Bir eğitim araştırmacısı, 3 farklı öğretim yönteminin (Gruplar) öğrencilerin ardışık 4 farklı sınavdaki (Ölçüm noktaları) başarıları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla Çok Değişkenli Varyans Analizinin (MANOVA) özel bir durumu olan Profil Analizini uygulamıştır. Analiz sonucunda temel hipotezlere ilişkin aşağıdaki istatistikler elde edilmiştir (Anlamlılık düzeyi alınmıştır):
| Test Edilen Etki | Wilks' Lambda () | p-değeri |
|---|---|---|
| Grup Ölçüm Etkileşimi | ||
| Grup Ana Etkisi | ||
| Ölçüm Ana Etkisi |
Bu sonuçlara göre, profil analizinin temel hipotezlerinin değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Grup Ölçüm etkileşimi anlamsız () olduğundan profillerin paralel olduğu hipotezi reddedilemez; ancak grup ve ölçüm ana etkileri anlamlı () olduğundan profiller çakışık ve düz değildir.Cevap
- BGrup Ölçüm etkileşimi için hesaplanan Wilks' Lambda değeri 1'e çok yakın olduğu için gruplar arası ayırma gücü yüksektir, bu nedenle paralellik hipotezi reddedilir.
- CAnalizin geçerliliği için öncelikle Box's M testinin anlamlı () çıkması beklenir; varyans-kovaryans matrisleri homojense profillerin çakışıklığı doğrulanır.
- DVarsayımların bozulduğu durumlarda Wilks' Lambda daima en güçlü test olduğundan, yalnızca bu değere bakılarak profillerin paralel, çakışık ve düz olduğu kabul edilir.
- EAna etkiler anlamlı bulunduğundan, Tip I hata payını düşürmek amacıyla her bir ölçüm noktası için gruplar arasında ayrı ayrı tek yönlü ANOVA uygulanmalıdır.
Cevap
Grup ile ölçüm etkileşiminin anlamsız () olması nedeniyle profillerin paralel olduğu hipotezi reddedilemez; ancak grup ve ölçüm ana etkileri anlamlı () olduğu için profiller çakışık ve düz değildir.
Profil analizinde öncelikli olarak paralellik hipotezi (Grup Değişken etkileşimi) test edilir. Etkileşim p-değeri olduğundan profillerin paralel olduğu hipotezi reddedilemez. Paralellik sağlandıktan sonra incelenen grup ana etkisi () profillerin çakışık olmadığını, ölçüm ana etkisi () ise profillerin yatay eksene göre düz olmadığını istatistiksel olarak kanıtlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Profil analizinde paralellik, çakışıklık ve düzlük hipotezlerinin Wilks' Lambda ve p-değerleri üzerinden yorumlanması.