlara taşıdığı" bulgularına yer verilmiştir.

Bu tespitler üzerine üst yönetim, geleneksel muayene odaklı anlayışı terk ederek Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesine geçiş yapma kararı almıştır.

Buna göre, fabrikanın yeni benimsediği TKY yaklaşımı kapsamında aşağıdakilerden hangisinin uygulanması beklenmez?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir perakende zinciri, mağazalarındaki ürün iade süreçlerini iyileştirmek amacıyla bir kalite projesi başlatmıştır. Proje ekibi, iade nedenlerini (üretim hatası, yanlış beden, kargo hasarı vb.) önceden belirlemiş ve mağaza personelinin bir ay boyunca karşılaştığı her iade işleminde, ilgili nedenin karşısına bir çizik (çetele) atarak durumu anlık olarak kayıt altına almasını sağlayacak yapılandırılmış bir form tasarlamıştır. Bu uygulamanın temel amacı, toplanan ham verilerin ilerleyen aşamalarda hangi sorunun daha öncelikli olduğunu belirleyecek istatistiksel analizlere uygun bir altyapı oluşturmasıdır.

Buna göre, proje ekibinin sahada veri toplama sürecini standartlaştırmak ve sistematik hale getirmek amacıyla kullandığı temel kalite kontrol aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Küresel pazarda rekabet avantajı sağlamak isteyen bir üretim işletmesi, süreçlerinde Kaizen felsefesini ve Kalite Çemberleri uygulamasını kurumsallaştırma kararı almıştır. Bu dönüşüm sürecinde üst yönetim, orta kademe yöneticilere rehberlik etmesi amacıyla sistemin temel prensiplerini içeren bir bildirge yayımlamıştır.

Buna göre, yayımlanan bildirgede yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi Kaizen felsefesi ve Kalite Çemberlerinin doğasıyla çelişmektedir?

Akıllı tarım teknolojileri geliştiren bir fabrikada, otonom traktörlerin müşteriye sevkiyatı öncesinde rutin olarak uygulanan simülasyon testlerinde (I) navigasyon modüllerinin bir kısmında sapma olduğu tespit edilmiştir. Kusurlu modüller tespit edildikten sonra ilgili traktörler üretim hattından alınmış, hatalı modüller onarılarak sisteme yeniden entegre edilmiştir (II). İşletme yönetimi, bu tür sapmaların kaynağında yok edilmesi amacıyla tasarım spesifikasyonlarını revize etme ve tedarikçi sertifikasyon süreçlerini daha katı hale getirme (III) kararı almıştır.

Buna göre, metinde I, II ve III numaraları ile belirtilen faaliyetlerin kalite maliyetleri sınıflandırması açısından doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, emeklilik tahsis dosyalarındaki işlem kalitesini artırmak amacıyla istatistiksel süreç kontrolü uygulamaya başlamıştır. Kalite kontrol birimi, günlük olarak incelenen dosya sayısının (örneklem hacminin) her gün değişiklik gösterdiğini ve tek bir dosyada birden fazla farklı hataya (eksik imza, hatalı prim gün hesabı, yanlış matbu evrak vb.) rastlanabildiğini tespit etmiştir. Birimin amacı, günlük incelenen dosyalardaki *dosya başına düşen ortalama hata sayısını* izlemek ve sürecin kontrol altında olup olmadığını belirlemektir.

Buna göre, bu süreç için seçilmesi gereken en uygun kontrol grafiği ve bu grafiğin yapısal özelliği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir kamu kurumu olan Tarımsal Araştırmalar Enstitüsüne bağlı tohum üretim tesisi, son yıllarda artan hatalı üretim oranlarını düşürmek ve küresel standartları yakalamak amacıyla 'Geleneksel Kalite Kontrol' anlayışından ayrılarak 'Toplam Kalite Yönetimi (TKY)' felsefesine geçiş yapma kararı almıştır. Tesis müdürü, bu yapısal dönüşüm sürecinde benimsenecek yeni yönetim ilkelerini tüm birimlere yayımladığı bir genelge ile duyurmuştur.

Buna göre, yayımlanan genelgedeki aşağıdaki ifadelerden hangisi Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesiyle uyumludur?

Devlete ait bir madeni yağ üretim tesisinde, dolum hattından çıkan her 100 tenekeden ortalama 8'inin kapak sızdırmazlık testinden geçemediği tespit edilmiştir. Mevcut işleyişte, üretim hattının son noktasında bulunan kalite denetmenleri sızdıran tenekeleri tespit ederek ayırmakta ve bu ürünler yeniden işlenmek üzere fire alanına gönderilmektedir.

Tesis üst yönetimi, "hataları bulma ve ayıklama" üzerine kurulu bu geleneksel kalite kontrol anlayışını terk ederek, tüm operasyonlarda Toplam Kalite Yönetimi (TKY) felsefesini esas alma kararı vermiştir.

Bu paradigma değişimi dikkate alındığında, yeni dönemde tesis yönetiminin kaliteyi sağlama sürecinde uygulaması beklenen stratejik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?