Soru

Zorluk: OrtaRastgele Değişkenlerin Bağımsızlığı

Bir finansal modellemede, bir varlığın günlük minimum fiyat dalgalanması XX ve maksimum fiyat dalgalanması YY rassal değişkenleri ile ifade edilmektedir. Bu iki değişkenin birlikte oluşturduğu iki boyutlu olasılık yoğunluk fonksiyonu f(x,y)f(x,y), sadece 0xy20 \leq x \leq y \leq 2 eşitsizliklerinin sağlandığı bölgede pozitif değerler üretmektedir.

Bu finansal rassal değişkenler göz önüne alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    Eğer bu değişkenler arasındaki kovaryans sıfır (Cov(X,Y)=0Cov(X,Y) = 0) çıkarsa, XX ve YY'nin kesinlikle bağımsız olduğu kanıtlanmış olur.
  2. B
    Değişkenler bağımsız olmasalar bile, çarpımlarının beklenen değeri her durumda marjinal beklenen değerlerinin çarpımına (E[XY]=E[X]E[Y]E[X \cdot Y] = E[X] \cdot E[Y]) eşittir.
  3. C
    XX değişkeninin marjinal olasılık yoğunluk fonksiyonunu elde etmek için, f(x,y)f(x,y) fonksiyonu yy değişkenine göre değil, xx değişkenine göre integre edilmelidir.
  4. xx ve yy değerlerinin sınırları birbirine bağımlı bir yapı sergilediği için (tanım bölgesi dikdörtgensel olmadığından), XX ve YY rassal değişkenleri birbirinden bağımsız olamaz.Cevap
  5. E
    Verilen bu yapı içerisinde, YY'nin belirli bir değerine karşılık hesaplanacak koşullu beklenen değer E[XY=y]E[X|Y=y], her zaman sabit bir sayıya eşittir.

Cevap

XX ve YY'nin tanımlı olduğu destek kümesi y=xy=x doğrusuyla sınırlandırılmış üçgensel bir bölgedir. Sınırların birbirine bağlı olması (dikdörtgensel olmaması) nedeniyle değişkenler bağımsız olamaz.
Sürekli rastgele değişkenlerin bağımsız olabilmesi için hem f(x,y)=fX(x)fY(y)f(x,y) = f_X(x) \cdot f_Y(y) eşitliğinin sağlanması hem de ortak destek kümesinin eksenlere paralel bir dikdörtgen (kartezyen çarpım) şeklinde olması zorunludur. Verilen problemde 0xy20 \leq x \leq y \leq 2 bölgesi bir üçgen belirtir; yani xx'in alabileceği değerler yy'nin aldığı değere bağlıdır. Bu sınır bağımlılığı matematiksel olarak XX ve YY'nin kesinlikle bağımsız olamayacağını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Ortak olasılık yoğunluk fonksiyonunun destek kümesini geometrik olarak analiz etmek.
Destek kümesi S={(x,y):0xy2}S = \{(x,y) : 0 \leq x \leq y \leq 2\} şeklinde verilmiştir. Bu bölge x=0x=0, y=2y=2 ve y=xy=x doğruları ile sınırlanmış dik üçgen biçiminde bir alandır.
Sürekli rastgele değişkenlerin bağımsızlığı, yalnızca fonksiyonun formülüyle değil, aynı zamanda fonksiyonun tanımlı olduğu bölgenin (destek kümesinin) yapısıyla da doğrudan ilişkilidir.
2
Sürekli değişkenlerde bağımsızlık için gereken destek kümesi şartını uygulamak.
Bağımsız değişkenlerin ortak destek kümesi, marjinal destek kümelerinin kartezyen çarpımı olmalıdır (SX×SYS_X \times S_Y). Bu da eksenlere paralel bir dikdörtgen oluşturmalıdır. xx'in sınırları yy'ye bağlı (xyx \leq y) olduğundan, üçgensel olan bu bölge kartezyen çarpım kuralına uymaz.
f(x,y)=fX(x)fY(y)f(x,y) = f_X(x) \cdot f_Y(y) eşitliğinin bölgenin tamamında sağlanabilmesi için bölgenin dikdörtgensel olması geometrik bir zorunluluktur.
3
Seçeneklerdeki diğer istatistiksel yargıları temel kavramlarla çürütmek.
Sıfır kovaryansın doğrudan bağımsızlık anlamına gelmeyeceği, bağımlı değişkenlerde beklenen değer çarpımının ayrılamayacağı ve marjinal fonksiyon bulunurken integralin zıt değişkene göre alındığı hatırlanarak hatalı seçenekler elenir.
Çok değişkenli analizdeki temel teorik özellikler ve matematiksel işlemler kesinlik ifadelerine (her zaman, daima vb.) karşı test edilmelidir.

Anahtar Kavram

Sürekli Rastgele Değişkenlerde Bağımsızlık ve Destek Kümesi Şartı

Alternatif Yöntem

Destek kümesinin geometrik analizi pratik ve hızlı bir yöntemdir. Ancak zamanın olduğu durumlarda, ortak olasılık yoğunluk fonksiyonunun xx'e ve yy'ye göre integralleri alınarak fX(x)f_X(x) ve fY(y)f_Y(y) hesaplanıp, f(x,y)fX(x)fY(y)f(x,y) \neq f_X(x) \cdot f_Y(y) olduğu doğrudan matematiksel denklem üzerinden de gösterilebilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla