Bir devlet hastanesi laboratuvarında, üç farklı kan tahlili cihazının ölçüm hassasiyetleri karşılaştırılacaktır. Hastalardan alınan numunelerin bazal değerleri farklılık gösterdiği için, her bir hastadan alınan kan numunesi üçe bölünerek üç cihaza da okutulmuştur. Araştırmada hastalar blok faktörü, cihazlar ise muamele faktörü olarak belirlenerek Rastgele Blok Tasarımı (RBT) kurulmuştur.
Bu deneyin analizi için kullanılacak doğrusal istatistiksel modeli ve varsayımları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Modelin temel bir varsayımı olarak muamele ve blok etkilerinin toplanabilir olduğu kabul edilir ve model denkleminde bu iki faktör arasında bir etkileşim terimi bulunmaz.Cevap
- BModel denkleminde parametresi, araştırmada temel olarak test edilmek istenen ve hipotezleri kurulan asıl faktörün (cihazların) etkisini temsil etmektedir.
- CCihazların ölçüm hassasiyetinin hastadan hastaya değişebilme ihtimalinden dolayı, modelin geçerli olabilmesi için etkileşim parametresi modele daima eklenmelidir.
- DModelin hata serbestlik derecesi, tamamen rastgele tasarım prensibiyle toplam gözlem sayısından muamele sayısının çıkarılmasıyla () elde edilir.
- EBu istatistiksel modelin kullanılabilmesi için, deneydeki hem muamele hem de blok faktörlerinin evrenden rastgele çekilmiş olmasını gerektiren tesadüfi model varsayımı zorunludur.
Cevap
Rastgele blok tasarımında blok ve muamele etkilerinin toplanabilir olduğu varsayılır ve modele etkileşim terimi dahil edilmez.
Rastgele Blok Tasarımı (RBT) için yazılan standart istatistiksel model biçimindedir. Bu denklemde blok () ve muamele () parametreleri bağımsız şekilde genel ortalamaya toplanarak eklenir. Her blok ve muamele kombinasyonunda sadece bir gözlem bulunduğu için etkileşim ayrı bir parametre olarak ölçülemez; dolayısıyla modelin toplanabilir (additive) olduğu varsayılır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Rastgele Blok Tasarımı İstatistiksel Modeli ve Toplanabilirlik Varsayımı